4 Responses to Koloniale beeldvorming in de klas

1. leonalgra schreef:

   7 januari 2026 om 13:40

   Als 10-jarige vierdeklasser werd door de hoofdonderwijzer aan onze klas gevraagd om antwoord te geven op zijn vraag ‘wie van zijn of haar ouders hebben een actieve herinnering aan WOII? Aangezien mijn vader oud-KNIL militair geweest was en met de nodige trauma’s rondliep, dacht ik – en dit was rond 4/5 mei – die vraag gewoonweg te kunnen beantwoorden.

   Echter niet vermoedend dat voor hem alleen WOII in Nederland / Europa daarin meespeelde. Hij werd boos toen ik het had over mijn vader die in een WOII in Zuid-Oost Azië als krijgsgevangene aan de Birmaspoorweg gewerkt had en daarna nog in de Bersiap / Onafhankelijkheidsoorlog als KNIL-militair werd ingezet en toen Nederland de oorlog verloren had, huiswaarts keerde.

   Het enige waar hij weet van gehad moet hebben, waren de Politionele Acties en Zuiveringsoperaties die hij verwerpelijk vond; hij beschouwde waarschijnlijk de KNIL-soldaten en oorlogsvrijwilligers door toedoen van Hueting en De Jong meer als een soort oorlogsmisdadigers.

   Mijn vader deed ervaringen op met de overheid, die hem door een sterk ontmoedigingsbeleid in de jaren vijftig meer beschouwde als een ‘Ongewenst Nederlander’.

   Waar ik toen al niet van hield, is dat men in het basisonderwijs en middelbaar onderwijs hier total geen aandacht aanschonk. Dit had tot gevolg dat ik het tot mijn vijftigste levensjaar nooit meer gehad heb over mijn vader, het KNIL en de Tweede Wereldoorlog in Zuid-Oost Azië.

   Gelukkig dat ik op basisscholen, middelbare scholen gastlessen en aan volwassenen lezingen omtrent onze koloniale geschiedenis kan aanbieden.

   Beantwoorden
   • Pierre H. de la Croix schreef:

     7 januari 2026 om 14:04

     leonalgra schreef 7 januari 2026 om 13:40: “Als 10-jarige vierdeklasser werd door de hoofdonderwijzer aan onze klas gevraagd ……”.

     Dank voor uw toelichting. Helder.

     In mijn tijd – ik zal in de 4de klas lagere school in 1948 ongeveer 10 zijn geweest – stelden (hoofd)onderwijzers zulke vragen niet. Als die vraag toen aan ons werd gesteld, dan hadden we wazig voor ons uitgekeken en geen mond open gedaan. Andere tijden …..

     Overigens: Mijn papa had 3,5 jaar als krijgsgevangene aan de Birma-spoorweg meegebouwd. Die had daarna best wel een actieve heinnering aan WO II en dat hadden wij – 4 van zijn kinderen – heel goed gemerkt, al beseften wij toen niet waar zijn driftbuien en contrôlezucht vandaan kwamen.

     Beantwoorden
2. leonalgra schreef:

   5 januari 2026 om 15:21

   Koloniale beeldvorming in de klas

   Als de dag van gisteren herinner ik me dat mij ooit in de vierde klas van de basisschool verboden werd om over ons koloniale verleden te spreken, vooral doordat mijn vader als oud-KNIL-militair tussen 1938-1950 ingezet werd om onze kolonie te behouden.

   In de coronatijd – zo’n 50 jaar later – doorbrak ik het stilzwijgen hieromtrent en ging dichten en schrijven. Door mijn lidmaatschap als zanger van het Leids Zeemanskoor Rumor di Mare, dat ook VOC-liederen zong, besloot ik na enkele dichtbundels een heus geschiedenisboek “Vergeten verbinding. De Tweede Wereldoorlog in Zuid-Oost Azië” via Uitgeverij Palmslag uit te brengen. Zowel mijn vader als KNIL-militair, als ook mijn peetoom /SVD-priester belandden in 1938 in het voormalig Nederlands-Indië. De laatste persoon ontmoette Bung Karno in ballingschap op Ende (FLORES) en raakte met hem bevriend. Vanuit deze vriendschap is een waardevol document ontstaan dat nog altijd waarde heeft voor het huidige Indonesië.

   In een tweede boek “Verborgen kracht”, een autobiografisch verhaal dat in het jaar 2026 verschijnt, besteed ik daar verder aandacht aan.

   Niet alleen schrijven zorgt voor kennisoverdracht, maar ook als gastdocent bij Stichting Gastdocenten WOII verzorg ik gastlessen en lezingen over ons koloniale / oorlogsverleden.

   http://www.leonalgra.nl

   Beantwoorden
   • Pierre H. de la Croix schreef:

     5 januari 2026 om 20:00

     leonalgra schreef 5 januari 2026 om 15:21: “Koloniale beeldvorming in de klas
     Als de dag van gisteren herinner ik me dat mij ooit in de vierde klas van de basisschool verboden werd om over ons koloniale verleden te spreken, …..”.

     Adoeh …. 4de klas lagere school (ik neem aan ouderwetse klasse indeling, thans “groep 6”). Jongetjes en meisjes van, pak’m beet, een jaar of 10. Ik moet in die klas ook van die leeftijd zijn geweest. School met den Bijbel in Semarang, op Java. Wij jongetjes dachten aan vliegeren, knikkeren, vechten, katapullen, manga’s stelen, pantjing in de kali en andere avonturen. Ons koloniale verleden was – nogmaals op die leeftijd van rond 10 jaar – geen topic. Wisten wij veel. Wij zaten er, in mijn geval 10 jaar oud in 1948, midden in dat verleden dat nog toekomst moest worden. Wij beseften het niet.

     Het bovenstaande allemaal daar gelaten, welke 10 jarige 4de klasser, in Nederland of Indië, wilde per se over ons koloniale verleden spreken?

     MeneerAlgra, wat waren als ongeveer 10-jarige uw drijfveren in die 4de klas lagere school, zo sterk dat u werd verboden over ons koloniale verleden te praten?

     Just curiosity.

     Beantwoorden