Indisch4ever

Download het verhaal van 4 pagina’s in 1982 geschreven.
Onderstaand is pagina 1

tubantia.nl :75 jaar nadat haar vader als soldaat terugkeerde uit Nederlands-Indië reist Anna Weierink uit Oldenzaal hem deze week achterna. Een oud kistje met foto’s vormt de leidraad van haar reis. „Het enige wat hij altijd zei is dat hij nooit iemand had doodgeschoten.”Voor de zoveelste keer in haar leven opent Anna Weierink het sigarenkistje dat voor haar vader de bijna dagelijkse band was met Indië. Er zitten foto’s in. Het zijn er meer dan 270. Kleine, meestal kromgetrokken foto’s in zwartwit met gekartelde randen, schoongemaakt door haar zus. Ze waren beduimeld.

de Kanttekening:
Op 6 mei 1949 bombardeerde de Nederlandse luchtmacht het huis van Kamal Firdaus’ vader in het dorpje Merlung, op het Indonesische eiland Sumatra. Hierbij kwam Kamals oudere broer om het leven. Nu, 75 jaar later, hoopt Kamal dit levenslange trauma af te sluiten. Hij wil weten wie de piloten waren die het huis verwoestten.

De Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD) hield tijdens de bloedige decennia van de Soeharto-dictatuur in Indonesië tientallen Indonesiërs in de gaten, die voor korte of langere tijd in Nederland verbleven. Het gaat om vermeende communisten of om mensen die volgens de BVD contact onderhielden met communisten; mensen die in Indonesië moesten vrezen opgepakt, gemarteld en vermoord te worden. Argos NPO Radio 1
Over Koesoemobroto en meer informatie

Op speciaal verzoek van de stichting Pelita uit Hilversum gaven Henk en Ciska van Eekhout uit Hoevelaken op zondagmiddag een kookworkshop Indonesisch koken in de grote tent van sportcafé De Slag, die uitbater Hans Root voor hen beschikbaar stelde. De Stichting Pelita is een organisatie die sinds 1947 als brug naar zorg voor ouderen fungeert die een achtergrond in voormalig Nederlands-Indië en Indonesië hebben.  StadNijkerk.nl  en foto van Gerrit Steen

Paus aangekomen in Indonesië voor reis door Zuidoost-Azië
Paus Franciscus is dinsdag gearriveerd in de Indonesische hoofdstad Jakarta voor het begin van zijn reis door Zuidoost-Azië. De 87-jarige paus reist in twaalf dagen door Indonesië, Papoea-Nieuw-Guinea, Oost-Timor en Singapore. Het is zijn langste en verste tocht als paus en bovendien pas de eerste keer in 2024 dat hij Italië en Vaticaanstad verlaat.

Honderden stoeltjes staan klaar voor hongerige gasten op de Pasar Malam Gorinchem. Voor het eerst in het bestaan van Indische vereniging Oost en West Te Saam wordt de culinaire en culturele markt in de Evenementenhal gehouden. ,,Best spannend’’, zegt voorzitter Myra Buth. AD.nl

Tijdens de Pasar Leiden, een drukbezochte Indisch-Indonesische culturele markt, is de pilot editie van de Genealogische Live Show succesvol verlopen. Uit de toeschouwers, zo’n 50-60 in totaal, worden vrijwilligers uitgenodigd hun hand op te steken als ze een brandende Indisch genealogische vraag hebben die ze samen met gastheer Maarten Fornerod van de Indische Genealogische Vereniging.   IGV
zie ook Verslag Pasar Leiden.

Google streetview:  45 Jl Wijaja, Jakarta
Mail 1
Met mijn ouders woonde ik in 1957 in Jakarta aan de Djl. Widjaja XIII no. 7 (blok N/2 pers. 46. Kotabaru-Kebajoran)(zoals het destijds in het paspoort stond) . Mijn dochter wil graag dit adres bezoeken. Ik heb dit adres terug gevonden op Google Maps. Echter het type huis komt niet overeen met dat waar ik in woonde (zie foto). Huisnummer 9, aan de overkant van deze straat is wel het type huis en het huis links ernaast ook. Dit huis heeft als huisnummer 45 en is nu een Japans hotel. Kan iemand mij vertellen hoe het zit met de huisnummering met name in deze straat? Heeft er een hernummering plaatsgevonden? En waar stond nummer 7 in 1957?

Mail 2
Dag , kent iemand de geschiedenis van Cornelis van der Grift ?
Van zijn hand komt het boek : 4 maanden onder de Jappen op Java en mijn ontsnapping
Het verscheen al in 1946
vr gr Nora

Mail 3
Op Familiearchief Chef d’Hotel-Holtmans (seniorennet.be)
had ik 2 jaar geleden een stukje gezet over de Roy de Riemer, aangezien Roy in mijn familie onderzoek voor kwam vond ik dat leuk om te doen. Het verhaal zelf heb ik van het internet gehaald heb helaas niet de juiste bron. Op youtube heb ik een kanaal Thailand nature & culture and other countries
Mischien leuk voor uw site of wat aangepast het hier na vermelde verhaal?

Als 7-jarige indo-jongen werd Roy de Riemer met zijn moeder in een jappenkamp geïnterneerd en gedwongen Japanse oorlogsgruwelen te aanschouwen. Na de Tweede Wereldoorlog belandde hij in Den Haag en doorliep de middelbare school op het toen als streng te boek staande Tiemstra college. Vervolgens studeerde hij tropische landbouwkunde om hierna definitief te kiezen voor journalistiek.

Eind jaren ’60 kwam Ellen Derksen in Roy de Riemers leven. Zij organiseerde sinds 1960 de Pasar Malam Tong-Tong (naar een idee van o.a. Tjalie Robinson). In 1969 werd De Riemers voorzitter van de organiserende stichting Tong Tong (foto Roy de Riemer, bron is Siem Boon)

Andy Kraag stopt bij de landelijke politie en maakt volgende maand de overstap naar een prestigieuze functie bij Europol. De oud-elitesoldaat groeide de afgelopen vijf jaar uit tot boegbeeld van de wereldwijde jacht op misdaadkopstukken als Ridouan Taghi. In die zoektocht kreeg hij met het ontsleutelen van een miljard criminele telefoonberichten ook een ‘goudmijn’ in handen:
„Het vervelendste dat de onderwereld ooit is overkomen.” AD.nl

Who are we?
We are a dedicated group of Indos and Indo supporters who share the premise that our history and culture need to be preserved in the English language. People of mixed European and Indonesian ancestry, are called Indos, Dutch-Indonesians, or Indo-Europeans.
We hail from all over the world: the United States, Canada, Europe, Australia, New Zealand, and Asia. The majority of us are the second generation born right after WWII; however, our supporters range from all ages.
We all have some kind of direct connection to the former Dutch East Indies, which is now known as the Republic of Indonesia.We are all volunteers, non-paid staff, and board members alike, contributing our experience, skills, and time to make something we deeply believe in a reality.  The Indo Project

Bijna zeven jaar na de dood van fotomodel Ivana Smit komt er misschien toch een strafzaak. De Maleisische autoriteiten willen er plotseling over praten met de familie Smit. Ivana Smit, hoe zat het ook alweer? Terug naar 7 december 2017. De 18-jarige Nederlandse Ivana Smit wordt ontkleed gevonden onder een appartementenflat in de Maleisische hoofdstad Kuala Lumpur. Ze is van de twintigste verdieping gevallen vanaf het balkon van een Amerikaans echtpaar met wie ze een wilde uitgaansnacht vol drank, seks en drugs had beleefd. Een noodlottig ongeluk, concludeert de recherche in het onderzoek. De familie van Ivana kan het niet geloven. AD.nl

rmwo:
Museum Bronbeek wil met deze website onderzoekers, familieleden, nazaten en andere geïnteresseerden de mogelijkheid bieden om zich te kunnen verdiepen in de achtergronden van de gedecoreerde personen. Hoewel de reeds bestaande publicaties waardevolle bronnen zijn, is het nog niet mogelijk geweest om de gegevens van alle ridders aan te vullen met hun (militaire) staat van dienst, een afbeelding (portret) en zo mogelijk de voordracht op basis waarvan de ridderorde hen is verleend. 
Begin hier te zoeken : rmwo.nl

Dit is een verhaal van een Indische vrouw, geboren te Ambarawa in 1918, overleden in 1989 in Nederland. Haar vader was Indisch, haar moeder was een Javaanse.
Ze schreef over de Brassan, de bouw van hun huis, de bezetting door de Jap, de bersiap en jeugdherinneringen.

Hieronder staat het begin.
Lees het verhaal verder met een pd-file .

Mijn verhaal begint, met het leven van de eenvoudige Indische boer die desondanks de moeilijke tijden van de jaren 30 en het zware werk op zijn land, gelukkig en tevreden leefde.

Een echtpaar, waarvan de man gepensioneerd, had een stuk grond van 16 hectare om te bewerken. Men bouwde er om te beginnen een huis op met een heel ruime woonkamer. Er was ruimte genoeg voor een gezellige kaartavond met de buren of een verjaardagsfuifje.
Bij een plantenproefstation bestelde hij vervolgens goede fruitbomen. Niet uit de pit want dan zou men 7 jaar op de vrucht moeten wachten. Dit waren occulaties of geënte boompjes die al na een jaar vruchten droegen. Zij werden rondom het huis geplant met daar tussen mooi gesnoeide struikjes van de Chinese roos in alle kleuren. Een lust om te zien.
Deze boer behoefde niet direkt op een dubbeltje te kijken dus maakte hij van zijn land een lusthof met wel 122 soorten van bomen. Hij plantte ook wat mais, rijst en groente maar had altijd zijn pensioen als reserve mocht de oogst eens mislukken. Dit in tegenstelling met de andere boeren uit de omgeving, die voor hun levensonderhoud zwaar en hard moesten werken.

Op zekere dag bracht de Gouverneur-Generaal Jhr. Tjarda van Starkenborg een bezoek aan deze streek. Het huis en land van onze boer werd uitverkozen voor een persoonlijk bezoek van de G.G. Het was een hele eer.
Vanaf enkele dagen vóór het bezoek mochten er geen rijpe vruchten meer worden geplukt, zodat het hogehoge gezelschap kon genieten (en plukken) van al de kleurige, geurige en vooral verse vruchten die de fruitbomen opbrachten.

Maar zoals gezegd, de meeste boeren uit deze omgeving waren nog jong en niet zo kapitaalkrachtig als de boer waarmee mijn verhaal begon. Zij moesten van de onderste trede af beginnen en dat viel helemaal niet mee.
Men begon met wat volk om een gedeelte van een bos om te kappen en het hout te verbranden. Verder maakte men de grond bouwrijp en zaaide mais tussen de overgebleven boomstronken. Men bouwde verder een eenvoudig huisje met een lemen vloer. De eerste vereiste, waren nu een paar span koeien om de grond te bewerken en wat werkvolk, want men moest rekening houden met de seizoenen, i.v.m. het snelle planten voor het eerste levensonderhoud. Het waren meestal (eetbare) wortelknollen, bananen, bonen en mais. Kunstmatige water bevloeing bestond in die dagen nog niet in dit gebied, dus bepaalde men zich tot rijstplanten die ook op droge grond groeiden. Was dit allemaal in orde dan begon men zijn huis te verbeteren. Van de geschikste bomen uit het bos werden nu planken en balken gezaagd. Op sommige plaatsen kon men zelfs bouwstenen bakken. Dakpannen werden evenals kalk en cement besteld. Het zand werd in de omgeving verzameld. Eindelijk kon men dan aan een beter huis beginnen te bouwen. Het noodhuisje had een dak van stevig gras het z.g.n. alang-alang. Echte dakpannen waren een hele verbetering waar men erg trots op was. Al gauw had men dan wat half wilde kippen die s’-nachts in de bomen sliepen. Verder wat eenden en ganzen als erfbewaking omdat die bij onraad beginnen te snateren. Er kwam een geit, soms een Bengaalse grote die men kon melken, een hond , een kat en wat tamme vogels. Men leefde sober om wat geld te sparen.

avrotros.nl:
In onze serie ‘Wereldkunstenaars in Nederland’ nemen we je mee op een artistieke reis, waar we getalenteerde internationale kunstenaars in Nederland in de schijnwerpers zetten. 

Dit interview geeft je een beeld over het leven en werk van kunstenaar Shelly Lapré (66), geboren in Veldhoven, waarvan de ouders uit voormalig Nederlands-Indië komen. 

Op 7 maart 1942 werd het Nederlands vrachtschip Poelau Bras in de Indische Oceaan door Japanse bommenwerpers tot zinken gebracht.
Hieronder volgt het aangrijpende verhaal van de vluchtpoging van het laatste schip – de Poelau Bras uit Nederlands-Indië, met aan boord de leiding van de marine en een pas geformeerd marine detachement, officieren van het KNIL, verschillende directeuren en managers van Shell in Nederlands-Indië en de Bataafsche Petroleum Maatschappij met technici, alsook tientallen andere burgers met vrouwen en kinderen.  Historiek

Luister naar eerdere afleveringen  :Boek de Njai en boek de Stille Kracht

Foto’s en verslag: Ellen
Kookboekpresentatie ‘Het Kookschrift van de Indische Tantes’ van Marc Tierolf
Museum Sophiahof – Den Haag, 23 augustus 2024

Zo’n 100 belangstellenden waren in de Sophiazaal present voor de boekpresentatie van het 2^e kookboek van Marc Tierolf ‘Het Kookschrift van de Indische Tantes’ en is een vervolg van het eerdere uitgebrachte Kookschrift van Oma Miet. Dit kookboek bevat 100 authentieke gerechten van de oudtantes van Marc. De recepten worden afgewisseld met persoonlijke verhalen en foto’s om ze de herinnering aan de eerste generatie levend te houden. Tijdens de presentatie, gemodereerd door Ricci Scheldwacht,  kregen we alvast een voorproefje van de verhalen en foto’s.

De eerste exemplaren werden uitgereikt aan Tante Meiti (vooraan op bovenstaande foto) en de ouders van Marc Tierolf.

Na afloop was er gelegenheid om het kookboek te laten signeren.

Vera Andreas was pas vijftien jaar toen zij ging werken in de toko van haar ouders. Nu, vijftig jaar later, viert Toko Y-von zijn gouden jubileum. In al die jaren groeide de toko in Dordrecht uit tot een ontmoetingsplek die generaties verbindt. ,,Kinderen aan wie ik vroeger een kroepoekje gaf, komen nu terug met hun eigen kinderen.  pzc.nl

GEMERT – Het had niets met kienen te maken en alles met dansavonden. BINGO, de Band Indië Nederland voor Gemert en Omstreken, was de vereniging die in september 1964 werd opgericht om de integratie tussen Indo’s en Gemertenaren te bevorderen. BINGO houdt nu een reünie.
Bij Van Dooren (nu ‘t Ridderhof) werd er samen gedanst, gegeten en gebuurt. Zo werd de bevolking betrokken bij de Indische gemeenschap en de saamhorigheid bevorderd. Dat lukte goed: BINGO had in zijn gloriejaren honderd gezinnen als lid, Indo’s én Gemertenaren. Zestig jaar later, op zaterdag 7 september, is er een reünie voor al die mensen. Om elkaar nog eens terug te zien en opnieuw te dansen, te eten en te buurten.   ed.nl

De naam was er al: Lieflijk Indië Tilburg. Maar de woonzorgvoorziening aan de Dr. Deelenlaan in Tilburg gaat er niet komen. Financieel is het niet haalbaar, zegt zorgaanbieder Merano Group.
Ontwikkelaar SMT Bouw en Vastgoed heeft nieuwe plannen voor het perceel. bd.nl

Doctor Deelenlaan in Tilburg

Zie meer video’s.

Rijssen: In zijn verhaal neemt Ronald Winckler de bezoekers mee naar 15 augustus 1945. Ze waren dolblij dat ze waren bevrijd, alleen mochten ze het kamp niet uit en moesten nog steeds de bevelen van de Japanse bezetters op volgen. “We wisten niet dat aan de andere kant van het prikkeldraad intussen een nieuwe oorlog was uitgebroken

Marum: De 78 aanwezigen stonden samen stil bij het einde van de Tweede Wereldoorlog en bij het einde van de Japanse bezetting van voormalig Nederlands-Indië. Met persoonlijke verhalen van de sprekers locoburgemeester Bert Nederveen, Monica Simon, Naldie Saija, Rianne Schuur en Willy Pieters.

Nieuwegein: De jaarlijkse traditionele Indië-herdenking werd donderdag 15 augustus gehouden vanuit de Dorpskerk aan de Nedereindseweg in Nieuwegein. Na een muzikaal intermezzo kwam Esmay Usmany, tweede en derde generatie van Indische en Molukse voorouders, aan het woord. Met een indrukwekkend verhaal en gedicht, zang en pianospel liet ze bij zo’n tachtig aanwezigen de tranen vloeien.

Amersfoort: Ook dit jaar vond op donderdag 15 augustus de Lokale Herdenking in Amersfoort plaats in de Sint-Franciscus-Xaveriuskerk.

Den Bosch : Vierde generatie centraal bij herdenking oorlogsslachtoffers Nederlands-Indië.

Loenen: Dit jaar vond op het Nationaal Ereveld Loenen bij de zeven Indische kruizen de gezamenlijke herdenking van de Stichting Indisch Erfgoed en de Oorlogsgraven-stichting plaats. De zeven kruizen vormen tevens de verbinding met de zeven erevelden in Indonesië

Groningen: 2e herdenking, 500 aanwezigen, meer dan vorig jaar

Beetsterzwaag : Het initiatief kwam – voor menigeen niet verwonderlijk – van Joost van Bodegom. De oud-burgemeester van Opsterland organiseerde in Beetsterzwaag de eerste herdenking van deze oorlogsperiode en bevrijding in toenmalig Nederlands-Indië. Een periode die ook bij hem diepe sporen heeft nagelaten. 
(Er komt een film uit met Joost van Bodegom, zie trailer : Japanse kampen door de ogen van een kind)

Wageningen Rumah Kita : Er werden 7 bloemen gelegd en het vuur werd ontstoken door bewoners. Er werd geluisterd naar een persoonlijk verhaal van Fiona (derde generatie en medewerker).  De muzikale omlijsting was van Monique en Tassya. 

Bergen op Zoom : De organiserende Stichting Payung en haar gasten stonden stil bij het einde van de Tweede Wereldoorlog en herdachten alle slachtoffers van de Japanse bezetting in Nederlands-Indië. Voorzitter Henk Beijen (81) opent de middag zingend met een gospel: ‘Give us freedom my Lord, kumbaya. Zie video.

Zwolle heeft donderdag op een indrukwekkende manier stilgestaan bij de slachtoffers in voormalig Nederlands-Indië en Nieuw-Guinea die zijn omgekomen als gevolg van oorlog, bezetting, gevangenschap en terreur. In Park Eekhout kwamen honderden mensen bij elkaar om te herdenken.

Almere: op 15 augustus naar een waardige herdenking van het formele einde van de Tweede Wereldoorlog voor de Koninkrijk der Nederlanden en van alle slachtoffers die tijdens de oorlog in voormalig Nederlands-Indië zijn omgekomen.
Zie de video en meer informatie.

Woerden, zie video: De bijeenkomst werd vooral gekleurd door het aangrijpende, persoonlijke verhaal van Thea Meulders. Zij werd in april 1942 als kind met haar moeder geïnterneerd in het Japanse kamp Brastagi en in 1944 overgebracht naar Aek Pamienke III. In totaal heeft zij in vijf verschillende kampen gezeten. Haar vader is door de Japanners geëxecuteerd in de buurt van Takengon.

Arnhem Sawah Belanda: Wilma Luyke (65) benoemde de woede, pijn en schaamtegevoel van haar moeder. Ze riep vrouwen op die nooit hebben kunnen en durven praten vanwege schuld en schaamtegevoel, en die er nu nog onder gebukt gaan, om dit te omarmen en los te laten in liefde.

Zwijndrecht: De burgervader vervolgt: “Mijn oma bracht de eerste zeven jaar van haar leven door in Nederlands-Indië. Haar vader diende kort na de eeuwwisseling bij de KNIL. In het leven van mijn grootouders speelden de jeugdherinneringen van mijn oma een belangrijke rol. Dat zorgde ook voor gespreksstof tijdens mijn jonge jaren  De capitulatie is een belangrijk moment in onze vaderlandse geschiedenis. (foto van ATOS RTV, zie meer)

Heemstede: “Het einde van de oorlog vieren we vooral op 4 en 5 mei, terwijl het hele Koninkrijk op 15 augustus pas echt bevrijd was. Veel Nederlanders hebben in jappenkampen gezeten, of werden aan het werk gezet. Dus het is voor Nederland een heel belangrijk onderdeel van onze geschiedenis, waar we eigenlijk maar heel weinig over praten”, vertelt locoburgemeester Arianne de Wit.
.
Alkmaar 1e herdenking: De bijna 200 belangstellenden zoeken een plekje, terwijl ingetogen Indonesische muziek wordt gespeeld. De stemming heeft gezellige tonen, maar het is ook duidelijk dat er iets serieus staat te gebeuren. De gemiddelde leeftijd lijkt op het eerste gezicht hoog, maar toch zijn er ook de nodige ‘jonkies’. 

NU.nl-lezers Saskia en Rob vertellen over hun band met de Indiëherdenking. NU.nl
Lees de reacties in een apart pdf-bestand

Bronbeek 17 augustus , herdenking birma siam en pakan baroe . Zie de video.
Laatste twee overlevers spoorlijn Birma-Siam leggen krans.

b

Breukelen: De jaarlijkse Indië herdenking in de Pauluskerk van Breukelen had dit jaar als thema: ‘Wonden die blijven’. De herdenkingsdienst wordt elk jaar voorbereid door de voorbereidingsgroep Indië herdenking. Het initiatief om jaarlijks te komen tot een herdenking is afkomstig van Ellen Querido, zij was verbonden aan de Pauluskerk.

Duiven:  een vijftigtal mensen die kwamen herdenken. Deels mensen uit de Indische gemeenschap, maar ook veteranen en familieleden van een in Indonesië omgekomen Nederlandse militair.
‘Kinderziektes’ deren bezoekers niet: ‘Ik kom zeker terug’ Ook de andere toeschouwers halen hun schouders op over de langsrijdende auto’s. De een noemt het een kinderziekte. De ander wijdt het aan de plek van het monument. Die staat verkeerd, klinkt het.

Baarn: Sfeervolle herdenking capitulatie Japan op Stationsplein: ‘Door te herdenken heeft de dood niet het laatste woord

Rotterdam:

Grave: De herdenking was in één woord geweldig”, blikt Evy Boer-de Wit terug namens de Stichting Indië-Herdenking Grave. “Het werd supergoed ontvangen, iedereen was vol lof en op het eind werd hier en daar een traantje weggepinkt.

Voor de eerste keer is in Melissant de herdenking gehouden van de slachtoffers van de oorlog in Nederlands-Indië. Deze herdenking, die donderdag 15 augustus 2024 plaatsvond in de tuin van woonzorglocatie Vollenhove. Zie de video.

Amstelveen – Bij het Indië-monument in het Broersepark heeft gisterenavond de lokale Indië-herdenking plaatsgevonden. De herdenking verliep waardig en werd goed bezocht.

Groningen zie video : Groningen herdacht op donderdag 15 augustus het einde van de Tweede Wereldoorlog in voormalig Nederlands–Indië op het Martinikerkhof. Bij de herdenking is stilgestaan bij de slachtoffers die zijn omgekomen tijdens de Japanse bezetting.

Bersama Magazine #2 :
Het tweede nummer van Bersama Magazine is echt een ‘labour of love’ die uit onze tenen is gekomen.
Van Bersiap tot overtocht, 1945-1958. Een periode waarin het grootste deel van de Nederlands- Indische gemeenschap naar Nederland is gekomen. Om u iets te vertellen over degenen die nooit hebben kunnen spreken. Want de grote vraag is: waarom zijn ze hier? Waren die circa 350.000 mensen die hiernaartoe kwamen ‘economische vluchtelingen’? Om een actueel hot topic te noemen. Want veel wijzer word je niet als je bijvoorbeeld de documentaire ‘Sporen van Indië’ (2023) zou zien.

Vandaag wordt door Molukkers gedemonstreerd bij de voormalige ambtswoning van de ambassadeur van Indonesië (de huidige Indonesische School). Op 17 augustus viert Indonesië haar onafhankelijkheid. Voor de Molukse gemeenschap in Nederland vormt dat aanleiding om te demonstreren voor hun eigen recht op zelfbeschikking. Wassenaarders.nl

Vandaag worden de slachtoffers herdacht van de oorlog tegen Japan en de Japanse bezetting van voormalig Nederlands-Indië. In museum Bronbeek liggen nog altijd bezittingen van oorlogsslachtoffers, van trouwringen tot identiteitsplaatjes. Het museumhoofd is op zoek naar de nabestaanden  de Volkskrant

(Willem Mandike kreeg postuum twee militaire onderscheidingen. Omdat zijn familie onvindbaar was, zijn die alleen nooit uitgereikt)

AD:
,,Oorlog voeren is een noodzakelijk middel om beschaving te brengen bij barbaren.” Deze uitspraak van de eerste commandant van het Koninklijk Tehuis voor Oud-Militairen Bronbeek in Arnhem zet de toon in de nieuwe expositie van Museum Bronbeek over de opkomst en de val van Nederlands-Indië. De koloniale oorlog spat in filmbeelden van brandende kampongs van de schermen in het verbouwde en vernieuwde monumentale pand.

De Gelderlander:
De tentoonstelling ‘Door de ogen van’ moet een eerlijk verhaal vertellen. Dat betekent dat er aandacht is voor al het geweld waar militairen van het Koninklijk Nederlands Indisch leger mee te maken kregen. En er is aandacht voor de de ervaringen van Nederlandse boerenzonen en stadsjongens die in de jungle moesten overleven.
Ook de beleving van Indonesiers wordt in beeld gebracht. Het moet een eerlijk verhaal zijn, vindt de Commandant van Bronbeek, Kolonel Gerard van Kuijck.

Radiointerview van 2 augustus met bronbeekbewoner Bol Kerrebijn:

Breda: na 79 jaar heeft de derde generatie Indische Nederlanders nog steeds vragen

Dam, Amsterdam en zie ook deze video en verslag deel 1 en deel 2 van Omroep Bersama

Dordrecht

Eerste Indië-herdenking in Eindhoven De allereerste Eindhovense Indië Herdenking werd druk bezocht. Zeker zo’n driehonderd belangstellenden, veelal van Indische en Molukse afkomst, waren naar het monument bij woonzorgcentrum Peppelrode gekomen.

Bij de Indië-herdenking in het Enschedese Blijdensteinpark waren zo’n 250 bezoekers. Sie Dhian Ho was een van de sprekers

Indisch Belang Vlaardingen wil monument.
Het monument zou Selamat Datang moeten gaan heten, en moet op de begraafplaats Emaus komen. We zijn er al vanaf 2022 mee bezig’’, zegt De Jong. ,,Maar tot op heden hebben we niets vernomen van de gemeente.

Heerlen, afscheid van André Simon, die een gouverneurspenning ontving.…Zie ook deze video:

Amsterdam, Apollolaan: honderdvijftig mensen waren vrijdagavond bij de ‘alternatieve’ dekoloniale herdenking.
Achtergrondinformatie

Indonesië heeft zaterdag voor het eerst zijn onafhankelijkheid gevierd in de beoogde hoofdstad Nusantara, een gloednieuwe stad in de jungle van Borneo. De onafhankelijkheidsceremonie was vanwege de afgelegen locatie kleiner dan gepland. Indonesië werd in 1945 onafhankelijk van Nederland. NU.nl

Zie NOS-video over de nieuwe hoofdstad Nusantara.

NOS: De herdenkingstoespraak werd gehouden door schrijfster Yvonne Keuls (92), samen met haar kleindochter Babiche. Keuls vertelde het verhaal van haar schoonvader Aat, die in 1943 met zo’n duizend andere krijgsgevangenen door Japan op transport werd gesteld om dwangarbeid te verrichten op het eiland Seram.

Zie filmpje Keuls
Wieteke van Dort. De actrice en zangeres overleed vorige maand. Ruben Annink, die Indische wortels heeft, zong het nummer Liedje van verlangen dat Van Dort ten gehore bracht

wat staat er in dit nummer

Indah* magazine bestellen

quote omroep tilburg: Hoe Kumpulan een haven biedt voor Indonesische en Molukse ouderen in Tilburg
In het verzorgingshuis Zonnehof in Tilburg komt al 35 jaar een bijzondere gemeenschap samen: Indonesische en Molukse Tilburgers. Bij dagbesteding Kumpulan vinden ze hun toevlucht, een plek waar ze hun verhalen kunnen delen en genieten van vertrouwde Indonesische gerechten. Voor Beatrix de Lange (85) is het een warme haven. “We begrijpen waar we het over hebben”, zegt ze, terwijl ze zich voorbereiden om aan te schuiven voor de gezamenlijke maaltijd.

nieuws.nl:
Op tientallen plekken in het land worden de komende dagen herdenkingen gehouden om stil te staan bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog in Nederlands-Indië. Hoewel Nederland op 5 mei 1945 werd bevrijd, gebeurde dat in voormalig Nederlands-Indië enkele maanden later.

Het aantal lokale herdenkingen is volgens het Indisch Herinneringscentrum de laatste jaren flink toegenomen. “Voor dat deel van de Nederlandse geschiedenis is veel meer aandacht dan pakweg tien jaar geleden”, zegt directeur Yvonne van Genugten. Ze denkt dat dat onder andere te maken heeft met het onderzoek dat de regering in 2022 liet doen naar het geweld tijdens de dekolonisatie van Indonesië. “Het is een positieve ontwikkeling”, zegt de directeur over de toegenomen aandacht. “Ik denk wel dat het nog een paar jaar nodig heeft om tot volle wasdom te komen, want er zijn nog altijd veel mensen die weinig van die geschiedenis weten.”Wat haar opvalt is dat de leeftijd van het publiek bij de herdenkingen lager is geworden. “Ze hebben verhalen van hun opa’s en oma’s gehoord en gaan dan mee naar zo’n herdenking.”

Ed van de Logt woont nog zelfstandig, samen met zijn vrouw An in Eindhoven, waar hij zijn hele werkende leven voor Philips heeft gewerkt. De 100-jarige is geboren en opgegroeid in het toenmalige Nederlands-Indië, waar hij als 17-jarige door de Japanse bezetter krijgsgevangen werd gemaakt, waarna 3,5 jaar zware dwangarbeid volgde aan de Birmaspoorlijn. Van de Logt is mantelzorger voor zijn 92-jarige vrouw, die zich af en toe in het interview mengt.  de Volkskrant

Open de nieuwsbrief

 NU.nl:
Donderdag herdenken we alle slachtoffers van de Japanse bezetting van toenmalig Nederlands-Indië. Op die dag in 1945 capituleerde Japan en daarmee was in alle werelddelen het einde van de Tweede Wereldoorlog een feit. Herdenk jij jouw familiegeschiedenis tijdens de Indiëherdenking?

Het Indo-Europees Verbond (IEV) had anno 1954 zich aan het jonge Indonesië aangepast. Een nieuwe naam. Een nieuwe missie. In de kop van het verenigingsblad Onze Stem staat: ‘Gabungan Indo Untuk Kesatuan Indonesia’.
De betekenis: ‘Indo Vereniging voor  Indonesische  Eenheid’.  Indische Schrijfschool

p-magazine.com :
Wetenschappers ontdekten recent een stukje bovenarm van slechts 8,8 centimeter, op het Indonesische eiland Flores. De vondst helpt hen bij het onderzoeken naar de evolutie van de de Homo floresiensis. Dit is een verre neef van de Homo Sapiens, ook bekend als de ‘hobbit’ vanwege zijn kleine gestalte.

Het 700.000 jaar oude bot werd samen met twee kleine tanden gevonden. De vondst suggereert dat deze mensachtige soort mogelijk nog kleiner was dan voorheen gedacht. Onderzoekers schatten op basis van het bot dat de Homo floresiensis slechts 100 centimeter groot was,

Boeddhistisch Dagblad: 9 augustus 2024
Het Japanse Nagasaki herdacht vandaag de 79e verjaardag van het verwoesten van de stad aan het einde van de Tweede Wereldoorlog tijdens een ceremonie die overschaduwd werd door de afwezigheid van de Amerikaanse ambassadeur en andere westerse gezanten als reactie op de weigering van de Japanse stad om Israël uit te nodigen. 

Lange tijd is er voor de gedeelde Nederlandse en Indonesische geschiedenis weinig aandacht geweest. Terwijl veel Nederlandse kinderen op een bepaalde manier een band hebben met Indonesië. Het is hun geschiedenis. Op 14 augustus besteedt Het Klokhuis speciale aandacht aan Indonesië in de tijd rondom de Tweede Wereldoorlog. Dat meldt Het Klokhuis.  nationaleonderwijsgids.nl

In de week van de Nationale Herdenking 15 augustus 1945 besteedt de NPO ruimschoots aandacht aan het Indische verleden. Hoe maakt de redactie van Het Klokhuis de koloniale geschiedenis van Indonesië begrijpelijk voor kinderen?

Bron: De koloniale geschiedenis van Indonesië uitgelegd aan kinderen: zo doen de makers van ‘Het Klokhuis’ dat | de Volkskrant

Luister de laatste uitzendingen van
De Indische Boekenplank  te Ditishelmond.nl

 AT5
Twee vlaggen die voor de Vrije Universiteit (VU) hingen zijn gestolen. Op de plek van een van die vlaggen hadden onbekenden een vlag opgehangen waar de tekst VOC opstaat. Toen de vlag maandag werd opgemerkt heeft de VU die direct verwijderd. De universiteit heeft inmiddels aangifte gedaan.
Een van de twee gestolen vlaggen was de Progress Pride-vlag. Dat is een variant van de welbekende regenboogvlag waar enkele kleuren aan zijn toegevoegd, zodat de vlag inclusiever is. De andere gestolen vlag was een ‘Stop geweld tegen vrouwen-vlag’, aldus de VU.  AT5

Inzamelingsactie – HELP MEE
HET BRINDOFESTIVAL 2024 MOGELIJK TE MAKEN

Stichting Arjati heeft een ANBI-status en biedt activiteiten, die te maken hebben met het behoud van Indisch Cultureel Erfgoed, aan voor belangstellenden uit Breda e.o. Zo organiseren we jaarlijks de Indie-herdenking op 15 augustus, waar we telkens meer dan 500 bezoekers mogen verwelkomen. Daarnaast beheren we het Indisch Museum Breda, waar de Nederlands-Indische gescchiedenis wordt verteld en doorgegeven.

Dit jaar bestaat de Stichting Arjati 15 jaar. Dat willen we graag vieren met het Brindo Festival 2024 (BredaIndo) in november met muziek, dans, presentaties, demonstraties en natuurlijk heerlijk Indisch eten.  Doneeractie.nl

De reuzenaronskelk in Plantentuin Meise staat in bloei!
Sinds vanmiddag worden we opnieuw getrakteerd op het spektakel van ’s werelds grootste bloeiwijze. De bloei van de reuzenaronskelk is een zeldzaam geur – en kleurspektakel dat slechts 48 tot 72 uur duurt. Deze uitzonderlijke gebeurtenis is dan ook een gelegenheid om meer mensen bewust te maken van de bedreigingen voor deze opmerkelijke soort.

Kom de schitterende bloei van de reuzenaronskelk bewonderen in de Citrusoranjerie van onze Groene Ark. Vandaag en morgen blijft de Plantentuin open tot 21 uur.

Wikipedia:
Op 6 augustus werd de Japanse havenstad Hiroshima gebombardeerd en op 9 augustus de stad Nagasaki. Kort daarna capituleerde het Japans Keizerrijk onvoorwaardelijk. Hiermee kwam een eind aan de Tweede Wereldoorlog. Tevens leidde de capitulatie van Japan tot de onafhankelijkheid van de Aziatische landen die Japan tijdens de oorlog had veroverd.

Eind 1945 waren als gevolg van de aanvallen circa 250.000 mensen om het leven gekomen. Als gevolg van stralingsziekte en kanker zouden nog enige honderdduizenden slachtoffers zijn gevallen.

De Indische Podcast:  Indisch herdenken, nut en betekenis
Meer afleveringen

Nieuwsbrief Museum Sophiahof

Nieuwsbrief Indisch Netwerk 2 augustus 2024

Op de vlucht voor geweld trokken de opa en oma van Jaimie Houtters in de jaren ’50 uit voormalig Nederlands-Indië naar Arnhem. Nooit werd er meer over hun traumatische familiegeschiedenis gesproken, waardoor Jaimie nu zelf op zoek moet naar antwoorden.  Omroep Gelderland

Nederland kent zo’n twee miljoen inwoners met een Indisch oorlogsverhaal in de familie. Daarover praten is belangrijk, maar niet voor iedereen even makkelijk. 2Doc.nl selecteerde tien documentaires en tv-programma’s die de geschiedenis van Nederlands-Indië belichten en laten zien hoe die nog altijd voortleeft in onze samenleving.  2Doc.nl

Poncke Princen heeft geen kampongs platgebrand, en zich na de oorlog ingezet voor mensenrechten. Hij verdient wel degelijk eerherstel, vinden Jan de Vletter en Frank Vellenga, oud-bestuursleden van de voormalige Poncke Princen Foundation.  Trouw
—
Bovenstaande is een reactie op een opinie, eerder verschenen in Trouw:  Het staat vast dat hij een landverrader was en verantwoordelijk voor de dood van Nederlandse militairen. Er is dus geen enkele reden om voor eerherstel van Poncke Princen te pleiten.

Pelita: Nieuwsbrief 109, juli 2024

Rond half acht ’s ochtends komt de geur van warme appeltaart je tegemoet op het Lange Voorhout. Vier keer in de week staat Jeff Dumpel (57) hier met zijn kraam en mobiele oven vol broodjes, koffie en crêpes. Advertentie wordt geladen… Wanneer je op donderdag of zondag de antiekmarkt op het Lange Voorhout in Den Haag. indebuurt Den Haag

De organisatie Groningen voor Vrede herdenkt op dinsdag 6 augustus dat het precies 79 jaar geleden is dat de eerste atoombom op de Japanse stad Hiroshima werd gegooid. Daarbij kwamen ongeveer 80.000 mensen om het leven.
Groningen voor Vrede houdt die avond om 20.15 uur een korte herdenking bij het anti atoombom monument van Hugo Hol aan het Emmaplein.   OOG Groningen

Als secretaresse van PSV ontfermde Gillian Kessels zich vaak over voetballers van de selectie, en dan kookte haar moeder een lekkere Indische maaltijd. Regelen en organiseren was haar grote talent. Zelfs toen ze ongeneeslijk ziek werd en wist dat het einde naderde, wilde ze voor haar man en kinderen alles tot in de puntjes geregeld hebben. Gillian – ‘Giel’- overleed in 2010, pas 53 jaar oud. AD.nl

Nieuw Wij:   Als kind verhuisde Kirsten van Ekris – Van der Poel vaak. Dat gaf haar veel aanpassingsvermogen, maar zorgde op latere leeftijd ook voor verwarring: waren de verhuizingen een vlucht? “Het is alsof ik niet echt weet waar ik vandaan kom, wat mijn achtergrond is en waar dus mijn wortels liggen.” NieuwWij.nl publiceert enkele verhalen uit het boek Indische blik met twaalf portretten van Nederlanders met Indische roots. Vandaag het derde interview met Kirsten van Ekris – Van der Poel. Een gesprek over contact maken, verborgen leed, schaamte en aanpassen.

De bloemen die donderdag voor de uitvaart van Wieteke van Dort lagen, zijn overgebracht naar het Indisch Monument in Den Haag. Volgens uitvaartondernemer Jan Willem Engelen was dat een ‘uitdrukkelijke wens’ van Van Dort. Omroep West

Neal Petersen en Malou Holshuijsen geven in Radio Pedis een persoonlijke en herkenbare stem aan een jonge generatie Nederlanders met roots in het voormalig Nederlands-Indië. Iedere week nodigen ze een inspirerende gast uit die onbevreesd uit de schaduw stapt en zijn of haar persoonlijke zoektocht naar roots en identiteit deelt. Met nodige scherpte, duidelijke verschillen maar ook onverwachte overeenkomsten wordt geen onderwerp gespaard. Welkom bij Radio Pedis!

Luister naar de afleveringen :Radio Pedis | NPO Radio 5

Arnhemse Koerier:
Zaterdagmiddag 3 augustus houdt Vilan van de Loo op Bronbeek een lezing over haar recente biografie ‘De Atjeh-generaal, het militaire leven van Frits van Daalen (1863-1939).’  Hierin geeft ze een nieuw beeld van een omstreden militair.
Tijdens zijn leven genoot Van Daalen de gunst van het vorstenhuis. Ook was hij lange tijd de favoriete officier van Van Heutsz. Mede daardoor en door de waardering voor zijn militaire prestaties klom hij op tot gouverneur van Atjeh en tot commandant van het KNIL. Wat was Van Daalen voor man?

Als Bibi Breijman (33) dinsdag de geboorte van haar derde kindje aankondigt, onthult ze ook meteen zijn bijzondere naam: Tjipto Ray Bijkerk. Veel mensen vragen zich in de reacties onder haar post af waar de naam vandaan komt en Bibi is de beroerdste niet: in haar Instagram Stories vertelt ze uitgebreid over de oorsprong van de naam.  RTL.nl

AD.nl:
Vele honderden mensen hebben woensdagmiddag in de Kloosterkerk in Den Haag afscheid genomen van Wieteke van Dort.
Volgens een woordvoerder van de familie kwamen “zeker zes-, zevenhonderd mensen samen” om te praten, te luisteren naar muziek en te bidden. Veel aanwezigen droegen een melati speldje, een symbool van de Indische gemeenschap in Nederland.

,,Het was vooral een samenkomst van veel mensen die een link hebben met Nederlands-Indië”, aldus de zegsman. ,,De meesten bleven langere tijd in de kerk om te praten, herinneringen op te halen of te genieten van de muziek van Wieteke die werd gespeeld.” Hij spreekt van een “zeer bijzondere bijeenkomst. Wieteke was een van de laatste levende symbolen van het oude Indië. De aanwezigen durfden hun tranen ook te laten gaan.”

Luister naar de laatste uitzendingen op de lokale radio DitisHelmond.
Elke week gepresenteerd door Inge Dümpel.
De uitzending van 23 juli was gewijd aan Wieteke van Dort.

Een laatste groet

De zon, in het Oosten gerezen
Daalt in het Westen neer
Er valt geen scheiding te vrezen
De zon keert altijd weer
refrain:
Als onder de sterren in het Westen
Ons leven is volbracht
Zegt ook het land in het Oosten
Zijn kinderen goede nacht

Wij missen de grond van de Tropen
De weg, door ons begaan
Wij kunnen ons hart niet verkopen
Wij bieden het niet aan

refrain
Wij willen dit warme herdenken
Uit veler vrienden naam
Als een groet aan allen schenken
Die ons zijn voorgegaan

In diverse projecten dook Roos Notermans in haar Indische verleden. Om haar familiegeschiedenis te kennen, om haar moeder en oma beter te begrijpen, en zo ook haar eigen identiteit te ontdekken. NieuwWij.nl publiceert enkele verhalen uit het boek Indische blik van Kirsten van Ekris – van der Poel met twaalf portretten van Nederlanders met Indische roots. Vandaag het tweede interview met Roos Notermans. Een gesprek over de sterke Indische vrouwen en de behoefte van Roos om hun verhalen door te vertellen.  Nieuw Wij

Als kind opgroeiend in de Haagse Copernicusstraat, met de klemtoon op de derde lettergreep svp, zag Wim Willems (historicus en chroniqueur bij uitstek van Den Haag) bij vriendjes thuis op de wc wel die melkflessen met water staan, de botol tjebok, hij rook de kokosolie in het haar van hun zusjes en de vreemde etensgeuren, maar hij realiseerde zich niet hoeveel Indische kinderen bij hem in de buurt woonden en op school zaten. “Kinderen praten daar niet over.”

“Het is een cliché, maar die Indische jongens waren atletischer, konden beter tekenen, kleedden zich beter, waren populairder bij de meisjes en hadden veel voor op achterlijke jochies zoals ik die niks konden.” Later, toen hij als zoon van een metselaar op de mulo kwam met kinderen van ‘notarissen, ingenieurs en bankdirecteuren’, voelde hij ‘voortdurend en in elk opzicht’ zijn achterstand. Mijn belangstelling voor migratie komt voort uit dat mechanisme: ik wist hoe moeilijk het is je te handhaven in een nieuw en vreemd milieu.”  Argus

Eetspiratie.nl:

Op vrijdag 12 juli is de tentoonstelling WHAT IF in het Haarlemse provinciehuis Welgelegen feestelijk geopend. De tentoonstelling, waar zowel Nederlandse als Indonesische kunstenaars aan hebben bijdragen, verbeeldt de situatie waar niet Nederland Indonesië maar Indonesië Nederland zou hebben gekoloniseerd.
IGV

Bron: Op 15 augustus organiseert Jong 1508 voorafgaand aan de herdenking bij het Indisch monument in Den Haag de Indische Generatietafel. Jong 1508 is de jongerenwerkgroep van de Nationale Herdenking 15 augustus 1945.
Inloop: 14:15 uur Aanvang programma: 14:45 uur Einde programma: 17:00 uur
Adres van evenement: Leonardo Royal Hotel, Van Stolkweg 1, 2585 JL Den Haag

Open de nieuwsbrief

Open de nieuwsbrief

paard.nl
LAIR, uitgesproken als “lah-eer,” een lokaal dialect voor het Indonesische woord geboorte, is een 6-koppige psych-soul/funkgroep afkomstig uit Jatiwangi, West-Java, Indonesië. Op 15 augustus 2024 staan zij samen met Monica Hapsari in de Kleine Zaal. Dit evenement is in het kader van Nationale Herdenking 15 augustus 1945.

Zie de
menukaart-online

Asinan Sapudi –>>

Telegraaf:
In haar woonplaats Den Haag is maandag op 81-jarige leeftijd Wieteke van Dort overleden. Dat bevestigt de familie van de actrice, zangeres en schrijfster aan Privé. Een week eerder stierf haar echtgenoot Theo Moody, met wie ze 55 jaar was getrouwd. Zijn uitvaart vond dinsdagmiddag plaats.

Wieteke van Dort werd op 16 mei 1943 geboren in Soerabaja, Indonesië, en kwam als tiener met haar familie naar Nederland. Ze verscheen op televisie in jeugdprogramma’s als Oebele, J.J. de Bom voorheen De Kindervriend, De stratemakeropzeeshow en Het klokhuis en presenteerde als Tante Lien, voor Indische Nederlanders, De late late Lien show. Verder stond Wieteke op het podium als cabaretière, schreef ze een tiental boeken en schitterde ze in talloze series en films.

Sinds 2023 is er in Zwijndrecht extra aandacht voor het einde van de Tweede Wereldoorlog. Meer specifiek het einde van de oorlog met de capitulatie van Japan, waarmee een einde kwam aan de bezetting van Zuidoost-Azië en ook Nederlands-Indië werd bevrijd. Een stuk geschiedenis dat altijd een beladen onderwerp is gebleven. Toch wordt dit stuk geschiedenis al langer landelijk herdacht en krijgt het steeds meer plaatselijk ook zijn eigen plek, zoals nu ook in Zwijndrecht.  weekbladdebrug.nl

foto van 4 en 5 mei.nl:  Het monument in Zwijndrecht (Zwijndrecht) is ter nagedachtenis aan de vrede en is de eerste vredespaal in Nederland. De paal is in de jaren ´70 aan de gemeente geschonken door een Japanse organisatie van slachtoffers van de atoombom op Nagasaki. In eerste instantie werd de vredespaal bij het station op het Stationsplein geplaatst.

rodi.nl:
In de wereld van de Vlaardingse Poëzie was zij al vele jaren een ‘leading lady’ op het gebied van verbeelding in mooie woorden. Als lid van Rotonde, op de poëziefestivals van het Vlaardings Taal Genotschap, in cafe De Steeg. Nu in 2024 brak zij echter nationaal en zelfs internationaal door met haar gedicht ‘Ontheemde’
De in 1926 in Djokjakarta in Nederlandsch-Indië geboren dichteres deed begin dit jaar haar dramatische jeugdervaring in het Japanse interneringskamp Tjideng uit die doeken voor de documentaire ‘Als ik mijn ogen sluit’. Zij mocht deze documentaire ook sluiten met haar gedicht ‘Ontheemde’, een gedicht dat zij al in 1976 schreef en publiceerde. De documentaire kreeg ook een engelstalige versie, waarvoor het gedicht ook vertaald werd. Tijdens diverse premieres, interviews en beschouwingen van de documentaire kwam steeds vaker de vraag of het gedicht ook voor het publiek beschikbaar was.
Samen met de voorzitter van stichting Indisch Belang Vlaardingen, waarvoor zij elk jaar een gedicht schrijft- en declameert tijdens de Indië- en NNG veteranen herdenking, werd besloten het gedicht te publiceren.

NOS: standbeeld voor diamanten zonen uit Driebergen
Doneer mee op deze pagina:
KLIK HIER

Zie deze facebooksite

Naar aanleiding van een AD-artikel heeft BBB-Tweede Kamerlid Caroline van der Plas vragen gesteld aan Karremans (VVD) en Agema (PVV), resp staatssecretaris en minister van VWS.
Download de kamervragen of lees deze BBB-pagina.