Indisch4ever

Eric Neyndorff is al 6 weken in Indonesië. Nog twee weken te gaan.
Hij zou proberen reisverhalen door te sturen. So far so good.
Dit is nr 11. Lees ook de eerdere delen.

!
Beste lezertjes,

Ik ben van Yogya met een minibusje of zoals dat met een goed Indonesisch woord wordt aangeduid, “travel” van Yogya naar Kediri gereisd. Een afstand van 240 km, en dat kostte me 120.000 rp. Ik werd om 7:30 uur opgehaald van mijn hotel, waar mijn reisgenote Esti al naar toegekomen was. Esti en ik hadden 2 plaatsen voorin naast de chauffeur.
Nadat wij van het hotel vertrokken waren, moesten de andere reizigers nog opgehaald worden, hetgeen soms enige moeite kostte, omdat de chauffeur uit Malang kwam. Ik kwam in kampungs waar ik anders nooit gekomen zou zijn. De route van Yogya naar Kediri voert langs Klaten, Surakarta, Madioen en Ngawi.
Madioen is de plaats waar mijn grootmoeder, Adriana Blaney Davidson, is geboren en waar haar vader James is begraven. Ik wil een volgende reis wat langer in Madioen blijven om uit te zoeken of het graf er nog is. Om ongeveer 13:30 uur werd in Caruban gestopt om een lunch te gebruiken, ik kreeg een bonnetje, waarmee ik een bord kon volscheppen, de maaltijd was dus in de reiskosten begrepen. Het was duidelijk een vaste plek want er waren meerdere travelbusjes. Om 3 uur werden Esti en ik gedropt op de plaats van bestemming.

Zoals ik reeds in mijn vorig bericht meldde was het hotel Lotus Garden, waar ik al 2 maal had gelogeerd, de eerste 2 nachten volgeboekt. Omdat ik in Kediri zou zijn om de stichting sTs te vertegenwoordigen, stelde de non, die onze vertegenwoordigster in Kediri is, voor dat ik in het klooster zou logeren. Het zijn de 2 rustigste nachten voor mij tot nu toe in Indonesië geweest. Alleen moest ik op 7 november om 5:30 een mis bijwonen ter nagedachtenis aan Rene Seket, de overleden voorzitter van de stichting. Later op de dag hebben we de as van Rene, conform zijn laatste wil, verspreid in de Brantas, in de buurt van een van de bruggen over de rivier. Wij dat zijn zuster Jasintha, zuster Paula, Esti, die Rene als vader had geadopteerd, een begrafenisondernemer en ik. Het kloosterleven is mij goed bevallen, het eten wordt gezamenlijk gebruikt, waarna iedereen helpt met de afwas, ik mocht echter niet meehelpen. De rust en de regelmaat, die verder in een klooster heerst, ver van het jachtige bestaan, bekwam me ook goed.

In de middag van 7 november ben ik verhuisd naar het hotel, waar ik als lang vermiste gast werd verwelkomd, men herkende me na 2 jaar nog. Zou ik het 2 jaar geleden dan zo bont gemaakt hebben?

Kediri is een kleine stad in vergelijking met de steden waar ik deze reis eerder ben geweest, en is ook redelijk schoon. Er rijden geen taxi’s, ik ben dus aangewezen op becaks, wat ik enigszins eng vind.

Ik ben ook in Pohsarang geweest. Het is een dorp buiten Kediri en is een bedevaartsoord voor katholieken, er is een kerk ontworpen door Henricus Mclain Point en er is een grot met een groot Mariabeeld, waar, zoals in Lourdes gebeden wordt. Het wordt beheerd door de nonnen van de congregatie waarbij ik logeerde. Ook is er een kruisweg, die ik helemaal afgelegd heb. Heuvel op, heuvel af, zodat deze reis ook een investering in mijn zieleheil is geworden. Winst dus. Ook werd ik voorgesteld aan een non, die een tijd in Nederland heeft gewerkt, ik moest dus Nederlands praten.

Zondag om 10 uur ‘s-morgens bij de nonnen een ontmoeting met 4 studentes, die door de stichting Thepass-Seket worden of werden geholpen. 2 Zijn afgestudeerd en 2 volgen nog een studie. De verwachting is dat de laatsten nog 2 jaar bezig zijn. Het is jammer dat de stichting bij gebrek aan baten moet worden opgeheven. De studentes die nog studeren blijven wij steunen, maar wij kunnen geen nieuwe studenten meer helpen. De nonnen hebben de meisjes voorgedragen en hebben geen voorkeur voor geloof een rol laten spelen, zowel moslima als christelijke meisjes worden gesteund. De afstand van het hotel naar het klooster is ongeveer een kilometer en ik dacht dat te voet te kunnen afleggen, in Nederland is dat geen probleem, edoch in Kediri is het 33 graden en ik moest de brug over de rivier de Brantas over, waar geen beschutting tegen de zon is, zodat ik drijvend in het zweet aankwam. De weg terug heb ik maar in een becak afgelegd.

Vreemde gewaarwording en ik had er even tijd voor nodig om het tot me te laten doordringen, om half 7 wordt hier in Indonesië, live de wedstrijd PEC Zwolle tegen FC Twente uitgezonden op de tv. Het is dus de wedstrijd van 12:30 uur in Nederland. En het is na een half uur nog steeds 0-0, maar het had evengoed andersom kunnen zijn.

Dinsdag vertrek ik met een travelbus om 9:00 uur naar Surabaya, wat ongeveer 120 km over de weg is. Ik kom dan langs Jombang en Mojokerto. De laatste plaats ken ik van het boek van Willem Walraven: Modjokerto in de motregen.

groetjes
Eric

Dit  is een verhaal  van Ruud Schmitt. Die eerder gepubliceerd is in KRIS-nieuwsbrief met verhalen over Semarang.
!

Overleven in de Japanse tijd

Toen mijn vader, die werkzaam was op het hoofdkantoor van de N(ederlandsch) I(ndische) S(poorweg) M(aatschappij) te Semarang, per 1 januari 1943 werd ontslagen en werd vervangen door een Japanse burgermedewerker kwam er ook een eind aan zijn maandelijkse salaris. Hoe nu verder? Spaarrekeningen waren door de Jap geconfisqueerd en dus moest er heel zuinig worden omgesprongen met het nog in handen aanwezige geld. Maar ook daaraan kwam een eind.

Zoals bij zoveel andere gezinnen in dezelfde situatie werd besloten tot ‘dagang’ (handeldrijven).  Maar  ja,  als  je  geen bedrijf hebt, wat valt er dan te verhandelen?

Allereerst waren er de sierraden, waarvan de exemplaren met een emotionele waarde zo lang mogelijk werden uitgezonderd. Zilver en goud brachten veel op en er waren gelukkig nog geïnteresseerde handelaren met een goed gevulde portemonnee.

Hoewel het mijn moeder, die zeer bedreven was in het hanteren van naald en draad, zeer aan het hart ging werd de verkoop van sierraden afgewisseld met een geleidelijke verkoop van de, voor haar hobby, voorraad lappen stof en DMC borduurgaren in velerlei kleuren. Vooral dat laatste, waarvan zij een grote voorraad had, was moeilijk verkrijgbaar geworden en dus een gewild artikel. Van de lappen stof werd een deel gehouden om zelf kleren te maken op haar, in ca. 1930 gekochte, Singer trapnaaimachine die (meegekomen naar Nederland) ik nu nóg bezit!

Maar zoals het met een put gaat waaruit niet eindeloos kan worden getapt zonder dat het de gelegenheid krijgt weer op niveau te komen, ging het ook met voornoemde handel; de voorraad raakte aan z’n eind.

Een andere liefhebberij van mijn moeder, wat onze redding bleek te zijn, was kokkerellen en taarten bakken. Ze kwam op het idee om ‘eten buitenshuis’, tegenwoordig noemt men dat cateren, te leveren. Je kon daarmee beginnen, zonder middenstandsdiploma en zonder op je vingers gekeken te worden door een of andere Keuringsdienst.

Haar idee, dat het goedkoper is tegelijk voor velen te koken in plaats van een ieder voor zichzelf, sprak velen aan en via mond-tot-mond reclame wist zij zich een behoorlijke klantenkring te verwerven. Voor haarzelf was het belangrijkst, dat wij konden mee-eten. “Ik hoef er niet rijk van te worden en als ik een centje overhoud ben ik al tevreden.”

De rond het middaguur geleverde maaltijden -en het abonnementsbedrag- waren afhankelijk van de gezinsgrootte en bestonden alleen uit een aantal gerechten; de rijst moest men zelf verzorgen.

Nadat mijn vader en twee oudere broers op zondag 15 maart 1944 op uitnodiging  van  de  Japanse  keizer  begonnen  aan  een  ‘gastvrij’ verblijf  in diverse kampen, stond mijn moeder met drie nog jonge kinderen er alleen voor.

Hoewel nog kind, mocht ik een handje helpen. Wanneer ik vroeg mijn bed uit was, wandelde ik bij zonsopgang met haar mee naar de nabijgelegen pasar Djomblang, niet ver van Tegalwarèng waar wij woonden. Op dit vroege uur was het assortiment nog groot en kon, na veel ‘tawarren’ (afdingen), worden gekozen uit de beste kwaliteit. Als kind had ik voor deze activiteit geen belangstelling. Vol ongeduld wachtte ik altijd op het moment dat ik, na afloop, als ontbijt een keuze mocht maken uit de vele pasarlekkernijen.

Huiswaarts droeg ik de lichte boodschappen en hielp af en toe bij eenvoudige werkzaamheden voor de bereiding van de maaltijd, zoals het ‘kipassen’ (met een waaier aanwakkeren) van het houtskoolvuurtje in de ‘anglo’s’ (aarden komfoortjes) en het aanreiken van diverse benodigdheden. Maar om circa 12.00 uur was ik volwaardig medewerker. Dan stonden de ‘rantangs’ (etensdragers) klaar om zo snel mogelijk te worden bezorgd. De ‘kebon’ (tuinman) nam de verderaf wonenden voor z’n rekening en ik mocht, op mijn fietsje met twee rantangs aan het stuur, de dichtbij wonenden het eten bezorgen.

Nou waren er twee soorten rantangs in gebruik; met een kleine doorsnede voor kleine afnemers en een grotere voor grote gezinnen. Zo lang dat onderscheid werd gehandhaafd was dat geen probleem, maar het gebeurde wel dat de kleine rantangs nog niet allemaal waren terugbezorgd en dus voor een klein gezin noodgedwongen werd geleverd in een grote rantang. Hoewel mij met de meeste nadruk werd gezegd welke van de twee grote rantangs voor het kleine gezin was bestemd, gebeurde het wel eens dat ik mij vergiste en de leveringen verwisselde.

Het  kleine gezin zal hebben gedacht “Nou, nou, mevrouw Schmitt is vandaag wel heel royaal!” Maar het grote gezin met abusievelijk te kleine porties stuurde onmiddellijk de ‘baboe dalam’ (binnenmeid) om zich bij ‘njonja Semit’ te beklagen. Onmiddellijk moest ik op het matje komen en bij het kleine gezin de te grote levering terughalen. Nou was dat, indien de rantang nog niet was geleegd, geen probleem. Maar o God, als het eten al in schalen was  overgeheveld;  dan  was  er  van  terughalen  geen  sprake.  Met hangende pootjes ging ik dan huiswaarts, wetend dat mij een fikse uitbrander wachtte, want  de  te  kleine levering aan het grote gezin moest worden aangevuld waardoor er minder overbleef voor onszelf!

Alsof de doordeweekse levering van maaltijden niet al genoeg energie kostte, kwam mijn moeder op het idee om, als extra verdienste, zelf klapperolie te maken. Mijn  oudste  zuster  Paula, die in Oengaran (een bergdorp op ongeveer 10 km ten zuiden van Semarang) woonde, werd ingeschakeld en met enige regelmaat kwamen er twee ‘grobaks’ (ossenkarren) de, in het binnenland zeer voordelig gekochte, klappers afleveren. Deze werden opgeslagen in de ‘goedang’ (schuur) om vervolgens door de kebon te worden ontdaan van de bast en harde binnenschil. Dan klonk het signaal ‘alle hens aan dek’ en werd met z’n allen het vrijgekomen vruchtvlees geraspt en, vermengd met water, uitgeknepen zodat de ‘santen’ (oliehoudende kokosmelk) vrij kwam; een hels karwei!

Nadat de santen een paar keer was gezeefd, werd het overgegoten in twee ‘wadjan’s’ (woks) van zo’n 60 cm doorsnee. Daarna werd de santen op primitieve, door de kebon gebouwde, stenen ovens aan de kook gebracht. Als brandstof diende de schil van de klappers; dat spaarde brandhout.

Nadat het water door de hitte was verdampt bleef de olie over die, na te zijn gefilterd, in flessen werd gegoten voor de verkoop.

Zuinigheid werd betracht en de ‘blondo’ (ingedikt bruine kokos residu op de bodem van de wok) was, eventueel bijgekruid en voorzien van sambal gandaria, een niet te versmaden heerlijkheid bij een bordje warme witte rijst. Het smaakte heel ‘goerih’ (lekker kruidig).

Zoals eerder vermeld, kon mijn moeder ook goed taarten bakken. Een enkele keer liet ze zich overhalen om op bestelling een, meestal chocolade- of mokkataart te leveren. Helaas waren roomboter en tarwemeel niet meer verkrijgbaar. Geen nood, want margarine was nog te koop  en  rijste- of  cassavemeel  diende  als  vervanging  van tarwemeel. Bij deze bezigheid zaten wij kinderen altijd ongeduldig te wachten op het moment dat de beslagkom leeg was en wij met het vingertje het langs de wand achtergebleven zoete beslag mochten wegschrapen.

Zo  ging  de  tijd  voorbij  totdat, in de tweede helft van augustus 1945, zich het gerucht  verspreidde  dat  Japan  had gecapituleerd. Buren kwamen langs en bij de, op de voorgalerij op fluistertoon, gevoerde gesprekken voelde ik als kind instinctief dat er iets bijzonders aan de hand was.  Tijdens zo’n gesprek kwam een oudere neef mijn moeder opzoeken en bevestigde de capitulatie; hij had het  over  de radio  gehoord.  Vreugde alom en de tranen vloeiden rijkelijk. Een dochter van een naaste buurvrouw begon luidkeels het Wilhelmus te zingen en met een “éééh, husch jij!” werd haar door de overige aanwezigen, die nog in de greep waren van in meer dan drie jaar opgekropte angst, het zwijgen opgelegd.

Mijn neef zag de (bij internering van mijn vader)  verzegelde  deuren  van  het kantoortje naast de voorgalerij en zei: “Die verzegeling kan er nu wel af” en stond op om de papieren stroken met Japanse karakters te verwijderen. Hevig geschrokken stoof ik krijsend van angst op hem af om het hem te beletten. Onder bedreiging van hel en duivel was het ons kinderen namelijk ingeprent, dat wij van die zegels moesten afblijven. Geruststellende woorden van mijn moeder brachten mij weer tot bedaren.

Aan de bijzondere activiteiten van mijn moeder kwam in de loop van september 1945 een eind toen het nationalisme de kop op stak en vele ‘langganans’ (maaltijdafnemers) het raadzaam vonden te verhuizen naar verderaf gelegen rustiger buurten waar overwegend Nederlanders woonden. Wij volgden hen kort daarop met achterlating van vele, daarna gerampokte, bezittingen.

Als kind besefte ik niet welke inspanning mijn moeder moest leveren om haar kinderen te eten te geven. Pas later en volwassen geworden komt mét het besef, het respect en de dankbaarheid.

Met dit verhaal, waarbij ik mijn moeder als voorbeeld nam, wil ik een hommage brengen aan al die buitenkampse moeders die, dankzij hun grote inzet, met hun gezin de Japanse tijd wisten te overleven.

1994 Semarang, Tegalwarèng 23. Na bijna 50 jaar, een teleur-stellend weerzien met het huis waar zoveel dierbare herinne-ringen liggen. Verwaarloosd en aan de voorzijde fantasieloos uitgebouwd richting straat.

Eric Neyndorff is al een maand in Indonesië. Nog drie weken te gaan.
Hij zou proberen reisverhalen door te sturen. So far so good.
Dit is nr 10. Lees ook  de eerdere delen.

!

Yogyakarta,
In mijn vorig bericht waren wat foutjes, dat komt, omdat ik, toen ik het bericht herlas en deze fouten wilde corrigeren, ik door mijn i-pad werd misleid en per ongeluk verzenden aantikte in plaats van de correctieknop, mijn excuses hiervoor. Ik heb overigens een probleem met touch-screen apparaten, want door mijn grote klauwen raak ik meer symbolen aan, dan ik eigenlijk wil.

Het is in hier in ieder geval ook oppassen met consumpties, ik heb in de ochtend een fles mineraal water geopend, die ik in een supermarkt gekocht heb en die verzegeld was, maar ‘s-avonds was het water al niet meer te drinken. Door de hitte bederft het erg snel. Lezertjes die plannen hebben om hier naar toe te komen, raad ik dan ook aan kleine flesjes te kopen en die na het openen zo snel mogelijk leeg te drinken, hiermee bedoel ik dan binnen anderhalf uur. Het is mij dus 2 maal overkomen dat ik een literfles kocht en die na een paar uur kon weggooien.

De muggen hebben me inmiddels gevonden, vanmorgen, werd ik wakker door de irritatie van de muggenbeten, ik heb daarom een spuitbus Baygon gekocht, die ik kwistig rondspuit in mijn hotelkamer, geen bijdrage aan een schoner milieu dus. Ik herinner me de flitspuit van mijn vader nog, die was alleen niet zo effectief als een moderne spuitbus. Ik vraag me trouwens af waar de naam flitspuit vandaan komt. En volgens mij werd deze gevuld met kampher.

Ik heb op deze reis ook afgerekend met mijn fobie voor gonceng (meerijden) achter op motoren. In Bandung heb ik achterop een motor meegereden naar het Ereveld Leuwigajah, en in Yogya heb ik enkele keren achterop de motor gezeten van Esti, een studente aan de Gajah Mada Universiteit. Het blijft een ervaring, want je zit achterop een motor, die bestuurd wordt door iemand die de helft is van jouw leeftijd en die een kop kleiner is. Omdat je achterop zit heb je geen overzicht op wat er gebeurt, en zie je dit pas als je er voorbij bent. Ook worden de verkeersregels, zo die er zijn, regelmatig genegeerd. Ik maakte tot 3 keer toe mee, dat ik een eindje op de stoep, tegen het verkeer in en aan de verkeerde kant, meegevoerd werd in een eenrichtingsstraat. Ook verkeerslichten zijn er voor andere weggebruikers en niet voor jou, heb ik de indruk. Chauffeurs kijken alleen vooruit, wat er achter ze gebeurt, is niet belangrijk. Misschien een goed principe, je kunt toch niet beïnvloeden wat er achter je gebeurt en wat er voor je geschiedt, kun je altijd nog ontwijken.

Ik hoop dat ik bij aankomst op Schiphol door de douane niet wordt gevraagd om mijn koffer te openen, want ik kreeg het verzoek van een vriendin, om voor haar zuster in Den Haag, lingerie mee te nemen. Ik zie mee al aan de douane uitleggen dat, ik als verstokte vrijgezel, deze lingerie niet voor mezelf heb aangeschaft.

Ik heb een plaats geboekt bij een travel agent voor de reis van Yogyakarta naar Kediri. de prijs hiervoor is 120.000 rp. Hiervoor wordt je dan door een minibus opgehaald in je hotel en je wordt afgeleverd op het adres, dat je opgeeft. Ik kreeg een plaats naast de chauffeur toebedeeld, zodat ik optimaal kan genieten van het uitzicht. Ik wordt om 7:30 uur opgehaald, ik hoop dat de jam karet (elastieke tijd) in dit geval niet zo rekbaar is als normaal in Indonesië.

Het hotel, waar ik tot nu toe in Kediri verbleef, is volgeboekt, en de zuster van de congregatie, die de honneurs waarneemt voor de stichting sTs, stelde mij voor dat ik 2 nachten in hun klooster kan logeren. Als iemand me dit in het begin van dit jaar voorspeld had, zou ik hem/haar uitgelachen hebben, ik in een nonnenklooster slapen!
Ook zal ik op 7 november om 5:30 een mis moeten bijwonen, die gelezen gaat worden voor Rene Seket, de overleden voorzitter en oprichter van de stichting sTs. Gelukkig heb ik geen moeite met vroeg opstaan.

Ik weet niet of ik in Kediri beschikking heb over wi-fi en of er een warnet is, daarom dat ik dit bericht nu al verzend.

groetjes   Eric

Eric Neyndorff is al een maand in Indonesië. Nog een te gaan.
Hij zou proberen reisverhalen door te sturen. So far so good
Dit is nr 9.  Zie hier voor eerdere delen.

!

Op 28 oktober in Bandung de Sumpah Pemudah meegemaakt, op de jalan Kebon Sirih kwam ik een groep veteranen tegen, die naar me toekwamen om me te groeten, ze wilden me allemaal de handschudden. Ze waren op weg naar het stadhuis waar een ceremonie zou plaats vinden, ik heb natuurlijk foto’s van de ceremonie gemaakt.

Na Jakarta en Bandung valt Yogya me weer tegen. Ik vind Jogyakarta een valkuil voor toeristen. Een hoop mensen zien je als wandelende pin-automaat, maar gelukkig zijn ze niet allemaal zo. Je wordt lastig gevallen door betjarijders, die je om de 100 meter toeschreeuwen. Begrijpen ze niet, dat ik als ik een betja wil, ik die al eerder genomen zou hebben?

Ook zijn de prijzen soms exhorbitant hoog voor een klein stukje tempeh goreng vroeg een verkoopster 7.000 rupiah, wat volgens mij nog geen 2.000 mocht kosten, het kan ook anders, want eerder had ik op de Malioboro 2 risolles voor 2.000 rupiah gekocht, hetgeen ik een normale prijs vind. Ook vroeg ik op de Malioboro wat een pakje dodol Garut moest kosten, de verkoper antwoordde 50.000 rp, gelukkig had ik Esti, een bevriende studente bij me, die meteen in de aanval ging, en ik kreeg het pakje voor 10.000 rp mee.

Jalan Malioboro

Huib Otto mailde met het Indisch Herinneringscentrum Bronbeek.

Geachte Heren,
Sinds enkele maanden heb ik vrij intensief mail kontakten met een groep Indische mensen via de weblog Indisch4ever die regelmatig met elkaar gedachten uitwisselen over een aantal zaken die hebben te maken met het uitdragen van de Indische identiteit en lotgevallen naar de eigen groep maar ook voorlichting aan de Nederlanders in het algemeen.
Er bestaat namelijk het gevoelen dat er momenteel nogal wat aan schort.
Er zijn dames en heren bij die op dat gebied bepaalde ideeën hebben ontwikkeld in de loop der tijd en nogal eens hun onvrede uitspreken over de wijze waarop de voorlichting door uw instelling wordt verzorgd.
Kennelijk hebben diverse heren in het verleden hiertoe al suggesties gedaan zonder dat dit in het beleid terug te vinden is.
U zou ons een grote eer bewijzen als u een commissie van de Indisch mensen zou willen ontvangen om met haar van gedachten te wisselen over de bestaande wensen en voorstellen om de voorlichting te verbeteren.
In de hoop spoedig uw voorstellen resp. uitnodiging voor een onderhoud te mogen ontvangen.
Met vriendelijke groet Huib Otto

Het antwoord kwam deze ochtend:

Geachte heer Otto,
Hartelijk dank voor uw bericht.
Onze directeur, mevrouw Van Genugten, is eerste aanspreekpunt voor dit soort vragen. Zij is vanaf medio volgende week weer op kantoor. Ik zal uw vraag met haar bespreken en aan u terugkoppelen.
Graag ontvang ik van u op voorhand de namen van de mensen die op gesprek zouden willen komen, en welke organisatie(s) zij vertegenwoordigen.
Met vriendelijke groet,
Ed Korderijnk, Officemanager / Projectassistent, Indisch Herinneringscentrum (IHC)

Pak Pierre verloor  een goede vriend . Hij vertelt.
!

Vorige week overleed mijn vriendje Henk van Hek, “Semaranger in zijn hele donder”, zoals gisteren een spreker bij zijn afscheid zei. Henk werd 86 jaar. Op zo’n leeftijd heb je er “recht” op bij de Grote Toean te worden geroepen, maar voor de achterblijvers komt zo’n moment toch altijd te vroeg.

We woonden in Semarang in de zelfde straat, een paar huizen van elkaar verwijderd. Hij moet mij dus al gekend hebben toen ik voor de oorlog in de kinderwagen zat. Voor mij kreeg Henk pas betekenis direct na de oorlog, toen ik aan het straatleven begon deel te nemen. Hij was voor mij “de grote jongen”, de vechtersbaas achter wie ik mij kon verschuilen, geducht vliegeraar wiens “blèndrong” (leeg conservenblik waarom het glastouw was gewonden) ik mocht bedienen.

Aan het eind van de oorlog werd Henk nog opgepakt in een grote razzia, gemunt op opgeschoten Indische jongens aan wier loyaliteit de Japanner ernstig begon te twijfelen. Hij werd naar Ngawi vervoerd, waar hij een verschrikkelijke tijd doormaakte. Door zijn ervaringen moest hij tot zijn laatste snik niets van de Japanner hebben, ook niets van hun auto’s en andere producten en ook niets van hun sporten. Ik deed aan karate, Henk bleef bij pentjak en werd daarin nog een grote meneer.

In Henk verlies ik een onuitputtelijke vraagbaak over Semarang. Nooit zal ik hem meer kunnen bellen met een vraag over die stad en haar inwoners of met een vraag over het Javaans waarin hij zeer bedreven was, het Ngoko, Krama en Krama inggil.

Toen ik 3 weken geleden voor het laatst bij hem in Rijswijk op bezoek was, gaf hij mij toestemming om onderstaand verhaaltje over zijn vooroorlogse Semarangse jeugd te publiceren. Hij schreef het een paar jaar geleden voor het blad van KRIS, Stichting Komitee Reünisten Insulinde Scholen. Ruud Schmitt, een andere Semaranger en penningmeester van KRIS, is zo vriendelijk geweest het verhaal uit zijn kompeuter naar de mijne over te seinen. Hoefde ik het niet over te typen.
Ik hoop dat u, lezertjes van I4E, er genoegen aan beleeft. Het verhaal zou zich in iedere andere vooroorlogse Indische stad hebben kunnen afspelen.

Pak Pierre

Lees verder →

Eric Neyndorff is al een maand in Indonesië. Nog een te gaan.
Hij zou proberen reisverhalen door te sturen. So far so good
Dit is nr 8 Zie hier voor eerdere delen.

Woensdag 30 oktober
Hier is mijn eerste bericht uit Yogyakarta.
Ik heb de laatste dagen in Bandung veel met Chichi opgetrokken, Ik ben met haar o.a. naar het graf van haar moeder gegaan, (ik heb deze reis iets met kerkhoven, geloof ik), daarna zijn we bij ontelbare familieleden langs gegaan, bij iedereen kreeg ik eten en drinken aangeboden. Als ik overal op ingegaan was, zou ik meer aangekomen zijn in 1 dag, dan dat ik in de afgelopen 4 weken aan gewicht verloren ben. Ik heb ook in de 4 weken dat ik hier ben geen druppel bier of ander alcoholhoudend vocht naar binnen gewerkt. Het laatste biertje was in het vliegtuig naar Hong Kong.

4 Dagen voor ik uit Bandung zou vertrekken, kreeg Chichi een hysterische huilbui, ze was zo verdrietig, dat ik er ook door werd aangegrepen. Hetzelfde gebeurde in 2011, toen ik ook afscheid van haar nam, ze hield niet op met huilen. Deze keer was ze zo van streek dat ze ervan moest overgeven, mijn hart brak ervan. Ik heb daarom mijn reisschema omgegooid, ik ga niet naar Semarang, maar ga van Surabaya terug naar Bandung, waar ik dan de laatste 12 dagen van mijn verblijf in Indonesie doorbreng. Ik zal dan de volgende keer naar Semarang gaan om de Erevelden te bezoeken, heb ik weer een reden erbij om terug te gaan. Ik heb dit jaar al 4 Erevelden bezocht en in Surabaya ga ik wel naar Kembang Kuning.

De trein vertrok op tijd, 7 uur uit Bandung, maar dat was dan ook het enige dat op tijd gebeurde.
De treinreis van Bandung was verder precies wat ik me ervan herinnerde. Prachtige vergezichten in het deel dat door West-Java ging. De wagon van de trein waar ik in geplaatst was, was vrijwel leeg. Er zat een Nederlands reisgezelschap van 12 mensen in. Ik kreeg van de reisleidster een beschrijving van de reis met daarin de punten waar de mooiste panorama’s te zien zouden zijn. Ook kreeg ik van de reisleidster een lunchpakket, dat door de French Bakery op de Bragaweg was samengesteld. In Tambak verliet het reisgezelschap de trein om met de bus naar Wonosobo te gaan. De wagon was toen voor mij en een alleenreizende dame. Het was heel rustig. De trein stopte regelmatig, o.a. in Tasikmalaya, waar mijn grootvader tot zijn dood in 1912 stationchef was. Ook moesten wij in Karanganyar een kwartier wachten op de trein vanuit Soerabaya. Dat is toch een nadeel van enkelspoor.

In Yogya ben ik weer door een taxichauffeur beetgenomen, het stukje van het station naar een zijstraat van de Malioboro kostte mij 50.000 rupiah, waar het me in Jakarta ongeveer 20.000 gekost zou hebben, ik had geen zin om ruzie te maken voor de ca 3,50 euro en liet het erbij. Mijn hotel bevindt zich in een zijstraat van de Malioboro, en ligt erg rustig. Het is een klein hotel, heeft AC, een televisie, Wi-fi en een douche in de kamer en dat voor 250.000 (16,50 euro) rupiah per nacht. Er is alleen geen ontbijt, maar dat is hier geen probleem, want de restaurants en warungs zijn niet te tellen.

groetjes Eric

Ineens was Nederland in een sinthype.
Joty ter Kulve moest aan iets van froeher denken.

Sinterklaas en Zwarte Piet. De jaren dat ik in het buitenland woonde en het 5 december was, dacht ik altijd aan mijn zusje.

Jong getrouwd in Bandung vlak na Wereld Oorlog II nog wel tijdens de Bersiap. Mijn Zwager officier in het KL had ze leren kennen een paar maanden na de capitulatie van Japan. Het was verliefd, verloofd, getrouwd. De bruiloft werd gevierd in het paleis van Leger commandant Spoor in Bandung.

Bandung was toen nog in tweeën gedeeld, de helft van de stad was van de Indonesiërs de helft van ons. Hun oudste zoon Koos kwam ook in Bandung ter wereld. Toen het Nederlandse leger, terug gefloten door de Internationale gemeenschap terug keerde naar Nederland, kreeg Cora haar vuurdoop met hun net geboren zoontje. Haar schoonvader vroeg mijn zusje of ze ook in een hutje in een boom had gewoond.

Volgens mij heeft ze zich prima aangepast, en is ze heel gelukkig geworden in Nederland. Ze begreep ook helemaal niet waarom mijn broer en ik ons moederland niet konden loslaten. Ze wilde nooit meer terug naar Indonesië.

Waarom dacht en denk ik nog altijd aan Cora met Sinterklaas? Omdat ze mij altijd ontroerende gedichten zond, die de kinderen, later ook de kleinkinderen met Sint voor elkaar maakten. Ze zei altijd tegen mij:’’ Joty je weet dat mijn kinderen en Berend zo gesloten zijn over hun gevoelens, maar eens per jaar met Sinterklaas in hun gedichten komt al hun genegenheid voor mij, Berend en elkaar tevoorschijn’’. Chocolade melk en gedichten. Sint en Piet en een heerlijk warme kamer.

Sinterklaas en Zwarte Piet een Nederlandse folklore, die wij moeten koesteren.

Mensen discrimineren een folklore kan niet discrimineren. Laat ik een waar gebeurd verhaal aan u vertellen. Mijn vader was een Nederlander mijn moeder Indisch. Toen wij drie, zes, negen waren stierf mijn vader. Mijn zusje en ik gingen naar een heel klein schooltje in Linggajati van twintig leerlingen De eerste Sinterklaas nadat mijn vader was overleden, vierden ze zoals gebruikelijk Sint op het schooltje. Alle kinderen kregen een cadeautje behalve wij. Toen mijn moeder later informeerde waarom Sint ons had overgeslagen kreeg ze keihard te horen:’’ Ach Lizzy, nu Koos is overleden kun jij je kinderen niet meer geven wat hij  zijn kinderen had kunnen geven.

Cést la vie, van alle pijn wordt je sterk,
Joty ter Kulve      Wassenaar.

Eric Neyndorff zit voor twee maanden in Indonesië. Hij zou proberen reisverhalen door te sturen. Dit is nr 7. Zie hier voor eerdere delen.

Zondag 20 oktober
Gisteren geen gekke dingen gedaan. Heb wat medicijnen tegen buikloop gekocht, het medicijn heet: Diatabs Tabley Antidiare, het werkt en kost ongeveer 5.000 rupiah voor 4 tabletjes, kan me de kop niet kosten.
Nu ik toch bezig ben, ik heb ook een middel tegen muggebeten gekocht. Ik had de keus tussen een spuitbus met antimuggenspray, Bygoner genaamd, maar dat lijkt me voor mijn constitutie ook niet erg gezond, dus ik heb een middel gkocht waarmee ik me in smeer, het heet Autan, en ook dit helpt en is niet duur.

Ik vermaak me ook elke dag in het Merdekapark dat tegenover mijn hotel ligt. Het enige probleem dat ik daarmee heb is het oversteken van de weg. De jalan Wastukencana is een drukke weg en het is een kunst om die over te steken, want er komt geen pauze in het voortrazende verkeer. Ik gooi me gewoon in het verkeer en probeer recht in de ogen van de chauffeurs van het tegemoet komend verkeer te krijgen, want mijn filosofie is, dat je iemand niet doodrijdt, waarmee je oogcontact hebt, tot nu toe klopt dit.
Als ik dan in het Mederkapark ben gekomen, zijn er overal groepjes mensen, die gewoon zitten of ergens mee bezig zijn, zo is er elke morgen een groep ouderen bezig met Tai Chi, hetgeen ik een erg sierlijke therapie vind. Ook zijn er heel vaak kinderen bezig met het instuderen van danspasjes al dan niet begeleid door muziek.

Er was ‘s-middags in een hoekje een paar jongens met slangen bezig, sommige slangen waren erg groot! Ik durfde er niet dichterbij dan 10 meter te komen. Een jongen probeerde zijn slang te voeden met een harig beest, waarvan ik niet weet of het een rat was. Ik heb er een foto van gemaakt die ik in mijn album op Facebook zal zetten.

Ook zag ik een groep kinderen, als paramilitaire groep, die na de vlaghijsing excersitie-oefeningen deden. Van elke SMk was een vertegenwoordiger werd mij verteld door hun leider.

Dinsdag 22 oktober
Gisteren met Chichi naar Puskesmas Pasundan geweest. Een Puskesmas (Pusat Kesehatan Masyarahit) is een gezondheidscentrum. Eerst moest Chichi bij de ingang een nummer halen, ze had nummer A90. wij moesten wachten in een ruimte naast de ingang, waar de nummers die aan de beurt waren omgeroepen werden. Na een uur was Chichi aan de beurt, ze werd vervolgens naar de polikliniek verwezen waar de dokter haar behandelde. Zij had tijdens het douchen water in haar oorgekregen en heeft dat vervolgens met tissue eruit proberen te krijgen, hetgeen uiteraard fout ging en zij de tissue niet uit haar oor kreeg. De dokter, die haar behandelde, zei dat ze een stommiteit had begaan. Dat is precies iets wat ik haar ook had verteld, daarvoor had ze dus niet naar de dokter hoeven te gaan.

Ik heb woensdag het kaartje voor de trein naar Yogyakarta gekocht, ik vertrek dinsdag 29 oktober om 7 uur uit Bandung en hoop om 14:31 uur in Yogya aan te komen. Het kaartje kost 200.000 rupiah en ik reis daarvoor in de eksekutif klasse voor. Ik ben geplaatst in wagon nummer 4 en heb plaats 7 a, dit is aan de rechterkant van de trein. 200.000 rupiah is bij de huidige koers 13,32 euro, voor welke prijs je naar een bestemming 427 km verderop wordt vervoerd.
Het bestellen van zo’n kaartje is ook een ervaring op zich. Ik ben naar het station gelopen en heb in de stationshal een nummer moeten trekken, daarna moest ik een formulier invullen met daarop mijn naam, mijn paspoortnummer, de bestemming, de gewenste trein en het tijdstip van vertrek. Na invulling moest ik wachten tot mijn nummer aan de beurt was en ik kon bij het aangegeven loket terecht. Al met al was ik een half uur kwijt.

tot het volgend bericht.
groetjes
Eric

Bo Keller pikir-pikir over Boeng Karno.

Na al de afschuwelijke kampverhalen en het plaatsen van een groot beeld van Boeng Karno, wat ik als een soort persoonsverheerlijking aanvoelt, dacht ik; Laten we deze persoon ‘ns goed doornemen.
En ook door Pak Pierre hint (18 okt.te 22.36u) inz. (show)proces van Jungschläger en Schmidt en in m’n hoofd hangend ”RAZZIA AGUSTUS’ ‘ben ik gaan speuren en trof onderstand stukje aan geschreven door R.Raben.
Of is het al eerder aan bod gekomen in I4E anders graag geplaatst (naar je inziens).
Ben dan zeer benieuwd naar de reacties van de jongere Indo-generaties.

Rembo Raben in 2009 :
Er is altijd veel aandacht geweest voor de politieke repressie onder het bewind van de Indonesische president Soeharto (1967-1998). Maar ook zijn voorganger Soekarno sloot dissidenten op. De koloniale praktijken van het Nederlands-Indische regime waren een goede leerschool voor de latere machthebbers in Indonesië.

Biografen van Soekarno hebben weinig aandacht gehad voor de repressieve kanten van Indonesiës eerste president. Zijn afkeer van de parlementaire democratie naar westers voorbeeld is bekend, en ook de onttakeling van dat systeem heeft de nodige aandacht gekregen. Maar men laat weinig los over de politiek gevangenen die onder Soekarno’s bewind zijn vastgezet.

.
Jan Somers vertelt over de combinatie van zijn Zeeuws meisje en lombokteelt

Toen ik trouwde waren Indische kennissen bang dat mijn Zeeuws meisje niet goed voor een Indische jongen zou kunnen zorgen. Kon ze wel Indisch koken? Natuurlijk wel, en hoe! Lekker! Ze heeft dat van mijn moeder geleerd, ook de Padangse rendang! En natuurlijk ook van Beb Vuyk.
Na alle ervaringen in onze vroegere tuin heeft ze op ons klein Delfts balkonnetje een hele kruidentuin. Ook lombok! Niet alleen voor Indisch eten, ook voor bijna alle vleesgerechten. Niet al te pedis, maar vooral voor de smaak! De oogst aan een draad rijgen en ophangen voor het keukenraam om te drogen. En elk jaar pitten bewaren als zaad voor het volgend jaar. Hoef je geen nieuw zaad meer te kopen, en dat is toch goed zuunig Zeeuws? Ze heeft ook djahé geprobeerd, maar dat lukt niet goed in een pot. Maar gemberbolletjes van de Aldi zijn ook goed. Voor de rest doet ze het met de inhoud van potjes. Als je die potjeskast open doet ruikt het net als een pasar.
Op ons kruidentuintje vliegen de bijen af en aan. Een pittige bijdrage aan de honingoogst van de bijenstand in de hier tegenover gelegen Hortus Botanicus? sambalbij? (nu alleen bij de afhaalchinees). Die Hortus in Delft is indertijd gesticht om de toekomstige ingenieurs kennis te laten maken met de nuttige gewassen in Indië.
Een ander verhaal is de taugé. Vroeger wat je nodig had, los bij de C1000: handjevol voor vijftien cent. Nu is het alleen in grotere verpakking te koop, maar niet goed fris te houden. Oplossing: zakje katjang hidjau kopen, wat je nodig denkt te hebben in een schaaltje met een bodempje water in het donker laten ontkiemen. Kan niet verser! Wel ingewikkeld, je moet dagen vooruit plannen en het water verversen.

Eric Neyndorff zit voor twee maanden in Indonesië. Hij zou proberen reisverhalen door te sturen. Dit is nr 6. Zie hier voor deel 1,2,3,4,5

Maandag 14 oktober
Gisteren regende het zo hard, dat ik helaas niet naar de bruiloft van het familielid van Chichi kon gaan.
Zelf wil ze nog met met trouwen en ze heeft al een concessie gedaan, ik hoef dan geen moslim te worden. Ik heb het, met pijn in mijn hart, nog steeds kunnen afhouden, want ik ben al bijna 70 jaar vrijgezel en zal niet kunnen wennen aan het leven van een getrouwd man. Chichi is een ongecompliceerd en vrolijk persoon.

Gisteren was er in het Merdekapark een feest ter gelegenheid van 203 jarig bestaan van iets, waarvan ik niet weet wat het is . Ik ging kijken, maar werd verrast door een van de organisatoren, die mij aansprak en toen ik vertelde dat ik in Bandung was geboren, werd ik genood om plaats te nemen tussen de hotemetoten. Ik heb dit gelukkig op een vriendelijke edoch ferme wijze afgeslagen, omdat ik aanvoelde dat ik, van wat er allemaal zou worden gezegd, niet veel zou begrijpen, omdat mijn Bahasa Indonesia nog niet is wat ik ervan hoopte. Ook was in het Merdekapark het eindpunt van een autorally gepland. Kortom het was erg druk. Ik heb een saucijsje gekocht van een vrouw, in het park bezig was met het braden hiervan.

Ik ben vandaag naar de jalan Cipunegara ( Van Neckstraat) gegaan, om een foto van het huis, waar wij tot 1954 hebben gewoond, op de foto te zetten, het zag er nog uit zoals ik in het mij herinner. Het pleintje met een electriciteitshuisje was er nog. De banketbakkerij Primvera, van oom Willie en tante Ellie Ong, was echter gesloopt en er wordt nu een monsterlijk betonnen gebouw van enkele etages neergezet. Ook Bandung wil duidelijk meedoen in de vaart der volkeren. Helaas is niet elke verandering een verbetering.

‘s-Middags met Chichi naar Restaurant Selasih gegaan, in de nieuwe wijk Cikutra, ik heb er genoten van kuluyuk van garnalen, voor de niet-kenners van de Chinese keuken: het is een gerecht met een zout-zure saus, in mijn geval dus garnalen. (kuluyuk voor een klunyuk zou mijn vader gezegd hebben.) Voor ons 2-en was ik 76000 rupiah kwijt het geen ca 5 euro is.

Dinsdag 15 oktober

Het is vandaag een feestdag Idul Adha, het offerfeest. Al enkele dagen werden overal langs de kant van de weg geiten te koop aangeboden, om te worden geofferd. De hele nacht in aanloop naar de feestdag, werden door de luidsprekers van alle moskeeen in de stad gebeden uitgestrooid over de gelovigen, de niet gelovigen, hebben hier geen inspraak in, zodat ik deze nacht bijna geen oog dicht kreeg. Ik ben van mening dat, de mullahs de gebeden live vanaf de minaretten moeten uitspreken en geen bandjes mogen gebruiken, dat zal de tijd, dat de gebeden worden gelezen aanmerkelijk beperken.

Donderdag 17 oktober
Gisteren de verjaardag gevierd van Aira, de kleindochter van Chichi. Ze is 4 geworden. Het festijn vond plaats in Restaurant Selasih, waarbij het eten een grote rol speelde. Voor 12 mensen was ik 300.000 rupiah kwijt, hetgeen neer komt op 20 euro.

Vrijdag 18 oktober
Gisteren is gebeurd waar ik al bang voor was, ik kreeg last van buikloop. Heb dus de hele dag in mijn hotelkamer doorgebracht. De oorzaak is mij onbekend, maar het behoorlijk lastig. Vandaag is het stukken beter en ik hoop dat het zo blijft.
groetjes, Eric

Eric Neyndorff zit voor twee maanden in Indonesië. Hij zou proberen reisverhalen door te sturen. Dit is nr 5. Zie hier voor deel 1,2,3,4
Lectorem Salutam,

Zaterdag 12 oktober,

Nu ik mijn laatst verzonden e-mail herlees, zie ik dat k allerlei stijlfouten heb gemaakt en ook dingen heb herhaald, mijn excuses hiervoor, komt waarschijnlijk door vermoeidheid en omdat ik ze op mijn I-pad intik. Ik denk dat ik elke e-mail maar standaard zal beginnen met het maken van excuses, maar nu ga ik jullie vervelen, dus her is het verslag.

Ik probeer elke morgen een wandeling te maken door het Merdekapark tegenover nijn hotel. Het valt mij op dat daar elke dag een groep mensen bezig is met Tai Chi, het zijn ouderen, die hieraan meedoen.
Ook zag ik vandaag om half 8 een groep vrouwen bezig met ochtendgymnastiek op de parkeerplaats van de BMC. Of was het ritmische gymnastiek, het verschil zie ik namelijk niet, maar er was luide popmuziek en ze huppelden aardig in nee in het ritme. Ik kon het niet laten er een paar foto’s van te maken en toen ze in de gaten kregen, dat ik kiekjes aan het maken was, begonnen enkel vrouwen te juichen.

Ook kwam Chichi, mijn vriendin, die ik in 2011 ontmoette langs, ik bedoel ze komt elke dag naar het hotel en neemt lekkere hapjes voor me mee, gisteren had ze lotek mee. En ze wast en verstelt mijn kleding, ze zorgt dus goed voor me. Ze is wel erg jaloers, want toen ik een paar smsjes van een vriendin van haar kreeg, gooide ze de cadeaus die ik voor haar had meegenomen aan de kant en ze wilde meteen naar huis. Ik heb heel veel moeite moeten doen om haar tegen te houden.

Gisteren ben ik met Chichi naar Pandu gegaan. Het is een mooi Ereveld. Wat mij echter opviel was dat het dicht bij het voormalige vliegveld Andir, dat nu Hussain Sastranegaraheet, ligt zodat er om de zoveel minuten een vliegtuig laag overkomt, hetgeen de rust niet ten goede komt. Ik werd er goed ontvangen, de man die ons rondleidde, bood zelfs aan mij zondag naar het Ereveld Leuwigajah te brengen. Voordat ik bij het Ereveld aankwam liep langs recente Chinese graven. Ook boden verschillende mannen me aan bloemen te gaan halen. Toen ik een van de mannen 50.000 rupiah gaf voor een boeket, greep Chichi in en zei hem dat hij voor dat bedrag ook een bosje bloemen mee moest nemen.
Ik heb dus een bloemetje gelegd bij de graven van mijn overgrootmoeder Henriette Constance Lienhard-Eyzendooren en mijn achterneef Frits Neyndorff. Foto’s staan weer op Facebook.

Zondag 13 oktober
Gisteren is Chichi bij me geweest en ze had haar jongste dochter en kleinkind bij zich. We zijn met zijn vieren naar Bandung Indah Plaza (BIP) gegaan en hebben daar wat gegeten. Daarna wat boodschappen gedaan in de Hypermarkt.

Vanmorgen ben ik naar het ereveld Leuwigajah tegaan en toen ik om 8 uur het hotel uitkwam stond de man, waarmee ik had afgesproken, dat hij me zou brengen al op me te wachten, ik ben achter op zijn motor geklommen en we gingen onderweg. Na 25 minuten kwamen we op het Ereveld. weer een indrukwekende ervaring. Uiteraard heb ik weer foto’s gemaakt. Het komt goed uit dat ik ook een camera bij me heb waarmee ik panoramafoto’s kan maken. Leuwigajah is een betrekkelijk klein Ereveld en ligt prachtig tussen bergen.

Ik heb gisteren weer iets gedaan waar ik spijt van heb. Ik ben naar Starbucks gegaan en heb daar een kop cappucino besteld. Het kostte de hoofdprijs en was niet te drinken. Een afrader!

Ook nog even een waarschuwing voor mensen, die hier een warnet (warung Internet) gaan bezoeken meld je af van programma’s die je gebruikt hebt, want anders blijf je aangemeld en de volgende bezoeker kan bijvoorbeeld je g-mail bekijken. Ik ben erachter gekomen omdat ik me een keer niet had afgemeld en een half uur later weer mijn gmail wilde openen en ik zonder me aan te hoeven melden het programma kon inkomen.

Dit is het voorlopig weer, ik ga vanmiddag naar een Soendanesche bruiloft, Chichi moet daar zingen, ze is wedding singer en ze wil per se dat ik mee ga. Ik vertel binnenkort hoe het was.

groetjes Eric

Eric Neyndorff zit voor twee maanden in Indonesië. Hij zou proberen reisverhalen door te sturen. Dit is nr 4.  Zie hier voor deel 1,2,3, 

Beste lezers,

Ik heb mijn vorige mail 2 maal verzonden, sorry hiervoor, maar ik werkte op mijn I- pad en dat ben ik niet gewend, zodat ik per ongeluk op verzenden tikte in plaats van opslaan.

Maandag 7 oktober.
Ik ben vandaag naar het oude deel van Jakarta gegaan, Kota. Ik was van plan om het museum op het Fatahillaplein, in het oude stadhuis is gevestigd, te bezoeken maar er gingen enkele dingen mis. Het begon met regen, toen ik in de taxi op het Merdekaplein was, begon het te regenen. De weersvoorspellers hier zijn even onbetrouwbaar als in Nederland, want er was alleen bewolking voorspeld, maar zolang ik in de taxi zat, voelde ik me veilig. Helaas moest ik de taxi op een zeker punt moest ik echter de taxi uit. Verder wasu het maandag dus de musea in Jakarta zijn gesloten, misschien nog een overblijfsel van de Nederlandse tijd, ik heb me dus moeten vermaken met het nemen van enkele foto’s van een verzopen plein. Ten derde toen ik weer naar mijn hotel wilde gaan kon ik geen taxi vinden. Ik ben toen naar het treinstation Kota gelopen omdat ik in de veronderstelling verkeer dat bij een station wel een taxistandplaats te vinden is, foute aanname dus! Na een half uur op Pintu Basar rondgelopen te hebben, kwam er eentje langs die zowaar wilde stoppen. Ik ben toen maar afgedropen naar het hotel. De foto’s van deze expeditie heb ik op mijn Facebook pagina gezet.

Ik hoorde vanavond dat de vulkaan Tangkubang Prahu is begonnen met erupties. Daar deze vulkaan ten noorden van Bandung ligt, waar ik de volgende 3 weken ga verblijven, hoop ik dat hij zich verder rustig houdt, want ik heb de gevolgen gezien van de uitbarsting van de Merapi bij Yogyakarta.

Dinsdag 8 oktober

Morgen vertrek ik naar Bandung, ik heb een plaats besproken in de Argo Parahyangan, vertrek om 8.20 uur en ik zit in wagon 1 op plaats 4D (Eks-1/4D). Ik verheug me nu al op deze reis, het begin gaat over vlak terrein maar na een uur komen we de eerste bergen tegen. Daarna wordt het uitzicht steeds mooier.

Donderdag 10 oktober

Ik ben nu in Bandung. De treinreis was erg mooi, maar toen ik in de trein zat, besefte ik, dat ik verzuimd had een plaats aan de rechterkant van de trein te vragen. Het uitzicht is daar namelijk veel grootser, ik had zeker niet te klagen over wat ik aan de linkerkant zag. We kwamen langs plaatsen die ik nog uit mijn jeugd herinner: Cikampek, Kosoambi, Plered enz. Ik heb geprobeerd foto’s te maken, maar door het raam is het toch iets moeilijker. Ook deze foto’s heb ik in mijn IOS album op faceboek geplaatst.

Toen ik de vulkanen Tangkubang Prahu en Boerangrang zag, schoot mijn gemoed vol, sentimentele oude dwaas die ik ben. Wat zijn die vulkanen toch indrukwekkend, ik moest ook denken aan mijn oom Harry Guittet die op de hellingen van de Boerangrang een boerderij had, de Maria-Theresia hoeve, ik ben diep in mijn hart erg jaloers op mijn voorouders, die in dit mooie land hebben mogen wonen en werken.

In Bandung ben ik direct naar het hotel gegaan waar ik in 2011 ook al logeerde, hotel Patradisa, aan de Jalan Wastukencana no7a, op loopafstand van de Bragaweg. Na het inchecken ben ik naar de BMC gegaan, waar mijn vader vroeger werkte. Helaas waren mijn contactpersonen niet aanwezig, maar ze krijgen nog een tweede kans.

Vanmorgen na het ontbijt heb ik een wandeling gemaakt in het Merdekapark achter het stadhuis. Hier waren enkele vrouwen bezig met tai chi. Ik kon het niet laten er een foto van deze dames te maken, hierna ben ik op zoek gegaan naar een internetcafe, dat ik uiteindelijk heb gevonden.

Ik hoop morgen naar het Ereveld Pandu te gaan, om mijn overgrootmoeder te begroeten. Overmorgen zal ik dan naar Cimahi gaan voor een bezoek aan het Ereveld Leuwigajah.

Ik houd jullie op de hoogte.

Eric Neyndorff zit voor twee maanden in Indonesië. Hij zou proberen reisverhalen door te sturen. Dit is nr 3. Zie hier voor deel 1 en 2 .

Hallo allemaal,

Zaterdag vervolg.

Ik heb de lunch gebruikt in de foodcourt van de mall met de naam Atrium tegenover Pasar Senen, het was Ayam Bakar Juanda met sayur asem. Ik herkende de smaak van de sayur asem, die precies zo smaakte, als die, welke door de kokkie van mijn ouders in mijn jeugd werd bereid. Het was alsof ik 60 jaar jonger was. Uiteraard was ook de ayam bakar (gegrilde kip) erg lekker. Ik heb hierna een siesta gehouden.

Om 3 uur werd ik opgehaald door de kinderen van Tilly en we begaven ons naar Menteng Pulo. We zijn eerst naar het Ereveld van de OGS gegaan, dit is een ervaring op zich en een oase van stilte in deze hectische stad. Ik heb hier enkele foto’s gemaakt, waaronder 2 foto’s van de urnen Van H.C. en C.J. Neyndorff, die zijn bijgezet in het Columbarium. Zij zijn in krijgsgevangenschap in Japan overleden.
Hierna gingen we naar de algemene begraafplaats, waar het graf van Tilly ligt. Een wereld van verschil! Geiten en kippen tussen de graven, waarvan veel niet onderhouden worden. Bij de ingang van de begraafplaats hadden we rozenblaadjes gekocht, om over het graf van Tilly, die bij haar vader werd bijgezet, te strooien. Eerst werd de man gehaald, die graf van Tilly verzorgt, om het graf netjes te maken, waarna wij het graf konden verfraaien. Hierna zijn we weggegaan.

Ik ben vervolgens, alleen, naar (wederom) Sarinah gegaan voor mijn avondmaal. Deze keer werd ik niet begroet door de man, die mij de eerste dag begroette, ik herinner me nu, dat hij zei dat hij gids is, misschien was hij aan het werk. Ik denk dat hij mij 2 jaar geleden heeft aangesproken en mij zijn diensten aanbood, maar omdat ik in de waan verkeer, dat ik Jakarta ken, zal ik daar geen gebruik van hebben gemaakt.
Mijn avondmaal bestond uit Udang Bakar (gegrilde garnalen). Fingerlicking good, ik heb ze met de hand moeten pellen, waarna ik letterlijk mijn vingers aflikte, maar het smaakte naar meer.

Ik heb inmiddels een manier gevonden, om foto’s op mijn I-pad te downloaden, en daarna kan ik ze in mijn IOS fotoalbum op Facebook plaatsen, wat ik gedaan heb. Ik heb nog geen warnet (= warung-internet) gevonden, waar ik middels een usb stick mijn foto’s kan downloaden dus moet ik het zo doen.
Voor degenen die geen Facebook hebben is hier de link naar mijn album .

Ik weet dat wat ik nu ga beweren, de goden verzoeken is, maar ik wordt niet geplaagd door nyamuks (muggen). Vinden ze mijn bloed niet meer lekker? Dat moet het wel zijn, want er zijn nog heel veel van.

Zondag, 6 oktober

Om 13 uur werd ik opgehaald door Danny, Uni en Rethy om naar Ancol te gaan. Daar hebben we eerst gelunched in Bandar Jakarta, waar ik genoot van, hoe kan het ook anders in een visrestaurant, inktvis, garnalen en een mij ongekende vis, een foto van deze vis heb ik ter identificatie op mijn fotopagina van Facebook gezet.

Na de lunch zijn we naar het Ereveld gegaan. Voor de poort stond een man te stuntelen met zijn fototoestel. Hij wilde een foto van zijn 2 kinderen bij het hek van het Ereveld. Toen ik het gestuntel niet meer kon verdragen, bood ik hem aan dan maar een foto van hem en zijn 2 zoontjes te maken. Ik heb zijn 2 zoontjes omgekocht met 2 ballpoints, die ik had meegekregen van Jacqueline om aan kinderen te geven en waarvan ik de eerste 2 nu dus kwijt ben. Vervolgens betraden we het Ereveld, waar ik weer foto’s heb gemaakt.

Na het bezoek aan het Ereveld zijn we naar de 82-jarige moeder van Tilly gegaan voor het avondeten, ik hoop dat jullie nu niet denken dat mijn verblijf in Indonesië, uitsluitend word besteed aan eten, maar het is zo lekker, dat ik het toch wil vermelden. We zijn in een restaurant in Bekasi geweest, waar ik overmoedig werd en verse gesneden cabe rawit in mijn aspergesoep deed, waardoor de tranen me in de ogen sprongen. De tweede gang was gurami en een sayur, waar garnalen in verwerkt werkt was.

Om 9 uur was ik uitgeput terug in mijn hotel.

Tot de volgende keer.

Eric Neyndorff zit voor twee maanden in Indonesië. Hij zou proberen reisverhalen door te sturen. Dit is nr 2. Zie hier voor deel 1.

Hallo beste vrienden en vriendinnen,

Ik ben vrijdag bij het museum Prastasti (niet Traasti, zoals ik het in mijn eerste mail abusievelijk noemde) geweest. Het kerkhof wordt duidelijk gerestaureerd, zoals blijkt uit de vele standbeelden, die in plastic zijn verpakt. Ik heb graven gezien, waarvan ik dacht, die naam ken ik. Zoals de gedenksteen van notaris. De Riemer, Hierbij moest ik onmiddellijk denken aan Roy de Riemer, die eens in het bestuur van de Pasar Malam Besar verkeerde en geen onverdienstelijk journalist was, van wie ik de stukjes onder het pseudoniem Frederik Hazenpad elke week verslond. Ook zag ik het graf van Generaal Majoor Koehler, die in Atjeh sneuvelde. Ik heb een hoop foto’s gemaakt. De link naar de fotosite zal ik t.z.t. doorgeven, omdat ik er nog niet achterben, hoe ik de foto’s kan downloaden vanaf mijn camera, mijn denkraam is namelijk niet zo groot als van Heer Bommel de bekende heer van stand, zoals de oplettende lezertjes ongetwijfeld weten.

Ik heb mij na het bezoek aan het museum door een taxi naar het warenhuis Sarinah laten vervoeren. Hier stapte ik van mijn principe af, om alleen taxi’s van de Bluebird (Burung Biru) groep aan te houden af, noodgedwongen, omdat ik geen taxi van de groep zag en ik niet langer wilde wachten. Ik werd onmiddellijk voor dit vergrijp gestraft. De taxichauffeur zette de meter niet aan en toen ik een opmerking erover maakte, zei hij dat de rit 30.000 rupiah (€ 1,92) zou kosten. Volgens de meter van de Bluebird groep zou ik zeker 20.000 rupiah betaald hebben, wat mij €0.64 zou hebben bespaard. Laat het jullie een les wezen bij een bezoek aan dit mooie land.

Aangekomen bij Sarinah begaf ik mij, omdat mijn maag begon te rammelen, naar het foodcourt in de kelder van het warenhuis. Ik keek rond bij de diverse restaurantjes en besloot, nou ja besloot, ik werd min of meer getackeld door een mooie jongedame om bij haar werkgever een nasi goreng spesial te nemen. Bij mijn keus speelde de prijs van de spijs ook een rol, die was namelijk 30.000 rupiah. Het gerecht was verrukkuluk. Er was een kip voor geslacht, waar de helft van op mijn bord verscheen. Ook was er ruim gebruik gemaakt van lombok en cabe rawit, wat een aangenaam branderige smaak veroorzaakte. In de prijs was een flesje ijsthee begrepen. Omdat het bezoek aan het museum mij dorstig had gemaakt, besloot ik een tweede flesje te nuttigen. Hetgeen de prijs tot 38.500 rupiah opdreef. Incluis de fooi, die ik vanwege de mooie ogen van de serverster, niet kon nalaten te geven, kostte de hele maaltijd mij de riante prijs van 44.000 rp (€2,82).
Dit was hoe ik mijn eerste vrijdag in Indonesië besteedde.

Het laatste biertje dat ik heb gedronken was een San Miguel aan boord van het vliegtuig naar Hong Kong. Hier drink ik voornamelijk ijsthee of een vers vruchtensapje.

Zaterdag werd ik weer gewekt door de automatische wekker, wat mij er weer aan herinnert, dat ik voortaan een hotel uitzoek, dat ver van een moskee is verwijderd, voorwaar geen eenvoudige opgave op Java. Na mijn ontbijt ben ik weer in slaap gevallen. Om 9 uur ben ik naar het Gambir station gegaan om een plaats in de trein, de Argo-Parahyangan, voor mijn reis naar Bandung te reserveren. Nadat een half uur voor het verkeerde loket had gestaan, omdat ik niet in de gaten had dat ik in de rij voor direct vertrek stond, heb ik goede loket gevonden Ik moest echter eerst een formulier invullen waar ik 2 keer mijn naam moest opgeven, mijn paspoortnummer en de klasse waarmee ik wil reizen. Ik opteerde voor de eksekutif klasse. Ik moest hiervoor de somma van 70.000 rupiah ( 4,48 euro) betalen. Voor dit enorme bedrag reis ik dan wel 180 km verder naar het Oosten.

Ik ga nu wachten op mijn stiefdochter, om naar het graf van Tilly en daarna het Ereveld Menteng Pulo te gaan.

Ik breng hiervan in een volgend mailtje verslag uit, tot dan

Eric Neyndorff zit voor twee maanden in Indonesië. Hij zou proberen reisverhalen door te sturen. Dit is nr 1

Hallo vrienden en vriendinnen,

Gisteren ben ik in Jakarta aangekomen, na een vlucht van 11.30 uur naar Hongkong, 3 uur wachten op het vliegveld van Hongkong en daarna nog eens 5 uur vliegen naar Jakarta. Van het vliegveld naar mijn hotel was een taxirit van 1,5 uur. Ik was gebroken, toen ik in mijn hotel incheckte. Gek genoeg kon ik ‘s-avonds niet in slaap komen. Om 5 uur werd ik gewekt door de automatische moslim wekker, oftewel de moskee die opriep voor het ochtendgebed. Nou ja, in Nederland ben ik toch ook om die tijd wakker echter zonder wekker.

Het leven is hier veel goedkoper dan in Nederland, maar ik trap hiermee misschien een open deur in.

De taxirit van 1,5 uur kostte maar 250.000 rupiah, hetgeen in euro’s net iets meer dan 16 euro is. ik kreeg bij een moneychanger 15.625 rupiah voor een euro. Hetgeen me erg meeviel. Ik loop hier dan ook met miljoenen rupiah’s op zak.

Het leven in Jakarta is hectisch, verkeersregels zijn om aan je laars te lappen. Ik ben dan ook enige keren erg geschrokken en was bang dat ik in mijn geboorteland ook voor mijn tijd zou sterven.

Ik ben vanmorgen in het kantoor van de Oorlogsgravenstichting geweest en ben daar hartelijk ontvangen. Later op de dag wil ik naar het museum Traasti gaan. Dit museum is op de plaats van de oude europese begraafplaats Tanah Abang gebouwd, ik wil proberen wat foto’s te maken van naamplaten en misschien graven, die nog overgebleven zijn. Morgen ga ik met mijn stiefdochter en -zoon naar het graf van mijn overleden vriendin. Het is dan op de dag 8 jaar geleden dat ze werd geopereerd en daarna overleed. Na bezoek aan haar graf is mijn bedoeling om het Ereveld Menteng Pulo te bezoeken, dat naast de begraafplaats van Tilly ligt.

Ik heb gisteren ook een gekke ervaring gekragen, voor het warenhuis Sarinah werd ik toen ik de taxi uitstapte, begroet door een man die daar op de stoep zat. Ik dacht eerst dat het een regelaar voor gekke zaakjes was, maar hij zei iets wat mij erg verbaasde. Hij zei namelijk, dat ik daar 2 jaar geleden voor het laatst was, en mij daarvan herkende. Hij vroeg verder geen geld maar wenste mij een prettig verblijf.

Dit is mijn eerste berichtje en ik zal binnenkort weer een warnet (=warung internet) bezoeken en jullie van mijn verdere ervaring op de hoogte brengen.

Tot gauw.  groetjes  Eric

.

..

Mail van Huib Otto:
Ik zend u hierbij een aantal foto’s van een tweetal werkstukjes die mijn vader maakte tijdens zijn krijgsgevangenschap.
De twee eerste foto’s betreffen voor en achterzijde van een kunstig portret van mijn moeder en de laatste drie zijn foto’s van een driedelig fotolijstje ook gewijd aan mijn moeder. Kennelijk was “Beebs”zijn koosnaampje voor haar. Ze waren zo’n 7 jaar getrouwd en ze was 27 jaar toen hij in het kamp verdween.
Dit naar aanleiding van een blog over Indisch erfgoed en het advies van de heer Bo Keller, die ik in de korte tijd dat ik deelneem, zeer heb leren waarderen.
Ik hoop dat u deze foto’s van de voor mij zeer dierbare kleinoden zult willen plaatsen.
met vriendelijke groet, Huib Otto