Anna Carp vs 15 en 17 augustus

Een pikirans van Theo Stücken

‘Wil je eens een keer naar de Herdenking gaan?’ vroeg ik.
Naast me was het even stil terwijl we langs de dr Teldersweg in Den Haag reden. De voorbereidingen voor een Indisch Monument waren toen volop aan de gang. Het beeldhouwwerk van de Bulgaarse beeldhouwster Jaroslawa Jankowa links op het open veld tegen de bossages aangedrukt was het plan.
‘We kunnen beter langs de boulevard van Scheveningen rijden en naar de ondergaande zon kijken. Dat lijkt me veel fijner’ was het ontwijkende antwoord van Anna Carp, mijn moeder terwijl ze naar de passerende waterpartij keek.

Enkele jaren later niet op de 15e maar op  16e augustus sprak ik Charlotte Burgemeestre in 1907 geboren te Semarang en  een jeugdvriendin van  Anna Carp. Ze hebben samen op de kweekschool gezeten. Charlotte  zat onder een boom aan de waterkant met haar rug naar het Monument gekeerd. ‘Het is nu veel rustiger. Op de 15e vind ik het altijd te druk weet je. Er zijn haast geen zitplaatsen meer en je moet op tijd komen’ zei ze terwijl ze over de rimpelloze waterpartij keek. Het was net alsof ze zich de Exodus reis  in 1955 met de Johan van Oldenbarnevelt voor de geest haalde. Een tocht over  zeven zeeën naar een nieuw vaderland aan de Noordzee.
Een vreemd  vaderland dat ze niet kende.

Twee momenten van eerste generatie Indo-Europeanen die mij altijd zijn bijgebleven op een 15 augustus Herdenking. Hoe hebben zij steeds die herdenkingsdatum in augustus beleefd?  Of niet beleefd? Ik vraag me dan  ook af of zij ooit van het rapport van de commissie Werner in 1952  hebben gehoord over de kwalificatie van de Indo-Molukse gemeenschap. En  het tienjarige slepende conflict over Nieuw Guinea dat door Nederland  bedoeld was om o.a. de Indo-Molukse gemeenschap een nieuwe ‘Tampat’ te geven  op het laatste stukje Nederlands Oost Indië kolonie met wellicht een nieuwe  toekomstige ’Tempo Doeloe’ tijd erbij.
Nederland met name Minister van Buitenlandse zaken Joseph Luns, de man  met de uitspraak ‘Ik ben van de heb’  was zelfs bereid er een ‘3e Politionele Actie’ voor te voeren. Na de ‘Zwarte Sinterklaas’ actie in 1957 door Indonesië gevoerd, stuurde Nederland de  Karel Doorman naar Nieuw Guinea in 1960. De laatste zeeslag van de Kon. Marine bij Kaap Vlakke Hoek in januari 1962 tegen de invasie van Indonesië op Nieuw Guinea betekende het einde van Nederland als koloniale mogendheid in de Oost.

Anna Carp in 1909 geboren te Batavia  uit een relatie van Theodoor Carp en een inlandse Sundanese vrouw uit het Bataviase. Zij brengt haar jeugd door in Bandoeng en gaat naar de kweekschool om onderwijzer te worden. Hoogtepunt voor haar was het uitje naar Maison Bogerijen aan de Bragaweg met haar vader om er een taartje te eten.
Haar vader leed later aan de ziekte van  Alzheimer.  Zij verzorgt hem tot aan het einde van zijn leven. Anna Carp sprak vloeiend Sundanees en luisterde vaak naar Pantun Sunda  narratives. De Sundanese muzikale vertellingen met instrumentale begeleiding van kecapi, suling en gamelan. Daar hield ze van vooral als ze naai en borduurwerk verrichtte in haar kabinet.
Het doet haar ongetwijfeld denken  aan  haar voorouderlijke geschiedenis.
Anna heeft altijd een sterke band gevoeld met haar Sundanese voorouderlijke afkomst, het oermoederschap of de Njai van het Indische concubinaat.
Het Sundanees is na het Javaans de 2e plaatselijk  taal in Indonesië en wordt door 37 miljoen Sundanezen gesproken. Tijdens haar ‘Pulang Kampong’ reizen naar Indonesië midden in de  jaren 70   met haar man Augustinus Stücken ontmoette ze Elly Udjo, de schoondochter van Pak Udjo van de angklungschool in Bandung. Ze hebben in die tijd lang contact met elkaar onderhouden.
Indonesië is haar geboorteland en haar Soendanese afkomst is altijd iets belangrijks voor haar geweest al liet ze het niet met zoveel woorden blijken.

15 augustus herdenken hebben voor talloze  1ste generatie Indo’s en Molukkers een andere betekenis dan het obligaat gebruikelijke.  De woorden bevrijding, vrijheid, 75 jaar herdenken in vrijheid liggen niet zo in hun gedachtewereld  deze worden  hier moeiteloos  vervangen door de woorden Jappenkampen, ‘buitenkampers’, de Bersiaptijd, republikeinse kampen, en naar Holland gaan….
In 2020, met 75 jaar herdenken blijven er nog weinig 1ste generatie Indo’s en Molukkers over. Ook hun geschiedenis vervaagt en gaat langzamerhand verdwijnen.  Er verschijnen tientallen boeken en artikelen in dag en weekbladen met hun persoonlijke verhalen en belevenissen. Alles is heel ‘klein’ gehouden. Buiten de grote geschiedenis om.

Herdenking 15 augustus ‘sec’ betekent  het einde van  WO II. Herdenking 15-17 augustus is een veel ruimer begrip. Het betekent het begin van een dekolonisatieproces voor de koloniale mogendheden Groot Brittannië, Frankrijk, en Nederland en zijn kolonie en een nieuwe gemengdbloedige  gemeenschap die er is ontstaan  in de 400 jaar koloniale heerschappij over Nederlands Indië. Een Njai gemeenschap……

Onderdeel van de grote mondiale  geschiedenis.
Anna Carp en Charlotte Burgemeestre zijn er niet meer, beiden overleden ze aan het einde van de vorige eeuw.
15-17 Augustus zet een nieuwe gezamenlijke geschiedenis voort van Nederland en Indonesië met het uitroepen van haar onafhankelijkheid

De 3e generatie Indo’s, en jonge Indonesiërs werken er tegenwoordig beiden aan. De Peranakan schrijfster Angelina Enny uit Lampung en de Indo schrijver en performer Robin Block uit Amsterdam smeden en kneden de gedeelde gechiedenis van het verleden en heden tot een nieuwe toekomstige wereld in hun boek met de veelzeggende titel In Between – Di Antara.
Ook Lara Nuberg, blogger en historicus uit Amsterdam en Lala Bohang schrijfster en visueel artiest uit Makassar  springen in hun boek The Journey of Belonging moeiteloos over de geijkte, vastgeroeste grenzen van de ‘wij en zij’ koloniale historie heen en voegen naast de datum van 15  er het getal 17 bij.
Journey of belongng duidt op de zoektocht in de wereld van Oost en West. Zij analiseren en vertellen  de gedeelde geschiedenis van Nederland en  Indonesië van het verleden en heden aan elkaar, van hun families  en destilleren, concipieren daaruit de ‘Nieuwe Geschiedenis’ 15-17 augustus’
Aju Utami schrijfster uit Jakarta en oprichter van Komunitas  Salihara en de ‘witte’ Hollander  Prof. Remco Raben verbonden aan het Indisch Herinneringscentrum te Den Haag  sluiten naadloos aan bij de datum 15-17 august 1945.

Koning Willem Alexander retourneerde de kris van Prins Diponegoro, Indonesisch verzetsheld tegen de Nederlandse koloniale overheersing, aan Indonesië tijdens zijn bezoek in maart  2020.
Ter geruststellng aan de 1ste generatie Indische Nederlanders, Molukkers, Menadonezen,Timorezen, Peranakan Chinezen  andere minderheden uit Indië / Indonesia.
Aan Anna Carp en Charlotte Burgemeestre van de 1e generatie  Indische Nederlanders

Eens wordt de datum  15 -17  augustus 1945  bewaarheid en zal zich naar hun gedachtewereld toe keren en deze  meenemen in de ‘Nieuwe Gezamenlijke Geschiedenis’ van 15-17 augustus, Antje en Lotte  zoals ze in hun vriendenkring worden genoemd  kunnen beiden  terugkijken naar hun bewogen complexe  geschiedenis van meer dan 15 jaar dekolonisatie. En  naar hun moederland Indonesië  duizenden kilometers hier vandaan die haar eigen weg is in gegaan. Ook naar de Indonesiers, hun mede land en familiegenoten die hun vrijheid hebben gekozen maar toch verbonden blijven met de historie van de Njai, de Indonesische oermoeder die ook hun geschiedenis is.

‘Aan de Indische gemeenschap zou ik graag willen  zeggen. Laten we gebruik maken van de culturele verbintenis die we hebben en laten die bestendigen. Ongeacht hoe bitter de relatie in het verleden geweest mag zijn. Een feit is dat we door de geschiedenis met elkaar verbonden zijn en er een culturele band bestaat. Laten we dit als een aanwinst zien.’  (2012)

Ibu Retno Marsudi voormalig Ambassadeur van Indonesië  in Nederland. Minister van Buitenlandse Zaken in het kabnet Widodo. “Leef je leven alsof je een auto bestuurt. Kijk vooruit, concentreer je op wat voor je ligt, maar vergeet niet te kijken in de spiegels links en rechts en boven je, ze stellen je in staat om te zien wat er achter en naast je ligt’,
met andere woorden; ‘Kijk naar de toekomst en leer van het verleden. Blijf niet stil staan in het verleden’.

Bapak I Gusti Agung Wesaka Puja Ambassadeur van Indonesië in Nederland (2016-2020) Twee Indonesiërs van de generasi Reformasi ‘98 met hun gedachten over de geschiedenis van de Indisch Molukse gemeenschap in de 21e eeuw.die nu in Nederland wonen.

Reggie Baay schrijver van Njai en de Oermoeder en Ernst Jansz schrijver en singer-songwriter van  o.a. Barak 23 met Jimi Bellmartin  in een interview over de Njai of de  Oermoeder.
.’Alle Indische mensen in Nederland hebben een Indonesische voor of oermoeder en nu zij  hun Indonesische oermoeder hebben erkend is er een mooie gelegenheid naar Indonesie toe respect voor elkaar te hebben.
Nederland heeft de oervader geleverd en Indonesië de oermoeder.
Op een of ander manier zijn wij aan elkaar verbonden.En dat zal altijd zo blijven.
Wij bestaan nu inmiddels  ‘uit een  anderhalf miljoen Indische  mensen in Nederland.

Het zou ook goed zijn als de twee landen dan ook meer respect voor elkaar  hebben….’
En zo is het.

15 augustus 2020
Theo Stücken Carp Alum TuD
Indonesia 2019.

Dit bericht werd geplaatst in Gast Pikirans. Bookmark de permalink .

2 reacties op Anna Carp vs 15 en 17 augustus

  1. Boeroeng zegt:

    Naar aanleiding van de naam Pak Udjo , stuurt Jan Somers eigengemaakte foto’s uit 1997

    • Jan A. Somers zegt:

      Bij Pak Udjo als muziekpedagoog moet ik altijd denken aan de Delftse muziekpedagoog, Pierre van Hauwe. Beide betrokken bij eenvoudige muziek voor kinderen voor wie privé muziekles te duur was, of niet paste in de gezinsfilosofie. Met het goedkoopste instrument dat er was, Pak Udjo met de angklung, en Van Hauwen met de blokfluit. Maar vooral: samen spelen. Mijn kinderen zaten ook in orkesten van hem. Over zijn orkesten had hij een mooi gezegde: Gelijk beginnen lukt meestal wel. Het probleem is het gelijk eindigen. Bij Pak Udjo werden daarbij kindertjes uit de mindere buurten van Bandung voor die gelegenheid in fatsoenlijke kleren gestopt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.