De postkoloniale worstelingen

slavernijmonumentReggie Baay , 1 juli 2015 :

Wat velen zich echter niet realiseren is dat jaarlijks op 1 juli slechts één deel van de Nederlandse slavernijgeschiedenis wordt herdacht, namelijk dat in de West; in Suriname en de Antillen. Dat ons land ook een slavernijverleden heeft in het Indische Oceaangebied, met name in de voormalige kolonie Oost-Indië (het latere Nederlands-Indië), dát mogen we om meerdere redenen niet meer negeren.

Parool: De stad Amsterdam komt de geschiedenis onder ogen nu burgemeester Femke Halsema donderdagmiddag officiële excuses heeft gemaakt voor het slavernijverleden. Die stap moet de overgang markeren van erkenning naar herstel van het aangerichte leed.
NOS: Advies: Nederlandse Staat moet excuses slavernij aanbieden
NOS: De stad Utrecht was direct betrokken bij de slavenhandel en profiteerde van de opbrengsten, blijkt uit onderzoek.

Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

16 reacties op De postkoloniale worstelingen

  1. ellen zegt:

    De afschaffing van de slavernij in de West (1863) is te danken aan het invoeren van het Cultuurstelsel in de Oost (1830-1870). Nederland had genoeg goedkope arbeidskrachten om winst en profijt te halen uit haar kolonien. De slavernij in de Oost was meer een zaak van de lokale bevolking. De VOC kende geen slavernij, maar werkte wel met slaven. Na het cultuurstelsel kwamen de koelie-ordonnanties en poenale sancties voor in de plaats. Dat was een verkapte vorm van slavernij en onvrije arbeid. Van mij mogen daar ook excuses voor worden gemaakt.

    • Boeroeng zegt:

      Ellen, De VOC was een club van slavendrijvers. Het doel was niet zo verdienen aan de slavenhandel, maar profiteren van de dwangarbeid , in dienst van de VOC of de VOC-dienaren en de vrije burgers.

  2. Ed Vermeulen zegt:

    Beste heer Baay
    Goed dat dit stuk heftige geschiedenis wordt beschreven en toegelicht.
    De goede oude tijd had vele gezichten, dat is wel duidelijk.
    Een hartelijke groet vanuit Baarn
    Ed Vermeulen

  3. vandenbroek@libero.it zegt:

    Mevr. Ellen maakt wel een punt. De verkapte vorm van slavernij ging naar de wettelijke afschaffing in Nederlands-Indie gewoon door (> 1860). Het Gouvernement deed alsof haar neus bloedde, ze had er altijd baat bij en waste haar handen toen in onschuld. Want zeg nou zelf, het loon van een koelie op een plantages bedroeg 2 cent per dag, terwijl een plantage administrateur HFL 600 per maand verdiende. Maar de administrateur rechtvaardigde dit omdat de uitgemagerde koelie weinig nodig had en tevreden was!! En toen kwam de Ethische politiek. Ik heb tot nu toe niet of nauwelijks kunnen ontdekken wat deze politiek effectief in de praktijk voor de Inlanders betekende, behalve wat rijstkorrels extra.

    Nu kan men in Nederland wel met excuses komen, maar dat is toch maar een doekje voor het bloeden. Het is typisch Nederlands: als de bedoeling maar goed is, maar de weg naar de hel is met vele goede bedoelingen geplaveid. Na de klucht Siewert van Lienden, niet voor niets bij het CDA waarbij de C nog steeds voor gristelijk staat, weet ik wel wat excuses op zijn Nederlands betekenen, enigszins vergelijkbaar met gebakken lucht. Duitsers doen het beter en spreken over WiederGutmachung. Laat Nederland naar zijn oosterburen kijken, kan ook een film over gemaakt worden met de sprekende titel “Oost”.

    https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/zoekhulpen/slavernij-en-slavenhandel-in-nederlands-indie-1820-1900#collapse-1340

    • Jan A. Somers zegt:

      “wat deze politiek effectief in de praktijk voor de Inlanders betekende” Vanwege de algemene beschikbaarheid van (concordant) onderwijs een run op de Nederlandse universiteiten. Nu nog! En bijvoorbeeld de stichting van zeevaartscholen waardoor geen aspirant-officieren uit Nederland hoefden te worden geworven. Ook niet voor vele bestuursfuncties. De dochter van baboe Soep op de (concordante) HIS! Zo ook de Chinese ouders van de man van een van mijn kleindochters. Ondenkbaar zonder die ethische politiek.

      • vandenbroek@libero.it zegt:

        Ondanks de Ethische politiek. Bovenstaande is toch louter propaganda voor eigen parochie!!

        Maar de cijfers spreken een andere en duidelijke taal. Op een bevolking van meer dan 50 miljoen inlanders gingen er tot WO2 maar een paar honderd (246?) Inlanders naar Nederland om aan universiteiten of Hogescholen (Rotterdam NEH) te studeren. Zelfs mijn zakjapanner heeft moeite om het aantal nullen achter de komma uit te drukken

        Van de lokale bevolking in Nederlands-Indie kreeg maar een klein gedeelte dwz minder dan 2% onderwijs. In vergelijking met andere koloniën was dit het laagste alfabetiseringspercentage.

        Vergeet niet dat een tienduizendtal kinderen van totoks van Indie naar Nederland migreerden om onderwijs te volgen, zie de Europese bevolkingsopbouw waarbij in de leeftijdsgroep 10-22 een duidelijke knik te zien is.

        Dat niet alleen, voor toekomstige officieren was geen hogere opleiding zoals KMA, KIM in Nederlands-Indie beschikbaar, men moest daarvoor naar Nederland. Pas na de Duitse bezettingvan Nederland kwam er een KMA en KIM in Nederlands-Indie. Voor een opleiding bij landbouwhogeschool, moest men ook naar Nederland, ondanks de internationaal erkende plantentuin van Bogor.

        De opleiding voor Binnenlands Bestuur werd toch mooi in Nederland gesitueerd!

        Nederland had geld noch de capaciteit om behoorlijk onderwijs te garanderen aan de Europese en inlandse, inclusief Chinese bevolking. Meestal konden de inlanders etc na de opleiding geen behoorlijke baan krijgen in Nederlands-Indie, zie bvb Abdulgani kon voor de oorlog best schoolmeester worden, na de oorlog eindigde hij als Minister van Buitenlandse Zaken. van de RI

        En hoeveel Gezaghebbers van inlandse oorsprong had de GouvernemenstrMarine, toch nul komma nul. Praatjes vullen geen gaatjes

        • Jan A. Somers zegt:

          “Zelfs mijn zakjapanner heeft moeite om het aantal nullen achter de komma uit te drukken” Ik zou maar ens het verslag van de Commissie Statsrechtelijke hervormingen (1941) raadplegen.
          “hoeveel Gezaghebbers van inlandse oorsprong had de GouvernemenstrMarine, toch nul komma nul.” Kan ook niet anders na de stichting van de Zeevaartschool in Soerabaja.. Want na afstuderen moet je het hele ambtenaren schalenriedeltje vanaf 3e Officier aflopen. Ik denk bijvoorbeeld aan een collega van mijn vader, Mas Pardi, vóór de oorlog eerste officier van de Gouvernements Marine.

  4. vandenbroek@libero.it zegt:

    Staatsrechterlijke Hervormingen in 1941, dus 40 jaar te laat. Als Nederland deze hervormingen bij de Ethische politiek aan het begin van de 20ste Eeuw had betrokken, dan had het nog interessant kunnen worden, maar nee. Het waren natuurlijk allemaal goede bedoelingen en natuurlijk voorgesteld door een heuse commissie. Als je een initiatief wil laten doodbloeden in Nederland, stel een commissie in zoals de commissie Visman: Verslag van de commissie (F.H. Visman) tot bestudering van staatsrechtelijke hervormingen. Het werd bestudeerd maar over de implementatie werd natuurlijk niet gesproken, ja na de oorlog, welke oorlog!!!

    Bij de GouvernementsMarine was natuurlijk helemaal een vreemde bedoening. Om Gezagvoerder te worden, moest je wel tijdig in Nederland de Zeevaartschool volgen en daar werd natuurlijk onderwezen hoe de stromen en diepten waren…….in Nederland. Maar hoe werden die jongens opgeleid voor de vaart in Nederlands-indie, dat kon toch alleen maar in Nederlands-indie?

    De Gouvernementsmarine werd ingesteld in 1861. Vanaf die datum tot aan de WO2 (81 jaar) werd geen één Inlander gezaghebber, toch een beetje raar. Mas Pardi mocht heetst voor de Japanse bezetting brengen tot eerste officier maar niet verder. Dat was ook in Nederlands-Indie heel normaal, ethisch en politiek.

    • Jan A. Somers zegt:

      “daar werd natuurlijk onderwezen hoe de stromen en diepten waren…….in Nederland.”En wat gebeurt er als je wordt aangenomen bij de Maatschappij Nederland? Of de Rotterdamsche Lloyd? Of de KPM? Of de KJCPL.?
      “dat kon toch alleen maar in Nederlands-indie?” Klopt helemaal. Net als bij elk bedrijf waar je gaat werken wordt je ingewerkt. Bij de GM begon je een paar jaar bij Opneming en Bebakening. Ik dacht een onderdeel van de Topografische Dienst. Zo leerde je alle hoekjes en gaatjes kennen. Zo werd mijn vader in mei 1940 tijdelijk als 1e officier aangesteld op de De Ruyter. Ik dacht dat naderhand een marineschip op een rif was gelopen.
      “werd geen één Inlander gezaghebber” Mijn vader werd in 1918 benoemd tot 3e officier (ƒ 159). In 1937 benoemd tot gezaghebber (ƒ 475). 19 jaar! Wanner kwam er in Soerabaja een Zeevaartschool? Rond 1930? Met de eerste afstudeerders in 1934? + 19 jaar?= gezaghebber in 1953!

      • vandenbroek@libero.it zegt:

        Als er Inlanders op de Universiteit/Hogeschool (NEH Rotterdam) in Nederland konden studeren, dan kon ook één inlander op een Zeevaartschool in Nederland de opleiding volgen. Dat laatste is kennelijk in 81 jaar niet gebeurd.

        Als Mas Pardi in 1930 naar de Zeevaartschool in Soerabaja was gegaan en in 1934 de opleiding afrondde, dan was hij in 1942 al 1ste officier, een stapje lager dan gezaghebber, een bliksemcarrière van 8 jaar.
        Als geboren Inlander kende hij natuurlijk alle hoekjes en gaten in Nederlands-Indie. Maar wat betekende competenties bij de Gouvernementsmarine? Als je maar blank was en opgeleid in Nederland, dan kon je eindigen als Gezaghebber, het bevel voeren over een GM-schip.

        Het lijkt me sterk dat een officier van de GM, eigenlijk een burger, eerste officier op een oorlogsschip werd. De eerste officier bij de Koninklijke Marine is de hoogste in rang na de commandant op een oorlogsschip of walinrichting. Als de vader van dhr Somers eerste officier op een oorlogsschipen nog wel op De Ruyter zou zijn geweest , dan kan ik me voorstellen dat een oorlogsschip op een rif liep.
        Ze waren eigenlijk gepromoveerd als loods, een gids zoals Jack Boer, om een groot oorlogsschip te laten patrouilleren in de binnenwateren van Nederlands-Indie. Op de volle zee, kon een GMer rustig zijn kooi opzoeken en een goed boek over Michiel Adriaensz. de Ruyter lezen, die kwam tenslotte ook uit Vlissingen?

        • Jan A. Somers zegt:

          Mijn vader, aangekomen in 1918 als 3e officier, werd op 29 mei 1925 benoemd tot waarnemend 1e officier, en op 12 november 1925 benoemd tot 1e officier. 7 jaar! En op 26 februari 1937 waarnemend gezaghebber, en op 16 oktober 1937 gezaghebber.

        • Jan A. Somers zegt:

          ” een officier van de GM, eigenlijk een burger,” Mijn vader was toen gezaghebber, de hoogste rang en functie. En ook geen burger, maar gemilitariseerd.
          “om een groot oorlogsschip te laten patrouilleren in de binnenwateren van Nederlands-Indie.” Nou, dan kent u Helfrich niet. Die was veel te zuinig op zijn schepen. Dat vuile werk moest door de gemilitariseerde GM worden opgebracht. Met houten mitrailleurs. En de Bismarck moest worden beschoten met artillerie (ook hout?). Mijn vader was weer weg van de De Ruyter, om de gezaghebber van de Arend te vervangen. Die had bij Japanse luchtaanvallen psychische problemen gekregen. Met de Arend moest hij naar Tandjong Priok, wachten op nadere orders. Die dus niet kwamen. Direct na de Slag in de Javazee zag hij mogelijkheden om uit te wijken naar Australië, maar hij moest wachten. Toen hij uiteindelijk op eigen houtje weg wilde was het te laat, Na luchtaanvallen met het zwaar beschadigde schip (had alleen houten mitrailleurs) terug.. Moest het schip tot zinken brengen. Dat is heel erg voor een scheepscommandant!

        • Hans Boers zegt:

          https://www.maritiemdigitaal.nl/index.cfm?event=search.getdetail&id=120120424
          Foto:
          Gezaghebber F.J. Somers – Begrafenis Marine vliegers Banda vliegongeluk 1937

    • Jan A. Somers zegt:

      “in Nederland de Zeevaartschool volgen en daar werd natuurlijk onderwezen hoe de stromen en diepten waren…….in Nederland.” Mijnheer van den Broek, als aanvulling op uw kennis over de zeevaartschool in Vlissingen kan ik u, als marineofficier, vast wel vragen: Ik neem aan dat het nautisch onderwijs aan het KIM ongeveer gelijk is aan dat in Vlissingen: “in Nederland”. Hoe vaart een Nederlands marineschip dan rond in de Perzische Golf, of in de Zuid-Chinese Zee? Hoe konden ze eigenlijk een Slag in de Javazee voeren? Die gebieden liggen toch niet “in Nederland” zoals de Indische wateren? bij mijn weten?

  5. vandenbroek@libero.it zegt:

    Ach Heer Somers. Bij de KM zijn ook Hydrografische opnemingsvaartuigen. Om uit te leggen wat die schepen uitvoeren op kosten van de Nederlandse belastingbetaler en niet alleen op de Noordzee verwijs ik naar defensie.nl.

    Ook hier is het tegenantwoord: is de Paus ook katholiek?

    • Jan A. Somers zegt:

      ” Bij de KM zijn ook Hydrografische opnemingsvaartuigen.” Bij de Afdeling Hydrografie van de KM was ook personeel van de GM ingedeeld. In 1925 werd het s.s. Orion van de GM als eerste opnemingsvaartuig toegevoegd aan die afdeling. Na de oorlog ging de hydrografie in zijn geheel over naar de GM, maar de gegevens werden nog steeds naar het Bureau Hydrografie van het Ministerie van Defensie in Den Haag gestuurd en daar in zeekaarten verwerkt.
      “op kosten van de Nederlandse belastingbetaler” Uiteraard! Een Koninkrijksaangelegenheid. Maar wel met inkomsten uit de verkoop van kaarten en andere gegevens, net als bij de Topografische Dienst. De Paus hield zich afzijdig, de tijd van de Pauselijke bullen wars al heel lang voorbij. 18 juni 1452- december 1551). De aanleiding tot Mare Liberum.

Laat een reactie achter op Jan A. Somers Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.