Persbericht:
* Hoofdspreker tijdens de ceremonie bij het Indisch Monument in Den Haag is historicus, schrijver en programmamaker Hans Goedkoop(1963)
* Isabelle Smit(2009) is leerling van het VCL, de school die het Indisch Monument heeft geadopteerd, spreekt.
*Voorzitter van de Eerste Kamer Mei Li Vos(1970) zal het gedicht ‘Er leven haast geen mensen meer’ voordragen
*Spoken word-artiest Amara van der Elst(2001) zal voordragen uit eigen werk.
*Marlon Pichel(1993) zal tijdens de herdenking samen met het Orkest Koninklijke Luchtmacht het lied ‘Aku jatuh cinta’ ten gehore brengen.
*Talita Angmarwasse(1979) zal het Indisch Onze Vader vertolken.
*De driegeneratie-krans wordt gelegd doorAlice Olthof-Blocks(1933), haar zoon Lodewijk en kleindochter Gwen. De krans voor de militaire slachtoffers en verzetsstrijders door Juul Tahapary-Paais(1930). De krans voor de burgerslachtoffers doorYudi Egter van Wissekerke(1939). Audrey Prins(1963), Milko Evers(1958) en August de Bats(1999) zullen een testimonial uitspreken.
*Kransen van Rob Jetten, Mei Li Vos en Thom van Campen, namens de Regering en de Kamers.
*Ambassadeurs leggen kransen
...................
Indisch4ever 
Memorie van toelichting.
De handel was belangrijker.
Inderdaad, de VOC was volgens de Synode van Dordrecht (kerkorde, 1618-1619) verplicht om het Calvinistische geloof verder te verspreiden. Predikanten werden met de VOC-schepen meegestuurd. Hun taak was niet alleen de zielzorg voor de VOC-bemanning maar ook de bekering van de inheemse bevolking tot het Calvinisme.
Missie en kolonisatie: De synode drong er bij de Staten-Generaal en de VOC op aan dat het handelsbelang niet mocht overheersen; de VOC kreeg de plicht om het christendom onder de lokale bevolking te verspreiden.
Maar aan die opdracht hield de VOC zich niet.
Opvallend is dat tot ver in de achttiende eeuw de slavernij in Indië omvangrijker is dan die in de westelijke koloniën. Rond 1750 leven er naar schatting zo’n 75.500 tot slaaf gemaakten in Aziatische vestigingen van de VOC. Bij de WIC zijn het er dan 64.000. Het verschil is dat de compagnie zelf niet heel veel bijdraagt aan slavenhandel. Wel gebruiken slaveneigenaren de schepen en het netwerk van de VOC.
Ondergeschikte zending: Handeldrijven had absolute prioriteit. De VOC bemoeide zich nauwelijks met het bestuur of de religie van de lokale bevolking, zolang de handel maar ongestoord kon doorgaan
Ik hecht grote waarde aan duidelijk en begrijpelijk Nederlands binnen een historisch verantwoord kader. Hierbij enkele suggesties:
a) De term ‘Memorie van Toelichting’ is specifiek voorbehouden aan wetsvoorstellen en kan in deze context als elitair/intellectualistisch overkomen. Het woord ‘Toelichting’ volstaat ruimschoots.
b) De VOC was in feite de eerste Multinational ter wereld, met winstmaximalisatie als primair economisch doel. De bekering van de inheemse bevolking was aan diot doel ondergeschikt. Als particuliere onderneming had de VOC, in tegenstelling tot ondernemingen onder de Spaanse of Portugese kroon, geen formele of wettelijke plicht om het Christendom onder de lokale bevolking te verspreiden.
c) Het idee dat de VOC nauwelijks betrokken was bij de slavenhandel is historisch onjuist. De feiten tonen aan dat:
• De VOC de slavenhandel strategisch inzetten om monopolies te vestigen (zoals op de Banda-eilanden).
• Slaven werden ingezet voor de opbouw en het onderhoud van cruciale koloniale knooppunten (zoals Batavia).
• De VOC deze handel structureerde door er belastingen op te heffen en wetten= statuten in te voeren om de markt te reguleren.
• Het aantal Slaven binnen dit Aziatische netwerk bedraagt naar schatting circa één miljoen personen.
d) Er bestaat een wezenlijk verschil tussen ‘missie’ en ‘zending’. ‘Missie’ (afgeleid van het Latijnse missio) is de rooms-katholieke term, terwijl ‘zending’ (de letterlijke Nederlandse vertaling daarvan) de protestantse variant is. Het gebruik van het woord ‘missie’ in directe relatie tot de VOC is historisch gezien dan ook inaccuraat. Pas na het faillissement van de VOC, in de 19de eeuw, kwamen zowel de (protestantse) zending als de (katholieke) missie in Nederlands-Indië op gang.
e) citaat: “Racisme als ideologie is relatief modern. Hoewel uitsluiting en etnocentrisme van alle tijden zijn, ontstond het moderne racisme in de zestiende en zeventiende eeuw.”
Deze formulering heeft meer het karakter van een open-deur intrappen. Het is beter de nadruk te leggen op de directe verschuiving van religieus gemotiveerde uitsluiting naar de economische en juridische rechtvaardiging van ongelijkheid (biologisch racisme als pseudo-wetenschap, zie ook sociaal Darwinisme) ) in de laat-koloniale periode (19de eeuw) . Dit kader biedt meer historische diepgang en voorkomt een clichématige perspectief.
toerlichting – van den Broek schreef 28 mei 2026 om 07:51: “Ik hecht grote waarde aan duidelijk en begrijpelijk Nederlands binnen een historisch verantwoord kader”.
Tjonge-jonge seg. Boekan main, Boeng. Je hebt het zo te zien ver gebracht in de maatschappij en de wetenschap.
Hoe is het met je streven om als “goed mens” door het leven te gaan en om anderen mild en respectvol tegemoet te treden?
Jammer in ieder geval dat je geen gevoel lijkt te hebben voor humor en geen begrip voor lichtvoetige teksten die licht corrigerend, maar niet streng afkeurend zijn bedoeld?
Men moet hier een ander niet op hoge toon afkatten om te laten zien hoe goed en groots je zelf bent.
Overigens: Wat is “toerlichting”? Lijkt mij geen begrijpelijk Nederlands. Wikipedia kent de betekenis niet.
“Racisme is een hiërarchie: dat witte mensen bovenaan staan, beter zijn. Het is bedacht, bewust, om kolonialisme en slavernij te verdedigen.”
Je weet zeker dat er vóór het kolonialisme geen racisme bestond?
Racisme als ideologie is relatief modern. Hoewel uitsluiting en etnocentrisme van alle tijden zijn, ontstond het moderne racisme in de zestiende en zeventiende eeuw. Het werd destijds door Europese machten ontwikkeld om de trans-Atlantische slavenhandel en het kolonialisme moreel te rechtvaardigen.
(Bron: Wereld Museum)
Misschien lezenswaard:
https://www.bol.com/nl/nl/p/the-invention-of-race-in-the-european-middle-ages-ebook/9200000090807903/?cid=1779715773658-4693992055755&bltgh=5e2a0f42-3538-4876-a3f4-19331923b4be.ProductList_Middle.0.ProductTitle
Raswetenschap in Nederlands-Indië was een tak van de antropologie waarin werd geprobeerd menselijke diversiteit in de archipel te categoriseren. Wetenschappers zochten naar meetbare verschillen om hiërarchieën aan te brengen. Dit pseudo-wetenschappelijke onderzoek, vaak uitgevoerd via schedelmetingen en fotoprojecten, rechtvaardigde de koloniale aanwezigheid en het bijbehorende systeem van ras- en klassenindelingen.
https://mailchi.mp/15augustus1945.nl/programma-herdenking-2026-bekend-podcast-jong-1508-en-donateursvoordelen?e=48837a0496
Hans Goedkoop is de hoofdspreker.
Zijn grootvader was kolonel van Langen, die in in 1948 in Djokja Soekarno arresteerde.
Over zijn grootvader heeft Goedkoop een boek geschreven en documentaires gemaakt. Was niet zo mooi wat opa allemaal had gedaan.
In de VARA-gids van februari 2022 werd Hans geïnterviewd over zijn serie over de dekolonisatie. Daarin zegt hij onder meer:
” Ik spreek al jaren voor zaaltjes met oudere Indische mensen. Ze weten vaak niet dat ik met narigheid kom. Het is zondagochtend, er is spekkoek bij, dat wordt gezellig, denken ze. En dan gaat de spreker van dienst het over racisme hebben en uitleggen dat er destijds in Nederlands-Indië verschillende wetboeken werden gehanteerd: voor de witte en gemengde bevolking en voor de inlanders. Dat zij op hun eigen geboortegrond als enigen geen paspoort konden krijgen. Vervolgens zeg ik dat er nog zo’n land was: Zuid-Afrika en dat dit systeem apartheid werd genoemd. Het is de grootste elephant in the room. Het absolute taboe van die samenleving.
En hoe reagereren jouw bezoekers boven hun spekkoek?
Nou, dan is de boot aan. Zeker wanneer ik zeg dat Indische mensen, diegenen met gemengd bloed die in Nederlands-Indië halverwege stonden, een beladen verleden hebben. Zij trapten vaak naar beneden en likten naar boven. Het was aanschurken tegen witte Nederlanders, daar zat de macht, het geld, de baantjes. Hoe witter, hoe beter. Als je opgroeit met dat idee is dat de maat der dingen. Maar daar is nu met sommigen nauwelijks over te praten. Ze willen het er niet over hebben en dat doe ik wel. Dan zeg ik: ik zie u uw hoofd schudden en sissen en zeggen dat het niet waar is. Vervolgens vraag ik hen: is het niet waar naar uw idee? Of vindt u het vervelend om het erover te hebben? Typerend: de meesten zeggen dan niks meer.”
Ik bedoel: de teneur van de te houden toespraak is te voorspellen: het was allemaal kommer en kwel in de oorlog, maar ja, op een dag als deze zijn er ook andere zaken te benoemen. zoals onderdrukking, racisme, discriminatie, uitbuiting en wat al niet. Kijkt u maar eens goed in de spiegel. En laat ons nu bloemen leggen…
@GerardBrekelmans; ‘zeggen niks meer etc.’- Inderdaad, naast dat heerlijke leventje van tempo doeloe is er ook het harde bestaan voor de Indo om: niet als inlander te worden gezien/beschouwd te worden. Jezelf zelfs als blanke te zien/in te beelden, ook als was je niet te van een kampong bewoner te onderscheiden! Maar ook de inlander maakte/zag wel degelijk dat onderscheid; – tijdens Japanse tijd kreeg ik soms wat kleingeld van mijn Javaanse oma. Mijn nichtje kreeg iets meer! Mijn moeder maakte daar een opmerking over; zij antwoordde; ‘bapah nja orang tottok/ haar vader is toch een blanke!’ ( de mijne was maar een Indo)
Inderdaad ook de Indo’s waren in feite slachtoffers van het Ned. kolonialisme, racisme, uitbuiting en winstbejag op grote schaal ten koste van de “inlanders”.
Dit wil niet zeggen dat alles nu veel beter is dan de situatie die in de koloniale tijd bestond, want “Man is no man, but a wolf”, a beast of prey that systematically preys on its own species. See Plautus, Asinaria.
De ware schurken waren de witte Ned. kolonialen die de “Inlanders” zagen als inferieure, waardeloze Untermenschen die niet als “volwaardig” werden gezien.
Man seems to be simply the most formidable of all beasts of prey, and indeed, the only one that preys systematically on its own species.
Niet alleen de witte huidskleur was bepalend bij de kolonisator. De VOC maakte een indeling van christen en heidens. De VOC was gebaseerd op het Christendom.
Racisme is een hiërarchie: dat witte mensen bovenaan staan, beter zijn. Het is bedacht, bewust, om kolonialisme en slavernij te verdedigen. En kolonialisme verspreidde het bijbehorende systeem van racisme over de wereld.
De calvinistische kerk was nauw verbonden met het VOC-bestuur. Predikanten en ziekentroosters stonden in dienst van de Compagnie. Zij reisden mee op de schepen en vestigden zich in handelsposten en forten, onder andere om het Nederlandse gezag te legitimeren.
ellen schreef 25 mei 2026 om 11:19 o.m.: “Niet alleen de witte huidskleur was bepalend bij de kolonisator. De VOC maakte een indeling van christen en heidens. De VOC was gebaseerd op het Christendom”.
Ellen, ik heb je als redelijk schrijfster van stukjes op I4E lief. Edoch, hier laat jij je te veel lijden door de mode van deze tijd en verlies je de relativiteit, de betrekkelijkheid van alle dingen, uit het oog als je de VOC, (1602 (?) – 1795 (?) beschuldigt van door christendom gedreven racisme.
Was het niet zo dat in die tijd in Europa het Christendom als enig ware geloof moest worden aangehangen en verspreid onder alle niet christenen, wier ziel anders na hun aardse leven in de hel terecht zou komen en eeuwig branden.
In de nieuwe veroverde gebieden in Zuid Amerika, Azië en Afrika werden zendelingen en missionarissen door de europese veroveraars op pad gestuurd om de inboorlingen het ware geloof te brengen en aldus hun zieltjes te redden. Zo niet met zachte hand en een partijtje spiegels en kralen, dan wel te vuur en te zwaard. Dat zou de Heer ook behagen.
Om nu de daden van toen, pats boem te veroordelen in het licht van de mores en de morele inzichten van nu, zonder disclaimer, gaat mij te ver. Daar mag best een Memorie van Toelichting bij.