Japanse propagandafilms (1941-1945) gedigitaliseerd

Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid heeft een collectie Japanse propagandafilms uit de Tweede Wereldoorlog online toegankelijk gemaakt. De films werden gebruikt als propaganda in voormalig Nederlands-Indië, dat van 1942 tot 1945 werd bezet door Japan.   De auteursrechten op de films zijn vervallen, waardoor ze in het publieke domein zijn gekomen en dus online beschikbaar kunnen worden gesteld.  Historiek

Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

97 reacties op Japanse propagandafilms (1941-1945) gedigitaliseerd

  1. R Geenen zegt:

    Prive test. Krijg op het ogenblik geen toegang en probeer het te herstellen. Sorry

  2. Arthur Olive zegt:

    Ik hier in California heb geen probleem met Beeld en Geluid.

  3. Peter van den Broek zegt:

    Zonder enig probleem bekijk ik op mijn mobieltje de filmpjes.

    De Japanse propaganda brengt zonder veel woorden maar met alles indringende beelden duidelijk naar voren dat het gedisciplineerd Japans leger, een Aziatische legermacht het koloniale en superieur geachte Nederlands-Indische leger en de Koninklijke Marine binnen korte tijd en verpletterend versloeg zowel ter land als ter zee als in de lucht, een grote en allesbeslissende vernedering ook in Nederlandse ogen.

    Indonesiers in grote aantallen halen hartelijk en met Japanse vlaggetjes zwaaiend de zegevierende Japanners in. let wel het Indonesische verzet was minimaal

    In de films is duidelijk te zien dat Indonesiers de door de Europeanen verlaten funkties op kantoren vervullen, Totoks of Indo-Europeanen zijn letterlijk en figuurlijk uit het beeld verdwenen.

    De Nederlandse propaganda verhaalt na de oorlog over de door Japanners geïndoctrineerde Indonesiers. Dat heb ik op enkele propaganda films nog niet gezien. Let wel de Japans propaganda richt zich tegen de Amerikanen en in mindere mate de Nederlanders.

    Maar na de oorlog richt zich het Bersiapgeweld wel tegen de indo-Europeanen. Die werden in de een bezettingstijd wel door de Indonesiers met rust gelaten althans er werd geen geweld tegen hen gebruikt, alhoewel zij duidelijk zichtbaar waren in de samenleving.

    • Boeroeng zegt:

      Nu had ik uit de geschiedschrijving en de orale vertellingen begrepen, dat het Japanse leger de Indonesische jeugd ging drillen. Gevechtstechnieken, bamboe roecing maken en en hoe te doden en enpassant werd hen geleerd dat Amerika, Engeland en Nederland de vijanden waren.
      De jeugd de vijanden in deze volgorde leren was allereerst in het belang van het Japans kolonialisme.

      • Peter van den Broek zegt:

        Amerika en Engeland worden in enkele films met name genoemd, maar Nederland komt (nog) niet ter sprake. Wellicht kan je aangeven in welke film dat wel gebeurd.

        • Boeroeng zegt:

          Ik had het niet over die propagandafilms.
          Ik zei wat ik begrepen heb altijd: Japanners drilden de jeugd.

  4. Jan A. Somers zegt:

    “Totoks of Indo-Europeanen zijn letterlijk en figuurlijk uit het beeld verdwenen.” Ja, en de zaak draaide normaal door. Het door de ethische politiek bevorderde onderwijs had kennelijk vruchten afgeworpen. Denk hierbij ook aan de OSVIA, een vijfjarige cursus voor de opleiding van bestuursfunctionarissen.
    “Die werden in de een bezettingstijd wel door de Indonesiers met rust gelaten althans er werd geen geweld tegen hen gebruikt” Ja, tot aan de bersiap was er geen verschil met de vooroorlogse situatie. En ze werden (althans in Soerabaja) ook door de Japanners met rust gelaten, binnen de Nanyo zouden dat landskinderen zijn. Maar het gevolg was ook dat ik bij de Kenpeitai alleen maar Indo’s zag. (afgezien van enkele verraden NEFIS-infiltranten).

  5. Peter van den Broek zegt:

    De Indonesiers waren in de bezettingstijd door de Japanners opgehitst!!!!!
    Waar, tegen wie of wat en hoe lees of hoor ik dat? Het zijn door gebrek aan bewijs, zie bovenstaande reactie, veel gehoorde verhaaltjes meer mythes, maar ik zie dat nergens terug in die propagandafilmpjes. Vergelijk ik dat met de Duitse propaganda, dan kan ik het laatste best begrijpen, biologisch racisme, maar indo-Europeanen als het inferieure ras in de koloniale situatie!!!!!! Ik geloof best in sprookjes maar dit gaat wel erg ver, ik lees dat nergens in een oorzaak-gevolg redenering, maar volgend sommigen is het hier een praathuus, kletspraathuus??

    Maar wie was in Soerabaja de “Bersiap, volgens de vage definitie van dhr Somers het eerste Bersiapslachtoffer? en wie het laatste, gerekend vanaf een confrontatie tussen KTZ Huijer en een paar Japanse militairen ??? Ligt deze op Kembang Kuning begraven? Ik wil antwoorden horen, geen vage praatjes, dat mag toch wel na meer dan 70 jaar?

    • PLemon zegt:

      @ ik lees dat nergens in een oorzaak-gevolg redenering

      # Dit misschien?

      *** Citaat: “Het probleem van de Indonesische oorlogservaring is dat zij niet onder de eenvoudige noemer van het slachtofferschap te brengen is. Simpel gezegd: er waren Indonesiërs die de Japanse bezetting hebben aangegrepen om hun persoonlijke en nationale toekomst op te bouwen, en er waren er die het zwaar te verduren hebben gehad. Degenen die profiteerden waren vooral jongeren uit de Indonesische elite, de intelligentsia en de stedelijke middenklasse: zij kregen en grepen de kansen die onder het Nederlandse bewind ondenkbaar waren geweest. Zij bezetten de plaatsen die de geïnterneerde Nederlanders hadden achtergelaten in het bedrijfsleven en de overheidskantoren. Journalisten, filmers en kunstenaars werden gestimuleerd de eigen cultuur te ontwikkelen, naar Japans voorbeeld. En vanaf 1943 werden duizenden jongens als militair opgeleid in de PETA, het Indonesische leger dat door het Japanse bestuur was opgezet.

      Aan de andere kant stonden de arbeiders en boeren, die de dupe werden van de ineenstortende economie en de dwangarbeid. De gevolgen van de Japanse bezetting waren werkelijk niet mals. De Japans-Australische historicus Sato Shigeru heeft in 1994 in zijn War, nationalism and peasants betoogd dat het grootste deel van de mannelijke bevolking op Java voor korte of lange tijd door de Japanners werd geronseld en tewerkgesteld. Ongeveer twaalf miljoen Javanen hebben op deze manier aan hun arbeidsplicht voldaan. Ook op de andere eilanden zijn op grote schaal arbeiders gemobiliseerd. Bovendien hebben tienduizenden Indonesiërs onder politieke en economische druk dienst genomen als heiho, hulpsoldaat in het Japanse leger. Velen zijn naar de frontlinies in Birma, de Filippijnen en elders gestuurd of als werkslaven naar Nieuw-Guinea getransporteerd.

      https://www.historischnieuwsblad.nl/de-vergeten-lotgevallen-van-indonesiers-onder-de-japanse-bezetting/

    • Jan A. Somers zegt:

      Laat me beginnen met dat ikzelf niets heb gemerkt van een ophitsing van de Indonesiërs door de Japanners. Op de melkerij waar ik werkte waren mijn baas (die er bijna nooit was), zijn vrouw, en ik de enige niet-Indonesiërs. .Niks van ophitsing gemerkt. En van de Indonesische veearts heb ik veel geleerd. En ook van baboe Soep en haar omgeving heb ik niets gemerkt. Ja, ze kocht voor mij een roodwit speldje, maar dat was geen opgehitst zijn, gewoon voor de veiligheid van haar sinjo Jan. En met haar dochter moest ik nog steeds Nederlands spreken. U merkt het al, ik pleeg geen wetenschap maar vertel alleen mijn dom verhaal over de bersiap in Soerabaja.
      Eerst maar even die bersiappers. Ik maak voor mezelf een voorzichtig onderscheid tussen pemoeda”s en bersiappers. Pemoeda’s zie ik als de echte vrijheidsstrijders, veelal met een harde Japanse militaire opleiding, gedisciplineerd. Met de bersiappers was er iets heel anders aan de hand. Soerabaja was een grote industriestad met een grote Inlandse fabrieksbevolking, wonend in grote kampongs verspreid over de hele stad. Eind 1944, toen bleek dat MacArthur geen belangstelling had voor Indië (met uitzondering van noordelijk Nieuw-Guinea), begonnen de Japanners zich terug te trekken ter verdediging van hun land. Einde economie, begin grote werkloosheid. Daar lag de bron van de bersiappers, fabrieksproletariaat, werkloos, arm, brodeloos, hongerig. Opgehitst tot pseudovrijheidsstrijder, maar wel hun eigen kostje moeten verdienen, met een vingertje naar de ‘vermogende’ Europeanen en Chinezen verwezen. (Denkt u er wel om dat ik dat onderscheid heb gemaakt uit gemakzucht, niks wetenschappelijks. Niet opnemen in uw Excelsheet dus.)
      Ik voel mij door u aangesproken, ik begin dan ook maar bij mijzelf. Ik ben geen bersiapslachtoffer, kan dus niet de eerste of de laatste zijn. Ik heb zelfs weinig gemerkt van de bersiap. Vreemd, elke middag doorkruiste ik zowat een kwart van de stad. Ja, af en toe zag je dat een Japanner werd getjingtjangd: niet mee bemoeien dus. Dat ik eind oktober werd opgehaald was volgens uw kenmerken een georganiseerde activiteit, geen bersiap dus. Simpangclub was dus ook georganiseerd, maar daar heb ik me aan weten te onttrekken. De aankomst bij de Werfstraatgevangenis idem. Het verblijf in de gevangenis was georganiseerd, geen bersiap. Het wegvoeren van mijn moeder en zus is volgens de criteria van Mw. Van Delden ook georganiseerd, geen bersiap. Maar het vervolg daarop, plundering van de leegstaande huizen met het moorden op achtergebleven bewoners weer wel. Die ‘vrijheidsstrijders moesten toch hun kostje bij elkaar sprokkelen, wat ertussen kwam was collateral damage.
      Bersiap? Na 15 augustus was het lange tijd rustig in Soerabaja. De Japanners en Pemoeda’s van de PRI hadden het gezag goed in de hand (niet de Indonesische politie!). Aan bijvoorbeeld dat vlagincident op 19 september werd dan ook in de kortst mogelijke tijd een eind gemaakt. Maar op 23 september gaf de Nederlandse marineofficier Huyer desgevraagd de Japanners toestemming te vertrekken naar Poedjon, waar de Japanners maar al te graag op ingingen, op een kleine rest na. Daarmee begon de onrust. Japanse wapendepots werden aangevallen en overmeesterd. De situatie werd grimmiger. De heer Huyer eiste op 29 september, op eigen initiatief, de overgave van de Japanners, waarna de laatste Japanners vertrokken. (Die “confrontatie tussen KTZ Huijer en een paar Japanse militairen ???” waren generaal-majoor Iwabe en schout-bij-nacht Shibata. Maar dat had u al in 2005 bij mij kunnen lezen, zou mij typewerk hebben gescheeld). Nog diezelfde avond werd door een groep voormalige PETA, Heiho en Seinendan-soldaten een actieplan opgesteld: het mobiliseren van het (kampong)volk met de kreet siááááp.
      Samenvattend, die eerste bersiapslachtoffer zal volgens mij een Japanner zijn geweest. En de laatste kunt u gewoon uit uw Excelsheet halen. Of een keertje de data van Kembang Kuning turven. Natuurlijk wel met een plus/minus, hij/zij kan in de kali zijn gegooid en opgevreten door baja van Soerabaja.) Vergeet u daarbij niet ook hormat te plegen? Want dat is toch wetenschap? Niet dat gelul van mij.

      • Robert zegt:

        Iedere opmerking/verhaal van een eyewitness is van grote waarde en relevantie, zo ook het verhaal van de Heer Somers.Ik zou hem hierbij daarvoor willen bedanken.

    • RLMertens zegt:

      @PLemon; ‘niet onder de eenvoudige noemer van het slachtofferschap te brengen zijn etc.’- Waarom niet? Omdat het Inlanders zijn? * ‘Indonesiërs die de Japanse bezetting hebben aangegrepen etc.’- Dat gebeurd toch in elk bezet land? Hier in Nederland waren er ook Nederlanders die hun kans zagen, zich te verbeteren. Zelfs ten kost van hun eigen landgenoten. Er waren zelfs zittende bestuurders bij! -Wij Indo’s (buiten de kawat) werden links gelaten. De Indonesische jeugd kreeg scholing, zong, marcheerde fier! Het timide/onderdanig verdween onder de Nippon zon. En wij, wij waren timide onderdanen geworden! Dat na 15/8-’45 velen dachten, dat alles weer als voorheen werd; was een bittere pil. De Inlanders waren wat brutaler geworden, merkten de kampbewoners op. De kreet merdeka was een soort heil Hitler groet etc.. En dan nog, na verloochening van het zelfbeschikkingsrecht= geen merdeka (!)een beleid met; Soekarno voor een tribunaal(!),de collaborateur, niet praten met de Republiek, een Japans maaksel etc. Wat dacht men hoe de achterban/pemoeda’s hierover dachten? Bersiap; boenoeh Belanda! – Het is Nederland’s beleid die bersiap uitlokte! ( actie geeft reactie!)

  6. Robert zegt:

    Tegen wie opgehitst? Tegen de vijanden van Japan en de voorstanders van het Europese kolonialisme.

    • Robert zegt:

      Het was waarschijnlijk niet ophitsen maar indoctrineren van de Aziatische bevolking.Weg met het Europese kolonialisme en imperalisme en daavoor in de plaats het Japanse imperialisme, dat zg onafhankelijkheid bevorderde van de Aziaten die onder een bewind van Europees kolonialisme leefden.

  7. Hans Boers. zegt:

    @ De Indonesiers waren in de bezettingstijd door de Japanners opgehitst!!!!!
    Waar, tegen wie of wat en hoe lees of hoor ik dat? enzovoorts.
    @ Ligt deze op Kembang Kuning begraven? Ik wil antwoorden horen, geen vage praatjes, dat mag toch wel na meer dan 70 jaar?

    Ik zou zeggen: Til je luie achterste op, boek een stoel op nummer Klantenservice: 00 39 06 65649 Alitalia richting Surabaya, boek in Majapahit een kamer, doe ’s wat navraag aldaar en voor zover ik weet leven er nog een paar veteranen (waaronder zeer zeker een oude Indonesische “veteraan” in de voormalige van Sandikstraat, die je zeer zeker op weg kan helpen.)
    Maar stel je vragen aan hem wel op een beleefde manier en niet drammerig/bombastisch/zelfvoldaan/narcistisch zoals je gewend bent hier op dit forum tegen ouderen. Wie deze man is? Kan je ter plekke te weten komen, als je tenminste je best doet.

    Je kunt ook Eddie Samson benaderen. (Surabaya Indo Club). Zijn gegevens kan je ook ter plekke te weten komen. Ook hem svp netjes en beleefd benaderen.

    Als je dan antwoorden hebt gevonden op deel 1 van je vragen, dan pak je een gerobak en laat je je vervoeren naar het kerkhof Kembang Kuning en verzoek je om inzage in de begraafboeken. Die zijn allemaal nog intact en goed leesbaar. Maar ook daar geldt de regel: netjes en beleefd blijven.

    En wil je nog meer weten, dan dat je al weet?
    Ga naar: https://www.roodebrugsoerabaia.com/?fbclid=IwAR2lcWXNZHpGp0TrGKGu_Iz66ZW8MhfJhC7NPs1YyMZpkwoZneCpI0m0UOY&v=796834e7a283 en richt je verzoeken op beleefde en nette wijze aan de heer ADY SETYAWAN.

  8. Peter van den Broek zegt:

    Hallo Heer Hans Boers

    Ter uwer informatie.
    Het verhaal van dhr. Eddy Samson ken ik al, daar is niets nieuws aan.Dat is één versie van het verhaal over het vlagincident. Indonesische getuigen vertellen uitgebreid wat er die dag IN het Oranje Hotel gebeurde, althans een Australische onderzoeker Francis Palmos heeft daarover verslag gedaan in zijn proefschrift, ik heb toevallig contact met hem.

    Mr. Ploegman was daar als voorman van het IEV en Kaoem-Indo niet alleen en kwam niet toevallig voorbij. Hij had een woordenwisseling met resident Sudirman, die uit de hand liep. Hij beweerde de toekomstige burgemeester van Soerabaja te worden en zou met een pistool gezwaaid hebben en daarmee Soedirman bedreigd hebben. Bij een worsteling om het pistool werd hij zwaar gewond. Deze gebeurtenis kan toch niet onopgemerkt voorbij ingegaan zijn aan de Europese bevolking en ik ben op zoek naar het verslag van het IEV over deze gebeurtenissen.
    Ploegman was niet toevallig in het Oranje Hotel. Er was pas een RAPWI-team aangekomen en kennelijk had hij contact met de Nederlandse officier van het team, de ltnt Antonissen. Volgens de Engelse RAPWI officier bemoeide Antonissen zich met alles behalve met evacuatie van krijgsgevangene en geïnterneerden, maar wat wil ter als inlichtingenofficier. Ook naar het rapport van ltnt Anthonissen ben ik op zoek en ik heb wel een idee waar ik dat kan vinden.

    Terwijl deze RAPWI-officier en ltnt Antonissen een bespreking voerden met hoge Japanse officieren in het hotel zorgden vaandrig Lansdorp en Jack Boer zonder toestemming te vragen aan de Japanners, ze waren tenslotte gast, voor Nederlands vlagvertoon, de vlag werd op de top van het hotel gehesen. Let wel de Japanners hadden de Nederlanders verboden hun vlag te vertonen, dit zal toch tot gewelddadigheden leiden in een stad met rumoerige Indonesische nationalisten, zelfs op de verjaardag van Koningin Wilhelmina, 31 Augustus mocht dat niet, terwijl de Indonesische nationalisten zonder problemen hun tweekleur overal in Soerabaja konden laten wapperen. Er was een andere Nederlandse getuige aanwezig, de sergeant Bals, maar die heeft in een interview op Archiefvantranen.nl zich nooit duidelijk uitgelaten over het vlagincident, had wellicht teveel schaamte voor de schaamteloze vertoning.

    Op basis van de voltallige verslagen kan toch wel een getrouwe reconstructie gemaakt worden van de gebeurtenissen in en om het Oranje Hotel, dat is toch wat anders dan die verhalen van enkele opgewonden jongedames van het Internationale Rode Kruis, die in het souterrain werkte in het vrijmetselaarsgebouw t.o. het Hotel, die niet doorhanden dat voor hun gebouw tegelijkertijd een optocht van (Indo)-Europese met Nederlandse vlaggetjes. Trouwens, ik ben benieuwd naar het verslag van de Zwitserse vice-consul in Soerabaja Keller over niet alleen de gebeurtenissen bij het Oranhje Hotel maar ook die bij het Goebendtransport, waarbij hij in de eerste vrachtwagen het transport begeleidde. Probleem is dat het Internationale Rode Kruis niet zo scheutig is met d rapporten van haar ondergeschikten, die kan hun neutraliteitspositie schaden.

    Alweer geen antwoorden, ook na 70 jaar.

    • Hans Boers zegt:

      Peter, neem dan contact op die jongens van Roodebrug Soerabaja, waar ik voorheen de link al heb gegeven. ( de heer Ady Setyawan – hij spreekt een aardig woordje Engels en versaat ook Nederlands.) Die zijn bezig om alles te reconstruren omdat zij menen, dat één en ander niet geheel juist is (volgens hun.)

      https://www.roodebrugsoerabaia.com/?fbclid=IwAR2lcWXNZHpGp0TrGKGu_Iz66ZW8MhfJhC7NPs1YyMZpkwoZneCpI0m0UOY&v=796834e7a283

    • RLMertens zegt:

      @PetervandenBroek; ‘ het vlag incident etc.’- Pemoeda (ex.KW3) Harun Zain: ‘de situatie onder de pemoeda’s werd warmer(!) toen bekend werd, dat onder de Engelse troepen zich ook Hollandse troepen bevonden. De massa, het volk zowel pemoeda’s was zeer gevoelig voor alles wat zweemde naar de terugkeer van het Hollandse leger. De neerhaling en afscheuring van de Nederlandse vlag op het Yamamoto/Oranje hotel was een spontane actie van het volk, die door honderden, misschien zelfs duizenden mensen werd gevolgd. Deze gebeurtenis veroorzaakte een schok van een uitbarsting van strijdlust om de proclamatie te verdedigen. De strijdlust en het patriottisme verspreidde zich als vuur naar alle hoeken van Oost Java, misschien wel door het hele land’!
      Pemoeda Henk Wurangian; ‘toen de Nederlandse vlag aan de vlaggenstok op het daktoren van het hotel gehesen was, begon de massa naar de hotelingang op te dringen zonder zich te storen aan de Japanners, die met getrokken bajonet op wacht stonden. In de lobby van het hotel kwam het tot een handgemeen met Indo Europese jongeren waarvan een zeker Ploegman het slachtoffer werd. Het lukte enkele jongeren in de toren te klimmen en de Nederlandse vlag naar beneden te halen. De blauwe strook van de vlag werd afgescheurd en opnieuw gehesen. Intussen kwamen uit de omliggende kampongs drommen mensen opdagen. En om erger te voorkomen werden de Japanse wachten gedwongen hard op te treden’.

      • Robert zegt:

        Inderdaad drommen mensen met bambu runcing en andere wapens daagden op en togen naar het Oranje Hotel, dat kan ik bevestigen als eyewitness toen in in tramlijn2 zat vlak bij het hotel in Surabaya.

    • Jan A. Somers zegt:

      “een getrouwe reconstructie gemaakt worden van de gebeurtenissen in en om het Oranje Hotel” Ja, elke keer weer wat meer opgepept, propaganda over en weer.. Hoe bestaat het dat een uitgekleed Japans peloton de zaak in no time weer onder controle had? En de troep door gemeentereiniging weer snel was weggepoetst? Mensenmassa’s? Twee grote groepen Nederlandse en Indonesische jongelui, die kennelijk niets te doen hadden en ruzie kregen over een gehesen Nederlandse vlag. Daar waren die Japanners toch snel klaar mee? Er zullen wel meer opstootjes in Soerabaja zijn geweest, maar dat was dan van horen zeggen. Meer niet, Soerabaja was tenslotte een grote stad. Als supporters bij Den Haag Centraal elkaar aftuigen, gaat het winkelen in de Spuistraat toch gewoon door? En van de Amsterdamse krakersrellen ‘geen woning, geen kroning’ lagen de winkeliers in de Kalverstraat toch ook niet wakker? Lekker werk aan de winkel voor de Marechaussee Niks getrouwe reconstructie, een politierapport dat niemand leest.
      “Ploegman was niet toevallig in het Oranje Hotel.” Hij was daar niet als lid van de Kaoem-Indo, maar van het KKS, dat daar vergaderde, waar uiteraard ook de heer Soedirman van de Pemerintah Republik Indonesia Daerah Surabaya namens het gemeentebestuur bij aanwezig was. Stom van Ploegman om in die omstandigheden openlijk met een pistool rond te lopen, en dat voor een man die burgemeester wilde worden. Ik zie onze Femke of Ahmed Aboutaleb al met en pistool zwaaien, dat is toch vragen om problemen? Daar was toch de Japanse militaire politie, Kenpeitai, voor aangewezen? Het handhavingsorgaan van het gemeentebestuur! Wist hij dat dan niet?
      “jongedames van het Internationale Rode Kruis, die in het souterrain werkte in het vrijmetselaarsgebouw” Dat waren jammer genoeg niet zulke jonge dames meer, die hadden wel wat anders om handen. En ze zaten niet in een souterrain (was er volgens mij niet), maar gewoon begane grond. “die niet doorhanden” Hoezo, er waren gewonden binnengekomen, en diverse bezoekers waren naar achteren gevlucht.
      “die een schatting geven van het aantal slachtoffers.” Door mij zijn ongecorrigeerde schattingen vermeld van voor u bekende personen zoals Frederick, Broeshart, Dominique Venner en Itzig Heine. Daar heb ik mijzelf nooit aan gewaagd. En waarbij nooit gewag is gemaakt van gewonden die verspreid over Soerabaja zijn opgenomen en later aan hun verwondingen zijn overleden, en niet als zodanig zijn begraven, al dan niet op Kembang Kuning.
      Als u nog eens in Surabaya bent ga dan naar de Jalan Mojopahit 5, u zult daar hartelijk worden ontvangen. En kijk eens in de archieven van de school, SMAK ST. LOUIS, nu Sinlui HOT, daar tegenover. Dan weet u meteen iets over concordant onderwijs.
      Ik stop maar weer een tijdje, ik denk dat onze kepala kampong anders weer de kleur van zijn vogeltje gaat aannemen.

      • Peter van den Broek zegt:

        Bronvermeldingen in bovenstaande reactie? Het zijn van die verhalen zonder enig bewijs.

        1) Twee grote groepen Nederlandse en Indonesische jongelui??? Er zijn foto’s gemaakt van het vlagincident. geen Nederlandse jongelui gezien (zie Richard L. Klaessen in Macaber Soerabaja, Francis Palmos sacreer territory on-line te lezen)

        2) Voor het gebouw van die jongedames vond een demonstratie plaats van Nederlandse kinderen getooid met de Nederlandse driekleur. Werd door die dames van het Internationale Rode Kruis niet vermeld (H.Th. Bussemaker. Bersiap)

        Het Japanse peloton bestond uit Kempeitai soldaten, die het bajonet op het geweer hadden, onverlet de meer dan honderd Japans militairen, die het Hotel bewaakten, waarin Japanse ook hoge officieren gehuisvest waren (zie RAPWI-rapport oranje Hotel, ook on-line te raadplegen) )

        En dat wordt afgedaan als propaganda. Kom nou

        • Jan A. Somers zegt:

          Zo u wilt geen Nederlandse jongelui, maar wel Indische. Zelfs uit mijn straat, de Setailstraat! Die knokten, niet die misbruikte kindertjes. Die Indonesische jongelui moesten toch tegenstanders hebben gehad bij hun vechten? Waarvan gewonden zijn binnen gebracht bij het informatiepunt van het Rode Kruis. Gewone demonstraties werden door de Japanners toegelaten. Zie ook het grote aantal mensen (zijn foto’s van gemaakt) dat na die vechtpartij met ramptoerisme bezig waren. Moesten die Japanners nog de weg vrijmaken voor de tram. (dat hoeft niet wetenschappelijk te gebeuren hoor, gewoon met de bajonet op het geweer volstaat) ook leuk voor foto’s.
          Van die bajonetten kan ik me wel wat voorstellen. Kan je in zo’n chaos de lui op een afstand mee houden. Bij het uit elkaar slaan zijn de kolven handiger. Heeft u ooit wel eens les persoon tegen persoon vechten gehad?

        • Peter van den Broek zegt:

          Bovenstaande verhalen zijn van horen zeggen, dwz van indirecte niet-primaire bronnen maar dienen wel ondersteund, waar gemaakt te worden door ooggetuigenverslagen. Dat van de Setailstraat hoor ik voor het eerst. Met het voortschrijden van de tijd wordt niet alleen het inzicht groter maar ook het geheugen bij sommigen beter.

          Gewelddadige confrontaties tussen Indonesische en Indo-Europese jeugd waren in Soerabaja na de onafhankelijkheidsverklaring aan de lopende band. Zelfs de Zwitserse vice-consul Keller zei al op in september aan de RAPWI-officier dat het niet verwonderlijk zou zijn als deze zou uitlopen tot slachtpartijen, waarvan akte, zie RAPWI verslag Soerabaja . Dit ooggetuigenverslag is te vinden bij het NIMH, maar tot op heden heb ik dit. verslag , ook on-line te raadplegen, nooit als bronvermelding gezien bij de verhalen over het vlagincident. Ik zoek het rapport weer op en stuit daarnaast op het RAPWI-Buitenzorg rapport over de periode oktober 1945- maart 1946. Daar was ik net naar op zoek voor mijn verhaal over Louis Rapmund, een moedige militair, die in no-time opklom van matroos tot luitenant bij het KNIL. Hij is helaas is omgekomen toen hij van begin oktober van Batavia naar Bandoeng reisde. Het lijkt mij nuttig om me daar mee bezig te houden.

        • Jan A. Somers zegt:

          “Gewelddadige confrontaties tussen Indonesische en Indo-Europese jeugd waren in Soerabaja na de onafhankelijkheidsverklaring aan de lopende band. Klopt dus: Vlagincident! “Indo-Europese jeugd!
          “uitlopen tot slachtpartijen” Vlagincident was het dus niet.”Eén dode, verder bulten, schrammen, wonden.

        • Jan A. Somers zegt:

          “de meer dan honderd Japans militairen, die het Hotel bewaakten” De melkvoorziening van het Oranjehotel werd door een andere melkerij verzorgd, ik dacht in Wonokromo. Invallend ben ik er twee keer geweest. Een schildwacht buiten. Hoefde je niet meer voor te buigen, maar voor de zekerheid (en gewoonte) …..Binnen bij de receptie een paar Indonesische medewerkers en een paar Japanse militairen. Wel passeerden regelmatig een peloton over Toenjoengan, eentje heeft de 19 septemberrel uit elkaar gerammeld.
          “ook hoge officieren gehuisvest waren” Het was een Japans officiershotel.
          En in de Setailstraat wond toevallig ik.
          “opeenvolging was van gewelddadigheden tussen Indonesische en (Indo-) Europese jongeren,” Gewoon vechtpartijen, geen bersiap. Maar wel in de wederzijdse verhalen flink opgepept. Kijk mij nou eens heldhaftig zijn! Vroeger heetten dat toch djago’s? Ik ga jou slaan!

        • Peter van den Broek zegt:

          Ik heb het over de situatie op 18 en 19 September 1945. De Japanners hadden net gecapituleerd en een groep Japanse officieren wachtten in het hotel op instructies van de geallieerden. De Japanners waren op dat moment nog verantwoordelijk voor Orde en Gezag. Uit mijn RAPWI-gegevens blijkt dat het hotel bewaakt werd door meer dan honderd Japanse soldaten, later kwam er een groep Japanse Kempeitai-soldaten bij. Geen gewone soldaten maar de beruchte Kempeitai, die een paar weken tevoren iemand die er verdacht uitzag , in hechtenis namen en inelkaar sloegen. Let wel alhoewel de Kempeitai in heel Java slechts bestond uit iets meer dan 1000 man, waren ze wel berucht en gevreesd. Die maakten wel indruk op Indonesiers Die Kempeitai-soldaten hadden wel de bajonet op het geweer. Heeft iemand ooit in Nederland de Marechaussee gezien met de bajonet op het geweer, zeker voor de jaarlijkse BBQ.

          En wat deed KTZ Huijer, de ijdeltuit later. Hij eiste van de Indonesische wachten dat zij voor hem salueerden, Huijer erkend de Indonesië als staat niet maar de wachten moesten wel voor hem salueren!! Hij kent zijn VVKM niet (voorschriften voor de KM) In mijn tijd werd alleen voor vlagofficieren, in de rang van Commandeur en hoger gesalueerd. Het geeft alleen maar aan dat Huijer een koloniaal in hart en nieren, volledig in zijn bol was geslagen of dagelijks liederlijk in zijn uniform liep, ik dacht dat LTZ1 de Back dit incident in zijn verslag vermeldde.

          Ik kom terug op het interview met sergeant Bals (Archief van Tranen) . Hij geeft zelf aan dat de pemoeda’s nachts luidruchtig in vrachtauto’s door de straten reden. Hij kon er niet van slapen, hij heeft er nog nachtmerries over. Soerabaja was blijkbaar niet zo rustig als menigeen denkt/beweert.

          En het Rode Kruis was wel het Internationale Rode Kruis. De Indonesiers verdachte het Nederlands-Indisch Rode Kruis (NIRK) ervan zich als dekmantel voor het herstel van het Nederlands Gezag te laten gebruiken, dus niet een neutrale organisatie. Daarom werden de activiteiten van het NIRK gedwarsboomd. Ik dacht dat de heer Schouten een boek over het NIRK heeft geschreven, er is ook een artikel aan hem en het NIRK bij Javapost gewijd. Het kwam er in werkelijkheid op neer dat het eigenlijke werk door het Internationale Rode Kruis werd gedaan , toch een neutrale organisatie.

        • Jan A. Somers zegt:

          ” de Setailstraat” Daar woonden nogal wat Indische jongens hoor. Ook djago’s.
          “de beruchte Kempeitai” Die Kenpeitai was de militaire politie, net als in Nederland de marechaussee. Met als enig verschil dat die ook (inderdaad beruchte) diensten had, contraspionage, Openbaar Miisiterie, recht(?)bank. (weet ik maar al te goed.) De Kenpeitai in september was gewoon de militaire politie.

  9. Peter van den Broek zegt:

    Ik lees nu de reactie van dhr Somers.

    Kembang Kuning ken ik maar al te goed. Ik heb de namen van de slachtoffers over de periode 1945-1946 verzameld, die van voor 17 Augustus heb ik verzameld om de “normale sterfte” te bepalen, nou ja normaal, veelal slachtoffers uit Soerabaja die in de interneringskampen stierven. De periode na 17 Augustus tot December is voor de Bersiap interessant. De slachtoffers over 1946 heb ik als controllegroep verzameld.

    Ik heb de slachtoffersgegevens aangevuld met leeftijd, leeftijdscategorie, geslacht en ander gegevens om zodoende tot een SLACHTOFFERSPROFIEL te komen, U denkt toch niet dat pemoeda’s willekeurig Europeanen vermoordden in groepen maar ook individueel. Daar sprookje mag toch al lang de wereld uitgeholpen worden.
    Ik heb één en ander in een grafiek verwerkt en dan kom ik tot enkele opmerkelijke aanwijzingen.

    Maar Kembang Kuning bevat alleen maar de begraven slachtoffers, al dan niet bekend. Ik heb in ODO-oogverslagen (ODO staat voor OpsporingsDienst Overledenen) maar ook andere verslagen ook slachtoffers gevonden, die in Soerabaja vermoordmaar waarvan de lijken nooit teruggevonden zijn. Neem nou het Goebeng-transport, waarvan een 30-tal slachtoffers begraven zijn.Ik heb wel eens een oppervlakkig en simplistisch geschreven artikel gelezen die een samenvatting geeft van artikellen , die een schatting geven van het aantal slachtoffers. Dan is het logisch dat het artikel ook een schatting is, daarvan kijkt iedereen op en dan schud ik wel mijn hoofd.
    Ik doe dat anders. Ik heb louter uit interesse een matrixanalyse gemaakt van de ooggetuigenverslagen van het Goebeng-transport en vastgelegd wie bij wie in de vrachtauto zaten . Bij 20 vrachtauto’s is dat wel wat werk, maar ik ben al een eind. Ik moet nog wat boeken bestuderen en dan kan ik wel een “calculated guess” een betrouwbaar getal geven hoeveel slachtoffers bij het transport omkwamen. Zijn toch slachtoffers van de Bersiap of ben ik wat vergeten?

    Wat ik daarmee wil aantonen is dat de Bersiap in Soerabaja vanaf 17 Augustus, en opeenvolging was van gewelddadigheden tussen Indonesische en (Indo-) Europese jongeren, die uitmondden in slachtpartijen door geradicaliseerde Indonesische nationalisten. Abdulgani een belangrijke ooggetuige en vooraanstaand Indonesisch politicus laat zich uit over een ondergrondse beweging bij de pemoeda’s en gaat daar dan niet verder over in. Meelhuijsen geeft daar ook aanwijzingen over, een reden te meer om zijn boek weer eens te bestuderen.
    Maar zo’n opmerking over kampongproletariaat, zonder de nodige bewijzen doet het natuurlijk goed, simplificeert de werkelijkheid alhoewel gerenommeerde onderzoekers zoals de Amerikaan prof. Frederick en de Australier prof. Cribb daar anders over denken.

    En zo’n wandeling met dhr Ady Setyawan lijkt mij best aardig. Toevallig weet ik wat van de slag om Soerabaja en dan kan ik uitleg geven over de slag inclusief de Bersiap, bvb Simpang Club en Bung Tomo, de geënsceneerde foto van Bung Tomo, plaatsen waarbij Indo-Europese bewoners
    individueel en in groepen werden afgeslacht. Dat zal een zeer onderhoudende tocht worden, want ik denk dat een duizendtal Europeanen slachtoffer werden van de Bersiap in Soerabaja en dan heb ik het niet over de 600 tal Chinezen die ook slachtoffer werden.

    Zo’n reis naar Indonesië vraagt toch enige voorbereiding. Als ik de namen en andere gegevens heb van meer dan 14.000 Europese Bersiapslachtoffers, zal ik overwegen zo’n reis te maken. In tijden van coronavirus een wat hachelijke zaak, te meer ik andere Bersiapplaatsen wil bezoeken. Toch niet zo’n prettig vooruitzicht om op zoek te gaan naar de honderden graven en massagraven van Bersiapslachtoffers.

  10. Peter van den Broek zegt:

    Ik kan wel met Ady Setyawan van rode brug Soerabaja gaan praten maar wat voor verhaal vertel ik hem? Voor Nederlanders was Soerabaja een tragedie, voor Indonesiers een heldenepos.  Mijn statistieken zijn duidelijk, Nederlanders wisten het, Indonesiers wisten het. Moord werd in Soerabaja tot norm verheven.

    Op één of andere manier zijn Indonesiers en Nederlanders verbonden door deze gebeurtenissen. Het is tenslotte een gezamenlijke geschiedenis.

    Op school doen we er weinig mee. En veel mensen denken: dat is maar beter zo. De vraag is: wat doen we fout in het onderwijs? En wat gaan onze erfgenamen van de geschiedenis van deze gebeurtenissen leren? Ik ben op zoek naar een verhaal, nee ik wil een verhaal vertellen, dat verleden en toekomst verbindt.

    Na Soerabaja werd van alles onder het tapijt geveegd. Gevolg was dat al die slecht geheelde wonden bij elke discussie weer open worden gereten.

    Vertel alle verhalen, open elk massagraf, veroordeel alle misdadigers en dán pas kan er gepraat worden. Duitsers noemen het met een mooi woord -Vergangenheitsbewältigung- , ik vertaal het als een verzoening met het verleden

  11. Boeroeng zegt:

    Foto’s van Jan Somers over het Oranje hotel te Soerabaja en het voormalige Rode Kruis gebouw
    ==


  12. Peter van den Broek zegt:

    Ik heb veel verhalen gehoord over het vlagincident en het Oranje Hotel en de het slachtoffer Mr. Ploegman, maar het zijn wel twee verschillende verhalen

    Wat weten we van het vlagincident, wat zijn de bronnen ?
    1) Een Engelse officier, aanwezig in het hotel schreef een rapport over de gebeurtenissen. Alhoewel dit rapport ook on-line beschikbaar is wordt dit weinig genoemd, het rapport is te lezen bij het NIMH. Twee andere Engelse officieren, hoger in rang dan bovenstaande maken deel uit van het RAPWI-team maar hun rapport heb ik nog niet kunnen traceren, zij zijn medisch personeel dat gewoonlijk onderdeel maakt van een RAPWI-team, zie gegevens gen. Christison Commanding Officer -CO- Allied Forces Netherlands east Indies -AFNEI-.
    2) 4 Nederlandse militairen maken deel uit van. het RAPWI-team, onder hen bevindt zich geen medisch personeel, de hoogste Nederlandse officier, ltnt Antonissen heeft ervaring in inlichtingenwerk. Een verslag van hem als hoogste Nederlandse officier ontbreekt maar ik heb wel een idee waar ik zijn verslag kan vinden.
    Jack Boer (een ex geïnterneerde) beschrijft in zijn boek dat hij en vaandrig Lansdorp zonder toestemming van de Japans militairen de Nederlandse vlag in top van het hotel hijsen. Er zijn ook 2 sergeants, waarvan één, sergeant Bals in een interview de gebeurtenissen globaal beschrijft, zie archief van Tranen, maar geen smeuïge details geeft.
    3) Tijdens het vlagincident bevinden zich in het hotel een grote groep van Japanse officieren, die wachten op instructies van de geallieerden. Op 19 oktober vindt er een bespreking plaats tussen de Engelsen inclusief ltnt Antonnissen en een groep van Japanse officieren olv een generaal waarbij gesproken wordt over geïnterneerden. Tijdens de bespreking wordt duidelijk dat er geen interneringskampen in de buurt van Soerabaja liggen!!!! De bespreking wordt onderbroken door lawaai van buiten. Duidelijk wordt dat Lansdorp en Boer hun vlag op het hotel hebben gehesen en dat een grote groep Indonesiers zich luidruchtig voor het hotel verzamelen. Volgens het RAPWI.verslag voelen de Japanners zich in hun hemd gezet, een verslag van de Japanse militairen ontbreekt.
    4) Het RAPWI-team kan geen gebruik maken van hun verbindingsapperatuur en gebruiken de telefoonlijnen van het hotel. De Indonesische autoriteiten luisteren niet alleen de telefoonlijnen af, maar gebruiken het hotelpersoneel om gesprekken van de geallieerde militairen af te luisteren. Diverse Indonesische verslagen zijn beschikbaar en on-line te lezen.

    De Nederlandse verhalen op die van Jack Boer en sergeant Bals zijn veelal gebaseerd op horen-zeggen of van degenen die zich buiten het hotel bevinden, indirecte en weinig betrouwbare bronnen.

    Op basis van de verschillende rapporten is best een “reconstructie” van het vlagincident te maken.

    Eén en ander afdoen als propaganda past wellicht in de koude oorlog aan het front in Duitsland , de Russen hadden niets voor niets een krant die Pravda heette en de KPN had partijblad met de welluidende naam De Waarheid.

    En wat weten we van het incident waarbij mr. Ploegman betrokken is, wat zijn de bronnen?

    • PLemon zegt:

      @ is best een “reconstructie” van het vlagincident te maken.

      # Misschien nog zinvol om de beelden ( vlagincident vanaf 08.00) op deze documentaire
      terug te zien.

      *** Documentaire van Pia Media (Michiel Praal en Pia van der Molen) voor Omroep MAX over de 20.000 Nederlandse slachtoffers van de zgn. Bersiap (1945-1948) in voormalig Nederlands-Indië

      NB Archief van Tranen
      Over de bersiap-periode heeft Pia Media in opdracht van Omroep MAX een documentair tweeluik gemaakt, dat op televisie is uitgezonden. U kunt de uitzendingen hier bekijken:

      Voor Deel 1 ‘Bevrijding zonder vrede’ klik hier >>
      Voor Deel 2 ‘De onschuld vermoord’ klik hier >>

      • Jan A. Somers zegt:

        Zo heeft eenieder zijn/haar eigen verhaal. Typisch Indisch! Prachtig!

        • Ron zegt:

          Ben van Wijk woonde met familie in Bandung. Ging naar de plaatselijke HBS.
          Moeder was Indisch en vader een totok. Ben had de kleur van Pa; blond en meer wit.
          In de jaren 50 werd hij vaak door groepen Indonesiers opgewacht en in elkaar geslagen. Het werd zo erg, dat hij niet meer naar school durfde te gaan.
          Zijn oudste zus woonde met haar echtgenoot in Jakarta. Ben verhuist naar Jakarta.
          Ging daar naar de HBS en woonde in bij zus.
          Echter na een poosje werd Ben ook daar door groepen Indonesiers aangevallen en in elkaar geslagen. School deed er niets aan, want het gebeurde er buiten.
          Uiteindelijk besloot de familie Ben maar naar Nederland te laten gaan. Naar Priok gebracht en wist aan boord van een schip dat voor vertrek naar Nl klaar lag, te komen.
          Schip vertrok met verstekeling naar Nederland.
          Ben woont nu in de San Diego area, getrouwd met Medy en heeft 3 kinderen.
          Was hoofd laborant geweest, maar nu gepensioneerd en in de leeftijd ver in de 80. U mag als u het wil, van genieten, maar Ben heeft op oudere leeftijd er minder plezier aan. Typisch Indisch

          Ja meneer Somers: Zo heeft eenieder zijn/haar eigen verhaal. Typisch Indisch! Prachtig!

        • Henk Anthonijsz zegt:

          Ja, Augustus 1945! Japan legt de wapens neer. Maat toen kwam de Bersiap! Indonesie wil de vrijheid.Hun goed recht.Voor mij was het de nacht van 24/25 november 1945. Wij werden door de voormalige bezetters naar veilig gebied gebracht. Ongelooflijk! Japanners redden ons leven! Was toen 18 jaar. Nu ben ik 94 jaar.
          Kan die angstige periode nmaar niet vergeten! Hebben jullie dat ook? Het laat me niet los.

      • Peter van den Broek zegt:

        Ik had de film al eens gezien maar nu valt mij op dat Peter Steenmeijer verslag doet over de gebeurtenissen in Soerabaja, waarbij in de Bersiaptijd zijn jongere broertje Hugo werd vermoord. Als ik zijn informatie vergelijk met die van de Oorlogsgravenstichting, dan stierf zijn broertje Hugo op 13/05/1947!!! Iets klopt hier niet, zijn broer had eigenlijk al in 1945 gestorven moeten zijn. Wie is dhr Steenmeijer eigenlijk? Was hij niet directeur van de Oorlogsgravenstichting? Hij zal toch wel weten wanneer zijn broertje is gestorven?

        En dat dat interview met Louis Bals is wel opzienbarend (om ongeveer 8:53). Louis Bals, toentertijd RAPWI-lid en zelf aanwezig in het Oranje Hotel geeft aan dat het vlagincident de lont in het kruitvat was, Soerabaja was toen al niet zo rustig. Wat ik mis is dat hij niet aangeeft wie de beslissing gaf tot het hijsen van de Nederlandse vlag en welke personen deze vlag hesen. Jack Boers geeft dat zelf aan. Later kwam KTZ Huijer!!!!!

        • Robert zegt:

          Scrivener’s errors worden gemaakt in all bureaucratische entiteiten! Dat Hugo vermoord werd is zeker.

        • Jan A. Somers zegt:

          ” Louis Bals, toentertijd RAPWI-lid en zelf aanwezig in het Oranje Hotel geeft aan dat het vlagincident de lont in het kruitvat was,” Als u mij had geraadpleegd, had u allang kunnen lezen: “Op 19 september vond hier het vermaarde vlagincident plaats dat door velen werd gekarakteriseerd als het aansteken van de lont in het kruitvat: op het Oranjehotel was de Nederlandse vlag gehesen hetgeen door de Indonesische jongeren als een provocatie werd opgevat. Het hotel werd bestormd, van de neergehaalde vlag werd de blauwe baan afgescheurd en opnieuw als rood-witte Indonesische vlag gehesen. Voor het eerst was het Nederlandse gezag openlijk getart, uitmondend in fanatieke haat. In de daaropvolgende gevechten tussen Indonesische jongeren en Nederlanders vielen gewonden en een (Nederlandse) dode. De Japanners stelden de avondklok weer in en de volgende dag werd een grote demonstratie hardhandig uiteen gejaagd.” Ik dacht voldoende tekst in een verhaal dat reikt van 1596 tot 1949. U zult wel denken: amateuristisch gelul! Geeft niet hoor.

    • Jan A. Somers zegt:

      Bij de RAPWI was inlichtingenwerk minstens zo belangrijk als medisch werk. Voor medisch werk werden plaatselijke medici ingeschakeld. Artsen met RAPWI-bevoegdheid. Zie de brieven van mijn vader.
      “geen interneringskampen in de buurt van Soerabaja”. Dat was al lang bekend, al sinds ca. 1943. Toen is mijn zus ook overgebracht naar Midden-Java. Maar toen in 1945 zat Soerabaja al vol met ex-geīnterneerden. Bovendien was dit een van de kantoren voor een groot deel van Java, niet alleen voor Soerabaja. De RAPWI-mensen waren dan ook betrokken bij het werk van de KKS.

  13. Bung Tolol zegt:

    Er werden 7 kleine kinderen uit het gezin Engelenburg vermoord ,in stukken gesneden ( Getjintjangd) ook hun moeder werd de dood ingejaagd .In Soerabaja werden bij weerloze vrouwen de vagina doorboord met de bambu rucing en bij jonge meisjes werden de borsten afgesneden en nog veel meer ellende ,wat zou het commentaar geweest zijn van Roos Engelenburg ,toen zij er achter kwam dat haar moeder en haar 7 broertjes en zusjes beestachtig vermoord waren ? Toch niet “” Typisch Indisch ! Prachtig !

    • Ron zegt:

      Moeilijk voortestellen. En je vraag je af? Is dat typisch Indisch?

      • Bung Tolol zegt:

        @Ron : Het was natuurlijk een retorische vraag ! Kijk als die documentaire van Pia van der Molen ging over hoe lieflijk en gezellig het leven was in die voormalige kolonie en mensen vertellen over hun onbezorgde jeugd ( jij dus niet ,want die heb je niet gehad ) en andere leuke dingen o.k kan ik mij het commentaar “”Typisch Indisch ! Prachtig!”” wel voorstellen is dan ook gepast .Maar die documentaire ging over moord en doodslag ,vooral die moordpartij op die kleine kinderen Engelenburg heeft mij erg aangegrepen ! VRESELIJK !! Ja dan past het commentaar “”Typisch Indisch ! Prachtig !”” er totaal niet bij is zelf ongepast .

        • Jan A. Somers zegt:

          “ging over hoe lieflijk en gezellig het leven was in die voormalige kolonie en mensen vertellen over hun onbezorgde jeugd Dat was toch normaal voor ons? Zo leven we hier ook nog steeds?
          “Vele anderen zijn niet eens genoemd!” De meeste mensen in Soerabaja merkten hier niets van. De meeste verhalen dateerden van later (soms zelfs pas in Nederland!)., En allemaal van horen zeggen, uit de zoveelste hand. Wie van ons heeft zelf gezien:wat nu allemaal geschreven wordt? Zelf was ik tot 20 oktober elke middag op straat, in ongeveer een kwart van de stad. Ja, af en toe zag ik Japanners getjingtjangt worden. Zelf heb ik nog ingebroken in een huis waarvan de Japanse bewoners waren vermoord. Pas eind november heb ik meerdere slachtoffers gezien en geborgen. Collateral damage voor bewoners die ze bij het plunderen waren tegengekomen. Maar die kennis heb ik alleen voor deze situatie waar ikzelf bij betrokken was. Hoevelen van ons kunnen dit van zichzelf ook nog vertellen? Ja, van horen zeggen. De tellingen van de aantallen slachtoffers begonnen pas bij het herbegraven van doden. Maar wie heeft die moordpartij zelf meegemaakt? Horen zeggen uit de zoveelste hand.

        • Ron zegt:

          @@En allemaal van horen zeggen, uit de zoveelste hand. Wie van ons heeft zelf gezien:wat nu allemaal geschreven wordt? @@
          Heer Somers, aub laat dat woord allemaal toch weg. Ondergetekende wel en velen van mijn leeftijd hebben mij veel kunnen vertellen. Want als kind hebben ze dat ergens in hun geheugen opgeborgen. Diversen hebben er nu last van.

        • Ron zegt:

          @Bung T: Dat heb ik ook begrepen. Zoals eerder vermeldt heb ik ook die film van Pia hier in mijn lade. Daarbij heb ik mij de opdracht gegeven, toen ik op mijn 66 jaar met pensioen ging, voor mijn moeder te schrijven. En hoe meer info ik verzamelde, des te erger werden mijn bevindingen.

  14. Robert zegt:

    Dit zijn maar enkele geregistreerde verdrietige gevallen. Vele anderen zijn niet eens genoemd! Zij werden ook lafhartig gemarteld en vermoord door zg. vrijheidsstrijders die van mening waren dat ze heldendaden verrichtten.

    • RLMertens zegt:

      @Robert; ‘verdrietige gevallen etc.’- Door ons beleid; geen zelfbeschikkingsrecht=geen merdeka volgde bersiap;de moordpartijen. Met vervolgens een debacle; het einde van Indië! Met zovele slachtoffers; waarvoor?

    • Peter van den Broek zegt:

      Soms lijkt geschiedschrijving op het weglaten van bepalende feiten.

      Het vlagincident verhaal is overbekend , maar om te begrijpen wat er precies gebeurde, mogen de namen van Vaandrig Lansdorp en Jack Boer niet in het verhaal ontbreken . Als zelfs sergeant Bals, aanwezig in het hotel antwoord geeft of het een juiste of foute beslissing was die vlag te hijsen, dan zijn we een stap verder. Dan kom ik op de”chain of command” en vetscbijnt de hoogste Nederlandse militair in het team de ltnt Antonissen in beeld, Zijn verslag over de gebeurtenissen ontbreekt. Het is moeilijk voorstelbaar dat hij zo’n netelige beslissing zelfstandig neemt Wie was zijn meerdere om zo’n onverantwoorde beslissing te nemen, de Israëliërs gaan toch ook niet in in het centrum van Damascus de Davidsster op een hotel hijsen? Die vraag mag toch eens beantwoord worden om het incident te begrijpen?

      • Jan A. Somers zegt:

        Leuk voor een faculteit geschiedenis. In onze verhalen totaal irrelevant. In welke ”chain of command” zat overigens de heer Boer op dat moment? Hij zat toch niet als militair in het Oranjehotel? Hij had er niets te maken. Deze burger zit op het ogenblijk wel in een ”chain of command”, Zeeuws meisje wil zonodig e-mailen.

  15. Robert zegt:

    Inderdaad waarvoor lafhartig vermoorden van onschuldige slachtoffers? Voor de onafhankelijkheid van wie? Alleen de nieuwe “meesters” kregen het voor het zeggen en werden onafhankelijk en zijn nu weer afhankelijk van de internationale corporations.

  16. Robert zegt:

    Vraag maar aan de “nieuwe meesters” van wie ze afhankelijk zijn en met wie ze viool spelen met lange strijkstokken. Vele “oude meesters” waren ook autochtonen vanaf de lurah tot hoger op. die wisten hoe de bevolking te belaasteren en uit tezuigen.Vraag maar aan de Hadj reizigers(arme tanis) die naar Mekka gaan hoe ze van hun gronden worden beroofd door hun eigen bangsah.

    • RLMertens zegt:

      @Robert; ‘lange strijkstokken etc.’- Voorheen waren wij het, die viool speelden! En nu zij…..Het lijkt wel of u ze dat misgunt! De pijn zit er nog steeds in, zie ik.

      • Robert zegt:

        De pijn is van het overgrote deel van de bevolking van Indonesie die na de “onafhankelijkehid” er niet op geworden is.De betjakrijder is nog steeds betjak rijder, de rombeng man is nog steeds rombeng man,de armen zijn nog steed arm of nog armer, etc.Alleen voor de “nieuwe meesters” veranderde de situatie.

      • Robert zegt:

        Ik heb geen viool gespeeld in Ned,Indie noch in Indonesie.Ik had niet eens een strijkstok(misschien een tussen mijn benen) zo arm waren wij.

        • Ron zegt:

          De strijkstok werd door de corrupte Indonesiers gespeeld. Ook vandaag nog. Zelf hun eigen landgenoten in SoCal moeten hun strijkstok beluisteren en beantwoorden.

  17. Hans Boers zegt:

    Het gaat niet om dit “draadje” alleen, maar bijna op alles wat hier door de webmaster geplaatst wordt:

    Af en toe lijken de reacties die men elkaar toebedeeld wel op een vervolg van die ellendige tijd, waarbij velen geheel onnodig het slachtoffer van zijn geworden..

    Af en toe lijkt het wel of men elkaar het licht in de ogen niet gunt, als een reactie gegeven wordt die naar de zin van een mede-reageerder is.

    Af en toe lijkt het wel of die ellendige tijden van oorlog, bersiap, kommer en kwel hier nog immer voortduren…. in plaats van te beseffen en er vrede mee te hebben, dat het voorbij is, over en sluiten is…. die elledige tijden…

    En dat men op zijn minst de slachtoffers respecteert in plaats van over hun ruggen persoonlijke “vete’s” op de mede reageerders oraal om de oren mee tracht te slaan of te bamboe-roentjingen en over de ruggen van de slachtoffers constant het persoonlijk gelijk binnen willen halen.
    Over hun ruggen? Jawel, want waren er geen slachtoffers geweest, dan had men hier ook niets om elkaar het leven zuur te maken toch.

    Triest.

    • Jan A. Somers zegt:

      “dan had men hier ook niets om elkaar het leven zuur te maken toch.” Dan zoeken ze het toch? Ik verval ook in deze zonden! Als ik als persoon wordt aangesproken als klootjesvolk (wat ik misschien ook een beetje ben?). Maar ja, ik ben maar een gewone letnan sadja.

      • Hans Boers zegt:

        Heer Somers…U bent één der weinigen die nooit scheldt of schimpt of zelfvoldaan uw mening verkondigt.

      • Arthur Olive zegt:

        Heer Somers als u denkt dat u als persoon wordt aangesproken als klootjesvolk waarom geeft u die schrijver dan bijles in onze geschiedenis? “He bites the hand that feeds him.”

        • Jan A. Somers zegt:

          “waarom geeft u die schrijver dan bijles” Eigenlijk vind ik het wel een beetje leuk hoe of iemand zich in alle bochten wringt om mij dwars te zitten. Omdat ik niet zo knap ben in de wetenschap van Excel. En dan ben ik een beetje stout. Als ik iets heb geschreven, gok ik al hoe of ik in de grond wordt geboord. Hoera, het klopt meestal!

        • Ron zegt:

          @@. En dan ben ik een beetje stout.@@
          Een vorm van sadisme?

        • Jan A. Somers zegt:

          “Een vorm van sadisme?” Mag u best zo noemen hoor. Ik heb er in ieder geval plezier in gehad. Maar ga het minderen, kost mij te veel tijd.

    • Hans Boers zegt:

      …die naar de zin van een mede-reageerder is….
      Moet zijn: dat NIET naar de zin van een mede-reageerder is…

  18. Peter van den Broek zegt:

    De naam Engelenburg ben ik maanden tegengekomen en heb hun namen netjes geregistreerd. Engelenburg is in verschillend documenten in het dossier Jack Boer vermeld (41,54,63) zie Archief van Tranen. Het is me een raadsel hoe die documenten in het dossier Jack Boer zijn terecht gekomen en waarom Boer die juist verzamelde. Ik lees de verhalen over die familie in Oorlogsgravenstichting.nl na en leg de nieuwe gegeven weer vast en ik probeer er een verhaal van te maken. Deze gegevens heb ik niet alleen onder de naam nagdireso maar ook Toempang verzameld. Nu merk ik pas dat op die datum andere mensen zijn vermoord. Ligt Toempang eigenlijk in de buurt van Ngadireso? Wat is het verband tussen die twee gebeurtenissen?

    Ik zal kijken of ik er een verhaal van kan maken. Het is wel voorbij, maar ik heb er geen vrede mee. Het verhaal is nog niet afgesloten. En ik heb het nog geeneens over de daders en degene(n) die het besluit nam/namen om d jacht te openen op deze mensen in de bersiaptijd?

    Met wie kan er daarmee in discussie gaan?

    En zo heb ik duizenden namen, waarbij ik dezelfde opmerkingen en vragen bij kan stellen. Nu nog de antwoorden. Bijna 75 jaar geleden

  19. Peter van den Broek zegt:

    @ Arthur Olive “The hands that feeds…” dat klopt, maar soms wordt er wat geserveerd van onbestemde herkomst. Ik proef niet alles wat me voorgeschoteld wordt.

    Toch zijn het aanknopingspunten. Neem dat van verhaal over Engelenburg. Dan zie ik op YouTube ook het aangrijpend verhaal van mevr. Moormann over de moord op haar moeder en broertje in Toembang of eigenlijk Watesbeloeng , dat komt me ook bekend voor !!!!

    Dan valt mijn oog op de naam op Henk Kemper. Kemper, die naam ken ik , o, ja hij wordt door Dr. H.Th. Bussemaker in zijn boek “Bersiap opstand in het paradijs een paar maal aangehaald. Hij is zelfs persoonlijk door Bussemaker geïnterviewd. Kemper verwart soms data: 15 augustus = 15 oktober 1945, maar de fout ligt voor de hand en zijn bevrijding uit de Werfstraatgevangenis in december=10 November. kan gebeuren. Hij heeft zelfs Jack Boer ontmoet in de gevangenis, maar geef helaas niet aan hoe laat dat op 10 November gebeurde. Dat zou een echte verrassing zijn.
    Hij werd zelf niet uit de gevangenis geëvacueerd naar Batavia,. hij “kraakte” een woning in Soerabaja en bleef daar wachten op zijn ouders.

    Zijn verhaal klinkt geloofwaardig, hij vertelt dingen over de gebeurtenissen in Soerabaja en de gevangenis die passen in het verloop van de geschiedenis, valt weinig op aan te merken.

    De Indonesische autoriteiten geven op 15 Oktober bevel (Indo-)Europeanen op te pakken en in de Werfstraatgevangenis op te sluiten. Sommige bronnen geven aan dat Europeanen naar de Baboetangevangenis werden versleept maar dat berust niet op getuigenverklaringen (zie Bersiapatlas) https://bersiapkampen.nl/Boeboetan.htm

    De goed georganiseerde en ruim opgezette azzia’s duurden van 15 tot 17 oktober. Er werden meer dan 3500 (Indo-) Europeanen (mannen en jongemannen) opgepakt, waarvan 1600 een bezoek aan de Simpang Club brachten, maar ook met de met hen sympathiserende Indonesiers. Jack Boer was één van de laatsten die werd opgepakt, hij hield zich weliswaar schuil in de tuin van zijn woning, maar de Indonesiërs wisten hem toch te vinden. Aangezien de Werfstraatgevangenis vol was, werd Jack Boer gevangen gezet in een ommuurd huis, waaruit hij kon ontvluchten naar de binnenvallende Brittenzie boek j. Boer.

    Vergelijk ik mijn statistiek van geregistreerde Bersiapslachtoffers in Soerabaja , dan valt op dat alhoewel 15 Oktober als Bloody Monday bekend staat, ik op die datum weinig geregistreerde doden heb. Maar volg ik de verhalen van de overlevenden, dan krijg ik een indruk dat oktober/november een bloedige periode was, kan best met een 1000-tal slachtoffers (doden en vermisten).

    In de Bersiapverhalen herken ik genocidale kenmerken, maar dat heeft lang geen genocide te betekenen, dat vergt nader onderzoek.

    • Arthur Olive zegt:

      “Ik proef niet alls wat mij voorgeschoteld wordt”
      Neen , natuurlijk niet, maar het is de manier van weigeren.

    • Jan A. Somers zegt:

      “geven op 15 Oktober bevel (Indo-)Europeanen op te pakken ” Ik heb nog tot 20 oktober vrijelijk op de fiets door Soerabaja rond gereden. Op weg naar Toendjoengan kwam ik wel langs de Simpangvclub, daar was wat meer reuring dan anders.
      “dat Europeanen naar de Baboetangevangenis werden versleept maar dat berust niet op getuigenverklaringen” Verslepen is een groot woord, het ging gewoon op een vrachtauto. Ik vergeef het u, maar u heeft tenminste één getuige gemist. Na de Simpangclub ben ik eerst naar de Boeboetangevangenis gereden, maar die zat al vol. Dus door naar de Werfstraatgevangenis, die ook al propvol zat, maar gewoon ingeduwd. Ze moesten mij toch kwijt? En dat was 20 oktober, dus na 17 oktober (kunt u verbeteren in uw Excel)..Ik ben overigens blij niet in Boeboetan terecht te zijn gekomen. Die zat vol Japanners waarvan er velen zijn vermoord.
      “Hij is zelfs persoonlijk door Bussemaker geïnterviewd.” En mijn dochter heeft de heer Bussemaker geïnterviewd, heeft u dat ook al gelezen?
      “en degene(n) die het besluit nam/namen om d jacht te openen op deze mensen in de bersiaptijd?” Voor Soerabaja kunt u dat bij mij lezen, heb ik hier al eens geschreven.
      “dat oktober/november een bloedige periode was,”Deze getuige heeft hier al,geschreven dat dit voor Soerabaja van 29 september tot 10 november was.

  20. Peter van den Broek zegt:

    Henk Kemper trekt mijn aandacht door het aangrijpend interview. Hij is een moedige man, die ondanks de verschrikkelijke gebeurtenissen er toch nog over kan vertellen, hij was vrijwilliger bij Stichting Oorlogsverhalen en hij is op verschillende video’s te zien. Hij wordt nadrukkelijk en herhaaldelijk door Bussemaker in zijn”Bersiap, opstand in het paradijs…” genoemd. Opmerkelijk is wel dat Bussemaker hem in 2004 Breda bezoekt, wat zocht Bussemaker? ik zou wellicht zijn verslag erover het IHC kunnen bekijken, want die heeft zijn archief.
    Interessante en aandoenlijke man, dhr Henk Kempe, jammer genoeg overleed hij ik dacht in 2013.

    Dhr Somers-20 oktober opgepakt – bron I4E 2020- en vul dat in mijn EXCEl-sheet, maar daarin staat al dat hijzelf zegt dat hij “omstreeks 15 oktober” werd opgepakt (bron Javapost).Ondanks dat schrijf ik 20 oktober op met tussen aanhalingstekens (tegenstrijdige verklaringen).

    Tussen 10 november en 30 november, sterven er minstens 26 personen in Soerabaja, althans die bij de Oorlogsgravenstichting geregistreerd zijn.
    Maar natuurlijk zijn er meer slachtoffers . Afgezien van de tienduizenden Indonesiers die sneuvelden bij de slag om Soerabaja , zijn er in die periode talloze (Indo-) Europeanen en Chinezen afgeslacht. De Britse verliezen zijn op éen hand te tellen. Ik ken er twee, allebei Gurkha’s, waarvan één bij de bevrijdingsactie in de Werfstraatgevangenis sneuvelde. Ook vergeten door die ondankbare Nederlanders.

    • Jan A. Somers zegt:

      Ja, sorry, ik word al oud. Het was 20 oktober. Ik heb nu een ezelsbruggetje, ik zat toen drie weken in de Werfstraatgevangenis. Die data zijn overigens in die tijd vaak discutabel. Dat het 10 november was, hoorde ik pas later. Je had tenslotte geen kalender. Zo weet ik van mijn Kenpeitaitijd helemaal geen data meer. Alleen ongeveer de maanden. Ach, niet zo belangrijk, ik ben geen historicus.

    • Jan A. Somers zegt:

      Het is onzinnig om over het begin en einde van de bersiap te discussiëren, dat zijn arbitraire data. Op elke plaats op Java en Sumatra is dat anders. En de mensen die het aangaat op die plaats, weten het ook niet precies (meer). Dan krijg je data per definitie.
      Voor mij in Soerabaja heb ik het begin gesteld op de dag dat door een groep voormalige Peta, Heiho en Seinendan-soldaten een actieplan werd opgesteld. Het mobiliseren en ophitsen van het (kampong)volk met de kreet siááááp, het gevangen nemen en ontwapenen van Japanse militairen en het bezetten van de telefoon- en telegraafkantoren. Uiteraard zonder loon, daar moesten ze zelf maar voor zorgen. In mijn aftands geheugen was dat 29 september 1945.
      Het eind van de bersiap in Soerabaja heb ik arbitrair gesteld op 10 november. Een voor mij goed te onthouden datum, met daarvoor en erna dagen waarop van alles en nog wat gebeurde, vaak met dodelijke afloop.. Voor de bersiap is dan van belang dat een paar dagen voor of na 10 november in de wijk Darmo (en mogelijk ook de Embongs en Goebeng) de bewoners (waaronder mijn moeder en zus) werden weggevoerd ter bescherming (tegen wat?). Direct daarna werden die woningen geplunderd door bersiapvolk. De enkele achtergebleven bewoners werden vermoord. Mensen op het verkeerde moment op de verkeerde plaats.
      Ons bergen van lijken, na mijn terugkeer uit Batavia in Soerabaja, begon in Darmo, ik dacht zo rond 25 november. Zo te zien en te ruiken, tussen de verminkingen door, zo’n twee weken oud. Die stoffelijke resten werden, zo compleet als mogelijk, door ons afgeleverd in het Katholieke Ziekenhuis , tegenover het Leger des Heilshospitaal aan de Reinierszboulevard. Met een papiertje erop met vindplaats en vinddatum. Na een dag waren ze daar alweer verdwenen, en begraven. Als data dus alleen bekend de data van het vinden en begraven. En die liggen dus na 10 november. Door ons in Darmo en de Embongs zo’n 10-12 lijken. Wat er op alle andere plaatsen is gevonden en geborgen weet ik natuurlijk niet. Maar na 10 november zijn er waarschijnlijk ook eerder gewonde personen overleden. Bersiapdoden, maar ook zieke burgers. En vergeet de mogelijke slachtoffers van de strijd niet. Bij de kruisen staat geen doodsoorzaak.

      • Peter van den Broek zegt:

        1) Zijn het begin en het eind van de Bersiap “arbitraire” data?
        2) Op welke plaatsen op Java en Sumatra was de Bersiap zo anders?
        3) Welke mensen in welke plaatsen op Java en Sumatra weten het ook niet zo precies?
        4) uit welke personen bestonden die groep voormalige Peta, Heiho en Seinendan-soldaten die een actieplan opstelden.
        5) Maar als deze groep heiho/Peta/Seinendan met naam en toenaam bekend was, dan zou hun woede en wraaklust gericht zijn op Japanners, maar daar gaat de Bersiap niet over,, die gaat over de jacht op (Indo-)Europeanen en hun sympathisanten. Ik zie geen oorzakelijk noch geloofwaardig verband tussen die groep Indonesiers en Bersiapslachtoffers

        En de Bersiap zou alleen al in Soerabaja op 10 November afgelopen zijn, maar dat is wel arbitrair, gebaseerd op veronderstellingen,

        Als de daders niet bekend zijn, hoe kan er dan gediscussiered worden over begin en eind, laat staan wat er tussen gebeurde in de Bersiap????

        Bovenstaande reactie is wel heel in zijn algemeen gestel, zegt eigenlijk niets konkreet. Het zijn uitspraken zonder bewijs, daargelaten dat er vragen worden gesteld, zonder antwoord. Dhr Somers had toch van zijn moeder en zuster kunnen weten wanneer zij uit Soerabaja werden weggevoerd?.

        • Ron zegt:

          U heeft 5 vragen:
          1) Zijn het begin en het eind van de Bersiap “arbitraire” data?
          Daar twijfel ik niet aan. Op Sumatra kregen ze het nieuws van Java en pasten dat ook toe.
          2) Op welke plaatsen op Java en Sumatra was de Bersiap zo anders?
          Overal was het anders. Het waren bendes, die op eigen houtje wilden moorden. Hooreden berichten van diverse kanten en wilden gewoon het zelfde doen.
          3) Welke mensen in welke plaatsen op Java en Sumatra weten het ook niet zo precies?
          Het was een periode die chaotisch was en niemand wist wat er aan de hand was. Niemand wist precies wat er gebeurde. Er waren groepen die alleen wilden moorden. Soms ook elkaar. Ik spreek over jonge Indonesiërs. Indo’s zaten in jappenkampen of beschermd door Engelse soldaten.
          4) uit welke personen bestonden die groep voormalige Peta, Heiho en Seinendan-soldaten die een actieplan opstelden. Uit bandieten, moordenaars, die leiderschap hadden. Velen gewoon gangsters.
          5) Maar als deze groep heiho/Peta/Seinendan met naam en toenaam bekend was, dan zou hun woede en wraaklust gericht zijn op Japanners, maar daar gaat de Bersiap niet over,, die gaat over de jacht op (Indo-)Europeanen en hun sympathisanten. Ik zie geen oorzakelijk noch geloofwaardig verband tussen die groep Indonesiers en Bersiapslachtoffers
          De japanners hebben hun opgeleid. Tijdens de opleiding werd hun ook geteld: Azie voor de Aziaten. Daarnaast waren de Indo’s de gemakkelijkste prooi. Verzwakt uit de jap kampen. Weinig risico voor deze moordenaars.

        • Jan A. Somers zegt:

          “zou alleen al in Soerabaja op 10 November afgelopen zijn,” Wie heeft dat gezegd? Voor mij was de bersiap in Soerabaja geëindigd. Uiteraard, zoals u weet was er vanaf ongeveer die datum weer gezag, met verantwoordelijkheid voor rust, orde en veiligheid Over andere plaatsen heb ik het niet gehad, weet daar niets van..
          “geen oorzakelijk noch geloofwaardig verband tussen die groep Indonesiers en Bersiapslachtoffers” Maar wel een oproep tot …..(had u bij mij kunnen lezen).
          “Dhr Somers had toch van zijn moeder en zuster kunnen weten wanneer zij uit Soerabaja werden weggevoerd?.” Dat is uw totale onbegrip (of onbenul) over de situatie gedurende de bersiap. Wie kijkt er nou bij het gevankelijk wegvoeren nog even in zijn agenda (die ze niet hebben), en maken daar een aantekening van? En bewaren die agenda (die ze niet hebben), bij het verslepen van hot naar her? Omdat in 2020 er naar wordt gevraagd.
          “Nadat een militair historicus mij had uitgelegd, dat bij de aankomst op 24 oktober van de eerste Britse troepen van het 49th Brigade geen Gurkha regiment aanwezig was. U schijnt te stikken in de militaire rapporten. Waarom niet even de samenstelling van de 49th nagelezen. Kunt u ook bij Meelhuijsen vinden. U vindt Meelhuijsen niks, voor dat oordeel moet u dat dan toch hebben gelezen? En ook van de 5th Indian Division.
          “zijn er in die periode talloze (Indo-) Europeanen en Chinezen afgeslacht. “En vergeet de vermoorde Japanners niet!
          “04:00 uur inval in de Werftstraatgevangenis en bevrijding van meer dan 3500 gegijzelden,
          -06:00 uur begin Britse hoofdaanval” En de bewaarders waren gevlucht, dat zijn geen vechters. Welke Indonesiërs zouden dan om half zes ons uit de cellen hebben gehaald voor het ochtendeten. En om zes uur de cellen in teruggestuurd?
          “11:00 uur bombardement met scherfgranaten dicht in de buurt van de Werfstraatgevangenis, de bevrijde gevangenen zijn voor hun eigen veiligheid gedwongen naar hun cellen terug te keren.” Ik zei toch zes uur! Ik wist niet eens dat we bevrijd zouden zijn geweest!
          ” toen hij opgepakt werd, zijn verblijf in de Simpang Club, zijn transport naar en verblijf in de Werftstraatgevangenis en daarna, ” gelukkig, hoef ik het niet voor de zoveelste keer te vertellen. Ben ik daardoor geen ” aardige Indischman.”? (heb daar zo mijn ideeën over).
          “de manschappen van de 5th divisie, die ervaring hadden in straatgevechten, maar anderzijds door de gevolgde tactiek: Wijs geworden door de smadelijke nederlaag van de 49th brigade (group) van brigadier Mallaby pasten de divisiechef gen. Mansergh zijn tactiek aan.” Die twee legereenheden hadden totaal verschillende instructies. Die lui van 5th division kwamen overigens voor een groot deel uit Noord-Afrika, dat waren geen straatgevechten! En de 5th dividion acteerde uiterst voorzichtig = langzaam. Deden zes uur over de afstand Perak>gevangenis. (dan was de heer Boer sneller met zijn half uurtje. Maar hij was natuurlijk slimmer, en de Indonesiërs sliepen nog.)
          “de reddingsactie van 3500 Europeanen, ” De heer Boer had nog geen last van aantalleninflatie. Hij heeft het over 2384 door hem bevrijde gevangenen. Ik zie hem al staan. met een stukje papier en potlood turven.
          “Europeanen in het voormalig Nederlands-Indie, ook Jack Boer, noemden alle Brits-Indische soldaten Gurkha’s” En wij noemden alle Molukkers Ambonezen! En alle inlanders Javanen. En de Zeeuwen Hollanders.
          ” handenvol overheids geld weggegooid en ellenlange discussies worden gevoerd of Jack Boer al dan niet een MWO verdiend.” Dat was toch aangeslingerd door twee vooraanstaande Indische mensen?
          “2384 personen uit de Werfstraatgevangenis met schepen naar o.a. Batavia geëvacueerd.” Na de Princess Beatrix is er volgens mij geen een evacuatieschip meer geweest. Zowel Singapore als Batavia zaten vol. Ik heb ze nog even voor u geteld: 34 vrouwen en 36 kinderen, die al eerder uit Soerabaja waren overgebracht naar een opvang in Oedjoeng. 421 mannen uit de Werfstraatgevangenis. Naar Batavia, niet “naar o.a. Batavia geëvacueerd.”
          “Hij zal toch wel weten wanneer zijn broertje is gestorven?”Hoe dan? Hebben die bersiappers dat aangegeven op het gemeentehuis?
          Over datums en tijdstippen:als verhaaltje: Komt een Japanse Kenpeitaier/pemoeda/ bersiapper mijn huis binnen (In Indië staat de voordeur overdag open zoals u weet!) en gelast mij mee te gaan. Ik vraag hem naar zijn legitimatie, en vergelijk de foto met zijn ware gezicht OK. Vraag ik: een momentje, moet een andere broek aantrekken en mijn koffer pakken. Roept; Vrouw, geef mij eens mijn agenda (die ze natuurlijk niet kan vinden), kan ik dit evenement hierin noteren, in 2020 zal iemand er mij naar vragen. En naderhand, na veel klappen enz. vraag ik: kunt u mijn overlijden melden aan mijn vrouw? Die heeft dat in 2020 nodig.

        • Peter van den Broek zegt:

          De crux in de waarneming van de gebeurtenissen om de slag in Soerabaja zit in het tijdstip van het bombardement in de buurt van de Werfstraatgevangenis

          De gegijzelden in de Werfstraatgevangenis wisten op 10 November niet hoe laat het was, de horloges waren niet al te vrijwillig overgedragen aan de Indonesiers . De gegijzelden bemerkten wel dat er op 10 November, de dag dat de grote slag om Soerabaja begon 3 grote bombardementen door Royal Navy schepen, kanons van het Britse leger en vliegtuigen ook aanvallen op Indonesische linies werden uitvoerden. De vliegtuigen fungeerden ook als vuurgeleidinginstrument, .want in een stad is het van een paar kilometer afstand moeilijk schatten waar de granaten van de schepen of de kanons van het Britse leger terecht komen.

          De opdracht voor deze grootscheepse, geconcentreerde en gecoördineerde bombardementen kon alleen door de divisiechef gen Mansergh worden gegeven
          Het enige bombardement dat in de buurt van de Werfstraatgevangenis werd uitgevoerd, vond plaats om 11:00 uur . Dat is het ENIGE moment dat granaatscherven in de buurt van de gevangenis neerkwamen. Omdat de levens van de gegijzelden in gevaar kwam werden zij teruggestuurd naar hun cellen. E.e.a. wordt ook door andere gevangenen bevestigd, zie getuigenissen bij Klaessen in zijn boek “macaber Soerabaja” en in archief van tranen, dossier Jack Boer. Gevangenen vertellen dat de granaatscherven op ongeveer 100 yards afstand van de gevangenis neerkwamen.

          Gevangenen wisten niet om hoe laat precies de bombardementen waren., wel dat er 2 in de ochtend en 1 in de namiddag plaatsvonden . Achteraf en ik herhaal achteraf wisten zij van de Britten dat deze om 06:00, 11:00 en 15:00 plaatsvonden, waarbij die om 11:00 dichtbij de gevangenis.

          Hte misverstand bij dhr Somers is begrijpelijk. Hij had dagenlang niet gegeten, zie verslag Henk Kemper en het slaapgebrek werd in de Werfstraatggevangensi wel bevorderd. Ik kan me indenken dat hij plotseling wakker werd gemaakt, slaapdronken uit zijn cel stapte om te gaan eten en na een half uur om voor hem onbegrijpelijke redenen weer in zijn cel terecht kwam. Deze gebeurtenissen komen overeen met het bombardement van 11:00 uur.

        • Jan A. Somers zegt:

          “De gegijzelden in de Werfstraatgevangenis wisten op 10 November niet hoe laat het was, “Jawel hoor! Elke dag 05.30 appèl en in de rij voor eten. 06.00 Begin uitdelen eten.
          ” slaapdronken uit zijn cel stapte om te gaan eten” Als u me toch wilt dwarszitten, waarom dan niet op een leuke manier? Bijvoorbeeld brak appèl op het KIM, na een avondje stappen? Op mijn officiersopleiding in Breda werden we zo een keer toegesproken door onze klascommandant, kapitein Meines: “Heren toch, bij ons thuis dronken we als kind dat spul als limonade” Op zijn typische nasale toonzetting van een in Engeland opgeleide officier..

        • Peter van den Broek zegt:

          Jammer is wel dat dhr Somers nooit verteld heeft naar welk kamp(en) zijn moeder en zus zijn vertrokken, anders had ik met behulp van de atlas Bersiapkampen kunnen aangeven wanneer zijn moeder en zusje uit Soerabaja vertrokken, te voet of met vrachtwagens.

          Die atlas is best handig. Ikzelf heb uitgezocht wanneer mijn moeder uit het Japanse krijgsgevangenkamp Bangkinang bevrijd werd en hoe en wanneer ze na allerlei omzwervingen via Padang in Batavia en later Meester Cornelis terechtkwam. Ik heb via die atlas me een beeld van de kampen op Sumatra kunnen vormen. Ik had dus wat voorkennis, maar de truc is de antwoorden niet in mijn moeders mond te leggen. Mijn moeder wordt 91 en dan weet ik niet of haar geheugen haar in de steek laat of ze bepaalde kampervaringen niet met mij wil delen. Maar haar Lange Termijn geheugen laat niets te wensen over. Eén en ander heb ik in een korte biografie, verluchtigd met oude foto’s vastgelegd en wil die op haar verjaardag aan haar en mijn zusjes cadeau doen.

        • Jan A. Somers zegt:

          ” nooit verteld heeft naar welk kamp(en) zijn moeder en zus zijn vertrokken, ” Ja hoor, Patjet heb ik vroeger hier wel eens vermeld. Om die chaotische situatie te doorgronden moet wel het verhaal worden verteld:
          Op 25 oktober landden 4000 man van de 49e Indian Infantery Brigade onder brigade-generaal A.W.S. Mallaby in Soerabaja. De landing werd door de PRI geaccepteerd nadat de republikeinse leiders in Batavia op de hoogte waren gesteld en de Britten hadden uitgelegd slechts te willen zorgen voor de evacuatie van de geïnterneerden en de Japanse militairen. Europese vrouwen en kinderen werden zoveel als mogelijk samengebracht in drie door die soldaten beschermde wijken Ketabang, Goebeng en Darmo. Het lukte deze militairen groepen vrouwen en kinderen uit Ketabang naar de haven te evacueren en vandaar met een Engels oorlogsschip naar Singapore te brengen. Gevechten, na het door Britse vliegtuigen uitwerpen van pamfletten waarin de overgave van de Indonesiërs werd geëist, verhinderden verdere transporten en de Brits-Indiërs brachten resterende bewoners, voor zover ze dat wilden, uit Ketabang over naar Goebeng. Het werd steeds moeilijker twee wijken te beschermen en met toestemming van de Indonesische autoriteiten werd begonnen bewoners van Goebeng, voor zover ze dat wilden, over te brengen naar het reeds overvolle Darmokamp. Een van de laatste transporten onder leiding van de Zwitserse consul M.E. Keller werd door een enorme menigte overvallen, de begeleidende militairen vochten zich dood en ruim honderd vrouwen en kinderen werden vermoord. De bescherming van het Goebengkamp moest worden gestaakt. De door generaal-majoor D.C. Hawthorn, de superieur van Mallaby, ingeroepen bemiddeling door Soekarno en Hatta leidde tot een wapenstilstand, maar na hun vertrek laaiden de gevechten weer op. Bij bemiddelingspogingen van Mallaby werd deze vermoord. Ondanks verkregen toestemming van de pemoeda’s werden voedseltransporten van de haven naar het Darmokamp niet doorgelaten. Bij voedseldroppings vanuit de lucht werd bij vergissing ook munitie voor de Britse troepen afgeworpen die buiten de wijk terecht kwam en in handen van de pemoeda’s viel. Ondanks de escalatie van het geweld als gevolg van de moord op Mallaby wisten de Brits-Indische militairen nog een groot aantal vrouwen en kinderen uit het Darmokamp naar het havengebied te brengen waarna ook de bescherming van het Darmokamp moest worden beëindigd. Ruim 6000 vrouwen en kinderen waren door de Brits-Indiërs geëvacueerd.
          Op 9 november waren de laatste onderdelen van de 5e Brits-Indische divisie op de rede van Soerabaja aangekomen; hun commandant, generaal-majoor Mansergh, stelde de republikeinen een ultimatum dat de volgende dag om 06.00 uur zou aflopen.Op basis van deze gebeurtenissen gokte ik op een paar (2? )dagen vóór 10 november als mogelijk begin van het wegvoeren van vrouwen en kinderen uit Darmo.
          Op 24 november naderden de Britten via de Reinierszboulevard Darmo, het wegvoeren van de vrouwen en kinderen moet dan al lang zijn voltooid. Uit de verhalen gok ik op een paar (2?) dagen na 10 november.
          Uit diverse bronnen heb ik begrepen dat het wegvoeren van die vrouwen en kinderen gebeurde tot bescherming. Maar waarvoor dan? De beste bescherming zou zijn bereikt met een overdracht aan de oprukkende Britse troepen!
          Mijn vader in Singapore had inmiddels van mij gehoord dat mijn moeder en zus uit Soerabaja waren verdwenen. Op een formulier van het Centraal Informatiebureau van het Nederlandsch-Indische Rode Kruis zie ik dan een verzoek tot opsporing van mijn moeder en zus door mijn vader in Singapore, 7 februari 1946. Met op 12 maart 1946 als antwoord: ” Wij kunnen u tot onze spijt nog geen inlichtingen geven, maar zullen onze nasporingen voortzetten.”
          Mijn moeder en zus waren intussen via diverse tussenstops in o.a. suikerfabrieken terechtgekomen in Patjet, een vakantieplaats hemelsbreed zo’n 80 km bezuiden Soerabaja.
          Uit een briefformulier van het Comite International de la Croix-Rouge, Délégation Java, gedateerd 1 juni 1946, kreeg mijn vader bericht dat zij waren opgespoord in Patjet, in afwachting van bevrijding en evacuatie door RAPWI: “(…) hope te be soon together again (…)”. Je zou denken evacuatie via de kortste weg naar Soerabaja. Maar neen! Via hot naar her naar Semarang! Hemelsbreed zo’n 320 km!
          In Semarang mochten ze kiezen tussen transport terug naar Soerabaja of naar Batavia. Mijn vader dacht dat ze wel naar Soerabaja zouden gaan en kwam naar mij in Soerabaja toe. Maar bij de aankomst met drie schepen bleken ze er niet bij te zijn. Mijn moeder was immers ingelicht dat ik in de Simpangclub zou zijn vermoord, en had in Soerabaja niets meer te zoeken. En Batavia was een haven dichter bij Singapore, naar mijn vader. Wij dus hup naar Batavia waar we elkaar half juni weer terugzagen. Uitgezonderd dan mijn broer in Bandoeng. Via RAPWI kwam toen vlot de reis naar Nederland tot stand.

        • Peter van den Broek zegt:

          De situatie is niet chaotisch, het verhaal maakt het alleen maar chaotisch. De enige informatie, die ik nodig heb is Patjet, een plaatsje dichtbij Modjokerto.

          De dames Somers kwamen op open vrachtwagens op 27/02/1946 aan in Patjet en werden gehuisvest in een klooster. Ze waren afkomstig uit Brangkal, een suikerfabriek in het plaatsje Brangkal-Koelon dat ongeveer 10 Km ten zuiden van Modjokerto ligt.

          Na 10 November kwamen de evacuees/geintreneerden uit Soerabaja naar brangkal. . Er kwamen op 2 verschillende datums transporten van vrouwen en kinderen uit Soerabaja. Als dhr Somers uitlegt met welke vervoermiddel de dames uit Soerabaja kwamen, dan kan ik aangeven op welke datum de dames uit Soerabaja vertrokken. Svp graag alleen maar de vervoersmiddelen (paard en wagen/auto/vrachtwagen/trein/tram en niet het hele verhaal.

        • Jan A. Somers zegt:

          ” met welke vervoermiddel de dames uit Soerabaja kwamen, dan kan ik aangeven op welke datum de dames uit Soerabaja vertrokken.” Vind ik niet zo interessant, het was kort na 10 november. Ik was al bevrijd.
          “(paard en wagen/auto/vrachtwagen/trein/tram” Gewoon afwisselend lopen en vrachtauto. Als u iets van de Indische situatie afweet zou u trein of tram niet hebben genoemd. Paard en wagen was er ook niet, wel de grobak, maar dat schoot niet op.
          “De situatie is niet chaotisch, het verhaal maakt het alleen maar chaotisch.” Ja, geredeneerd met een kopje koffie achter je computerscherm. Ik probeer me te verplaatsen in de mensen zelf. En de impact, de perceptie die op je afkomt., Als je niet weet wat ze met je aanwillen, van hot naar her, allemaal onbekende plaatsen, ‘s-ochtends niet weten wat de dag brengt, bang, honger, ziek, waar is mijn gezin. Dat zou voor mij chaotisch zijn, niet achter de computer.
          De enige vragen die me interesseren:
          Waarom zijn ze weggevoerd? Waarmee de Indonesiërs zich toch onnodig een hoop toestanden op de hals halen.
          Waarom niet na 1 juni 1946 linea recta naar Soerabaja teruggebracht. Hooguit twee uur rijden! Maar wel over zo’n 320 km naar Semarang versjouwd, in al het ongemak dat ze de voorgaande weken hebben ondergaan.
          ” Brangkal, een suikerfabriek in het plaatsje Brangkal-Koelon dat ongeveer 10 Km ten zuiden van Modjokerto ligt. Ik ken geen plaatsnaam Brankal-Koelon in de buurt van Patjet/Modjokerto. Wellicht de naam van een suikerfabriek, maar die namen zeggen mij niets. Wel heb ik gehoord van de plaats Brangkal, maar die ligt in Midden-Java, hemelsbreed zo’n 220 km west van Modjokerto/Patjet. Ik vermoed dat ze die plaats hebben aangedaan in hun tocht naar Smnarang.

    • Jan A. Somers zegt:

      “Ik ken er twee” Gewoon even kijken in Jakarta op de erebegraafplaats van het British Commonwealth. Plaats van overlijden en datum. De slachtoffers van de Exeter, waarvan ik bij de begrafenis op Kembang Koening was betrokken, liggen daar nu ook. En generaal Mallaby. Ook de BritsIndische slachtoffers van het Goebengtransport. enz. Denk er wel bij dat de 49th Brigade behoorlijk wat slachtoffers had.

      • Peter van den Broek zegt:

        Gewoon even kijken??? Zo simpel is dat niet.
        Europeanen in het voormalig Nederlands-Indie, ook Jack Boer, noemden alle Brits-Indische soldaten Gurkha’s, maar niet alle Brits-Indische soldaten zijn Gurkha’s, ik zeg maar zo onwetendheid kent geen grenzen, U weet wel het klootjesvolk, dat is de juiste Nederlandse term voor het volk dat in het voormalig Nederlands-Indie voor de gek werd gehouden. Dat schiep tot wel veel verwarring bij mij.

        Nadat een militair historicus mij had uitgelegd, dat bij de aankomst op 24 oktober van de eerste Britse troepen van het 49th Brigade geen Gurkha regiment aanwezig was, en eerst bij de aanlanding van de 5th Indian division van gen. Mansergh eind oktober in Soerabaja daarbij 2 Gurkha regimenten waren ingedeeld, begreep ik d koddige situatie. Uiteindelijk kwam ik er achter dat een sectie van het 3/9 GR oftewel 3de bataljon van het 9de regiment Gurkha Rifles betrokken was bij de reddingsactie (rescue action) in de Werfstraatgevangenis.

        De problemen waren nog niet opgelost. 2 Gurkha’s van het 3/9 GR zijn in Soerabaja in november 1945 gesneuveld, maar hun geregistreerde sterfdatum wijkt af van 10 november 1945, de dag van de reddingsactie in de Werfstraatgevangenis, waarbij één Gurkha sneuvelde. Toen heb ik contact gezocht met het Gurkha museum in Engeland. De reddingsactie van 10 November 1945 wordt weliswaar in hun annalen vermeld, maar niet wie bij die reddingsactie was betrokken. Terug naar af. Nu correspondeer ik met het National Archives in Engeland over de 10 Gurkha’s die om 04:00 uur bij de reddingsactie van 3500 Europeanen, merendeels Nederlanders betrokken waren. Mijn hoofdvraag wie die Gurkha was , die zijn leven opofferde , niet voor die ene Jack Boer maar voor de meer dan 3500 gegijzelden in de Werftstraatgevangenis.

        Het is godsgeklaagd dat in Nederland niet bekend is wie die gesneuvelde soldaat was, maar handenvol overheids geld weggegooid en ellenlange discussies worden gevoerd of Jack Boer al dan niet een MWO verdiend. Als dit geen hormat is aan een onbekende soldaat wat is het dan wel??? Hufterigheid of Vergangenheitsbewältigung , probeer dat laatste maar eens in het Nederlands te vertalen!!!!!

  21. Peter van den broek zegt:

    Data discutabel? Dat valt best mee. Ik ben weliswaar geen historicus, maar ik weet wel een verhaal nauwkeurig en duidelijk te vertellen.

    Slachtoffers weten dondersgoed wat, waar en wanneer misdrijven in de Bersiap plaatsvinden. Ik lees zelf de verslagen door zoals dat bij dhr Kemper, vooral zijn details zijn verhelderend: toen hij opgepakt werd, zijn verblijf in de Simpang Club, zijn transport naar en verblijf in de Werftstraatgevangenis en daarna, aardige Indischman.

    Wat data betreft: Neem nou 10 November 1945.
    -04:00 uur inval in de Werftstraatgevangenis en bevrijding van meer dan 3500 gegijzelden,
    -06:00 uur begin Britse hoofdaanval dicht bij het hoofdkwartier van de 5de divisie van gen. Mansergh aan de Bataviastraat, Een elite-eenheid van de Gurkha’s de 3/9 Gurkha Regiment breekt letterlijk en figuurlijk de spits af. Slechts 2 manschappen van deze eenheid sneuvelen bij de bijna 3 weken durende straatgevechten in Soerabaja, waarvan èèn Gurkha in de Werfstraatgevangenis het leven laat. Zij zijn begraven in de War Cementery in Batavia. Er zijn relatief weinig Britse soldaten bij deze slag gesneuveld. Dat komt deels door de manschappen van de 5th divisie, die ervaring hadden in straatgevechten, maar anderzijds door de gevolgde tactiek: Wijs geworden door de smadelijke nederlaag van de 49th brigade (group) van brigadier Mallaby pasten de divisiechef gen. Mansergh zijn tactiek aan.

    -11:00 uur bombardement met scherfgranaten dicht in de buurt van de Werfstraatgevangenis, de bevrijde gevangenen zijn voor hun eigen veiligheid gedwongen naar hun cellen terug te keren. Vroeg in de middag doen eenheden van de 49th brigade o.l.v. col. Pugh een aanval richting Herenstraat, zodoende wordt de weg vrijgemaakt om de bevrijde gevangenen uit de Werfstraatgevangenis veilig te evacueren.
    Omstreeks 15:00 uur begint de evacuatie van de eerste gevangenen, dit zijn een groep vrouwen die Jack Boer, op het laatste nippertje ontdekt. Niet alle 3500 bevrijde gevangenen gaan naar de evacuatieschepen. Henk Kemper is één van hen die in Soerabaja achterblijft. Uiteindelijk worden 2384 personen uit de Werfstraatgevangenis met schepen naar o.a. Batavia geëvacueerd.

    Bronvermeldingen: War Office: Situation Reports 5th division entrance on November 1945 10th and 11th

  22. Robert zegt:

    The bodies of 3,600 Indos, killed in the Bersiap were identified. More than 20,000 registered Indos were abducted and have never returned.Thus probably more than 23,600 Indos were killed in the Bersiap.This a devastating number of killed of a MINORITY and could be considered GENOCIDE.
    See, e,g, Bersiap by Schumacher.

  23. Robert zegt:

    See also South-Asian research project by the Cornell University, Ithaca, New York, USA. See the University website.

  24. Peter van den Broek zegt:

    Even terug naar het verhaal over de moeder en zus van dhr Somers het Republikeins kamp in Patjet.
    De atlas Bersiapkampen geeft niet alleen aan waar dit kamp gelegen en wat voor kamp het was, maar geeft ook informatie over de geëvacueerden/geïnterneerden: wanneer en waar ze vandaan kwamen en waar en wanneer ze naar toegingen, een soort input-output analyse.
    Ik heb dat voor het eerst in detail voor mijn moeder op Sumatra gedaan. Op die manier kan ik ook van de dames Somers te weten komen in welke plaatsen ze geweest waren, voordat ze in Patjet terecht kwamen, maar ook andersom: wanneer ze uit Soerabaja vertrokken en waar gingen ze naar toe.

    De dames Somers:
    Op 13 en 24 november 1945 vertrokken transporten uit (1)Soerabaja naar (2)Brangkal-Koelon. Het 2de transport bestond uit 500 vrouwen en kinderen uit de Simpang Club en Darmowijk. Het waren voornamelijk indo-Europeanen. Ze gingen te voet naar het station en vandaar uit per trein naar Modjokerto, waar ze opgevangen werden in een school en van daaruit naar de suikerfabriek Brangkal in Brangkal-Koelon vervoerd.
    Op 24 februari 1946 werden 500 vrouwen en kinderen uit de suikerfabriek per tram van Brangkal naar (3) Patjet vervoerd. De transporten duurden tot 27 februari. Op 1 juni waren in Patjet 485 vrouwen, kinderen en mannen: 455 Indo-europeanen en 30 totoks, er werd etnisch geteld!!!!!!
    Vanaf juni waren er transporten( waaronder 72 vrouwen APWI) vanuit Patjet met de trein naar Solo en van daaruit met het vliegtuig naar Batavia of Semarang. Ik kan moeilijk traceren of die uit Semarang uiteindelijk naar Batavia werden vervoerd, maar het is mogelijk.

    Eèn en ander kan mooi in een stroomdiagram worden weergegeven. Boekhoudkundig gaat de som soms niet op, maar dat is in de verwarring en chaos te begrijpen.

    • Jan A. Somers zegt:

      Een goed compleet verhaal, maar waarschijnlijk ook een hele boel ‘van horen zeggen’ Net als het verhaal van Broeshart e.a. Waarbij je niet moet vergeten dat die mensen totaal niets afwisten van de plaatsen die ze bezochten. En een stukje met een suikerfabriek treintje wordt dan meteen en tramlijn, die daar niet bestaat. En geen agenda hadden.
      Ik heb ook nog van dat ‘horen zeggen’: Uit Darmo, 2-8 november (vóór de slag!) transporten naar Modjokerto (?). Zou kunnen, de 49th Brigade had toen de bescherming opgegeven. Kon best nog met de trein, de stations en treinen waren nog in Indonesische handen. En een verhaal over transporten op 30 november. Vreemd, ik was rond 25 november daar, en heel de wijk was leeg en geplunderd, en door de Britten bezet (ik liep daar vrijelijk rond!). En toen ik in ons huis rondliep zagen die plunderingen er redelijk ‘vers’ uit, beslist geen begin november.
      Ook op 24 november uit station Goebeng per trein vertrokken (?). En Broeshart ook op 24 november uit Darmo: Zaterdag 24 november werden (…) de Europese vrouwen en kinderen ontvoerd (…).
      Als suikerfabrieken las ik over Wonoajoe, Soemiboto (Soembobitoe?), Brangkal (niet de plaats in Midden-Java).
      Om de kwaliteit van al die verhalen te beoordelen moet je wel bedenken dat in Patjet mensen uit verschillende wijken, met verschillende ervaringen bij elkaar waren, met nauwelijks kennis van al die plaatsen, waar de verhalen best in elkaar vervlochten zijn geraakt. Zo schreef u over “vrouwen en kinderen uit de Simpang Club” Nou, die mij welbekende Simpangclu kon echt niet zoveel mensen bergen, maar misschien was bedoeld dat vrouwen en kinderen via een verzameling vanuit de Simpangclub vertrokken.
      Wat ik in ieder geval wel weet is dat mijn moeder en zus niet per trein zijn afgevoerd, maar afwisselend lopen en vrachtauto. En voor hun bevrijding naar Semarang geen vliegtuig, maar dezelfde ellende als eerst.
      “Ik kan moeilijk traceren of die uit Semarang uiteindelijk naar Batavia werden vervoerd,” Mijn moeder en zus konden in Semarang kiezen tussen Batavia en Soerabaja. De wat rommelige verhalen van mijn moeder en zus zijn mijn enige aanknooppunten met een redelijke waarschijnlijkheid.

  25. Peter van den Broek zegt:

    Waarschijnlijk van horen zeggen? Met een redelijke waarschijnlijkheid???

    Ik wil niet weten waarom de Indonesiers de Nederlanders in Soerabaja niet aan de Britten hebben overgedragen. De vraag waarom iemand iets NIET doet is theoretisch interessant maar weinig zinvol.
    Ik wil juist weten wat de Indonesiers met de Nederlanders in Soerabaja dedennen daarom volg ik d verhalen.
    Louter uit interesse heb ik het stroom- of transportdiagram van de geëvacueerden voor geheel Soerabaja gemaakt.

    Sommigen uit Soerabaja gingen naar Modjokerto en wat lees ik in de atlas Bersiapkampen over Modjokerto gevangenis?
    xx/11/1945 groep (17 vrouwen en kinderen) uit de Setail-straat in Soerabaja kwamen terecht in de gevangenis en gingen daarna na Brangkal!!!
    Setailstraat?? woonden in die straat niet de dames Somers??

    Op 10 november 1945 begon de slag om Soerabaja. Britse troepen hadden 3 weken harde strijd nodig om de controle over Soerabaja te veroveren. Mij is niet beken dat in periode, vliegtuigen beladen met Nederlandse evacuees vanuit Batavia naar het strijdgewoel in Soerabaja werden overgevlogen.

  26. Henk Anthonijsz zegt:

    Ja, wat een tijd, de jaren 1945/1950! We zijn denk ik allemaal ouderen van over de 90 en denken vaak terug aan die naoorlogse jaren. Ben 94 en denk nu vaker terug aan die “bersiap”. Hebben jullie dat ook? Groetjes.

    • Jan A. Somers zegt:

      ” Hebben jullie dat ook?” Ik, 90, heb dat eigenlijk niet. Maar in de bersiap heb ik dan ook nauwelijks geleden. Tot eind oktober 1945 werkte ik (vrij gelaten door de Kenpeitai) op een melkerij, reed ik op de fiets dagelijks ‘s-middags een melkwijk, dwars door de stad. De Simpangclub heb ik slim gepasseerd, in.de Werfstraatgevangenis gebeurde ook nauwelijks wat. De bevrijding op 10 november 1945 is wel onvergetelijk! Daarna lijken bergen, geplunderd Leger des Heilshospitaal (toen formeel Rode Kruis ziekenhuis) opruimen en weer in bedrijf stellen, bijrijder, later chauffeur op de ambulances, die de Sikh’s hadden achtergelaten. Het waren eerder spannende tijden dan leed. Maar het heeft wel bijgedragen aan mijn volwassen worden.
      Dat ik mee doe aan het reageren hier op I4E en op Javapost doe ik eigenlijk doordat ik er met de neus op wordt gedrukt. En zo hoor ik meteen andere zaken rondom mijzelf. Als je middenin de situatie zit, mis je toch veel van wat er allemaal om je heen gebeurde en waarom. Je was eigenlijk te druk met jezelf bezig, en het had een grote impact.

    • RLMertens zegt:

      @HenkAnthonijsz; ‘denken vaak terug etc.’- Voor mij duidelijk; dat ons beleid= geen merdeka(!), bersiap heeft uitgelokt! Een grote ramp voor ons ( moeders, kinderen, ouderen) die buiten de kawat verbleven. Gedurende de Japanse periode werden wij welleswaar vijandig bejegend, doch links gelaten! Tijdens de furie hebben wij met wat geluk de beschermde kampen kunnen bereiken (Ambarawa). Een jongste zus van mijn moeder werd tijdens de vlucht door een granaat scherf getroffen en bleef als dood achter. Tot zij in 1948 zich bij ons voegde. En ons vertelde, dat een TNI soldaat haar vond en naar een hospitaal heeft vervoerd/etc. ! – Dat die bersiap zomaar ontstond; is geschied vervalsing!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.