van Peter van den Broek
Bronverwijzing
Archieftopic Indisch4ever
https://www.museumsophiahof.nl/agenda/vergeten-verzet-de-vuurpijlaffaire
Vergeten Verzet: De Vuurpijlaffaire – Het Vervolg
Het Museum Sophiahof heeft vorig jaar op 16 oktober een talkshow georganiseerd over een vergeten en niet-erkende Verzetsgroep Corsica in Soerabaja tijdens de Japanse bezetting (1942-1945).
Mijn onderzoek richt zich op deze geschiedenis die bekend staat als de Vuurpijlaffaire. Het verhaal was geschreven uit het perspectief van de slachtoffers dat als het zwakke punt werd aangemerkt door historici zoals Chrissy Flohr van hetzelfde Museum en Herman Keppy, die meewerkte aan de talkshow. Het verhaal was grotendeels gebaseerd op één bron, d.w.z. gegevens van de Oorlogsgravenstichting. De daadwerkelijke verbinding tussen de Verzetsgroep en de Geallieerden, waaronder de Nederlandse inlichtingendienst NEFIS werd ook tijdens de talkshow niet aangetoond.
De kritiek was meer dan terecht. Het verhaal diende vanuit meerdere perspectieven belicht te worden. Kort na de presentatie kwamen steeds meer aanwijzingen boven water, die het bestaan van de verzetsgroep Corsica in Soerabaja aannemelijk maakten.
Persoonlijke omstandigheden waaronder het heengaan van mijn moeder vertraagden weliswaar het onderzoek, maar deze eindigde niet op een dood spoor. De ontknoping kwam pas kort geleden toen tot nu toe niet-gepubliceerde bronnen werden ontdekt. De Opsporingsdienst Overledenen ODO, toentertijd een dienst van het Departement van Justitie DvJ in het voormalig Nederlands-Indïe en de Nederlandse militaire inlichtingendienst Netherlands Forces Intelligence Services NEFIS hebben meerdere verklaringen van (oog)getuigen opgetekend, die niet alleen het bestaan maar ook de werkwijze van de Verzetsgroep vastleggen.
Vastgesteld kan worden dat de Verzetsgroep Corsica:
- verzamelde waardevolle informatie over de Japanse militaire doelen in Soerabaja zoals de olie-installaties in Wonokromo waar benzine met hoog octaangehalte voor Japanse vliegtuigen werd geproduceerd
- had regelmatig radiografisch contact met de Nederlandse Marine inlichtingendienst in Australïe
- schoot ‘s nachts tenminste hondervijfentwintig (125) vuurpijlen af om geallieerde bommenwerpers te leiden naar strategische doelen in Soerabaja
- bij het dagbombardement in 1944 gaf de Verzetsgroep Corsica op aanwijzing van de Geallieerde inlichtingendienst lichtsignalen aan geallieerde vliegtuigen, die o.a. de machinefabriek Braat bombardeerden. Er wordt wel gesproken over een zogenaamde Braataffaire, waarbij de foutieve indruk wordt gewekt dat Braat per vergissing werd gebombardeerd! Nu blijkt dat Braat wel degelijk als oorlogsdoel gekenmerkt kan worden. Braat werd gebombardeerd vanwege de produktie van oorlogsmateriaal voor de Japanse bezettingsmacht.
De Verzetsgroep Corsica heeft haar succes moeten bekopen met talloze mensenlevens. Deelnemers van deze Verzetsgroep waaronder de leider Nanne Halie werden door de beruchte Japans Kempeitai gearresteerd. Na maandenlange verhoren en onmenselijke martelingen werden vele slachtoffers meedogenloos geliquideerd. Anderen kregen lange gevangenisstraffen, waarvan enkelen vanwege de opgelopen martelingswonden alsnog in gevangenschap overleden, zoals in het Japanse interneringskamp Ambawara bij Semarang.
Het Indisch Verzet wordt niet alleen onderbelicht, de successen van dit Verzet krijgen niet de rechtvaardige plaats die het in het Collectief Geheugen verdient.
De Verzetsgroep Corsica heeft een substantïele bijdrage geleverd aan de Geallieerde inspanningen op het eiland Java. Deze groep was actief betrokken bij de 4 Geallieerde bombardementen op Soerabaja. Het laatste bombardement staat bekend onder de codenaam “Operation Transom” dat uitgevoerd werd door een 100-tal vliegtuigen (sic) opgestegen van het Britse vliegkampschip HMS Illustrious en het Amerikaanse vliegkampschip USS Saratoga.
Om het succes van deze Verzetsgroep nauwkeurig en gedetailleerd vast te leggen, is nader onderzoek vereist bij de National Archives en Imperial War Museum IWM in Londen. Na een bezoek aan deze archieven zal in November een definitief artikel ter erkenning van hun Verzetsdaad verschijnen.
U wordt op de hoogte gehouden.
Peter van den Broek. Putignano 12 september 2023