Een Steurtje vertelt: deel 1 – Van klein naar groot.

Een Steurtje vertelt: deel 1 – Van klein naar groot.
Frits Geuther, 2004.

Kinderafdeling
In 1930 bracht mijn vader mij en mijn broertje Otto, zijn oudste kinderen, met de trein naar Magelang, naar het tehuis van Johannes van der Steur. Bij Pa van der Steur werden wij geplaatst in de afdeling waar kinderen tot 8 jaar zaten. Deze kinderafdeling werd geleid door Juffrouw Otto die geholpen werd door oudere meisjes van de meisjesafdeling. Deze meisjes zaten niet meer op school, ze waren in afwachting van een baantje of van een huwelijkskandidaat.
De meisjesafdeling werd geleid door Anna Zwager, “Moe van der Steur”, de echtgenote van Pa.
In de kinderafdeling had ik het niet slecht. Ik kreeg veel knuffels en snoepjes van de meisjes die op ons pasten en heb veel aandacht gekregen.

Ook een zwart meisje van Surinaamse afkomst kreeg veel aandacht. Je kunt wel zeggen dat dit zwarte meisje de lieveling was van alle meisjes. Onlangs zag ik op TV een programma over een kinderopvang in Amsterdam. Aan het woord was de eigenares. Ze vertelde wie ze was en dat ze een Steurtje was! Toen wist ik het, dit moest haar zijn. Er was maar één zwart meisje bij Pa. Ze was mooi en erg geliefd. Nu is ze van ongeveer mijn leeftijd en wat gezet. Maar aan haar gelaatstrekken zag ik dat ze het was.

Kleinejongensafdeling
Ik werd ouder en groter en hoorde niet meer in de kinderafdeling thuis en werd overgeplaatst naar de kleinejongensafdeling. Ik kwam terecht bij zeker 100 leeftijdgenoten. Al deze jongens sliepen bij elkaar in een grote slaapzaal. De bedden stonden naast elkaar in vier rijen. Het waren eigenlijk kribben die uit ijzerwerk bestonden waarop een soort brancard rustte.
Opstaan. Als de bel, een kleine torenklok, zes keer luidde, dan moesten we uit bed. De geborgenheid, die je in de kinderafdeling had, was je kwijt. Niemand knuffelde je, niemand las je uit een boek voor, niemand troostte je als je verdriet had. Je moest voor jezelf zorgen en opkomen.
Ik kreeg een hansop, een handdoek, ondergoed, een grijs uniform met een kleine opstaande kraag en een pet, een emaille bord en een emaille mok, een tinnen eetlepel en een houten kistje om mijn spulletjes in te doen. Dat kistje moest onder het bed geplaatst worden. De pet en het grijs geblokte uniform waren voor de school, de kerk en andere bijzondere gelegenheden. Meestal had de pet geen lange levensduur. De hele dag had je de hansop aan, met een zak vóór op de buik. Die buikzak was een goede uitvinding, je kon er van alles in stoppen én er werd ook van alles ingestopt tot dode vogels aan toe.

Nummer
Er werd ook een nummer van drie cijfers gegeven dat je goed moest onthouden. Al je kleren en eigendommen en het kistje moesten van dit nummer voorzien zijn. Alle vuile kleren van de kinderen werden op een grote hoop gedaan en gewassen. Na de was werden ze nummersgewijs in de kasten gedaan. Ik weet mijn nummer nu nog: 631, ook dat van broertje Otto: 211 en van twee anderen. Velen kennen hun nummer en dat van anderen tot op heden ook nog. Dat vergeet je niet. Een jongen kon het getal drie niet uitspreken, zijn nummer weet ik nog. Als je hem vroeg wat zijn nummer is dan antwoordde hij “diehondeddie”.

Vriend en knechtje
In de kleine jongens afdeling moest je voor jezelf zorgen en voor jezelf weten op te komen. Er waren geen oudere meisjes die op je letten, die je troostten of hielpen, alles moest je zelf doen. Je zocht een vriend met wie je samen een plaaggeest te lijf kon gaan of een vriend, een grote sterke, bij wie je bescherming kon krijgen. Je was dan zijn “knechtje” die zijn etensbord afwaste en kleine klusjes deed.

De oppasser
Toezicht op de kleine jongens werd gehouden door een door Pa aangestelde werkeloos Steurtje. Hij hield niet alleen toezicht maar zorgde er ook voor dat alles goed reilde en zeilde. Hij zorgde er voor dat de kinderen op tijd naar bed gingen en de voeten wasten voor het naar bed gaan, hun kleren op tijd in de was deden, op tijd naar school gingen, in de rij naar de eetzaal liepen, in marscolonne naar school liepen, enz. Deze oppasser had een kamer met bed en tafel bij de slaapzaal. Hij mocht de kinderen ook slaan, soms ging het er hard aan toe.

Grotejongensafdeling.
Een jaar of twee later ging ik over naar de grotejongensafdeling. Ik werd te groot en te oud voor de kleinejongensafdeling. Er was ook een kleinere slaapzaal waar maar twee rijen bedden stonden met in het midden een lange tafel met zitbanken waar je je huiswerk kon maken.
Naar school gaan mocht je nu op eigen gelegenheid en mijn zakgeld werd meer. Als ik me niet vergis kreeg ik toen 10 cent per week. Er veranderde niet veel voor me behalve dan dat ik van slaapzaal moest veranderen, een ander uniform en een grotere houten kist kreeg. Nu kon ik zelf een knechtje hebben.
Hiertegenover stond dat ik mijn knechtje moest helpen wanneer hij door een grote jongen werd geplaagd of geslagen.

bron: “Belevenissen uit mijn jeugd in Nederlands-Indië” © 2004, auteur J.F. Geuther.
Volgende keer: Wedstrijdspelletjes en zwemmen.

= = = = = = = = = = =

Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

6 reacties op Een Steurtje vertelt: deel 1 – Van klein naar groot.

  1. RLMertens zegt:

    @FritsGeuthe; ‘bracht mijn vader mij etc.’- Wat was de reden dat jullie beiden bij Pa van der Steur werden gebracht?

    • Ferry Geuther zegt:

      Mijn vader Frits is in 2004 overleden. Ik weet dat er meerdere redenen waren voor het onderbrengen bij Pa van der Steur.
      In de buurt woonde een jongeman, Rugebregt, die in het tehuis van Pa van der Steur was opgegroeid. Hij vertelde aan de ouders van Frits dat hij daar onderdak, voeding en onderwijs had gekregen en dat dat zijn geluk was geweest. Mijn opa had slechts een karig pensioentje en er waren behalve Frits en Otto nog twee jongere dochtertjes. Het oudste dochtertje was verstandelijk gehandicapt en vergde veel extra zorg. Het leek de ouders van Frits daarom het beste om Frits en Otto naar Magelang te brengen zodat ze goed verzorgd werden en een betere toekomst konden krijgen. Het moet een hartbrekende beslissing zijn geweest om hun oudste twee kinderen noodgedwongen uit huis te plaatsen.

      • Anoniem zegt:

        Er is dus eigenlijk maar weinig veranderd. De weeshuizen nu zijn helemaal niet voor weeskinderen maar volgens de één een fijne manier om geld uit de zakken van de naïeve westerling te kloppen, volgens de ander een manier om de minder gegoeden in (en vooral uit het oosten van) de Indonesische maatschappij te ondersteunen. Wat je er ook van denkt, je kan je toch afvragen of kinderen wegnemen uit hun natuurlijke habitat wel zinvol is.

  2. Boeroeng zegt:


    Henriette Otto was een assistente van Pa van der Steur ,
    Geboren 2 oktober 1875 te Amsterdam en overleden 20 mei 1936 te Magelang.

    Indisch in Beeld

  3. Conny van de Vijver zegt:

    Dank u wel voor deze verhalen over het tehuis van Pa van der Steur.
    Mijn opa en zijn twee broers zaten vanaf 1905 in dat tehuis in Magelang. Mijn opa was toen 9 jaar oud, zijn oudere broer was 13, de jongere broer was 5. Hun zus kwam een jaar later in 1906 ook en was toen 9 jaar oud. Ik vermoed dat hun moeder tot op het laatst geprobeerd heeft haar kinderen zelf op te voeden maar dat het haar uiteindelijk niet lukte. In de gegevens van het pupillen archief staat “vader overleden, moeder behoeftig”.
    Ik vermoed dat mijn opa mijn oma er heeft leren kennen want die is op dezelfde manier bij Pa van der Steur terechtgekomen.
    Maar die generatie van mijn opa was al uitgestorven voor mijn geboorte en als er al over gesproken werd heb ik waarschijnlijk niet goed geluisterd. Mooi om er op deze manier iets over te weten te komen! Ik realiseer me hierbij ook dat het leven van zo’n kind in een tehuis echt niet makkelijk was. Maar een alternatief was er natuurlijk niet.

    • Ferry Geuther zegt:

      Dank voor wat u vertelde over uw opa. Hopelijk wordt uw gemis van zijn ervaringen ingevuld door het verhaal van mijn vader. Er volgen nog acht afleveringen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.