De postkoloniale worstelingen

De Oost, een film over de Indonesische Onafhankelijkheidsstrijd in 1946, krijgt geen speciale disclaimer.  NU.nl
Meer informatie. De trailer

Parool: ‘Hoe we willen omgaan met het koloniale verleden verdient zorgvuldige discussie’
Volkskrant: Geroofd erfgoed moet onmiddellijk en onvoorwaardelijk terug naar Indonesië.
Vilan van de Loo: Het boek over het knil komt eraan.
Lara Nuberg: Lieve oma,  Ik moet iets corrigeren

Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

35 reacties op De postkoloniale worstelingen

  1. Peter van den Broek zegt:

    De onderzoekers Roel Frakking, postdoctoraal onderzoeker aan het KITLV, en Anne van Mourik, promovenda aan het NIOD Instituut zeggen: “Het zou ons sieren als we in deze postkoloniale wereld het lijden van meerdere herinneringsgroepen kunnen integreren in een breder herdenkingskader. Er bestaat ruimte voor allerlei herinneringen. Dit betekent aandacht voor dader- én slachtofferschap (in de Bersiap PvdB)……Omgaan met het koloniale verleden verdient zorgvuldige discussie….. Herinneringen aan eigen leed (Bersiap PvdB) moeten gehoord blijven worden. Maar willen we de complexiteit van deze gewelddadige geschiedenis (Bersiap en Revolusi) kunnen begrijpen en er recht aan doen, dan is het zaak andere ervaringen van slachtofferschap te laten wortelen in de Nederlandse collectieve herinnering (onze gezamelijke dwz Indonesische en Nederlandse geschiedenis, er is toch eenheid van tijd en plaats! PvdB)”.

    Dat kan wel zo zijn, maar wat betekent de Bersiap, wat weten wij Nederlanders van de Bersiap in de kontekt van de Indonesische Revolusi? Dat is mijn vraag waarnaar ik een antwoord zoek. Verzoening met het verleden, vergelijk het maar met Vergangenheitsbewältigung, betekent wel het zoeken naar waarheid, een reconstructie wat er in die periode van Bersiap en Revolusi is gebeurd.

    Bis dahin wo die Ursachen ruhen, denn Ursachen erkennen, so eben ist das Denken und dadurch allein werden Empfindungen zu Erkenntnissen und gehen nicht verloren, sondern werden wesenhaft und beginnen auszustrahlen, was zu ihnen ist (Hermann Hesse in Siddhartha)

    • PLemon zegt:

      @ wat weten wij Nederlanders van de Bersiap …

      @Parool: “De Bersiap is de chaotische periode tussen ­ruwweg augustus 1945 en het voorjaar van 1946, waarin deels hypernationalistische en deels ­opportunistische Indonesiërs duizenden ­(Indische) Nederlanders, Chinezen en ‘verdachte’ Indonesiërs vermoordden.

      De bedoeling daarvan is ‘helderheid te verschaffen in een klimaat waarin Indonesische gruweldaden steeds vaker openlijk worden ontkend, gebagatelliseerd of zelfs vergoelijkt’. Het idee dat de Bersiap zou worden ontkend is echter onzin. ”

      Willen we blijven steken in een kader waarin het eigen slachtofferschap vooropstaat en dat daarmee niet alleen blind is voor andere perspectieven, maar ook systematische analyse van deze periode verhindert? Of willen we een breder herdenkingskader? Een waarin het Nederlands daderschap en de erkenning van kolonialisme als onderdrukking de norm is,….

      # Voor buitenstaanders en niet direct betrokkenen is die korte tijd van moordlust gericht en uitgelokt tegen notabene eigen bevolkingsgroepen onbegrepen en snel als opmaat toegevoegd aan de dekolonisatie strijd /politioneel optreden.

      Het idee is meer dat de wrede Japanse bezettingsjaren voor het ‘ bevrijde’ volk rampzaliger afliep dan beloofd en na de capitulatie de frustratie hierover gebotvierd moest worden op de vreemdeling en ‘handlanger’ in het algemeen.
      Bepalend voor deze ‘mata gelap’ periode was de Bung Tomo’s agitprop radiotoespraken.
      Wel schetst deze periode van onnodig bloedvergieten op verzwakte en berooide medeburgers hoe de geïmporteerde inhumane levensvisie van de samoerai doorwerkte op de van nature zachtaardige bungs en nene’s.

    • Jan A. Somers zegt:

      “wat weten wij Nederlanders van de Bersiap in de kontekt van de Indonesische Revolusi?” gewoon even (langer hoor!) lezen. “een reconstructie wat er in die periode van Bersiap en Revolusi is gebeurd.” gewoon even lezen.

    • Anise zegt:

      Dit is de Indonesische versie van de Wikipedia hoofdstuk ‘Bersiap’. Ik denk niet dat het in de buurt komt van de Nederlandse of Engelstalige versies. En dan is het nog eens veel meer dan wat wij op school leerden. (Een Depokker -Belanda of Orang Depok- is hier een heel negatieve term in veel kringen).

      Bersiap is een massamediale term uit 1945-1947 voor een periode tijdens de oorlog voor de Onafhankelijkheid van de Republiek Indonesië of de machtsoverdracht tussen het Keizerlijke Japanse Leger enerzijds naar de Geallieerden of de Republiek Indonesië anderzijds. Deze periode werd gekenmerkt door chaos en veel massale berovingen uitgevoerd door de pro-onafhankelijke mensen, bekend als Pemoeda en Pelopor. Vooral de burgers van Nederlands en Europees bloed, Indo-mensen en Chinezen waren slachtoffers. Meestal begint deze periode in 1945 tot 1947. Het begin van deze periode begon met het plunderen en beroven van Depok door Pemoeda of Pioneer op 9 oktober 1945. [1] Depok stond in die tijd bekend als het centrum waar de Indo-bevolking woonde. [1] Ondertussen zou de laatste periode van Bersiap meestal eindigen met de opkomst van de 1e Nederlandse Militaire Agressie of de 1e Nederlandse Politie-actie in januari 1947. [2] De Nederlandse regering heeft deze periode echter ruimer gedefinieerd, namelijk van de kapitalisatie van Japan op 15 augustus 1945 tot de erkenning van de soevereiniteit van de Republiek Indonesië op 27 december 1949. [3]

      • Boeroeng zegt:

        Ik denk niet dat er een Nederlandse regering was die de periode bersiap omschreef als van 15 augustus 1945 tot 27 december 1949. Misschien een minister ooit, maar het is geen officieel standpunt
        In Nederland is er wel een omschrijving als van najaar 1945 tot begin 1946 . Maar niet door een regering zo bepaald.

  2. Boeroeng zegt:

    In antwoord op het opiniestuk in de Parool:
    Als men het heeft over herinneren en herdenken. Dan is de basis meestal dat mensen de eigen geschiedenis, de eigen familiegeschiedenis, de eigen slachtoffers herdenken,. En als men dat collectief doet dan is dit etnocentrisch. Heel normaal.
    Bij zulke herdenkingen kunnen organiserende comités enige aandacht inbouwen voor mee-herdenken van niet de eigen groep. Maar als de eigen groep dan wbt aandacht ondergesneeuwd raakt, dan is de herdenking stuk. Mensen komen niet meer.
    Dus neigt men altijd naar een dominante herdenkingspositie voor de eigen groep.
    En voor wie wil, kan men kritiek hebben hoe discriminerend het is om die andere etnische groepen minder aandacht te geven
    In de kwestie Indonesische revolutie is het duidelijk dat er veel meer Indonesische slachtoffers zijn dan Nederlandse slachtoffers. Dus wil men de herdenkingsaandacht opzetten naar verhouding tot het aantal slachtoffers, dan wordt de herdenking van Nederlandse doden en geschiedenis marginaal. Nog erger wordt het als men dat toepast op de periode december 1941-augustus 1945 of de hele koloniale periode 1600-1950.
    Idem geldt dit voor historische beschouwingen, zonder het herdenkingselement.

    • Jan A. Somers zegt:

      In Nederland herdenken wij de Nederlandse slachtoffers. Op de Nederlandse erevelden in Indonesië worden de Nederlandse slachtoffers herdacht. Op de erevelden in Nederland worden de Nederlandse slachtoffers herdacht. Op de Duitse Militaire Begraafplaats in Ysselsteyn worden de Duitse slachtoffers herdacht. Maar op 4 mei hangt ook daar de vlag halfstok, zonder verdere herdenkingsgebeurtenissen. Dat regelen de Duitsers op hun moment. Op de Indonesische erevelden worden de Indonesische slachtoffers herdacht. Dit soort zaken, dode mensen, moet je in eigen kring herdenken. Met uitrekken tot in de oneindigheid verlies je de motivatie. Herdenken is intiem..

  3. Boeroeng zegt:

    Quote NRC.
    Te lezen in een inprivatevenster (microsoft edge) of incognitovenster (googlechrome)

    Ceremonies
    Volgens de Raad voor Cultuur zou het retourneren van kunst van staat tot staat moeten gebeuren, dus op nationaal niveau en in overleg tussen regeringen. Het betekent dat Indonesische kunst waarschijnlijk in het nationale museum van hoofdstad Jakarta terecht zal komen. Dáár ziet de koning van Klungkung weinig in. „Jakarta of Nederland, dat komt voor mij op hetzelfde neer. In beide gevallen kunnen we er hier niets mee. Voor ons zijn die voorwerpen cultureel erfgoed dat we nog steeds in onze ceremonies en rituelen kunnen gebruiken.”

    In hoofdstad Jakarta zien ze dat toch net anders. Over het eigenaarschap van de kunst kan geen discussie bestaan, zegt historicus en directeur-generaal van het Indonesische ministerie Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Hilmar Farid. De voorwerpen die terugkomen, komen hoe dan ook in bezit van de landelijke regering, zegt hij: „Als private partijen voorwerpen gaan claimen, wordt het totale chaos, daar kunnen we niet aan beginnen

    Ook makkelijk te lezen op Java Post.
    Dus niet zo onmiddellijk en onvoorwaardelijk roofkunst naar herkomstlanden sturen.
    Eerst even nadenken aan wie, contacten leggen, voorwaarden bespreken.

  4. Boeroeng zegt:


    Onlangs werden de brieven die het echtpaar Rempt-Schepers tussen 1937 en 1946 vanuit Nederlands-Indië / Indonesië naar Nederland stuurde, geschonken aan het NIOD. De dochters van het echtpaar maakten voor deze blog een selectie uit de brieven tussen september 1945 en februari 1946, en schreven er een inleiding bij. De tekst laat zien hoe de brieven hun herinnering aan die tijd stimuleerden.    ind45-50.org

  5. Peter van den Broek zegt:

    De Indonesische en Nederlands-indische herinneringen lopen niet alleen parallel maar zijn ook met elkaar verweven. Er was natuurlijk eenheid van tijd en plaats. Wij, Indonesiers en Nederlanders hebben één Indische geschiedenis ingebed in gezamelijke ervaringen en herinneringen, vaak wordt vergeten, verdrongen dat Indonesiers tot 27 december 1949 officieel Nederlandse onderdanen waren.

    Voor degenen die na deze datum in het voormalig Nederlands-indie, het huidige Indonesie verbleven, werkte die gezamelijke ervaring langer door. Niet alleen het lijden van meerdere herinneringsgroepen kan geintegreerd worden in een breder herdenkingskader, vooral wanneer waarheidsvinding en verzoening met het verleden, het einddoel van de Vergangsheitbewältigung is.

    Het hangt er maar vanaf vanuit welk perspectief het verleden wil bezien. Ikzelf heb diepe wortels in de Indische geschiedenis. Ik herinner mij het graf van mijn Opa in Bandoeng , die in de oorlog in het Japankamp overleed. Maar mijn gedachten gaan ook uit naar het graf van zijn inlandse vrouw, mijn oma dat zich in Amsterdam bevindt. Met de verbinding tussen die twee plaatsen kan ik het denken en herdenken in een breder kader plaatsen. Het geeft aan hoe Indo-Europees wij zijn.

    Etnocentrisch en normaliteit klinken in dit verband toch een beetje raar, zelfs racistisch.

    • Boeroeng zegt:

      Wat klinkt racistisch, Peter ?
      Herdenken is heel vaak de geschiedenis en de slachtoffers van de eigen groep herdenken. Heel normaal. Dat zijn feiten. En dat het zo werkt is niet racistisch.
      In juli waren er herdenkingen voor de slachtoffers van MH 17.
      Nu met kerstmis herdenken sommige families de familieleden die men verloor dit jaar.
      In Nederland: de bedoeling was in 2020 speciale herdenkingen te organiseren vanwege 75 jaar geleden dat wereldoorlog II ten einde kwam . Veel ging niet door. of anders, maar centraal stond de eigen Nederlandse groep.

  6. RLMertens zegt:

    @’de Oost etc.’- Waar blijven de antwoorden op de opmerkingen; dat Westerling op de film een snorretje had en onze jongens zwarte uniformen droegen.

    • Robert zegt:

      Ik heb mijn snor al heel lang geleden afgeschoren en ik draag geen zwart uniform meer omdat ik niet meer in de kolenmijnen werk.

      • Robert zegt:

        Voor mij waren de Ned. soldaten in de Oost een noodzaak om wat orde te scheppen in de chaos,moordpartijen en algehele rotzooi. Dat dit allemaal leidde tot de onafhankelijkheid van de Oost is alleen maar een feit in het geheel.

        • RLMertens zegt:

          @Robert; ‘Ned. soldaten een noodzaak etc.’- Een noodzaak dat …tot een feit leidde?
          Zonder ‘die noodzaak’ was er geen chaos, moordpartijen en algehele rotzooi en….geen slachtoffers gevallen!

        • Robert zegt:

          De Bersiap tijd en de grote chaos was voor zover ik het mij kan herinneren voor de komst van de Ned. soldaten. Ik zag de overwinning van de Engelsen en”Brits-Indiers” in Surabaya en daarna de komst van de Ned. soldaten als een “grote verademing” en een “geschenk uit de hemel”.

        • RLMerterns zegt:

          @Robert; ‘grote chaos etc.’- Waarom/waardoor dan die chaos? Zo maar?

  7. Peter van den Broek zegt:

    Wat is normaal? Ik zie Helmut Kohl, duitse Bundeskanzeler samen met Francois Mitterand. le President in 1984 op een begraafplaats bij Verdun, één van de bloedigste veldslagen van WO1. Een iconische foto. Dat is waarheid en verzoening in één. En wat hebben wij Nederlanders na 75 jaar? De Wereldoorlog kwam teneinde maar dat betekent voor Nederlanders wel het einde in Europa.

    Slachtoffers van de eigen groep? Zeker van de Eigen groep in het voormalig Nederlands-Indie bestaande uit Europeanen, inlanders en andere Oosterlingen. Dan was er ook zoiets als gelijkgestelden!!!! Als dat niet racistisch is wat is het dan wel?

    Wat is kortzichtigheid in dit verband? Wellicht ken je de kreet “Liever langharig dan kortzichtig”

    • Boeroeng zegt:

      Peter, kijk jij eerst naar je eigen kortzichtigheid.
      Mensen herdenken al duizenden jaren de eigen familie, de eigen groep, allereerst
      Accepteer dat feit gewoon.
      Heel normaal… in Nederland, in Italie, in Indonesië, ook in Frankrijk zijn de herdenkingen allereerst de eigen groep… wbt de oorlogen, dus de Fransen.

      Zie je jouw bersiap-onderzoek niet als herdenken?
      Dat kan…. maar de verwantschap is het etnocentrisme.
      Je bent er aan begonnen vanuit je eigen etniciteit.
      Niks met racisme te maken.
      Je onderzoekt niet de Chinese slachtoffers van Japan in 1933-1945 ? Is dat racisme van je ?

      • Pierre de la Croix zegt:

        Nou, nou, heren, wat is dat voor gehakketak? Dadelijk moet het topic worden getoetoept en dan kan meneer Mertens zijn duit ook niet meer in het zakje doen. Zou toch zonde zijn.

        • Bung Tolol zegt:

          @Zou toch zonde zijn “” Nou zou zeker zonde zijn ! wat heet zou een doodzonde zijn ! Zou zelfs zondig moeten worden verklaard ! maar luidt het spreekwoord niet “” Wie zonder zonde is werpe de eerste steen “”

  8. Jan A. Somers zegt:

    Wel een geworstel met dat postkoloniale gedoe.

  9. Mister Bule zegt:

    Wat een bizarre trailer.

    Een beetje een combinatie tussen een fascistoïde SciFi oorlogsfilm als Starship Troopers (met die zwarte uniformen) en de Nazi slechteriken in Indiana Jones. Als je zo’n film maakt moet je keuzes maken; óf je maakt duidelijk dat het een vrije interpretatie is óf je maakt een historisch drama.

    Nooit kan alles correct zijn natuurlijk. Maar dit is gewoon fout. Misschien had de regisseur teveel Paul Verhoeven en Steven Spielberg aspiraties?

    En ik dacht dat er een 19e eeuws film gemaakt zou worden en ik maar hopen dat ze bij me aan zouden kloppen voor een authoritaire officiersrol. En speciaal daarvoor een Leopold 2 baard laten staan. Voordat ik die weer afscheer; laat me weten of er nog ander films over Nederlands Indië hier worden opgenomen. Mijn deur staat open.

  10. Peter van den Broek zegt:

    Mij wordt veel dingen verweten.

    Wat mijn etniciteit is? Ik definieer me als Indo-Europeaan wat iets anders is als Indische Nederlander. Ik kom uit een Indo-Europese traditie. Als ik zo mijn geschiedenis bekijk dan is er een veelheid van etniciteiten. Het zijn niet alleen Nederlanders en Indonesiers, tenminste één van mijn voorouder is een chinees. Eigenlijk kan ik niets met een begrip als etniciteit, hoe moet ik mij dat voorstellen?

    ik interesseer me voor de geschiedenis van de Indische archipel. Op een gegeven moment heb ik mijn aandacht toegespitst op de Bersiapperiode, maar of dat met etniciteit te maken heeft waag ik te betwijfelen. Daarbij richt ik mij op slachtoffers, Nederlanders en hun sympathisanten, etniciteit is geen onderscheidende variabele. Verschil tussen Nederlander en Indo-Europeaan stuit onderzoek-technisch op problemen.

    Ik weet wel iets van Chinees nationalisme, Sun Yat-sen, Mao Zedong en Tsjang Kai-Sjek. Ik las wat over de Rape of Nanking, maar in Chinese slachtoffers van Japan te beginnen met het Mantsjoerije-incident heb ik mij niet zo verdiept. Wel interesseer ik me voor de Chinese slachtoffers in de Bersiapperiode, ik probeer dat te kwantificeren, het is iets anders als turven.
    “In der Beschrankung zeigt sich erst der Meister” vrij naar Goethe zal ik maar zeggen.

    • Liem Kian Djing zegt:

      Heer van den Broek, wat weet u toch veel en ik begrijp nu waarom u zich “Meister” noemt.
      Ik ben dan toch maar een broekje vergeleken met u.

      PS: U heeft dan zeker ook wel de werken van Yusuf Nur Arif gelezen? Voor de duidelijkheid: Hij heet van origine Nio Yoe Lan.

  11. Bung Tolol zegt:

    Ja die slachting van Nanking + 300.000 Chinezen zijn daar over de kling gejaagd ! Daar is tot nu toe gesteggel over tussen Rood-China en Japan ,komt voornamelijk doordat die Japanners weigeren hun volle verantwoordelijkheid te nemen in deze ,ze proberen de boel te bagataliseren “” Oh er zijn maar een paar honderd gedood “” Helaas voor hun waren er veel Westerse diplomaten en journalisten daar in Nanking ( 1937) aanwezig o.a een Duitse(Nazi) diplomaat ,die alles haarfijn uit de doekjes deden ..Diezelfde Duitsers hebben deemoedig de hand in eigen boezem gestoken en schuld bekent na de oorlog ,die Jappen ontkennen alles en blijven anderen de schuld geven .Beetje ( Veel) de schuld van Amerika ,ze hadden als eerste Hirohito op moeten hangen /dood moeten schieten /vierendelen etc bedenk zelf maar wat .Hirohito wist van het begin tot het einde van de daden van zijn onderdanen en deed er niets mee ,tot hij inzag dat Amerika zijn land tot het stenen tijdperk zou blijven bombarderen ,gooide hij zijn Japanse handdoek in de ring “” Minta Ampun ! “”

    • Mister Bule zegt:

      Tenugui (手拭い) in de ring.

      Japan heeft als één van de weinige oost Aziatische landen veel geleerd van het westen en zich er totaal aan gespiegeld. Toen China nog een 3-jarige peuter als keizer had en zijn conservatieve nanny alles tegenhield wat het land kon moderniseren, smeten ze alle ballast overboord en moderniseerden werkelijk alles; de industrie, de overheidsstructuren, de banken, het monetair systeem, noem maar op.

      En de Britten hebben natuurlijk veel boter op het hoofd en waren eigenlijk (mede)schuldig aan de expansiedrift vande Japanners; omdat die zich op vraag van de Britten zelfs met een (Europese) oorlog bemoeiden en de oostelijke zeeën voor ze controleerden zodat zij zich op de Atlantische oceaan en Noord/Oost/Middellandse-zee konden concentreren, kregen ze veel van ze gedaan.

      Ze beseften maar al te goed dat landen als China en Korea veel te bieden hadden en werden zelf kolonisator. Tja. Goed voorbeeld doet goed volgen, zeker?

  12. Bung Tolol zegt:

    Bagataliseren =Bagatelliseren 😁😁😁

    • Robert zegt:

      Bagazotaliseren?

      • Bung Tolol zegt:

        Eigenlijk kun je grote vraagtekens plaatsen bij het verstandelijke vermogen van die plannenmakers van zowel het Derde Rijk als die van het Japanse Rijk ,natuurlijk makkelijk praten zoveel jaar NA de oorlog ,die plannenmakers gingen er van uit dat ze Lebensraum nodig hadden ,dus ze gingen ijverig aan het veroveren ,nu anno 2020 zijn beide landen ,Duitsland en Japan qua gebied nog nooit zo klein geweest en toch zijn ze welvarend en rijk ! heeft dus helemaal niets met grondgebied te maken .Duitsland had Oost Pruisen verloren het gebied rondom Koningsberg .Zouden ze dat misschien terug willen hebben ? Nou eerlijk gezegd Nein ! Het gemiddeld inkomen van een West Duitser is 57 .000 euro ,die van een Oost Duitser 33.000 euro en die van een inwoner van Kaliningrad ( vroeger Koningsbergen ) is 7000 euro ,Duitsland heeft al veel moeten inleveren doordat die arme sloebers van Oost Duitsland zich bij hun voegden en straks krijgen ze helemaal een stel Junken op hun dak .In Nederland blerden ze ook allemaal om het hardst “” Indie verloren rampspoed geboren !”” Nou Nederland hoort zonder Indie toch echt wel tot de economisch sterkste landen ter wereld ,vooral door zijn ligging ,alle grote rivieren mondden hier uit ,ja we hebben nog wel wat gebied er buiten maar of je daar nou blij mee moet zijn ? Er gaat meer geld heen .dan dat er terug komt ,schiet ook dus niet op .🤔🤔🤔 Nou nog snel even dat armzalige Limburg aan die Belgen slijten ,economisch gaat het Limburg niet erg voor de wind ,dus verkopen die hap ,ben erg geschrokken hoe veel stadscentra in Limburg erbij liggen ,veel leegstand ,grote werkloosheid ,mijnen dicht ,toerisme steeds minder ,hoewel het qua natuurschoon misschien wel de mooiste streek van Nederland is .Brabant daarentegen is wel een economisch sterke provincie ! komt natuurlijk doordat Pak Indorein en si Boeroeng daar wonen !😁😁😁

        • Jan A. Somers zegt:

          “” Indie verloren rampspoed geboren !””” Daar wisten wij in Nederland wel raad mee. Op de posters met een gebroken krans werd al snel een nieuwe geplakt: “Velpon lijmt alles.” Voor de jonkies onder ons, Velpon is een alles plakkende lijm, daar kwam die reclameboodschap vandaan..

  13. Jan A. Somers zegt:

    10.4 Internationale ontwikkelingen in de Pacific
    Rond 1900 waren zuidelijk Azië en de Pacific verdeeld in invloedssferen van de (Europese) koloniale machten en de Verenigde Staten. Hun aanwezigheid leek vanzelfsprekend, maar grootmachten als Japan, China en Rusland waren niet gelukkig met deze status quo en zochten naar veranderingen in hun voordeel. Waren in Europa de revolutionaire ontwikkelingen van 1918 al spoedig gedoofd, ook in Indië raakte, net als in het moederland, het (politieke) leven weer in zich zelve gekeerd. De grote verschuivingen binnen de internationale verhoudingen in Azië en de Pacific kunnen onmogelijk ongemerkt aan de Nederlandse gemeenschap zijn voorbij gegaan; het is echter opmerkelijk hoe weinig invloed die ontwikkelingen hebben gehad op de denkbeelden van het Nederlandse publiek.
    Van groot (internationaal) politiek belang was de snelle ontwikkeling van Japan tot militaire en politieke grootmacht. Na de Japanse verovering van Formosa en Port Arthur in 1895 werd het Brits-Japanse vlootakkoord van 1902 al snel gevolgd door de Japanse overwinning op Rusland in 1905. Japan had bewezen dat Aziaten een Europese macht konden verslaan en werd vanwege het akkoord van 1902 (en uiteraard bevestigd met het akkoord van 1922 in Washington) nu tot de ‘grote’ mogendheden gerekend. Als bondgenoot van Engeland in de Eerste Wereldoorlog verkreeg Japan Duitse bezittingen en rechten in China, alsmede het mandaat over diverse Duitse eilandengroepen in de Stille Oceaan. Dat Japanse eisen door China niet werden ingewilligd was niet van belang, Japan ging toch door: in 1910 was Korea al geannexeerd, in 1931 volgde Mantsjoerije; in 1938 werd Zuid-China bezet en in 1939 Hainan en de Spratly-eilanden. Het nationalisme in Nederlands-Indië was uiteraard sterk geïnteresseerd in deze ontwikkelingen. Daarnaast zou de vestiging van de Chinese Republiek in 1912 in Indië tot een golf van Chinees zelfbewustzijn leiden die nog werd versterkt door de Japanse aanval op China in 1937.
    Opmerkelijk waren de ontwikkelingen met betrekking tot de oorlogsvloten in de Stille Oceaan. In 1922 kwamen de Verenigde Staten, Engeland en Japan op een maritieme conferentie in Washington overeen dat de verhouding tussen hun aantallen slagschepen 10:10:6 zou bedragen; de Amerikanen zouden slechts één grote vlootbasis, in Pearl Harbor op de Hawaï-eilanden mogen aanleggen, en de Britten slechts één grote vlootbasis in Singapore. Op de Filippijnen en op Hongkong zouden geen grote Amerikaanse resp. Britse vlootbases mogen worden gevestigd. Japan werd hiermee de sterkste maritieme mogendheid in de Pacific aangezien de Britten de meeste van hun schepen toch in het Atlantische gebied zouden houden en de Amerikanen hun maritieme macht over de Atlantische Oceaan en de Stille Oceaan zouden moeten verdelen. Nederland, dat in het gebied toch gold als koloniale grootmacht, speelde in militaire zin geen rol, en was ook niet voor de conferentie uitgenodigd. Wel ontving Nederland van de Verenigde Staten, Engeland, Frankrijk en Japan de toezegging dat deze mogendheden de Nederlandse rechten op Indië zouden eerbiedigen. Impliciet een bevestiging van de Nederlandse soevereiniteit! Deze toezegging zou de basis van het Nederlandse en Nederlands-Indische defensiebeleid voor de komende jaren worden, neutraliteit onder dekking van een vermeend maritiem overwicht van Engeland en de Verenigde Staten. De afspraken van Washington met betrekking tot de collectieve veiligheid werden in 1930 op de Londense vlootconferentie nogmaals bevestigd, maar reeds in 1934 zegde Japan zijn in Washington en Londen aangegane verplichtingen tot wapenbeheersing op.

    • Mr. B. zegt:

      Ik neem aan dat de neutraliteit in WO I een grote reden was dat (het) Nederland(se volk) totaal stil bleef staan en niet besefte wat er tussen de grootmachten speelde

      Eigenlijk wel zo hypocriet als de pest; de Britten vonden de slavernij onmenselijk en alle landen moesten daarvan afstappen maar het was geen probleem om de Chinezen verslaafd aan opium te maken of te houden en de Indiërs op die plantages af te beulen. En of de Japanners nu wel of niet Korea annexeerden en de bevolking daar afslachtte en verkrachtte, had ook geen belang ‘in the grand scheme of things’.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.