Spoorlijn naar de vrijheid 3

SPOORLIJN NAAR DE VRIJHEID
(1942 – 1946)

Hoofdstuk 3. BEVRIJDING EN TERUGKEER

Capitulatie van Japan, 15 augustus 1945
Van Tamarkan gingen we naar Chungkai en van daar naar Kanchanaburi, een plaats dichtbij Bangkok. Daar was ik toen Japan capituleerde.

De oorlog is voorbij”
Japan heeft gecapituleerd”
De stad Hiroshima is plat gebombardeerd

Deze geruchten werden in het kamp rondgefluisterd, niemand durfde het hardop te zeggen. Dagen gingen voorbij. We werden nog steeds door de Japanners bewaakt. Van een beëindiging van de oorlog was niets te merken. Onze blijdschap werd met de dag minder tot op een dag een paar geallieerde officieren het kamp binnenstapten begeleid door Japanse officieren. Ze gingen rechtstreeks naar het verblijf van de Japanse kampcommandant. Onze Nederlandse commandant ging mee.

Bevrijding
Enkele ogenblikken later werden we door hem bijeengeroepen. Een korte toespraak volgde:

De oorlog is voorbij. We moeten ons waardig gedragen. Geen wraakacties tegen de Japanse bezetters. We moeten ons ook netjes gedragen tegenover de plaatselijke bevolking”.

Een groot gejuich steeg op en iedereen maakte vreugdesprongen. Maar hoewel de oorlog voorbij was werden we nog steeds door de Japanners bewaakt. Bewaakt, niet om vluchten te voorkomen maar om ons te beschermen tegen kwaadwilligen. Het kostte moeite om aan de nieuwe situatie te wennen. We hoefden onze hoofden niet meer te buigen voor de Japanners. Nu deden zij dat, soms reeds enige meters van tevoren. Corveediensten werden nu door de Jappen gedaan, door ons met een vergenoegd gezicht gadegeslagen. Hoewel sommigen van ons tijdens de krijgsgevangenschap wraakgevoelens hadden jegens bepaalde Japanse bewakers waren deze gevoelens verdwenen. Waren we misschien te blij met onze verkregen vrijheid?
Om echt feest te kunnen vieren moesten we wachten op fatsoenlijke kleding en geld. Gelukkig heeft dit niet lang geduurd. Kleding, noodrantsoenen, sigaretten enz. werden het kamp binnengebracht. Soldij werd uitbe­taald.

3-1_1945ca_siam_danseres_danser_Image1(c)_wm_txt

Siamese artiesten, 1945

In de stad, ruim een half uur lopen vanuit het kamp, verschenen eet- en danstentjes en zoals te verwachten verschenen ook Thaise schonen uit de omgeving op het toneel. Er werd ons wel aangeraden om niet alleen de stad in te gaan omdat er wel eens berovingen plaatsvonden. Het feesten duurde soms tot in de vroege ochtenduren. Bij het kamp verschenen verkoopsters met manden vol etenswaren en fruit. Natuurlijk werd er ook met deze verkoopsters geflirt. Dat liep soms op een huwelijk uit. Er waren zoveel huwelijken tussen ex-krijgs­gevan­genen en Thaise meisjes dat zij een eigen barak kregen. Deze barak werd bewaakt door een Japanse soldaat om ongewenste personen buiten te houden.

Terugkeer
Het waren niet alleen dagen van feesten maar ook van piekeren. Velen dachten aan de situatie op Java met ouders, echtgenotes en kinderen, familie en vrienden. Sommigen is het gelukt vrouw en kinderen te laten overkomen naar Siam om van daaruit naar Nederland gerepatrieerd te worden. De meesten wilden echter zo gauw mogelijk terug naar Java om weer herenigd te worden met hun gezin en familie. Anderen wilden terug om de orde in Indië te herstellen. Ze mochten niet zo gauw terug, ze moesten eerst op krachten komen. Uiteindelijk gingen we in het voorjaar van 1946 per boot terug naar Indië naar de haven Tandjung Priok. De Indonesische nationalisten hadden intussen volop tijd gehad om door te gaan met hun strijd. De politionele acties begonnen.

Frits Geuther, Siam 1946

Terug op Java, werden we in kazernes ondergebracht om later ingedeeld te worden in de diverse compagnieën van het KNIL. Ik heb niet lang hoeven te zoeken voor ik mijn moeder, een zuster en een broer vond. Ze waren allemaal zoals vele anderen in een kazerne ondergebracht. De ontmoeting was zeer emotioneel ook met mijn nieuwe zwager. Toen hoorde ik dat mijn vader was overleden in 1944. Hij heeft een zwaar leven gehad maar was een goed mens. We moesten allemaal opnieuw beginnen met elkaar en de schamele bezittingen die we nog hadden. Ik had het geluk de oorlog overleefd te hebben en gezond te zijn en besloot verder te gaan als soldaat van het KNIL. Nu met de verantwoordelijkheden als oudste zoon van mijn vader.
Drieëntwintig jaar oud en eindelijk een vrij man!
In datzelfde jaar ontmoette ik Lucie Klein, het meisje met wie ik de rest van mijn leven zou delen.

Lucie Klein en Frits Geuther
Bandoeng 1949

Johan Frederich Geuther
Eindhoven, 1999.

NAWOORD

Nooit pronkte mijn vader met zijn onderscheidingen. Bij dit verhaal mogen ze niet ontbreken: Het Koningin Wilhelmina Oorlogsherinneringskruis (1949), de Medaille voor Orde en Vrede (1949) en de Medaille voor Trouwe Dienst (1958).

admin-ajaxHij overleed in 2004 maar schreef in dat laatste jaar ook nog uitgebreid en optimistisch over de belevenissen in zijn jongensjaren bij Pa van der Steur.
Vooruitkijken, dat is belangrijk”, zei hij en hij gaf ons zijn levensverhaal. Een verhaal dat ons kan helpen bij het vooruitkijken.

Ferry Geuther
Augustus 2015

© F.G. Geuther, 2015  Foto’s tenzij anders vermeld: collectie F.G. Geuther
e-mail: blikveld@outlook.com
Lees deel 1, deel 2.

Dit bericht werd geplaatst in Gast Pikirans. Bookmark de permalink .

31 reacties op Spoorlijn naar de vrijheid 3

  1. Jan A. Somers zegt:

    “Bewaakt, niet om vluchten te voorkomen maar om ons te beschermen tegen kwaadwilligen.” Ja, dat stond in de orders van SEAC, en ook in de uitgeworpen pamfletten. Maar ook om te voorkomen dat de mensen op zichzelf gingen rondzwerven en het recht in eigen hand zouden nemen. Mijn vader is pas begin mei 1946 uit Singapore vertrokken naar Batavia en heeft mij toen ook opgezocht in Soerabaja. Nadat mijn moeder en zus in juni waren vrijgelaten zijn ze naar Nederland gegaan met recuperatieverlof. Daar is mijn vader volledig afgekeurd..

  2. van den Broek zegt:

    Ik lees nu op NRC.nl 10:38
    Bijna 1.300 aanmeldingen voor claim Birmaspoorlijn. De Task Force heeft een uitstekend gevoel voor timing. Marketing-technisch uit de kunst hoe je een gebeurtenis in het nieuws dient te zetten.

    1.300 aanmeldingen!!!!!!!!!!, even Heerlen bellen.

  3. Ferry Geuther zegt:

    Sorry voor de gekleurde rand van enkele foto’s. Door een probleempje met de foto formats is de achtergrond lila i.p.v. wit geworden.

    • Anoniem zegt:

      Mooi Ferry las ook de Engelse vertaling..bedankt..
      vooruit kijken dat is belangrijk..

    • bokeller zegt:

      .de Medaille voor Trouwe Dienst (1958).
      Het Nederlandse leger kent een aantal Onderscheidingstekens voor Langdurige, Eerlijke en Trouwe(n) Dienst.

      Het eerste Onderscheidingsteken voor Langdurige, Eerlijke en Trouwe Dienst werd in 1825 door Koning Willem I bij Koninklijk Besluit ingesteld.

      De trouwe-dienstmedaille behoort daarmee tot de oudste eretekenen van de Nederlandse krijgsmacht.

      Heden ten dage wordt de medaille uitgereikt in brons voor twaalf, in zilver voor 24 en in goud voor 36 jaar eerlijke en trouwe dienst.
      En ’n medaille, waaraan een gratificatie was verbonden

      De tropenjaren, jaren doorgebracht in Nederlands-Indië, telden voor pensioenen en medailles dubbel.
      Daarom kregen soldaten in ned. Indië al na 12 jaar hun zilveren ereteken.
      De gouden medaille werd daarentegen pas ontvangen na 25 jaar daadwerkelijke dienst en niet na 18 jaren in de tropen.
      De gouden medailles werden in 1953 vervangen door verguld zilveren medailles.
      siBo

      • Ferry Geuther zegt:

        Dank voor deze medaille informatie Bokeller. De medaille voor trouwe dienst op de foto is de bronzen medaille. Mijn vader is in totaal 31,5 jaar in daadwerkelijke dienst geweest.

      • Pierre de la Croix zegt:

        Het “jeneverkruis” voor 15 jaar trouwe dienst als officier werd mij door de neus geboord. Net er voor werd mijn mobilisabele bestemming opgeheven en behaagde het Hare Majesteit mij eervol te ontslaan en te ontlasten van mijn eed van trouw aan haar.

        Ondank is ’s werelds loon.

        Pak Pierre

      • Huib Otto zegt:

        Pak Bo,

        Ca. 2 jaar terug plaatste ik een foto van mijn pa Johan Carel Otto in KNIL uniform kompleet met petjie en knevel. Boeroeng kan die foto mss. zo tevoorschijn toveren.

        Op zijn borst prijkte een ronde medaille die veel weg heeft van de getoonde medaille voor trouwe dienst (1958) van de heer Geuther.. Toen reeds stelde ik de vraag op dit forum of iemand kon herkennen wat dit voor medaille was. Ik vermoedde zelf voor trouwe dienst, want het zal wel niet voor hardlopen of afstandsmarsen zijn. Maar dat zal het wel niet zijn want die foto is van voor de oorlog. Hij was brigadier-schrijver bij de dienst mil. luchtvaart, dus het kan ook voor zijn mooie handschrift zijn geweest.

        Hoe het ook zij die medaille is kennelijk tijdens de oorlog of bersiap verloren gegaan.
        Ik meen me te herinneren dat Pak Jacq. Brijl toen ingesprongen is met het bericht dat hij ook nog recht heeft op een MOB Oorlogskruis. Die is inmiddels vorig jaar Juli aan ons uitgereikt.

        Bestaat de mogelijkheid om er achter te komen bij defensie en evt. een kopie te bestellen?
        Mhgr.
        Huib

        • Boeroeng zegt:

          Deze foto ?

        • Anoniem zegt:

          Pak Huib,
          Wel heel vaagjes de medaille van je Pa.jammer.
          Ik heb wat opgezocht en je ziet het ook meteen,dat
          de medailles allemaal links op de bors tworden bevestigd
          (behalve op ene foto,dat in spiegelbeeld staat)
          Bronbeek heeft zoals bekend een schat aan gegevens, maar
          ja,de opslag in de ”bunker”voor het nageslacht (!)
          Het kan ook een vaardigheidsmedaille zijn. Een Meesterteken.mss.
          Misschien kan de Hr Geenen,met fotokennis,deze wat oppoetsen.
          Succes
          siBo
          http://www.onderscheidingenforum.nl/viewtopic.php?t=1065

  4. Pierre de la Croix zegt:

    Weer een mooi stukje, Ferry. Wat lijk je op je vader!

    Bij de weg …. een van mijn compagnie’s commandanten in de zestiger jaren v.d.v.e. was majoor Andy (André) Klein. Licht gekleurde Indische jongen. Klein was ook klein. Parmantig loopje. Geboortejaar naar schatting 1928. Laatste contact toch alweer 20 jaar geleden. Hij woonde toen in Zuid Frankrijk. Familie van je moeder?

    Pak Pierre

    • Ferry Geuther zegt:

      Pierre, dank voor je compliment maar het verhaal is van mijn vader, ik ben slechts de postbode. De majoor Klein die jij noemt is geen familie van mijn moeder. In de stamboomgegevens die ik heb komt geen André voor. Klein is ook een veel voorkomende naam.
      Het jeneverkruis is overigens niet een ding wat je om je nek wilt hebben hangen (houten kruis waarin een fles jenever) dus treur niet maar drink met mate(n) 😉

  5. Huib Otto zegt:

    Handig zo’n jeneverkruis tijdens het midwinter hoornblazen.
    Huib

  6. Ferry zegt:

    Wat in je neus zit kan niet in je kruis zitten. Klootschieten kan wel met een jeneverkruis om je nek maar het telt niet als handicap voorzover ik weet.

  7. Wim van Kesteren zegt:

    Alleen de fotoboeken bij mijn ouders in de kast spraken over Indië. Mijn opa en zijn vrouw spraken nooit over hun verblijf voor, tijdens en na de oorlog in Indië. Zoals velen met hen zijn zij, gelukkig zonder kleerscheuren, Indië uitgegooid om berooid in Nederland opnieuw de draad op te pakken. Over hun ervaringen en ontberingen in Indië werd nooit gesproken. Hun toelichtingen op de vele foto’s uit Indië werden ons als kinderen zonder wrok gegeven. Lean en mean. Als kind van na de oorlog heb ik daardoor lang de indruk gehad dat hun verblijf in het jappenkamp en de periode erna zo beroerd nog niet was geweest. Dat beeld heb ik later drastisch bijgesteld bij het lezen van de vele publicaties over deze periode. Mijn onbeantwoorde vraag is nog steeds waarom zo velen, die deze verschrikkelijke periode in Indië hebben meegemaakt, er zelf relatief zo weinig ruchtbaarheid aan hebben gegeven. Ik hoop dat er lezers zijn die hierop het/een antwoord hebben. Ik heb in het Caribisch gebied gewoond waar de lokale bevolking gevraagd en ongevraagd mij wezen op de slaven periode in dit gebied. Zij houden hun mond over deze naargeestige periode niet.

    • Pierre de la Croix zegt:

      Ik heb mij de zelfde onbeantwoorde vraag ook gesteld. Helaas, ik ben in de verste verte geen psycholoog en kan geen wetenschappelijke verklaring geven met de toepasselijke Latijnse termen.

      In mijn eenvoud heb ik bedacht dat het de vernedering moet zijn geweest. Niets is zo erg als vernederd worden. En zij, de oude vooroorlogse generatie die de strijd smadelijk verloor en het kamp in moest werd vernederd, tot op het bot.

      De meesten van die generatie behoorden tot de bovenlaag van de samenleving, zeker de totoks, maar ook heel veel Indische Nederlanders. Met de komst van de Japanner werd alles anders. “Top side” werd “bottom side”. Umwertung aller Werte.

      Ze moesten buigen voor een Aziatisch volk dat inferieur werd geacht; ze moesten van de zonen van dat volk werk verrichten wat een “inlander” normaliter deed, of nog erger. De buitenkampers zal het anders, maar in termen van zich vernederd voelen ongeveer zo zijn vergaan. “De Jap” was de baas naar wie je had te luisteren en in diens schaduw mocht ook “de inlander” lakens gaan uitdelen.

      Na de capitulatie van Japan veranderde er niet zo veel. Toen liet “de inlander” merken dat hij baas was. Maar al te nadrukkelijk, voor de volle 200 %. Menig totok en Indo kreeg ineens een “inlander” als baas boven zich. Uiteindelijk werd iedereen eruit gegooid na vele (doods)bedreigingen en chicanes zijdens de Indonesiërs te hebben moeten dulden en doorstaan.

      De showprocessen tegen de heren Jungschläger en Schmidt in de vijftiger jaren v.d.v.e. waren n.m.m. ook nadrukkelijk bedoeld om de Belanda te vernederen, voor het front van gans Indonesia.

      Pak Pierre

      • Anoniem zegt:

        Pak Pierre,
        De vernedering is in mijn herinnering niet de buiging
        voor de Jap,mss. wel voor de bovenlaag.
        Maar wat hard aankwam en naar mijn inziens voor
        een ieder was,dat je geslagen en getrapt werd in het
        openbaar,ook je ouders ,je familie en wel om het geringste.
        Iemand aankijken-of de verkeerde kant tegenkomen,
        of lachen . Ook door de Indonesiërs die voor je huis
        paraderen en je uitlokten.
        Want vergeet niet wij verstonden de taal ,niet het japans,
        dat was koeterwaals voor ons.De bedreigingen vooral
        op het seksueel gebied.
        Het was niet alleen de vernedering maar ook de angst/
        dreiging die er in die tijd altijd aanwezig was..
        Tjsa,praat daar maar ‘ns over met je kinderen !
        siBo

        • Pierre de la Croix zegt:

          Pak Bo,

          Bedankt voor je opmerkingen, die – zo zie ik het tenminste – mijn “vernederingstheorie” toch wel ondersteunen.

          Pak Pierre

    • Ferry zegt:

      Wim, veel dank voor jouw reactie.
      Ik ben geen psycholoog maar volgens mij zijn er drie redenen waarom die generatie niet over vroeger sprak. Ten eerste om hun kinderen (onze generatie) niet te belasten met de verschrikkingen die zij hebben meegemaakt. Ten tweede om zichzelf te beschermen tegen het alles opnieuw te moeten herbeleven als ze erover zouden spreken. Ten derde om zich volledig op de toekomst in hun nieuwe omgeving te kunnen richten.
      Daar mogen we heel dankbaar voor zijn.

      • Pierre de la Croix zegt:

        Psychologen honoris causa?

        Pak Pierre

        • Ferry zegt:

          Pierre, we hebben blijkbaar tegelijkertijd onze reacties geschreven. Opmerkelijk. Jouw redenatie speelde zeker een rol in de gedachtengang van die generatie.
          Maar dat schrijf ik als eenvoudige jan met de pet.

        • Pierre de la Croix zegt:

          Ik was eerst. Twee minuten.

          PP

      • Jan A. Somers zegt:

        Ook ik heb nogal wat meegemaakt. Maar moet je dan daarover blijven doorpraten? Ik had wel wat anders te doen. Ik ben uit Indië weggegaan met het vooruitzicht op een nieuw leven, maar daar moet je dan ook wel wat voor doen. Mijn kinderen doen daar toch ook niets mee, die moeten hun eigen leven maken. De fotoboeken zijn in de bersiap gebleven. Mijn oudste dochter weet meer van de Indische familie af dan ik. Zij heeft niet alleen een stamboom gemaakt, maar ook nog levende familieleden bezocht. Eigen initiatief! Ik hoef hun toch niet met mijn rug en benen lastig te vallen? Voor de militaire dienst ben ik goedgekeurd, mooi toch? Mijn Zeeuws meisje is ook een oorlogskind, die hoef ik niets te vertellen, die kent niet alleen mijn verhaal, maar snapt mij ook gewoon. Kinderen en kleinkinderen zijn in Indonesië geweest en hebben de geschiedenis van hun vader nagelopen. Het gebouw van de Kenpeitai was tijdens de bersiap verwoest, van de Werfstraatgevangenis waren nog net de laatste restjes te zien. Meer hoeft toch niet? Als ik niet toevallig op het spoor van I4E en Javapost was gekomen, had ik me er ook verder niet mee bemoeid. Toevallig ben ik met mijn tweede studie (na pensionering) op Indië/Indonesië uitgekomen. Dissertatie en nog een boek. Klaar. Daar kan een psycholoog/psychiater toch geen droog brood aan verdienen? (was S1!)

        • bokeller zegt:

          Pak Somers,
          Wij zijn net terug uit Middelburg .
          Na 51 jaren m’n oude stekkie opgezocht en ik
          had daarbij de plattegrond erbij moeten nemen om het
          heel weinige ,nu herkenningspunten terug te
          kunnen vinden.
          Gelukkig een oudere dame ontmoet,die me weer
          wegwijs maakte ,want in m’n herinnering lag Middelburg
          met alles een ¼ slag andersom.
          Ook in Vlissingen ’t ritje met het treintje zei me niets meer,
          Ja ’t standbeeld van Michiel Azn . de Ruyter en de
          beroemde Zeeuwse luchten ,dat herkende ik nog.
          Wel een pond of wat zeekralen gekocht en dat smikkelen
          we straks als een Indische” sajoer Zeekraal ”heerlijk op.
          siBo

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.