
Wil je een gastcolumn schrijven? Dat is een probleem. Waar moet ik over schrijven, behalve mijzelf? Zoals in Amerika de gewoonte is zal ik mij eerst introduceren, dan weet je wat voor gurami je in de wajan hebt. Ik heet Cap van Balgooy en woon in Californie, VS.
Ik ben in Banjarnegara, Midden-Java, Indonesie (Nederlands Oost Indie) geboren en heb
de eerste jaren van mijn leven (inclusief de Japanse bezetting) doorgebracht op boerderij Tegalsari, 15 km ten noorden van Purwokerto. Daarna twee jaar in een Soekarno hotel (Klampok) en toen vrijheid (Augustus1947). Maar die vrijheid was van korte duur, want ik werd in het Christelijk Lyceum (Bandung) gestopt en was ik plotseling voor het eerst van mijn leven aan de binnenkant van een school omringd door 1200 peuters en ouwe bokken, pas uit t kamp. In Bandung heb ik gewoond totdat ik uit het land werd geschopt.
Mijn broer (Max) en ik waren dus eerst min of meer geisoleerd van de Indische samenleving, want we woonden niet alleen op de afgelegen boerderij, maar kregen huisscholing. Dus ik was niet omringd door mensen, maar varkens, koeien, kippen, kalkoenen en eenden.
De dichtsbijzijnde buren woonden om, of i/d buurt van het bergresort Baturaden, 3 km ten westen van de boerderij, en waren allemaal gepensioeneerde mensen. Voor zover ik mij kan herinneren waren er, Van Dapperen, Ten Cate, Pferrerkorn, Griethuizen en Clignet. Ongeveer 5 km ten oosten van ons woonden de families Oelznitz en Wassmer, beide kleinlandbouwers. Mevrouw Wassmer was onze lerares.
Mijn manier van schrijven is misschien anders dan van anderen. Ook houd ik niet van fantasie en fictieve namen, en ook niet van pseudoniemen. Dus namen van personen zijn of waren echt. Maakt het opzoeken voor de historicie voor de vierde generatie mak-kelijker.
Waarom ben ik tenslotte naar Amerika gegaan? Daar zijn natuurlijk vele grote en kleine redenen voor. Nadat ik door Soekarno verzocht werd eind 1957 (zwarte Sinterklaas) Indonesie te verlaten met achterlating van bezit kwam ik in het besneeuwde Rotterdam terecht (Maart 1958). Na een tijd in het Bronovo ziekenhuis gewerkt te hebben kwam ik tot de ontdekking dat Nederland een klein land was, letterlijk en figuurlijk. Let maar op de manier waarop men bepaalde objecten beschrijft. Het eindigt altijd met je of tje.
Hoe heb ik in Amerika geboerd? Ik ben geen miljonair geworden, maar mijn vrouw is anthropologe en mijn zoon geschiedkundige geworden. Zou dat in Nederland mogelijk zijn geweest? Niet toen ik daar woonde.
Hier in Amerika spreken de Indos (Indische immigranten) nauwelijks over eeste, tweede of derde generatie. Hoogstens zegt men hij/zij is hier of daar geboren. Wat in Neder-land voor derde generatie doorgaat bestaat hier niet, want ze spreken niet alleen engels, maar weten nauwelijks dat Holland bestaat laat staan dat er n Indonesie is. De autochtone Amerikaan noemt ons Dutch-Indonesian, maar waar wij vandaan komen is hun vaak een raadsel.
Ik zal het hierbij houden en n volgende keer verder gaan als dit inslaat.
Cap van Balgooy