Indisch4ever

Ooit gaf ik rekenles aan een brugklas ergens in Brabant. Om het rekenen wat tastbaarder te maken had ik zakgeld als onderwerp genomen voor enkele sommetjes. De Brabandertjes waren niet op hun mondje gevallen en een meisje riep “Ik krijg nooit niks mèster” (meester).
Dat was een mooi moment om taal aan rekenen te koppelen. Het duurde even maar de klas was uiteindelijk overtuigd dat ze eigenlijk zei “altijd alles te krijgen”. We konden er met zijn allen hartelijk om lachen en ik weet zeker dat deze klas nooit meer “nooit niks” zou zeggen als ze “niks” bedoelden. Een klein maar mooi resultaat van mijn (kortstondig) leraarschap.

Grappig was de anekdote die ik veel later las over een pedante Indische adjudant met de naam Niks. Zijn bijnaam bij de soldaten was “Pet en Schoenen”, daartussen zat namelijk Niks.
Gelukkig was hij niet zo ijdel om zijn naam te wijzigen in Nix.

Over het luxe Nix valt nog meer te vertellen, zoals Nognix, een jongetje in het stripverhaal Asterix en Obelix en president Nixon die we nog kennen van de pingpong diplomatie.
Opmerkelijker is een dorp dat naar ene Niks is genoemd: Nixdorf in Tsjechisch Bohemen. Er blijken twee verklaringen voor die naam te zijn. De eerste is dat het een verbastering is van Niklausdorf (Nicolaasdorp). De tweede is dat het dorp genoemd is naar de kwade vrouwelijke geesten in de moerassen bij het dorp, de Nixen. Het dorp heet tegenwoordig Mikulášovice.
Doe mij maar Nix.

Niks Indisch? Jawel.
Niks kwam ook vaak voor in mijn Indische kringen. We weten allemaal hoe we “Het is niet erg” op zijn Indisch uitspreken: ”Gèf niks”. Kort maar krachtig.
En dit zal ook bekend voorkomen: “Adoeh, ik heb zelf niks”, als er een collectant aan de deur kwam. Of zoals mijn moeder vaak zei, “nèks” om nog meer nadruk te leggen op niks.
Nèks als ondertreffende trap.
Van weinig, via niks naar nèks.
Nog minder dan niks.

Ferry Geuther © 2016
bron: EigenZinnig Indisch 2eDruk(ker), 2021 – ISBN 978-94-6328-418-9
http://www.boekenbent.com/shop

Indisch DigiTaal, ons unieke taal- en cultuurprogramma gericht op het leren van Indonesisch en het verbeteren van uw spreekvaardigheid van Bahasa Indonesia, is nu open! Eerst zelf meemaken hoe het werkt? Van 9-21 december 2021 kunt u nog een aantal proeflessen volgen en/of een programmapresentatie bijwonen; of bekijk de video hieronder. U kunt zich aanmelden voor Indisch DigiTaal tot 21 december, 12 uur ’s middags. Indisch DigiTaal loopt van 1 januari t/m 30 april 2022.  Balibound

Bij Checkpoint 08 zit de bijlage ‘Indiëonderzoek in perspectief’. Hierin laten we verschillende standpunten en perspectieven horen over het huidige grote Indiëonderzoek, waarvan in februari 2022 de resultaten bekend worden. Een deel van de Indiëveteranen en hun achterban is niet gerust op de uitkomst en ook niet op de wijze waarop sommige media deze zullen presenteren.We zetten de pijnpunten van het onderzoek op een rij, vragen aan drie Indiëveteranen wat zij zelf ervan vinden, en interviewen Hans Goedkoop, wiens belangstelling voor het onderzoek grotendeels van persoonlijke aard is. En we spreken met Martin Elands over het nieuwe boek Militaire Ooggetuigen. Bekijk de bijlage.   Nederlands Veteraneninstituut

Bekijk de bijlage . Meerdere pagina’s  zijn te openen , maar wel vergroten in je browser om goed te kunnen lezen. Blader met de pijltjes links en rechts op het scherm.

Java Post:
Jan Somers reageerde voor het eerst op een artikel in de Java Post in 2010. Want ja, ook híj wist wel iets van wat er tijdens de oorlogsjaren in Soerabaja was gebeurd. Duizenden reacties van zijn hand zouden nog volgen, niet alleen in de Java Post, maar ook op het weblog Indisch4ever. De eerste maanden nog onder het wat statige ‘mr.dr.ing. J.A. Somers’, maar al heel snel onder het meer informele ‘Jan Somers’. Aan zijn kennis van zaken behoefde niet te worden getornd.Jan Somers wist veel, heel veel. Maar hij had natuurlijk ook veel meegemaakt.
Zet een condoleance
Lees deze scan van het artikel in de NRC van juli 2021. Met dank aan Peggy Stein.

Delpher laat weten: 
We hebben ruim 250.000 nieuwe kranten aan Delpher toegevoegd. Het gaat om 107 titels, waaronder 17e-eeuwse kranten, kranten uit de Franse tijd, kranten van Belgische vluchtelingen en lokale Nederlandse kranten uit de 19e en 20e eeuw.

Aanvulling is Javasche Courant 1848-1870
Zoek in kranten te Indië .

In 2 werelden :  In deze reeks interviews laten we een van de projectpartners van ‘Gezond ouder worden in twee werelden’ nogmaals aan het woord. Hoe staat het met hun project rondom ouderen met een migratieachtergrond? In deze aflevering spreken we Josselien Verhoeve, coördinator van Regio Overijssel en medewerker sociale dienstverlening van Stichting Pelita , de organisatie die zich richt op mensen uit voormalig Nederlands-Indië. Samen met ervaringsdeskundigen en mantelzorgers is Stichting Pelita op zoek naar oplossingsrichtingen voor cultuursensitieve zorg voor Indische en Molukse ouderen.

INDRA is een jazz-vertelling over het Indonesische jongetje Indra, dat door het vinden van een magische kris op zoek gaat naar de vader die hij nooit heeft gekend.Een wereld vol verlangen, levensvragen, mystiek en de vechtkunst pencak silat ten tijde van het koninkrijk Majapahit in de 15e eeuw na Chr.

Media-aandacht: https://www.indra-muziek.nl/?page_id=205
Zie de reacties van bezoekers in het gastenboek: https://www.adelharttoorop.nl/?page_id=355

Luister meerdere verhalen via deze pagina
Tussen 1946 en 1966 arriveerden vele tienduizenden Indische-Nederlanders uit Indonesië in ons land. Zij waren niet meer welkom in het nieuwe Indonesië vanwege hun Nederlandse gezindheid. Hoe is het hen vergaan in het land dat weliswaar hun land was, maar waar men niet zat te wachten op deze medeburgers met (soms) een kleurtje? In diverse afleveringen vertellen zij hun verhaal. De Indische Podcast bevat ook rubrieken over andere Indische onderwerpen en maakt deel uit van de Cultuurkist van Stichting Pelita. Meer informatie of suggesties http://www.pelita.nl

deel 1 en deel 2

Deze dag heeft veel invloed gehad op oud-minister van onderwijs en voorzitter van de Raad voor Volksgezondheid Jet Bussemaker. “Mijn opa was onderzeecommandant die de tegenaanval leidde tegen Japan”, vertelt ze in het NOS Radio 1 Journaal.BelangrijkDe missie van haar opa duurde niet lang. Ze waren succesvol in het raken van hun doelwitten, maar bij terugkeer van de missie voer de onderzeeboot over een mijn heen. “Behalve één bemanningslid, was iedereen omgekomen.” De overlevende vertelde later wat er was gebeurd. “Ze waren blij met de aanval op Japan en vervolgens was er een enorme klap”, vertelde hij. Onderdelen van de onderzeeboot klapten in twee. “Een paar mensen, waaronder mijn opa, konden nog wat naar elkaar roepen op de brug. Daarna hebben ze elkaar nooit meer gezien”, legt Bussemaker uit.

Zie ook de film NPO Radio 1

De Indische Verhalentafel:

Waarom deze Website ?:
“De voorgeschiedenis van mijn leven is de geschiedenis van mijn hart”
Geïnspireerd door de prachtige boeken “Istori Kita” en “De Lange Reis van de Poesaka” van Simone Berger heb ik het Indische verhaal van mijn familie van vader’s kant opgeschreven. Het verhaal (zie “Guus vertelt…”) begint in 1920 met de uitzending van mijn grootvader en zijn gezin naar Indië om aldaar in het onderwijs te gaan werken en het eindigt in 1958 met de gedwongen repatriëring van míjn vader en zijn gezin terug naar Nederland.

Vervolgens ontstond bij mijn vrouw Tilly en mij het plan om meer van dit soort familieverhalen te verzamelen en op één neutrale plek samen te brengen, een zogenaamde Verhalentafel, waar iedereen zijn of haar verhaal of andere informatie kwijt kan. Samen met de “verteller” hebben wij inmiddels ruim 24 verhalen opgeschreven, welke hier met andere op het internet gevonden verhalen zijn samengebracht.

Onder meer… deze pagina: https://de-indische-verhalentafel.online/home-1/deverhalentafel/

EigenZinnig Indisch: Gewoon een oude foto?
Soemowono, Java, juni 1941, een peloton jonge, glimlachende KNIL soldaten poseert in het veld voor een groepsfoto. Amper zes maanden voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië op 8 december 1941. *)

Toen ik de foto, die historisch genoemd mag worden zeker voor de soldaten en hun familieleden, nauwkeuriger bekeek, caramboleerden allerlei gedachten door mijn hoofd.
Wie waren zij? Geen idee. Het is een foto uit mijn vader’s verzameling. Op de achterkant heeft hij geschreven:
“Ik sta links onder; met de bamboehoed in de hand” en “Soemowono ± Juni 1941”.

Meer staat er niet, geen andere namen.
Hij was pas 18 jaar. Hoe oud waren de anderen? Hadden zij al enig idee wat hen te wachten stond? Wie van hen kwam rechtstreeks uit Nederland en kende land noch natuur en cultuur?
Wie was de pelotonscommandant? Bovenaan derde van links staat iemand met emblemen op zijn kraag, dat zou een sergeant kunnen zijn, de pelotonscommandant.
Wie van hen hebben de oorlog overleefd? Mijn vader gelukkig wel anders zou dit verhaal niet geschreven zijn.

22 jonge mannen in het veld van Soemowono op midden Java, 50 km van Semarang aan de voet van de vulkaan Gunung Ungaran. Dat zou de berg op de achtergrond rechts kunnen zijn.
Soemowono 50 km van Magelang, de stad waar mijn vader noodgedwongen vanaf zijn 8e jaar is opgegroeid in het tehuis van Pa van der Steur.
Jonge mannen in grijs-groen KNIL uniform, hun broeken zijn nauwelijks herkenbaar maar het moet de KNIL “pofbroek” zijn geweest, wijd van boven en nauw aansluitend onder de knie.
Bewapend met een geweer. Waarschijnlijk het M95 geweer, een wapen oorspronkelijk uit 1897. Bij het geweer hoort ook een bajonet maar op de foto is geen enkele te zien. De leren patroontas aan hun riem, voor op de buik, is wel goed zichtbaar.
Allemaal moeten ze goede ogen hebben gehad want er is slechts één brildrager (rechts, derde van boven) of was een bril gewoon te duur voor Jan KNIL soldaat?
Allemaal met de bekende KNIL bamboehoed. Twee hoeden ontbreken op de foto maar die waren er vast en zeker wel. 15 hoeden met opgeslagen linkerflap, stoer.
Uniform, geweer, bajonet, patroontas, bamboehoed, een fiere houding, het heeft ze weinig geholpen. Negen maanden later op 8 maart 1942 capituleerde het KNIL, kort daarna werden de meesten van hen als krijgsgevangene op transport gezet naar Birma of Japan.
Geen gewone oude foto.

Ferry Geuther © 2016
bron: EigenZinnig Indisch 2eDruk(ker), 2021 – ISBN 978-94-6328-418-9
www.boekenbent.com/shop
*) Op 8 december 1941, vandaag 80 jaar geleden, verklaarde De Nederlandse regering in Londen Japan de oorlog.

Pieter de Kock legde op 4 mei 2018 een krans op de nationale dodenherdenking te Amsterdam.
Hij en Coosje Ayal overleefde met de kokkelink-geeromszgroep in de jungles van Nieuw Guinea de Japanse bezetting.

Foto : De vlag werd in 2012 geëxposeerd in het museum Bronbeek, op initiatief van Bo Keller, in uniform rechts staand, Pieter de Kock met bril, Coosje Ayal zittend .

Na vier jaar uitputtend knokken, rouwen, smeken en bidden richt de moeder van Ivana Smit zich rechtstreeks tot premier Mark Rutte. Het is een hartenkreet van Karin Verstappen. Ze gelooft niet dat het moordonderzoek rond haar dochter, die in 2017 na een intiem avondje met een echtpaar op mysterieuze wijze van een flatbalkon in Maleisië naar beneden stortte, anders nog tot een oplossing komt.  Telegraaf.nl
Topics in het archief.

nationalgeographic.com:
80 years after Pearl Harbor, here’s how the attack changed history
Certain of inevitable war with the U.S., Japan launched a preemptive strike that shocked Americans and prompted the nation to enter World War II.

Masao Asada had just finished delivering groceries around Pearl Harbor, Oahu, when he heard some huge booms. No big deal, he thought—he was used to hearing noise from dredging activity in the Pacific Ocean lagoon. But the booms kept coming.

Hirohito wist van de aanval?

IGV: Hier vindt u de presentatie van donderdag 2 december 2021: ‘Een duik in de archieven: waar vind ik wat?’ over het vinden van een militaire KNIL voorvader. De presentatie was onderdeel van De Indische Salon, een programma van het Indisch herinneringscentrum. Indische Salons zijn bijeenkomsten door het hele land (of digitaal) gekoppeld aan een Indisch […]

Databases online Nationaal Archief, met snelle opzoekfunctie
** Oorlogsgravenstichting
** VOC -opvarenden 
** Pupillen Korps, militaire school
** KNIL-stamboeken, in Indië aangenomen beroepsmilitairen.
** Interneringskaarten soldaten, beroeps en dienstplichtig , 1942-1945
** Ambtenarenstaten 20e eeuw.

++  In Nederland aangenomen militairen voor Indië, de Harderwijk-suppletiefolio’s
167.000 namen in index te downloaden en dan linkjes naar scans zoeken Database met snelle zoekfunctie is in de maak.
++ Niet-Europese soldaten, downloadbare index.Database met snelle zoekfunctie komt later.
++ Officieren te Indië, zoek hier, beetje moeilijk, maar simpelere zoekfunctie komt later.

Mail 1
Ik ben op zoek naar gegevens van Daan Michael, geboren rond 1925 in Semarang. Zijn vader schijnt de beheerder te zijn geweest van Hotel Jansen in dezelfde stad. Daan heeft een grote rol gespeeld in het leven van mijn moeder Vera Keijner en zij heeft zelfs haar leven aan hem te danken tijdens de Japanse bezetting en de na-oorlogse bersiaptijd.
Hij is later, net als mijn ouders, ook naar Nederland gerepatrieerd en uiteindelijk in Maastricht terecht gekomen en daar gestorven. Ik zou het fijn vinden om contact te maken met eventuele nabestaanden en alsnog mijn dank te betuigen voor wat hij heeft betekend voor mijn moeder. Zonder hem was ik er niet geweest!
Rene van Haasen

Mail 2
Guus van Cleef was een Nederlandse striptekenaar, die in de jaren 1980 en 1990 werkte aan reclamestrips en een paar Disney-stripverhalen……in 1950 geboren in Jakarta,  Bron van de cartoon

In november waren er bijna dagelijks updates op de site imexbo.nl, klik voor de updatepagina .Veel updates zijn foto’s van de begraafplaats Peneleh te Soerabaja en met gegevens over wie in een gefotografeerd graf ligt.
Zoals onderstaande foto van deze pagina.

Jim van der Meer Mohr is sinds 1 december 2018 bestuurslid van het Indisch Herinneringscentrum.
Zo nu en dan moet hij invallen bij het programma Tussen Kunst en Kitsch, ( zie 1 december, 25.40 minuten)

Indofood2go

Nieuwsbrief Indisch Netwerk 28 november 2021
en zie deel 2

Bekijk een aantal pagina’s van het decembernummer
Bekijk Moesson agenda 2022

Reza Kartozen Wong in Het Parool:
veertig jaar geleden schreef mijn grootvader een lezersbrief aan De Telegraaf. Daarin hekelde hij het gebrek aan erkenning voor Indiase militairen en de andere, respectvolle behandeling die witte geallieerde militairen wel ten deel viel. Die brief werd niet geplaatst. Maar als we geïnteresseerd zijn in een vollediger en eerlijker beeld van de Tweede Wereldoorlog en de nasleep daarvan, dan moeten we mijn grootvaders kritiek serieus nemen en deze Indiase helden erkennen – juist nu, nu er nog enkele in leven zijn.

Het bijzondere Balinese schilderij van Willem Gerard Hofker (1902-1981) heeft dinsdagmiddag bij het Zeeuws Veilinghuis in Middelburg 590.000 euro opgebracht. Daarmee is het net geen record voor een werk van de kunstenaar. pzc.nl

IGV Nieuws – November 2021

 Indisch eetcafé Nusa opent binnenkort de deuren in Woerden. En dat gaat gebeuren op dinsdag 23 november om 16.30 uur. “We hebben heel veel zin om Nusa in Woerden te openen”, vertelt eigenaar Joost van Vliet, die Nusa samen met zijn vrouw Wayan runt.    indebuurt Woerden

De KB stelt samen met het Netwerk Oorlogsbronnen (NOB) en het Indisch Herinneringscentrum (IHC) het programma Indisch Erfgoed Digitaal op.

Op 25 oktober 2021 gaf staatssecretaris Paul Blokhuis van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) het startschot voor de uitvoering van deze extra impuls.Indisch Erfgoed Digitaal
Het programma Indisch Erfgoed Digitaal richt zich op het erfgoed van de brede Indische gemeenschap1 in Nederland. Het gaat om iedereen met wortels in voormalig Nederlands-Indië, die zelf of van wie de voorouder(s) door oorlogsgeweld en naoorlogse ontwikkelingen tot 1968 naar Nederland zijn gekomen. De focus ligt daarom op erfgoed uit, of in relatie tot, de periode 1930-1968. Dat erfgoed wordt bewaard door grote en kleine partijen in binnen- en buitenland.
Koninklijke Bibliotheek

Tilly Knuppel-Heuvelink, de oudste inwoner van Vlissingen, is afgelopen week op 107-jarige leeftijd overleden. Dat heeft haar familie bekendgemaakt.   In 2017 kwam zij in het nieuws, omdat ze toen – 103 jaar oud – voor het eerst in haar leven naar de bioscoop ging. Zij bekeek tijdens Film by the Sea Wonders of the sea, een 3D-film over het onderwaterleven. ,,Het was geweldig!”, zei ze, direct na afloop. ,,Ik heb er echt van genoten.”pzc.nl

Mevrouw Knuppel-Heuvelink werd geportretteerd in de IGV-publicatie  Kind in Indië (uitverkocht , auteur is Kevin Felter en team)

Zie meer topics.

2018
Moesson ging op bezoek bij mevrouw Tilly Knuppel-Heuvelink (104). ‘Je moet altijd zelfstandig zijn.’ Wanneer bent u geboren?‘Ik ben geboren op 26 april 1914. In Garoet. Op West-Java. Ongeveer 63 kilometer van Batavia. Het dorpje waar ik woon heet Tjipanas.
’Hoe heette uw moeder?
‘Ik heb een Indonesische moeder. Ik heb alleen maar één foto van haar kunnen meenemen. Alles is gerampast in de jappentijd. Zij heet Mietem. Zij is van Oost-Java. Ik weet niet van welke plaats. Ik heb haar dat niet gevraagd. Vroeger mocht je dat toch nooit vragen. Dat mag niet.Mijn vader was militair. De militairen gingen altijd met de muziek mee. En mijn moeder – zij is nog jong – gaat met hen mee. Mijn vader zegt: ‘Ga terug naar je vader en moeder, straks verdwaal je.’ Maar nee, ze ging toch mee. Tot drie keer toe heeft hij haar thuisgebracht en toch gaat ze de volgende keer weer mee. Zij voelt zich aangetrokken en zij is nog zo jong. Zij kon haar sarong niet eens aandoen, zo jong was zij. Ja, wat moet mijn vader dan doen? Toen is mijn vader naar de kapitein gegaan en heeft hij aan hem gevraagd of zij bij hem mocht blijven. Hij betaalt, zegt mijn vader. Ja, wat moet de kapitein dan doen? Toen heeft mijn vader haar opgenomen tot zij huwbaar is. Want ja, in die tijd zijn ze daar al met tien jaar huwbaar.’

Patricia Jacob in De Westkrant
In Indonesië vind je martabak op elke hoek van de straat. In Nederland moet je er wat meer moeite voor doen. Patricia wijst je de weg naar deze snack.Ook toen hij ver over de tachtig was, kon mijn oom Herbert zich nog oprecht verwonderen. Vier jaar voordat hij overleed, gingen we samen naar de Tong Tong Fair in Den Haag. Op dit Indische festival was hij niet weg te slaan bij de kraam van Waroeng I. Djaja. Zoals ieder jaar stond daar weer een kok te ‘jongleren’ met het deeg voor de martabak. In de ogen van mijn oom was het pure tovenarij. Een brede grijns, zijn handen in klaphouding. Als oom enthousiast was, spatte dat ervan af. Dat had iets liefs, bijna kinderlijks, waardoor sommigen hem niet altijd serieus namen. Dat laatste was een grote fout: ondanks zijn tere uiterlijk wist hij precies wat hij wilde en had hij een stalen wil.

Het is nu al een Europese bestseller: De laatste zwaardvis, deel 28 uit de stripreeks Blake en Mortimer. Vooral Frankrijk is dol op deze van oorsprong Belgische striphelden. Liefst 440.000 exemplaren telt de eerste oplage daar. De strip ligt vanaf vandaag in de winkel.Dat is goed nieuws voor de Nederlanders Teun Berserik en Peter van Dongen, die De laatste zwaardvis tekenden.
Nederland en België zijn samen goed voor een eerste druk van 20.000 stuks.Edgar P. Jacobs, de geestelijk vader van Blake en Mortimer, is al decennia dood.
Toch verschijnen er nog geregeld nieuwe avonturen van het duo. De reeks is overgenomen door andere tekenaars en scenarioschrijvers. Verhaallijn, decors en het tijdsbeeld (medio vorige eeuw) zijn onveranderd. Dus wordt er nog gerookt, komen vrouwen er nauwelijks in voor en is ook het taalgebruik (“By Jove!”) gedateerd.
Zie de film bij Nieuwsuur

Deze week verschijnt de 98ste titel van Yvonne Keuls. Een boek dat ze móést schrijven, over haar pleegkind Gemmetje. Zoals ze ook al die andere onrechtvaardige verhalen, onder meer over kindermisbruik door hooggeplaatsten, móést vertellen. ‘Als ik zie dat er met het recht wordt gesjoemeld, sta ik op.’De Volkskrant

EigenZinnig Indisch: Adoe Ondoeh
In de computerwereld wordt het Engels creatief en meestal heel toepasselijk gebruikt. UNDO is zo’n goed bedacht woordje dat in allerlei software voorkomt om foutjes te herstellen of ingetikte tekst ongedaan te maken, een zeer handige functie. Zelfs meerdere opeenvolgende bewerkingen kunnen stap voor stap worden teruggezet in hun oorspronkelijke stand.
Er valt veel te mopperen op computers en software maar UNDO is een geweldige vinding. Undo is de stille redder in nood. De uitvinder mag wat mij betreft een Nobelprijs ontvangen, op zijn minst een pontificaal standbeeld in Silicon Valley met als onderschrift:

“De uitvinder van UNDO, de toets die de wereld voor vele rampen heeft behoed”.

In het Nederlands hoort er eigenlijk een passend equivalent te zijn en dan ligt “Ontdoe” voor de hand. Maar dat kan verwarrend zijn omdat “ontdoen” andere betekenissen heeft met soms een negatieve teneur. Daarom stel ik een ABIN, Algemeen Beschaafd Indisch Nederlands, equivalent voor: ONDOEH. Dat geeft precies aan waar het voor bedoeld is, het voorkomt verwarring met “ontdoen” en met de “H” heeft het een sympathiek snufje Indisch karakter.
Dit toetsenbord laat zien hoe het zou kunnen. Een grote ONDOEH toets. Ergonomen mogen er natuurlijk ook hun zegje over doen, dan passen we het aan.

Tussen haakjes, mocht iemand een fout van jou bemerken dan kun je rustig zeggen “ONDOEH
MAAR”. Henny en Ernst kunnen daar wel om glimlachen vermoed ik.

Helaas is de toepassing van Ondoeh beperkt tot software. Stel je zoiets voor in het echte leven. Een ONDOEH die de werkelijkheid een paar seconden terug kan draaien, een microtijdreismachine.
Een voorbeeld: Je praat met een collega en je noemt je manager “een $cht#rb$ks# kl**tz$k” terwijl die baas net om de hoek verschijnt en de welgemeende complimenten hoort. Je beseft een enorme loopbaanblunder begaan te hebben en roept daarom luidkeels “ADOE ONDOEH”!
Zijn bewustzijn rolt enkele seconden terug in de tijd en hij loopt nietsvermoedend voorbij met zijn gebruikelijke sarcastische groet: “De pauze is voorbij jongelui”.
Zo zijn nog meer voorbeelden te bedenken.
Adoe Ondoeh zou het leven heel wat gemakkelijker maken.
Adoe wanneer komt die Ondoeh?

Ferry Geuther © 2016

bron: EigenZinnig Indisch 2eDruk(ker), 2021 – ISBN 978-94-6328-418-9
www.boekenbent.com/shop

De Nederlandse documentaire Ze noemen me Baboe heeft gisteravond geen International Emmy Award gewonnen tijdens de ceremonie in New York. De prijzen worden ieder jaar uitgereikt aan de beste tv-programma’s die buiten de Verenigde Staten zijn gemaakt.  RTL Nieuws

Zie de film

Een winkelstraat in Goes is vanmiddag kort ontruimd vanwege een verdacht, stinkend pakketje bij de Primera. De stank was zo erg, dat de brandweer eraan te pas moest komen. Na het openmaken van de doos, kwam de aap uit de mouw. In het pakketje zat een doerian, een tropische vrucht die bekendstaat om z’n penetrante geur. Omroep Zeeland

Eloise van Oranje heeft meegedaan aan het zesde seizoen van de populaire YouTube-serie Het Jachtseizoen van StukTV. Daarbij kreeg de gravin hulp van haar moeder prinses Laurentien, zo is te zien in de aflevering die vandaag online is gezet. AD.nl

Locatie Raffy heeft momenteel volgende vacatures (zie hieronder):

Verpleegkundig specialist uren in overleg
Wij zijn op zoek naar twee Vrijwilligerscoordinatoreeen voor 12 -16 uur per week
een voor 20 – 24 uur per week (tijdelijk ter vervanging van zwangerschapsverlof)
Adviseur werving en selectie (recruiter)  16 uur per week
Verzorgende IG nacht  uren in overleg
Verzorgenden IG (Extramuraal) uren in overleg
Helpenden  uren in overleg
Verzorgenden IG uren in overleg
Verpleegkundigen  uren in overleg
EVV’ers  uren in overleg
Verzorgende IG – met kennis van Indonesische taal en Indische en/of Molukse cultuur

Website

De documentaire Ze noemen me baboe van Sandra Beerends is genomineerd voor een International Emmy Award in de categorie beste documentaire. De prijzen voor beste tv-producties van buiten de Verenigde Staten worden op maandag 22 november bekend gemaakt tijdens een gala in New York.  Filmkrant

Zie de film.

Restaurant Kooger  in De Koog op Texel is gevestigd in Hotel Zeerust. In de gerechten worden Texelse en buitenlandse smaken gecombineerd.

Chefkok Jordy Mauritsz
“Restaurant Kooger is voor mij een droom die uitkomt. Ik werk graag met Texelse producten, maar ook mijn indische roots zijn zeker in de gerechten terug te vinden. De menukaart heeft een mooie balans, waar Texelse en buitenlandse smaken samen komen”.

Lees hier voor meer .

1) Bericht van het Verzetsmuseum: de komende editie van The Round Table Talk – op 18 november 19:30 uur over verzet van vrouwen tegen slavernij en koloniale overheersing – kun je alleen via deze gratis live stream bijwonen. Lara Nuberg modereert.

2) Ken je de podcast De jongens van Soekaboemi al? Over drie Indische jongens, die na de dood van hun Hollandse vader bij hun inlandse moeder werden weggehaald en in het Soekaboemies Opvoedings Gesticht (SOG) ondergebracht. Deel 1 over het dagelijkse leven aldaar voor de oorlog, deel 2 over de Japanse bezetting en hierna. (Leuk om in Deel 1 over het begrip bagi te horen. Dit “verplichte delen van tractaties”, dat ik via mijn moeder van mijn Javaanse oma mee kreeg. Herkennen jullie dit ook?)

3) Zie hier de nieuwsbrief van Pelita met ondermeer de recensie van Peter van Riel over De Voormoeders van Suze Zijlstra. Zij is op 28 november te gast in Peters Literaire Salon te Nijmegen

Symposium Indische Letteren
Kritische stemmen in de Indische letteren
Bronbeek, 14 november 2021

Verslag: Edu en Ellen
Vorig jaar werd het Symposium vanwege Coronamaatregelen afgeblazen, maar dit jaar kon het als zogenoemd ‘geplaceerd’ evenement met niet al te veel deelnemers doorgang vinden.

Rick Honings vertelde over Jacob Haafner, een kritische kolonialist (1754-1809).
Deze man kwam op zijn veertiende als wees in Batavia aan waar hij in een koloniale familie werd opgevangen en kort daarna weer weggestuurd. In 1772 dook hij weer in Indië op en bekeek goed hoe de overheersers hun macht en verkregen rijkdommen misbruikten ten koste van de inheemse bevolking. Zijn ‘Reisbeschrijvingen’ verscheen in 1806.
Uitbuiting, slavernij, mishandeling en het etaleren van pracht en praal zouden moeten verdwijnen en plaatsmaken voor het uitdragen van beschaving en een menswaardige behandeling.   Anderzijds typeerde hij de inlander ook als inferieur en keerde hij zich tegen het ‘Verindischen’ (o.a. het gevaar van de baboe) en het ‘Going native’ (raciale vermenging).
Geen koloniaal, maar beslist ook geen antikoloniaal.
Een voorganger van Multatuli.

Jacqueline Bel volgde met een beschouwing over Multatuli als inspirator van koloniale kritiek. In 1860 verscheen de ‘Max Havelaar’, de aanklacht tegen die ‘Roofstaat aan de Noordzee’.
Zij wijst op uitsluitingsmechanismen bij het overheersen: de ander is inferieur, op het niveau van dieren, heeft geen eigen rol of stem.
Multatuli wees ook op de onderdrukking, uitbuiting en beroving (knevelarij) met hulp van het Inlandse machtssysteem onder de regenten (o.a. onbetaalde arbeid).
In de verschillende onderdelen: Droogstoppel als verteller; Stern namens Multatuli; Saidjah en Adinda (Verbonden door Sjaalman).
Multatuli was ook zeker geen antikoloniaal ook al heeft hij figuurlijk koloniale standbeelden omvergehaald (citaat Elsbeth Etty). Hij was uit op eerherstel en het onrecht moest stoppen.
Hij dreigde met publicaties van zijn aanklachten in Europa en de wereld en zelfs met geweld!
Eigenlijk verwonderlijk dat hij daar in die tijd mee weg kwam.

Coen van ’t Veer sprak over de vergeten verhalen van Annie Foore (ps. Francoise IJzerman).
Zij publiceerde 14 romans, eerst als feuilleton in een krant. Behalve 5 die niet gebundeld werden en juist hierin is kritiek op de koloniale samenleving zichtbaar.
Passend in de opkomende Ethische Politiek wees zij op de geringe inspanningen voor het welzijn en de welvaart van de Inlandse bevolking. Maar rassenonderscheid was er wel, hoe lichter, hoe beter.
Kritiek ook op de wijze waarop vele Nederlanders hun kinderen aan de baboe toevertrouwden; die was daar volkomen ongeschikt voor. Verindischen was een groot gevaar; kinderen zouden tijdig voor opleiding en studie naar kostscholen in Nederland moeten gaan.

...

Boekpresentatie ‘Door de ogen van Dodo Berretty’ door Gerard Termorshuizen en Coen van ’t Veer.
De zoon van Dominic Berretty en Mien Duymaar van Twist was 9 jaar oud toen zijn vader omkwam bij de crash van de Uiver in 1936. Testamentair had zijn vader bepaald dat hij en zijn zus Aimée naar hun moeder in Nederland moesten.
De scheiding van hun stiefmoeder Conchita moet vreselijk zijn geweest. In Nederland kwamen ze al gauw in kosthuizen terecht; hun moeder, de actrice, leidde een te onregelmatig leven.
Op zijn achttiende ging hij het verzet in, werd januari 1944 gearresteerd en naar Duitsland afgevoerd.
Hij overleefde en vertrok na de bevrijding (van Nederland) in het najaar naar Indië om daar te vechten. In 1948 besefte hij dat de strijd verloren was en keerde naar Nederland terug.
Hij had liefde voor de fotografie opgevat en vertrok, inmiddels getrouwd met Yoka, naar Parijs.  Dochter Yolanthe werd geboren, maar een scheiding volgde en hij hertrouwde met Ineke van Marle.
Hij kreeg erkenning als een goede fotograaf (o.a. Paris Match) en versloeg de Watersnood in 1953.  Zijn naam werd definitief gevestigd toen hij in 1956 de opstand in Boedapest vastlegde.
Vanaf 1958 werkte hij voor Time Magazine en dekolonisatie-oorlogen vormden een rode draad: Algerije, Congo, Tunesië, Vietnam. Hij was graag weg, maar was ook graag thuis bij zijn gezin.
In 1968 ging het gezin in een dorp buiten Parijs wonen. Daar kwamen zelden anderen over de vloer, het leek of hij zijn gezin voor de buitenwereld wilde afschermen.
Door leukemie getroffen overleed hij uiteindelijk in 1980. Zijn kinderen merkten pas bij zijn begrafenis hoe groot hun vader was.  Het eerste exemplaar werd overhandigd aan zijn dochter Yolanthe.

Frans-Willem Korsten legde uit dat het lichaam niet vergeet. Ook kritiek die tekortschiet laat sporen na in je lichaam, maar herstel is mogelijk.
Aan de hand van foto’s uit een fotoproject van Sylvia Pessireron laat hij zien dat beeld (lichaamstaal) om tekst kan schreeuwen. Omgekeerd tekst om daar bijhorende beelden.
Pijn van de eerste generatie zit in hun lichaam; erover praten kunnen en willen ze niet.
Adriaan van Dis maakte in een Tv-uitzending onlangs duidelijk dat in het huidige debat woede nog steeds niet serieus genomen wordt. Nog steeds blijkt luisteren te moeilijk.
Pogingen om toch te verwoorden wat verzwegen moest worden zijn ook pogingen om opnieuw te beginnen! Goed luisteren vereist een andere houding en verandering roept altijd ook weerstand op. Veranderen van opvattingen is veeleer veranderen van houding en gedrag.
Hij pleit voor meer aandacht voor Corpologie – een leer van het lichaam. Wat is de ‘Impact of the past’?

Jacqueline Bel nam, mede namens de auteurs Rick Honings en Coen van ’t Veer het woord voor de presentatie van ‘De postkoloniale spiegel, de Nederlands-Indische letteren herlezen’. De titel verwijst naar het standaardwerk de Oost Indische spiegel van Rob Nieuwenhuijzen en is na Alfred Birney’s Oost-Indische Inkt de derde in rij. In deze spiegel is een selectie, van Multatuli tot heden, opgenomen en analyseert de verhalen met een postkoloniaal-kritische bril op. Passend in een tijd met kritische terugblikken op Indië in al zijn verschijningsvormen en misschien ook wel omdat de derde generatie minder beladen meer afstand kan nemen.
Alfred Birney, zeker niet terughoudend waar het kritiek betreft, zou het eerste exemplaar overhandigd krijgen en vervolgens worden geïnterviewd.  Helaas moest hij van deelname afzien en viel de eer te beurt aan Dido Michielsen.

Peter van Dongen heeft het omslag van ‘De postkoloniale spiegel’ ontworpen en werd hiervoor bedankt en ook Olf Praamstra werd in het zonnetje gezet voor al het werk wat hij achter de schermen heeft verzet.

En alsof er nog niet genoeg nieuwe boeken gepresenteerd waren, ontving Peter Zonneveld van Rick Honings het eerste exemplaar van de De stille kracht van Louis Couperus uit de serie ‘tekst in context’
Robin Block, singer-songwriter en dichter nam het muzikaal intermezzo voor zijn rekening. Hij begeleidde zichzelf hiermee met de gitaar en droeg een aantal gedichten voor.

Als laatste onderdeel van de middag werd Dido Michielsen geïnterviewd door Jacqueline Bel en Rick Honings over haar boek ‘Lichter dan ik’. Hoe het boek tot stand is gekomen en over de zoektocht naar Isah, de naam die zij gaf aan haar voormoeder, en de invulling daarvan. Over haar voormoeder zelf heeft ze niets kunnen vinden, het meeste in het boek is dus niet gebeurd of gebaseerd op andere personages uit ongeveer die tijd. Momenteel staat Lichter dan ik op de planken, uitgevoerd door het Nationale Theater. Michielsen is bezig met een vervolg van dit boek. De planning is, dat het in september 2022 uitkomt. En wie weet, volgt er nog een derde deel.

Ook andere pas verschenen ‘Indische’ boeken waren verkrijgbaar:
Joop Heilijgers – Expats in de tropen; Wim Bakker – Fotoboek Bali; Sanatan de Jongh Swemer – Tropenjongen.
En bij twee antiquariaten natuurlijk de boeken van toen.

Na een afsluitend woord van Peter van Zonneveld was deze dag weer voorbij en hopelijk kunnen we volgend jaar weer in Bronbeek bij elkaar komen.

Foto’s van deze dag zijn hier te vinden: https://photos.app.goo.gl/mDCPGXjcguJQoCzM6

Een Indische oudejaarsavond verschilt weinig van de doorsnee Hollandse oudejaarsavond. Oliebollen, appelbeignets, hapjes – vooral Indische natuurlijk – drankjes, oudejaarsconference kijken, champagne, vuurwerk afsteken. Het vuurwerk was vroeger veel uitbundiger dan bij de Hollandse buren maar die hebben dat inmiddels ingehaald en overtroffen. Er waren echter twee speciale Indische oudejaarslekkernijen: de vruchtenbowl en de huzarensalade. In de tweede helft van de vorige eeuw stonden die standaard op tafel op 31 december. Een overvloed aan nieuwe lekkernijen en nieuwe drankjes verdreven de vruchtenbowl en huzarensalade in ons kringetje in de loop der jaren naar de vergetelheid. De smakelijke herinneringen bleven.
In een opwelling van nostalgie besloten we het vruchtendrankje en het klassiek Indische gerecht aan te bieden aan onze gasten op oudejaarsavond. De meesten kenden het niet. Het werd een groot succes. “Wat lekker? Wat zit erin? Hoe maak je dit? Waarom hebben we dit niet eerder geproefd?”, uitsluitend enthousiaste reacties.
De vruchtenbowl is minder herkenbaar als typisch Indisch. Een koude drank met veel vruchten en soms een alcoholische toevoeging in de vorm van wijn of een scheutje rum. Het verschil met de “gewone” vruchtenbowl zit hem in de santen (geraspte kokos), allerlei tropische vruchten zoals lychees, en de typisch Indische stroop soesoe (rozensiroop).
De huzarensalade schijnt genoemd te zijn naar Hongaarse Huzaren – soldaten – die het koude, vooraf bereide voedsel gemakkelijk mee konden nemen tijdens hun veldtochten. Militair gemaksvoedsel. Vrijwel zeker is het recept meegekomen met koloniale soldaten – zoals mijn opa – vanuit Nederland naar Nederlands-Indië. Gelukkig maar.
Het verschil zit vooral in de toevoeging van rode bietjes. Met zijn rode kleur is de Indische huzarensalade gemakkelijk herkenbaar. De foto toont de salade die Marion speciaal voor dit verhaal heeft gemaakt, een bijzondere herinnering aan Tante Hetty† uit Enschede.

Kleurige salade, teruggekeerd naar Nederland met de eveneens kleurige repatrianten van generatie Indisch 1.0.
Huzarensalade 2.0, maak het zelf en geniet EigenZinnig Indisch!.
Ferry Geuther © 2016

Zie ook deze eerdere verhalen

Zeventig jaar geleden kwamen de Molukkers naar Nederland. Stichtse Vecht kent een hechte gemeenschap Molukkers. “We willen aan onze buren laten zien wie wij zijn en hoe we in Stichtse Vecht zijn gekomen”, zegt de Molukse Joke uit Breukelen. RTV Stichtse Vecht 

**  tubantia.nl : Nu is de ‘Motukker’ sinds februari gemeentesecretaris van zijn geliefde Wierden. 
** Tweet: Ook vanuit de Molukse gemeenschap werd in de jaren 80 bezwaar gemaakt tegen zwarte piet.
**  ed.nl : Dit is het ideale moment om je eigen geschiedenis beter te begrijpen.”   
**  Kliknieuws: Het gaat om weten waar wij als Molukkers vandaan komen”, 
** pzc.nl: Regina Parinussa jongste lid ooit in Molukse regering in ballingschap.
**  Moluks Historisch Museum:Wat is Museum Maluku eigenlijk? Zijn wij nog wel een museum?

Jaro Wolff, de persoon achter Ricky Risolles, heeft er zin in. Zijn enthousiasme en gedrevenheid zijn steevast goede ingrediënten voor een gezellig avondje uit in het theater. Grappen en grollen zat er bij de jonge Jaro al vroeg in. „Samen met mijn neefjes maakten we grapjes over bijvoorbeeld onze ooms en tantes. Dan maakten we een parodie over de bandjes en de muziek waar zij destijds naar luisterden. Zo kwamen we ook op bijnamen als Lonny Lemper en Ricky Risolles.” De Indische cultuur is Jaro letterlijk en figuurlijk met de paplepel ingegoten en dat is in zijn voorstelling terug te vinden en te horen. – Dagblad van het Noorden

Oorlogsgravenstichting op 26 augustus 2021 :
Met veel plezier kondigen wij aan dat Eveline de Vink per 1 december is benoemd tot directeur Indonesië van de Oorlogsgravenstichting. Zij volgt in deze rol Robbert van de Rijdt op die afscheid van ons neemt, na 8 jaar deze rol met veel passie en commitment te hebben vervuld. Eveline krijgt vanuit ons kantoor in Jakarta de leiding over de zeven erevelden en 25.000 graven op Java. Eveline is vanaf 1 oktober werkzaam voor de Oorlogsgravenstichting en zal de eerste maanden gebruiken als kennismaking met de organisatie. Eveline is voor ons geen onbekende. Zij was van 2015 tot eind 2019 al als vrijwilliger betrokken bij de activiteiten van de Oorlogsgravenstichting in Indonesië. Haar eigen Nederlands-Indisch verleden maakt dat zij een heel persoonlijke band heeft met de organisatie. Haar grootvader ligt begraven op Nederlands Ereveld Leuwigajah.  

Vrijdag 27 januari 2012, ’s nachts om 02:10 uur, schrokken wij wakker van een piepend geluid. Was het de klokradio? De mobiele telefoon? Nee, het geluid kwam vanaf mijn nachtkastje, mijn horloge piepte! Nog nooit had ik de alarmfunctie gebruikt in de 15 jaar dat ik dit horloge had. Ik wist niet hoe ik hem uit moest zetten. Met vijf knopjes, in/uit, dubbel indrukken, wat ik ook probeerde, niets lukte, het ding bleef piepen. Ik ben uit bed gegaan en heb de gebruiksaanwijzing gezocht, maar ook die uitleg hielp niet. Uiteindelijk na wat duwen en trekken aan de knopjes, stopte het geluid. Het was inmiddels 02:30 uur.

Otto, mijn vader’s jongere broer, was slechthorend – bijna doof als gevolg van mishandeling in het kindertehuis in Magelang – hij had een aangeboren spraakhandicap, een oog was in de loop der jaren blind geworden, het zicht in zijn andere oog verslechterd tot bijna blind. De laatste jaren kon hij ook nauwelijks lopen, maar zijn hersens en geheugen waren uitstekend:personen, gebeurtenissen, plaatsen, datums, alles wist hij nog. In de periode 1999 – 2010 schreven wij elkaar, ik ontving 30 brieven van hem. De handgeschreven brief als beste communicatiemiddel. De stap naar een computer en e-mail heeft hij helaas nooit kunnen maken.
Vaak ging het over gewone dingen: over zijn vroegere reizen, zijn gezondheid of over administratieve dingetjes zoals de AOW. Maar altijd vroeg hij hoe het met mij en mijn gezin ging. Hij was oprecht geïnteresseerd en onthield ook alles.
In 2006 heeft hij vier brieven geschreven waarin hij zijn leven in Indonesië en Nieuw-Guinea beschreef. Bijzondere documenten.
Zijn 85e verjaardag hebben we bij ons thuis gevierd samen met zijn vrouw en dochter en haar echtgenoot. Het was erg gezellig en hij had er ook plezier in. We hebben gekletst, luid en met veel gebaren, lekker gegeten en zelfs gezongen met zijn allen! Het was zijn laatste bezoek aan ons. Een half jaar later, in februari 2010 ontving ik zijn laatste brief, daarna lukte ook dat niet meer. Hij schreef dat een brief hem een week kostte. Het schrijven moest letter voor letter,met een vergrootglas, onder een sterke lamp en na elke zin een rustpauze.
Die brief eindigde met:
“Ik kan niet meer lang schrijven, ik heb last van droge tranende ogen die ik vaak dichtknipperen moet. Mijn benen zijn te zwak om te lopen of wandelen, ongeveer 40 meter, dan neiging tot vallen. Hurken, buigen, tandenpoetsen, bij elke beweging doet mijn lende,linker en rechterzijde pijn. Aan linkerzijde de botten zijn versleten en elke dag medicijnen slikken.”
Gevolgd door hartelijke groetjes.

Vrijdag 27 januari 2012, 08:44 uur werd ik gebeld dat mijn oom die ochtend was overleden ….
Het kan geen toeval zijn dat het horloge was gaan piepen. Ik weet zeker dat Otto wilde laten weten, dat zijn tijd gekomen was. Geen handgeschreven brief maar draadloze berichtgeving.

Ferry Geuther © 2016.
brontekst “In memoriam Otto Geuther”, uitgesproken op 1 februari 2012.

Indische Schrijfschool :Hoe lang blijven herinneringen bestaan? Twee, drie generaties vermoed ik, langer niet. Tenzij ze opgeschreven worden.
Deze week verliet ik mijn warme huis, om door wind en regen naar de Sophiahof in Den Haag te gaan. Met Gustaaf Peek was ik te gast in een podcast over Lin Scholte en haar roman Bibi Koetis.
Donker
Bij aankomst dacht ik bezorgd: was het wel vandaag? Want de voordeur was op slot. Ik moest naar binnen via een grote tuin  en de tuin was een duisternis met gladde blaadjes, precies het soort locatie waar een seriemoordenaar me opwacht. Ergens in de verte scheen het licht.
Ik liep door, maar wel een beetje sneller.

Foto’s en verslag van Elmi:

Na de lovende kritieken na de première van La Lawaai heb ik de voorstelling zelf bekeken op zaterdag 6 november in Museum Sophiahof te Den Haag.

Elsbeth  Vernout, theatermaakster, ging n.a.v. verhalen van haar Indische opa, op zoek naar Miss Riboet, wie was zij, deze zangeres, danseres én actrice. Een wervelende show met verhalen, dans en muziek vertelt het levensverhaal van Miss Riboet. Dankzij deze voorstelling, ben ik veel over haar te weten gekomen!

Wilt de voorstelling ook met eigen ogen bekijken, kijk dan op www.lalawaai.com voor de speellijst!

La Lawaai
Tekst: Elsbeth Vernout en Selma Susanna
Regie en samenstelling: Selma Susanna
Lichtontwerp: Rob Goudsmit
Techniek: Natasja Giebels
Productie: Belinda Oud/ Stichting Castel Bianco
Composities: Ernst en Luna Jansz
Maskers: Shelly Lapré

Dag luitjes,
1) Van 2 t/m 7 november vind je netwerklid Danielle Lemaire in het het Stedelijk Museum van Breda!
2) Rob Kops attendeert ons op de INOG-bijeenkomst van 6 november, op een nieuwe locatie: Maxima’s Leusden nabij Amersfoort. Met een lezing over naoorlogse generatieproblematiek en een interactieve lezing over pidjit. Zie het programma.
3) Al eerder vermeld: de vertoning op zondag 7 november 19.30 uur van Nadat Multatuli vertrok door het IndoFILMcafé in Lux-Nijmegen. In deze documentaire keert Arjen Onderdenwijngaard terug naar Lebak, waar hij in 1987 ook was, en onderzoekt hoe de bevolking van Lebak er nu aan toe is. Hij is er bij de vertoning zelf aanwezig voor toelichting en achtergrond.
4) Uit de NRC-serie De laatste oogetuigen: het verhaal van Jean Luc Monfils (Semarang, 1928).
5) Netwerkleden Wieteke van Dort en Ricky Risolles trekken vanaf 7 november met hun nieuwe show “Ya, dat is iets Indisch…” weer door het land. Zie de speellijst.
6) Zo jammer, het vijfde en laatste nummer van het Indies Tijdschrift kwam deze maand uit.

Lees verder

– Sinds de revival van vinylplaten heeft ook de verkoop van platenspelers weer een vlucht genomen. Veel pick-ups zijn voorzien van een element dat zijn oorsprong vindt bij Philips. De uitvinder ervan, Johan van Leer, heeft er nooit erkenning voor gekregen.
(…)
De meeste platenspelers hebben een Moving Magnet-element of afgekort MM-element, dat zijn oorsprong vindt bij Philips in Eindhoven. De uitvinder ervan is Johan van Leer, 94 jaar oud inmiddels en tegenwoordig woonachtig in Santa Monica, Zuid-Californië.
Van Leer is in 1927 geboren in voormalig Nederland-Indië. Na een verblijf in een Japans kamp verhuist hij met zijn familie naar Nederland. Nadat hij in Delft zijn HBS-diploma heeft behaald, treedt hij in 1949 in dienst bij Philips. Hij gaat er als elektro-akoestisch medewerker aan de slag bij de HIG (Hoofd Industrie Groep) Apparaten in Eindhoven.   ed.nl

Johan van Leer vertelt :
Vader en moeder trouwden op woensdag 23 juni 1926 in Amsterdam.
Op 7 juli 1927 werd ik geboren in Pasoeroean. Toen moeder hoogzwanger was reisden mijn moeder en ik naar Nederland met het ms Sibajak van Batavia naar Rotterdam.(…)
Een aantal jaren later was vader werkzaam als journalist bij het Surabaiasch Handelsblad en het is dan ook in Soerabaja dat mijn tweede zusje Henriette op 16 mei 1938 het levenslicht zag.
In september 1940 diende vader als vrijwilliger in het KNIL (Koninklijk Nederlands Indisch Leger) en op 9 maart 1942 werd hij door de japanners tot krijgsgevangene gemaakt.

Zie meer van onderstaande lijst en directe linkjes.

De KNIL-hoed werd vanwege het materiaal – bamboevezels – ook KNIL bamboehoed genoemd. De hoed bood bescherming tegen de zon en tegen regenbuien. Met een omhooggeslagen zijflap had hij ook een stoere uitstraling. Dat kon nog worden versterkt door er een rood-wit-blauwe kokarde of een pluim aan vast te zetten. Mooi voor parades maar niet verstandig tijdens gevechtshandelingen. Het was ook mogelijk om aan beide zijden de flap omhoog te zetten en daarvan wordt gezegd dat dat bedoeld was om met vier man naast elkaar te kunnen zitten in de legertrucks. Een tamelijk onzinnige redenering maar het schept wel ruimte voor een speelse fantasie over de totstandkoming van dat concept.  Hier volgt een fictief fragment uit de KNIL logistieke historie.

De KNIL-hoed en de kolonelsvrouw
Generaal: “Die nieuwe trucks, uitstekende keuze kerel, prachtige dingen, maar met drie man
naast elkaar, dat gaat niet lukken met zo’n grote KNIL bamboehoed op hun knar.”
Kolonel: “Daar is over nagedacht generaal”.
Generaal: “Oh ja? Vertel op man”.
Hij nam een flinke trek aan zijn sigaar want hij had weinig sympathie voor deze carrièrekolonel.
Kolonel: “Mijn vrouw kreeg, toen ze van het hoedenprobleem hoorde, een slimme ingeving”.
Generaal: “Jouw vrouw?”
Je zag zijn ogen glinsteren bij de gedachte aan de glamoureuze jonge echtgenote van de kolonel. Hoe die haar aan de haak had geslagen, dat was een combinatie van strategie, tactiek en uitvoering. Hij zuchtte binnensmonds en besefte dat hij wel hoger maar niet sluwer was dan zijn ondergeschikte.
Kolonel: “Ja, inderdaad, zij kan goed met naald en draad overweg en dacht aan een drukknoop”.
Generaal: “Een drukknoop? Hoor ik dat goed?”
Bij de woorden naald, draad en drukknoop dacht hij aan heel andere dingen.
Kolonel: “Jazeker, daarmee kan een flap van de hoed omhoog worden vastgezet en kunnen drie man met bamboehoed naast elkaar zitten”.
De kolonel glom van trots. Een slim, goedkoop en effectief idee. Goed voor zijn conduitestaat.
De generaal dacht heel even na en weer glinsterden zijn ogen.
Generaal: “Geweldig man, stuur je vrouw een middagje hierheen, alleen, dan kan ze me precies uitleggen wat de bedoeling is.”
Een dag later verscheen de glamoureuze dame in een ragfijne laag uitgesneden jurk bij de generaal. Zijn ogen glinsterden weer en hij doofde onmiddellijk zijn sigaar want hij wist dat hij zijn handen vol zou hebben aan deze mooie en onberekenbare dame. Tijdens hun tête-à-tête zonder hoed bedachten de generaal en de kolonelsvrouw waarschijnlijk de tweede drukknoop, eentje links en eentje rechts. Zeer slim want nu konden de soldaten zelfs met vier man naast elkaar zitten in de nieuwe legertrucks.
De rest – van de KNIL-hoed – is uiteraard geschiedenis.

Tegenwoordig zou een zware ambtelijke commissie ondersteund door ingehuurde consultants na vele  dure dienstreizen tot de conclusie komen dat er bredere trucks nodig zijn. Vervolgens wordt een groot Joint Hat Trucks project gestart. Een project dat later in de volksmond Joint Hat Tricks wordt genoemd vanwege de enorme overschrijdingen van tijd en geld. En te hoge trucks die zich klemrijden onder viaducten…

Ferry Geuther © 2016.
foto: collectie auteur.
bron: Indischiana Jones deel II, 2016. ISBN 978-94-6203-993-3.

In het toekomstige nationaal slavernijmuseum moet naast aandacht voor de trans-Atlantische slavernij, ook aandacht komen voor de slavernij in de voormalige VOC-gebieden in de Indische Oceaan en de Indonesische archipel. Dat schrijven de Raad van Cultuur en de Amsterdamse Kunstraad in een advies aan demissionair minister Van Engelshoven en het Amsterdamse stadsbestuur.  De regiegroep van het toekomstige museum zei eerder al dat er “op den duur” ook aandacht zal zijn voor de slavernij in deze gebieden, maar de raden adviseren nu om dat al vanaf het begin te doen.Volgens de raden is die aandacht nodig omdat zo “het volledige verhaal van de koloniale slavernij en de wereldwijde impact daarvan” zichtbaar worden.  NOS

De Koninklijke Bibliotheek (KB), het Netwerk Oorlogsbronnen en Indisch Herinneringscentrum werken samen aan de totstandkoming van Het Indisch Geheugen voor de Toekomst. Dit wordt een webportaal met veel gedigitaliseerde bronnen die het zoeken naar informatie over voormalig Nederlands-Indië eenvoudiger maakt.In het project worden verschillende historische bronnen over het Nederlands-Indische verleden online beschikbaar gesteld. Hieronder vallen tijdschriften, kranten, boeken en documenten. Allereerst worden de scheepsjournalen van rederij de Koninklijke Rotterdamsche Llyod gedigitaliseerd. Deze speelde een belangrijke rol bij de terugkeer van mensen uit Nederlands-Indië naar Nederland. De te digitaliseren bronnen komen uit verschillende collecties uit binnen- en buitenland.   Historiek

Ik heb in een jappenkamp gezeten in Nederlands-Indië. Via Nieuw-Guinea ben ik naar Nederland gevlucht,’ vertelt meneer Drijsen, die de afgelopen week 60 jaar was getrouwd met mevrouw De Boer. ‘Eenmaal in Nederland aangekomen, moest ik altijd met de bus naar Utrecht vanuit Breukelen.’ In die bus zat meneer Drijsen toen er een oudere vrouw in stapte. De heer Drijsen was goed opgevoed en bood de vrouw zijn plek aan. ‘Ik ga niet op een plek van een kleurling zitten!’ riep de oudere vrouw. Drijsen: ‘Een meisje in de bus werd daarop zo boos op die vrouw. Later heb ik haar bedankt dat zij voor mij was opgekomen. En nu is zij nog steeds mijn vrouw.’
De Krant Nieuws

Trouw:
Afgelopen maandag ging een commissie onder leiding van oud-minister Jet Bussemaker aan het werk. Die moet de kennis van de geschiedenis van Nederlands-Indië in Nederland versterken en erfgoed uit de voormalige Oost zichtbaarder maken.In de koloniale tijd was het dus al behelpen met onderwijs in de geschiedenis van Nederlands-Indië in Nederlands-Indië zelf. Het gros van de schoolboeken kwam uit Nederland. Kinderen in de kolonie, verdeeld over Europees, inlands en Chinees lager onderwijs, stuitten op woorden en plaatjes die ze maar lastig konden thuisbrengen. Gebouwen, flora en fauna, klimaat, leefwereld en nog veel meer zagen er in de kolonie anders uit dan in het land van de kolonisator.

De tweede en laatste druk van ons Erkenningsboek Kind in Indië is uitverkocht. Hiermee zijn binnen een jaar vele exemplaren door onze handen gegaan, letterlijk, want de opslag en verzending zijn door de IGV zelf gerealiseerd.   IGV

Het kabinet trekt ruim 20 miljoen euro uit voor de bevordering van de kennis in Nederland van de geschiedenis en de cultuur van voormalig Nederlands-Indië.
Onder de noemer ‘Indische Nederlanders’ gaan echter meerdere gemeenschappen met uiteenlopende ervaringen schuil.

Muzikanten treden op tijdens de presentatie van het programma voor de bevordering van kennis over de Indische gemeenschap in Nederland .  Indische Nederlanders: ze zijn met velen, maar niemand lijkt te weten met hoeveel precies. En ze hebben iets te maken met voormalig Nederlands-Indië, maar niemand lijkt te weten wát precies. Het zijn allemaal redenen voor het kabinet om een ‘collectieve erkenning van de Indische gemeenschap in Nederland’ te organiseren  De Volkskrant

Bericht van Greetje, bij ons bekend als Zeeuws Meisje:
Het gaat niet goed met Jan. Hij heeft een maand in het Haga ziekenhuis gelegen en is nu overgebracht naar Delft. Dat is voor haar en de kinderen gemakkelijker hem elke dag te bezoeken. Ze doen dat afwisselend en het mag de hele dag.
Boeroeng

De KB stelt samen met het Netwerk Oorlogsbronnen (NOB) en het Indisch Herinneringscentrum (IHC) het programma Indisch Erfgoed Digitaal op. Het ministerie van VWS stelt hiervoor geld ter beschikking in het kader van de extra middelen die ter beschikking zijn gekomen voor de collectieve erkenning van de Indische gemeenschap in Nederland.
 Koninklijke Bibliotheek

Ze vond bloemen en planten prachtig en kwam graag in bloemenwinkels en tuincentra. Niet zozeer om te kopen maar om te genieten van al het moois en te babbelen met andere bezoekers. “Zo gek”, zei ze, “hier moet je betalen voor planten die we in Indië als onkruid moesten wegkappen”. “Kijken, kijken maar niet kopen”, was dan ook haar credo als het planten betrof.
In huis stonden op de vensterbank in de woonkamer een paar eenvoudige bloempotten met alledaagse plantjes die weinig zorg behoefden. Ze deed ook geen moeite om uit te zoeken welke verzorging de plantjes nodig hadden. Veel of weinig water, zonlicht of schaduw, koelte of  warmte, het interesseerde haar niet echt. Elke dag een scheutje water, dat was het en als een plantje het niet volhield dan ging ie in de vuilnisbak. Soms nam ze een tip van een buurvrouw over en dan had dat plantje een iets langer leven.
Toch was er één plant die ze koesterde, een Clivia. In een grote pot stond die op een bijzettafeltje of op een krukje. Ze wist dat die plant weinig water nodig had en hield daar rekening mee. Eén keer in de week een scheutje.
Op het internet vond ik een passende beschrijving:
“Uw overgrootmoeder of grootmoeder had hem waarschijnlijk, een Clivia. Een ouderwetse plant die vooral in bloei komt als er weinig zorg aan wordt besteed”.
Op het lijf geschreven van Lucie.

Ik vond het ook een mooie plant, vooral door zijn minimalistische vorm. De term minimalistisch kende ik toen nog niet maar ergens voelde ik toen al de less-is-more kracht van deze plantaardige vormgeving. Een plant met lange, tongvormige, donkergroene, leerachtige bladeren die uit één centraal punt ontspruiten. De bloei is ook heel bijzonder, één dikke rechtopstaande steel met daarop een tros oranje bloemen. De nauwelijks zorg vragende plant bood dan wekenlang kijkplezier. De Clivia kwam eind jaren vijftig haar huis binnen en verhuisde mee met het gezin van Enschede naar Eindhoven via Bramsche (Duitsland), Soest en Gouda weer naar Eindhoven waar zij uiteindelijk meeging naar de aanleunflat waar Lucie haar laatste jaren doorbracht.

Lucie’s Clivia, 2004
(sterk vergote foto-uitsnede)

Een sterke plant die niet alleen de vele verhuizingen en omgevingen doorstond maar ook Lucie’s uitbundige sigarettenlucht. Ze had geen groene vingers maar met haar door reumatiek gekromde vingers had zij de Clivia meer dan vijftig jaar in leven gehouden en op sleeptouw genomen. Haar groene levensreisgenoot.

Ferry Geuther © 2016.
foto: collectie auteur.

Sigaar uit eigen doos
Het geld dat Blokhuis te besteden heeft, is deels een sigaar uit eigen doos: overgeschoten van een uitkeringsregeling die het kabinet in 2015 trof voor nog levende voormalige ambtenaren en militairen, die na de Japanse bezetting van Nederlands-Indië hun salarissen, pensioenen en vermogens verloren Trouw

Interview radio 1: Oud-minister Jet Bussemaker leidt een commissie die onze kennis over voormalig Nederlands-Indië moet bevorderen. Zie de kamerbrief
NOS: ‘Geschiedenis van Nederlands-Indië is geschiedenis van heel Nederland’

Youtube presentatie Sophiahof met commentaar van Indische Kwestie / Indisch Platform 2.0
……….erkenning Indische Gemeenschap in Nederland – een extra impuls 2021-2024’
De gemeenschap eist excuses, erkenning, compensatie oorlogsschade en backpay salarissen en ondertussen gaat VWS gewoon door met Symboolpolitiek…
COLLECTIEVE ERKENNING?? Dat heet gewoon ACHTERSTALLIG ONDERHOUD VAN DE EIGEN GESCHIEDENIS, ZORG EN CULTUUR.
De staatssecretaris deelt zogenaamde cadeautjes uit via een simpel ‘klaar is Kees’ en ‘lekker goedkoop’ gebaar én de Telegraaf stelt ons een ‘tevredenheids’ vraag: “De Telegraaf is op zoek naar mensen met een Indische achtergrond.

Dag luitjes,

1) AFGELAST: de vertoning en Q&A van Klanken van Oorsprong op 30 oktober in het Van Eesteren Museum, Amsterdam. Wel hangt daar t/m 14 november nog de tentoonstelling We built this city on Rock and Roll (met ondermeer Indorock).
2) Op 6 november 2021 neemt het Van Eesteren Museum bovendien deel aan Museumnacht Amsterdam met onder meer Riboet Verhalenkunst. Met Indisch eten, verhalen en Indorock, namelijk Indorockers built this city too!
3) Reminder: op 31 oktober in Nijmegen de Literaire Salon met netwerklid Reggie Baay. Zie hier.
4) Wat goed, hè: netwerklid Peter Plasman met zijn aangifte tegen Sywert van Lienden!
5) In haar blog Project 2021 haalt Gerda Jansen Hendriks nu het reisverslag aan van een Britse spion.

—— meer nieuws in het Nieuwsbrief Indisch Netwerk 23 oktober 2021

Vijf smakelijke boeken zijn geselecteerd voor de shortlist van Het Gouden Kookboek 2021, bekendgemaakt door de vakjury onder leiding van Nadia Zerouali.
Hieruit zal op 4 november tijdens de Avond van het Kookboek de winnaar van het Gouden Kookboek 2021 gekozen worden. Een feestelijke aftrap van de Kookboekenweek, die van 5 tot en met 15 november gevierd wordt.Hebban.nl

Een van die vijf is het boek Toko Lo van Lolo van Ruler .

Nieuws.nl
Blokhuis lanceert a.s. maandag het plan “Collectieve Erkenning Indische gemeenschap in Nederland – een extra gebaar 2021-2024”, zonder overleg met de Tweede Kamer. Het plan omvat een toewijzing van circa 20 miljoen euro extra gelden als “gebaar” naar de Indische gemeenschap (Iedereen uit voormalig Nederlands-Indië en opvolgende generaties). Dit gebaar wordt gezien als een afkoopsom van het eigenlijke rechtsherstel.

Opnieuw negeert staatssecretaris Blokhuis van VWS de nog vele openstaande vragen uit de Indische gemeenschap. Vragen die nog behandeld moeten worden in de Tweede Kamer. Al 76 jaar heeft de Indische gemeenschap te maken met symboolpolitiek: politiek die aan de wensen van de gemeenschap voorbijgaat. Dit beleid, ook wel genoemd “uitsterfbeleid”, gaat in tegen de rechten van de gemeenschap. In een open brief vanuit het Indisch Platform 2.0 aan Blokhuis wordt dit kenbaar gemaakt. De open brief is mede ondertekend door de 93-jarige weduwe mevr. Hoogvelt-Flohr. Zij heeft haar ongenoegen in een eerdere bijeenkomst geuit in een rondetafelgesprek met de commissie VWS. Zij heeft daar nog nooit een officiële reactie op ontvangen.

Open brief:

Beste Paul Blokhuis,
Ik zie het bericht bij museum Sophiahof waarin u een extra gebaar lanceert onder de titel “Collectieve erkenning Indische Gemeenschap 2021-2024”. Zowaar een extra gebaar voor de Indische en Molukse gemeenschap. Met dit bericht kiest u ervoor om heel bewust een belangrijk deel van de Indische gemeenschap buiten spel te zetten. Het gaat dan om alle Indische-Nederlanders die nog steeds een rekening open hebben staan en waarvoor talloze malen de aandacht voor gevraagd is. Een rekening die in volle omvang is beschreven in het NIOD-rapport van Hans Meijer uit 2005. Een onderzoek in opdracht van de regering zelf. De uitkomsten van dit rapport waren duidelijk en vervolgens door het toenmalig kabinet in de onderste la gestopt.
Vergeet ook niet dat in 2006 het NIOD een tweede belangrijk rapport heeft uitgebracht over geleden oorlogsschade, roof en rechtsherstel in Indonesië 1940-1957: Sporen van Vernieling, geschreven door Peter Keppy. Dit belangwekkend rapport is nooit in het parlement gesproken en is in dezelfde la gedeponeerd als het rapport van Hans Meijer.U weet waar het om gaat: de nooit uitbetaalde soldij tijdens krijgsgevangenschap tijdens de Japanse bezetting: De Backpay. Ook mijn vader kon er naar fluiten ondanks jaren van strijd en discussie hierover met de Nederlandse Staat.
De zogenaamde backpay-regeling uit 2015 was een goedmakertje voor de toen nog levende KNIL- soldaten aan wie de Backpay is onthouden. Helaas werden de weduwen buitenspel gezet. Mijn oudste tante (nu 93 jaar) heeft hier nog een hartstochtelijk pleidooi voor gehouden in een rondetafelgesprek (30 sep 2019) met de Tweede Kamer commissie van VWS. Helaas heeft zij van u nooit enige reactie hierop gekregen.  In vele families duurt deze pijn nog steeds voort, ook bij de nabestaanden. Naast het niet uitbetalen van de soldij is het uitblijven van het vergoeden van geleden oorlogsschade nog steeds een klap in het gezicht van vele families uit Nederlands-Indië. De Bersiap-periode (45-49) was heftig en heeft vele Indische families op wrede wijze uit elkaar gerukt.  U kent deze geschiedenis en toch heeft u de houding aangenomen dat wij die ellende maar moeten vergeten en tevreden moeten zijn met weer een extra subsidiegift. Dat zijn wij dus niet.In het laatste gesprek van Indisch Platform 2.0 (IP2.0) met u op 25 juni 2020 hebben wij ter informatie het boek “Blauwe Brieven” van Henk Harcksen (in samenspraak met IP2.0 tot stand gekomen) bij u achtergelaten als toelichting op het begrip “Indische Ontrechting”. We hopen niet dat dit boek naast de twee eerdere boeken in dezelfde la terecht is gekomen.Rechtsherstel is voor IP2.0 nog steeds het belangrijkste punt waar het omdraait en zal niet afgekocht worden door een zogenaamde collectieve erkenning.

Met vriendelijke groet, Peter Flohr, mede ondertekend door delegatielid van Indisch Platform 2.0 mevr. L. Hoogvelt – Flohr

Bijna een kwarteeuw heeft het geduurd, maar ‘de penisplant’ in de Hortus botanicus in Leiden is vrijdag tot bloei gekomen. De Amorphophallus decus-silvae, zoals de plant officieel heet, kwam voor het laatst tot bloei in de Hortus in 1997. ‘En het is pas de derde keer dat de plant in Europa tot bloei komt’, zegt een uitgelaten kaschef Rogier van Vugt. ‘Deze plant is echt zeldzaam.’  Omroep West
Wikipedia: Amorphophallus decus-silvae is een reuzenaronskelk uit het geslacht Amorphophallus. Hij groeit in het wild alleen op Java.

Eenvandaag publiceert de resultaten :
Het onderzoek (pdf) over de koloniale geschiedenis van Nederland bestaat uit 2 delen. Dit is het tweede deel over Nederlands-Indië. Het eerste deel gaat over Suriname, de Antillen en slavernij. Het onderzoek is gehouden van 20 juli tot en met 20 augustus 2021. Aan het onderzoek deden 30.352 deelnemers mee. Onder de deelnemers zijn 1158 mensen met wortels op de eilanden van het voormalig Nederlands-Indië of het huidige Indonesië. Hun uitslagen zijn niet representatief voor alle mensen met een vergelijkbare achtergrond in Nederland, maar geven wel een indruk van hoe er in deze groep naar de kwestie wordt gekeken. 

Aan het onderzoek deden ook ruim 1000 Indische en Molukse Nederlanders mee. Zij zijn erg verdeeld in de manier waarop ze naar het verleden kijken. De grootste groep (49 procent) oordeelt negatief. Voor hen staat de koloniale tijd vooral voor bezetting, onderdrukking en uitbuiting van de inheemse bevolking. Vooral onder jonge mensen in deze groep (onder 35 jaar) is het beeld negatief gekleurd.

“Moordpartijen op hele bevolkingsgroepen, het klein houden van de lokale mensen op de plantages, allemaal om Nederland te verrijken”, zegt een deelnemer met een Indische achtergrond. Anderen denken vooral aan hun eigen familie in een recent verleden: “De ellende in het Jappenkamp, de onafhankelijkheidsoorlog, hun vlucht naar Nederland en dat Nederland zijn afspraken niet waarmaakte, dat zijn mijn gedachten over mijn koloniale geschiedenis!”

Twee tabellen van het onderzoeksverslag

Andere tabellen van dit onderzoek maakt een vergelijking mogelijk met een Brits onderzoek uit 2019

Trots op het koloniaal verleden
eenvandaag : 11+24%
Brits onderzoek: 50%
—
Schaamte voor het koloniaal verleden
eenvandaag: 6+13%
Brits onderzoek: 6%

Na een toneelcar­rière van dertig jaar treedt Esther Scheldwacht(foto haar facebook) toe tot het vaste ensemble van Het Nationale Theater. Vooral de laatste jaren speelde ze de ene prachtrol na de andere. ‘In die zin ben ik meer een diesel, het duurt even voordat ik er ben.’
Esther Scheldwacht: ‘Ik ben altijd al getriggerd geweest door mensen die net buiten de boot vallen, die nergens echt bij horen.’
Esther Scheldwacht was 12 jaar oud toen ze haar eerste voorstelling maakte. Op de lagere school in Den Haag was ze een verlegen meisje met één grote passie: theater. Op vrijdagmiddag mochten ze met de klas altijd stukjes opvoeren, iets met smurfen of een playbackshow. Ze vond dat zo leuk dat ze een paar kinderen ronselde, achter het fietsenhok ging repeteren en daarna in de klas optrad  De Volkskrant

Bij hete sotjimas zullen de meesten van jullie waarschijnlijk denken aan een pittig Indisch gerecht of snoeihete sambal – sambal Sotjimas pedis – of misschien zelfs aan een vulkaan in de Indonesische archipel, de gunung berapi Sotjimas. Het zou kunnen maar Sotjimas is niets van dat alles. SOTJIMAS en de verwante COTJIMAS, DOTJIMAS en OTJIMAS zijn wel zeer heet, ze stinken behoorlijk én zijn bovendien zeer luidruchtig, net als vulkanen.
Ondanks deze onaangename eigenschappen waren ze in hun tijd onmisbaar en waren ze geliefd bij een kleine groep kenners. Hoewel hun namen Indonesisch klinken hebben ze niets met Indonesië te maken en hun aanwezigheid daar zou zinloos zijn. Het zijn namelijk grote liefhebbers van sneeuw en kou, vrieskou zelfs. In de tropen hebben ze niets te zoeken.
Hun soortnaam is SIJS, maar denk daarbij niet aan een lief klein zangvogeltje. Ze zijn groot en vleugelloos. Hete Bliksem zou ook een toepasselijke naam voor ze zijn geweest. Zo heet dat je ze niet zonder dikke leren handschoenen kon aanraken. De vlammen spoten er uit en je kon beter op veilige afstand blijven. Helaas zijn ze enkele tientallen jaren geleden voor het laatst in levende lijve gezien, een enkel levenloos exemplaar is nog te bewonderen in een depot. Gelukkig zijn er nog voldoende foto’s van deze sijzen in omloop.
Het zijn door Luchtmacht techneuten bedachte en met afgedankte materialen en onderdelen gefabriceerde voertuigen, voorzien van oude vliegtuigstraalmotoren met als doel het sneeuwen ijsvrij blazen van start- en rolbanen. Geschikt voor slechthorende bestuurders met stalen zenuwen én enorme doodsverachting want een urenlange rit bovenop twee oude, luidruchtige Rolls Royce straalmotoren plus een grote kerosinetank, was niet iets voor watjes.
De naam SOTJIMAS staat voor Single Seat Opposed Twin Jet Ice Melter And Snowblower.
DOTJIMAS = Double Seat, enz. en COTJIMAS = Combined Operated, enz. De Cotjimas was de SIJS van de Vliegbasis Twenthe. Vliegbasis Eindhoven (Welschap) beschikte over een OTJIMAS. De soortnaam SIJS zal duidelijk zijn: sneeuw en ijsruimer.

Dit exemplaar werd zo gekoesterd dat hij een naam kreeg: Rinus. Een Volkswagenbuscabine bovenop een kerosinetank tussen twee straalmotoren! Waarschuwingstekst: “niet roken binnen 25 m”.
De tijden zijn veranderd, sneeuwruimen op vliegvelden gebeurt tegenwoordig met enorme sneeuwschuivers en –borstels. De hete bliksems zijn uitgedoofd. Bij de sambalans in een toko hoop ik toch eens een nieuwe soort aan te treffen: sambal sotjimas pedis.
Ferry Geuther © 2016.

toelichting: gunung = berg, berapi = vurig, pedis = heet, pittig
bronnen: overshoot.nl; buzzybeeforum.nl ; eindhoven-in-beeld.nl;  dureco.wordpress.com/2010/01/09/sotjimas-2

Tawatha Steendam en Jermaine wonnen de dansmarathon van SBS 6, na 50 uur dansen.
Ze is van Nederlands Indische afkomst, vertelt ze rscw.nl

Doordat Tawatha en Jermaine er met de winst vandoor gingen, krijgen zij gezamenlijk een ton. Jermaine gaat op zichzelf wonen van het geld. Tawatha daarentegen gebruikt het geld wel voor een heel bijzonder doel. Ze wil namelijk onderzoek doen om haar Indonesische familie te leren kennen. “Door dit geld gaat dat nu lukken. RTLboulevard,nl

In de Nederlands-Indische gemeenschap is de koloniale geschiedenis een gevoelig onderwerp. Jonge theatermakers breken daar doorheen en vertellen de verhalen van hun (over)grootouders.

De voorstelling Rumah Saya van Elise Doll (rechts) met Lienke Iburg (midden) en Kim Pendjol.
‘Mijn opa is geboren in Batavia in 1920. Hij was in dienst bij de KNIL, het Nederlandse koloniale leger in Indonesië. Nooit heeft hij zijn kinderen of kleinkinderen iets verteld over deze tijd. Ik wist alleen dat hij in een jappenkamp had gezeten. Dat vertelde ik ook weleens op school bij geschiedenis. Mijn opa zat in een jappenkamp, zei ik dan trots, want ik wist helemaal niet wat dat betekende. Nooit heb ik er uitleg over gekregen.’  De Volkskrant Foto: Yasmine Asha

Postcast
In de aanloop naar de voorstelling Rumah Saya (Mijn Thuis) brengen wij met enige regelmaat podcasts uit onder de noemer Postcasts. Iedere aflevering gaat Elise Doll samen met muzikant Kim Pendjol in gesprek met wisselende gasten over brieven over of uit de Tweede Wereldoorlog, de Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog en repatriëring.Deze podcasts zijn te beluisteren via het YouTube en Spotify-kanaal van Meraki Theaterproducties.  Bron