Indisch Museum :
Vanaf de laatste decennia van de negentiende eeuw stonden de overzeese gebiedsdelen prominent op het lesrooster. In het lager en voortgezet onderwijs speelden de ‘Oost’ en de ‘West’ een belangrijke rol. Wat leerden scholieren over Nederlands-Indië? Welke beelden van de Indonesische bevolking werden met boeken en schoolplaten overgedragen ?
...................
Thomson
Nassauschool Soerabaja
Depok
Wie is deze familie
Wolff
Tankbataljon Bandoeng 1939
Is de bruid Günther?
Wilde en Waldeck
Brouwer en Hagen
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
XXXXXXXXXXXXXXXXXX
Kerst 1930 a/b Baloeroan naar Indië
Bertha Lammerts van Bueren-de Wit
XXXXXXXXXX zwieten 214
Bisch
Detachement Verbruiksmagazijn,
Hollandia
Indisch4ever 
Overzeese Geslachtsdelen is misschien a beter begrip, want werd daar flink afgeslacht.
Het Ministerie van Overzeese Geslachtsdelen.
Het Ministerie van Overzeese Geslachtsdelen.
Jek – Jek – Jek. Giechel – Giechel – Giechel.
Toch was treffender en leuker in de na-oorlogse tijd:
Ministerie van Overgebleven Gebiedsdelen.
Voorts herinner ik mij m.b.t. de school in Bandoeng wel de grote schoolplaten aan de muur met Indische taferelen (over het alledaagse leven in koloniaal Indie) en leesboekjes van “Ot en Sien in Indie”. Maar verder kregen wij op school in Bandoeng veel leerstof over (geschiedenis en aardrijkskunde in/van Nederland). Ook het zangonderwijs werd besteed aan Nederlandse vaderlands lievende gezangen. Maar met Soekarno aan de macht, kregen wij later ook de verplichting om op school de Indonesische taal (Bahasa) te leren plus het Indonesisch volkslied te zingen. Het Indonesia raja.
Indonesia Raya.
Nog steeds elke maandag. Nusantara upacara bendera, de vlaggenhijsceremonie.
Kunnen wij mee lachen maar in de VS is de flag-raising ceremony ook heel gewoon.
Er is niets mis met een vlaggenparade, al dan niet onder het zingen van het volkslied.
In Nederland gaan we veel te slordig, zeg maar oneerbiedig, om met wat onze symbolen van nationale trots en eenheid horen te zijn. “Wij” keren de vlag ondersteboven als vorm van protest en misbruiken haar op vele andere manieren.
Hoe uitzinnig blij waren wij, toen we na 3,5 jaar verstikkende Japanse bezetting het rood-wit-blauw weer zagen.
Moet er opnieuw een oorlog en wrede bezetting komen vooraleer we weer tranen in de ogen krijgen als we ons nationale symbool zien hijsen? Kom maar binnen Wladimir P.
@ellen; ‘Indonesia raja etc.’- Toch opmerkelijk, dat er bij velen uit vm.Indië, weinig begrip/empathie is voor; wat de Indonesiërs moeten hebben doorstaan.
Een 3e rangs burger te zijn in eigen vaderland! Een Indische maatschappij met in rangorde; Europeanen – Vreemde Oosterlingen – Inlanders. Ook opmerkelijk is het, dat Japan( voor de oorlog) eiste, dat ingedeeld werd bij de Europeanen. En het gebeurde; vanwege de handelsbetrekkingen! – Toen dr.L.de Jong jr.’80 de Indië boeken 11a; Ned. in de 2e oorlog schreef, ontstond beroering toen hij die Indië maatschappij fascistisch noemde. Onder regeringsdruk werd het ‘autoritair’! Met Moesson voorop werd hij als ‘Loe bohong door het comité Eerherstel voor de rechter gedaagd. Met de eis: herschrijving: afgewezen! Het comité kwam toen met eigen versie! Die goeie tempo doeloe; daar werd iets groots verricht!
Mena Moeria!
De heer ing. R.L. Mertens gaat nu zeker ook een sympathiek stukkie schrijven over het zelfbeschikkingsrecht van Molukkers en Papoea’s en over de schande dat deze volkeren de vrijheid wordt ontzegd door ooit door de Belanda Boesoek onderdrukte Javanen, die het onderdrukken van anderen op hun beurt niet zo erg vinden.
@PierredelaCroix; ‘Molukkers en Papoea’s etc.’- Zijn, zoals Javanen, Dajakkers, Menadozen ea: Indonesiërs! Door toedoen van de Ned.politiek; federale staten= verdeel en heers, is deze tragiek ontstaan!! En waarom/waarvoor?
Japanners werden in het vroegere Ned. Indie juridisch gelijk gesteld aan Europeanen, vooral vanwege hun gemoderniseerde rechtssysteem dat rond de eeuwwisseling (ca. 1900) op Europees recht was gebaseerd. Deze status bood hen dezelfde sociale en economische rechten als Europeanen binnen de koloniale structuur in tegenstelling tot de inheemse bevolking.
De zogenaamde driedeling ven de bevolking in de kolonie werd echter misbruikt vanwege een narcistische opstelling en opvatting van macht en “verdeel en heers”.
“De zogenaamde driedeling ven de bevolking in de kolonie werd echter misbruikt vanwege een narcistische opstelling en opvatting van macht en “verdeel en heers”.”
Jawel, maar bedenk hierbij wel dat over de hele wereld sprake was (en is) van ‘verdeel en heers’. Door altijd alles maar te focussen op Ons Indië houd je het beeld in stand dat het enkel daar kommer en kwel was en dat in de rest van de wereld het paradijs was. Een beetje kennis van de (sociale) geschiedenis van Nederland, Amerika, India, China, Afrika, Rusland, Arabië, Engeland enz leert al gauw dat er in die landen sprake was van drie-vier-vijfdeling van de bevolking. Deling bestaat niet enkel tussen huidskleur. Deling bestond niet enkel in koloniën.
Nooit heb ik (zowel op de lagere Europese school met de bijbel) in Bandoeng en later op de katholieke lagere school en vervolgonderwijs op het meisjeslyceum in Haarlem echt diepzinnig onderwijs gehad over ons koloniaal verleden. Van mijn ouders kreeg ik wel losse verhalen te horen, maar de bersiapperiode werd door hen verzwegen. Daarom bewoog ik mij in Bandoeng elke dag argeloos langs de rijstvelden op weg naar school en daarna weer van school naar huis, af en toe nieuwsgierig stilstaand bij een straatventer of straatkapper. Er was niets verboden op school, maar ons koloniaal verleden … dat bestond gewoon niet of summier in het lesrooster. Wel slaagde ik later voor mijn eindexamen met een 9 voor geschiedenis over de Tweede Wereldoorlog in … Europa.
Als 10-jarige vierdeklasser werd door de hoofdonderwijzer aan onze klas gevraagd om antwoord te geven op zijn vraag ‘wie van zijn of haar ouders hebben een actieve herinnering aan WOII? Aangezien mijn vader oud-KNIL militair geweest was en met de nodige trauma’s rondliep, dacht ik – en dit was rond 4/5 mei – die vraag gewoonweg te kunnen beantwoorden.
Echter niet vermoedend dat voor hem alleen WOII in Nederland / Europa daarin meespeelde. Hij werd boos toen ik het had over mijn vader die in een WOII in Zuid-Oost Azië als krijgsgevangene aan de Birmaspoorweg gewerkt had en daarna nog in de Bersiap / Onafhankelijkheidsoorlog als KNIL-militair werd ingezet en toen Nederland de oorlog verloren had, huiswaarts keerde.
Het enige waar hij weet van gehad moet hebben, waren de Politionele Acties en Zuiveringsoperaties die hij verwerpelijk vond; hij beschouwde waarschijnlijk de KNIL-soldaten en oorlogsvrijwilligers door toedoen van Hueting en De Jong meer als een soort oorlogsmisdadigers.
Mijn vader deed ervaringen op met de overheid, die hem door een sterk ontmoedigingsbeleid in de jaren vijftig meer beschouwde als een ‘Ongewenst Nederlander’.
Waar ik toen al niet van hield, is dat men in het basisonderwijs en middelbaar onderwijs hier total geen aandacht aanschonk. Dit had tot gevolg dat ik het tot mijn vijftigste levensjaar nooit meer gehad heb over mijn vader, het KNIL en de Tweede Wereldoorlog in Zuid-Oost Azië.
Gelukkig dat ik op basisscholen, middelbare scholen gastlessen en aan volwassenen lezingen omtrent onze koloniale geschiedenis kan aanbieden.
leonalgra schreef 7 januari 2026 om 13:40: “Als 10-jarige vierdeklasser werd door de hoofdonderwijzer aan onze klas gevraagd ……”.
Dank voor uw toelichting. Helder.
In mijn tijd – ik zal in de 4de klas lagere school in 1948 ongeveer 10 zijn geweest – stelden (hoofd)onderwijzers zulke vragen niet. Als die vraag toen aan ons werd gesteld, dan hadden we wazig voor ons uitgekeken en geen mond open gedaan. Andere tijden …..
Overigens: Mijn papa had 3,5 jaar als krijgsgevangene aan de Birma-spoorweg meegebouwd. Die had daarna best wel een actieve heinnering aan WO II en dat hadden wij – 4 van zijn kinderen – heel goed gemerkt, al beseften wij toen niet waar zijn driftbuien en contrôlezucht vandaan kwamen.
Toen ik antwoordde dat mijn opa ‘fout’ was in de oorlog, zweeg de meester.
@Gerard;’fout was etc.’- Bij de 4 mei herdenkingen worden de slachtoffers herdacht en waren de Duitsers de daders! Bij de 15 aug.Indië herdenking waren Japanners de daders. Als ook de slachtoffers van daarna worden herdacht…. waren wij de daders! Bij die zgn.politionele acties vielen meer dan 200.000(!) Indonesische doden. Bij ons ca.6000.- Ca.4000.000(!) Indonesische gezinnen verloren, door de verbrande kampongs/dessa’s, huis en haard. En werden tot de bedelstaf gedreven. Zie de video; Indië in oorlog!
ronmertens schreef 24 januari 2026 om 21:36 onder meer: ‘Bij die zgn.politionele acties vielen meer dan 200.000(!) Indonesische doden’.
Schrijf ook eens met compassie een stukkie over Mr. Dr. Christiaan Soumokil, 1ste president van de RMS, die dapper zijn dood inging, lafhartig vermoord door uw vrienden die onafhankelijkheid wilden en kregen, maar anderen de zelfbeschikking niet gunden.
Koloniale beeldvorming in de klas
Als de dag van gisteren herinner ik me dat mij ooit in de vierde klas van de basisschool verboden werd om over ons koloniale verleden te spreken, vooral doordat mijn vader als oud-KNIL-militair tussen 1938-1950 ingezet werd om onze kolonie te behouden.
In de coronatijd – zo’n 50 jaar later – doorbrak ik het stilzwijgen hieromtrent en ging dichten en schrijven. Door mijn lidmaatschap als zanger van het Leids Zeemanskoor Rumor di Mare, dat ook VOC-liederen zong, besloot ik na enkele dichtbundels een heus geschiedenisboek “Vergeten verbinding. De Tweede Wereldoorlog in Zuid-Oost Azië” via Uitgeverij Palmslag uit te brengen. Zowel mijn vader als KNIL-militair, als ook mijn peetoom /SVD-priester belandden in 1938 in het voormalig Nederlands-Indië. De laatste persoon ontmoette Bung Karno in ballingschap op Ende (FLORES) en raakte met hem bevriend. Vanuit deze vriendschap is een waardevol document ontstaan dat nog altijd waarde heeft voor het huidige Indonesië.
In een tweede boek “Verborgen kracht”, een autobiografisch verhaal dat in het jaar 2026 verschijnt, besteed ik daar verder aandacht aan.
Niet alleen schrijven zorgt voor kennisoverdracht, maar ook als gastdocent bij Stichting Gastdocenten WOII verzorg ik gastlessen en lezingen over ons koloniale / oorlogsverleden.
http://www.leonalgra.nl
leonalgra schreef 5 januari 2026 om 15:21: “Koloniale beeldvorming in de klas
Als de dag van gisteren herinner ik me dat mij ooit in de vierde klas van de basisschool verboden werd om over ons koloniale verleden te spreken, …..”.
Adoeh …. 4de klas lagere school (ik neem aan ouderwetse klasse indeling, thans “groep 6”). Jongetjes en meisjes van, pak’m beet, een jaar of 10. Ik moet in die klas ook van die leeftijd zijn geweest. School met den Bijbel in Semarang, op Java. Wij jongetjes dachten aan vliegeren, knikkeren, vechten, katapullen, manga’s stelen, pantjing in de kali en andere avonturen. Ons koloniale verleden was – nogmaals op die leeftijd van rond 10 jaar – geen topic. Wisten wij veel. Wij zaten er, in mijn geval 10 jaar oud in 1948, midden in dat verleden dat nog toekomst moest worden. Wij beseften het niet.
Het bovenstaande allemaal daar gelaten, welke 10 jarige 4de klasser, in Nederland of Indië, wilde per se over ons koloniale verleden spreken?
MeneerAlgra, wat waren als ongeveer 10-jarige uw drijfveren in die 4de klas lagere school, zo sterk dat u werd verboden over ons koloniale verleden te praten?
Just curiosity.
@PierreHdelaCroix; ‘ons koloniaal verleden etc.’- Toen ik, febr.1950 als 13 jarige hier op de lagere school zat, moest ik vele verhalen over de honger winter, England vaarders etc. aanhoren.
Toen ik hen over de bersiap periode vertelde, repliceerde mijn klasgenoot; ‘wat had je dan verwacht na 3 eeuwen bezetting ….!’
onmertens schreef 21 januari 2026 om 10:26: “PierreHd”elaCroix; ‘ons koloniaal verleden etc.’- Toen ik, febr.1950 als 13 jarige ….. “.
Dat die klasgenoot van u – ik neem aan ook ongeveer 13 – niet beter wist kan ik mij voorstellen. Wat wist ik en geloofde ik en debiteerde ik als wijsheid toen ik 13 was ….?
Maar dat u nu als hoogbejaarde ook het zelfde gelooft en debiteert als TOEN die 13-jarige klasgenoot van u, nl. de bezetting van de HELE Indische archipel gedurende 300 jaar (3 eeuwen), vind ik betreurenswaardig.
Het zal wel in uw kraam te pas komen, maar met de wijsheid die u in uw vele achterliggende jaren moet hebben verworven, zou u toch niet mogen meegaan in die geschiedvervalsing.
Of denkt u dat de lezertjes van I4E zó tolol zijn dat ze in het weetje van die 13-jarige ex klasgenoot van u trappen?
Whom do you think you are kidding Mr. Mertens?
@PierreHdelaCroix; ‘geschiedvervalsing etc.’- Bezetting was toen actueel! Onthuts was ik door zijn antwoord. Waren wij dan toen maar kolonisten(!) in Indië? Opvallend is het, dat alle Westerse landen koloniën hadden en de bij ons vijandige landen over bezettingen werd gesproken! -In 1922(!) werd in onze Nederlandse grondwet de naam koloniën gewijzigd in Overzeese gebiedsdelen! Dus het gebied werd gewoon geannexeerd/toegeëigend! Ik heb er nog een postzegel album van over gehouden. Over geschiedvervalsing gesproken!
ronmertens schreef 24 januari 2026 om 21:17 onder meer: “Dus het gebied werd gewoon geannexeerd/toegeëigend! Ik heb er nog een postzegel album van over gehouden. Over geschiedvervalsing gesproken!”.
Geschiedvervalsing is het aan de lezertjes van I4E en de rest van de wereld verkondigen, dat Nederland de Indische archipel 300 (driehonderd) jaar lang heeft bezet.
Het in onze (Nederlandse) grondwet begrip “koloniën” wijzigen in “overzeese gebiedsdelen” voor het zelfde beestje is GEEN geschiedvervalsing. Hooguit “naamsverandering”.
@PierredelaCroix; ‘naamsverandering etc.’- Dus kolonie= vestiging in den vreemde is hetzelfde als bezetting? Kolonisten hetzelfde als bezetters? – Over begrijpend lezen gesproken!