Zie online: Ze noemen me Baboe

‘Ze noemen me Baboe’ geeft de kindermeisjes uit Nederlands-Indië een stem. Sandra Beerends schepte het personage Alima aan de hand van 179 archiefbeelden en verhalen van verschillende Baboes.
Het verhaal van Alima staat symbool voor de verhalen van de baboes als beroepsgroep. Het toont de ingewikkelde koloniale relatie waarin zij zich als ‘bijna familie’ bevonden. Ze waren de spil van het Nederlandse familieleven in voormalig Nederlands-Indië, maar behoorden nooit echt tot die familie. In de roerige tijd rond de Tweede Wereldoorlog zorgde dat voor heftige dilemma’s en loyaliteitsconflicten.

Zie de film en het interview met Sandra Beerends

Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

29 reacties op Zie online: Ze noemen me Baboe

  1. Boeroeng zegt:

    Prachtige film . Boeiend . Heerlijke stem van de vertelster.

  2. Barbara zegt:

    Wat een prachtige beelden! Heel mooie film. En nu eens de baboe in de hoofdrol i.p.v. in de bijrol.

  3. Anoniem zegt:

    Naast nostalgische gevoelens wekte de film toch vooral veel ergernis. Het spijt mij.

  4. PLemon zegt:

    De rol van de baboe en ander huispersoneel bij de gegoede witte nederlander cq totok van voor de WO2 werd poëtisch in beeld gebracht. Ook de nare japanse bezettingstijd en de merdekastrijd werden ahw als een natuurverschijnsel aangestipt. Als opgroeiende jongere na de overdracht in een samenleving onder indonesisch bestuur tot halverwege de jaren 50 kijk je wat bevreemdend tegen de weergave vd vooroorlogse jaren. Herinner me het hartverscheurend afscheid van onze hulpen in (losse) dienstbetrekking. Zo riant als bij de totoks was het bij de indischen in het algemeen niet.

  5. kembang merah zegt:

    Herinneringen kwamen weer naar boven…..ook ik had een baboe zij heette Latta, was een 2e moeder voor mij geweest, vaak denk ik nog aan haar…..vooral na deze film …..Nu kijk ik het met andere ogen…..Diep respect voor álle baboe’s het had nooit zo mogen zijn…..maar als kind wist je het niet beter…..

    • R Geenen zegt:

      Was het niet zo, dat een Babu om kinderen op te passen, altijd bij de Totok familie was te vinden?
      In ieder geval bij ons thuis was er alleen een persoon voor het koken en djongos voor de tuin.
      Mijn beide oma’s hebben ons opgevoed. Het meest met de Nederlandse taal, maar ook met het Frans.

      • Ronereon zegt:

        Behalve de nostalgie en ontroering langs de tijdas van de dekolonisatie, vanuit het perspectief van een vertegenwoordigster van een lagere klasse, was er ook het gemak en plezier om personeel te hebben. Ieder van mijn broers en zusters hadden een eigen babu (pembantu) naast ons ander personeel. Later in West-Afrika een boy-cuisinier, een jardinier enz en in Zuid-Azie acht man/vrouw personeel. Conform de etiquette een belletje aan tafel voor de volgende gang en bij recepties in witte kleding met smetteloze witte handschoenen. Beseffende dat 8 families geholpen waren met vrij riante salarissen. Uitstekende verhoudingen en nog jarenlang contact, m.n. met de kinderen.

        • R Geenen zegt:

          Dat was prachtige nostalgie en ik kan het wel zien dat er toen goed van werd geleefd.
          De Chevalier van moederskant hadden voor de oorlog ook goed geboerd. Eigen autodrijf, hotel restaurant, landerijen, enz. Vaderskant waren meer de arme of gewone Indo familie. In mijn leven in Nederland vanaf 13 jaar en erna in SoCal heb ik het verschil tussen de twee families ontdekt. Mijn jongere broer, reeds overleden, was een echte Geenen. Was speels, plezier maken, enz stonden voorop. Mijn leven werd beheerst door de vermoedelijke DNA van mijn Franse moeder familie kant. Na de oorlog in Indie waren we straatarm. De eerste 10tal jaren in Ned. ook. Er was echter een verschil. De economie begon te draaien en etalages toonden camera’s, horloges, pennen, auto’s, enz. Leerde ook mijn vrouw kennen en vond uit dat ze een wees was. dankzij o.a. de Bersiap. Daarbij had ik de drive van de Chevalier in mij. Mijn motto werd nooit meer ARM. Kijk, en dat is iets, dat de meeste Indo’s niet hebben. Plezier maken stond hoog in hun vaandel. Zag geen toekomst meer in Ned. Kreeg de kans om naar SoCal met een goede aanbieding. Heb nooit meer omgekeken. Het leven is hier goed, gemakkelijk en rijk.

  6. Peter van den Broek zegt:

    De baboe kwam vaak al als jong meisje vanuit het platteland via een soort uitzendbureau in dienst bij Indische (Indo-Europese) en Hollandse gezinnen. Zij was soms kindermeisje en vaak hulp in de huishouding. Er ontstond door de tijd heen een verschil tussen Indische (Indo-Europese) en Hollandse gezinnen en hun relatie met de baboe. Prof. Pamela Pattynama vertelt: ‘Hoe meer men naar de 20e eeuw toe ging, hoe meer er een scheiding ontstond tussen de Hollandse en Indische gezinnen en ook hoe er vervolgens met de baboe werd omgegaan. In het begin van de 19e eeuw waren vooral klasse en status belangrijk, terwijl in de 20e eeuw ras echt een belangrijk onderscheidingspunt werd. Dat had natuurlijk gevolgen voor de baboe.

    Een baboe als kindermeisje bevordert wel het Verindischen, daarom gebruikt Indischen i.c. de Indo-Europeanen juist niet de baboe als kindermeisje maar meer als huishoudelijke hulp.

    • Jan A. Somers zegt:

      Niks uitzendbureau! Gewoon door de buren aangemeld. Noem eens zo’n uitzendbureau, dan weet ik ook weer meer.

      • Bert Krontjong zegt:

        @ Hr Somers ,natuurlijk zijn er gevalletjes waar zo,n meisje door de buren is aangemeld maar als je daar nou geen buren hebt ? Als u de film GOED gevolgd heeft zult u merken dat er sprake is van een bureau die bemiddelt tussen klant en personeel .Meisje komt binnen en dat bureau laat haar een aantal vacatures zien ,vroeger zullen ze dat geen uitzendbureau genoemd hebben maar eerder een bemiddelingskantoor enfin bijna hetzelfde .

        • Jan A. Somers zegt:

          Daar heb ik dan weer wat geleerd. In ons gezin is dat bij mijn weten niet voorgekomen. Wat ik nog wel weet is dat baboe Soep assistentie regelde als dat nodig was, een toekang kebon of zoiets. Maar ook de inzet van haar dochter. En na Europees verlof stond ze vanzelf weer voor de deur. Ik heb me overigens nooit afgevraagd hoe of ze dat op tijd te weten was gekomen.

  7. Bert Krontjong zegt:

    Ontroerende film ! Komt vooral door die baboe en dat kleine totok jongetje ,zij hield van hem alsof het haar eigen kind was maar tegelijkertijd ook een tragische film ,die baboe verliest haar man Riboet ,die sneuvelt in de strijd tegen Nederland maar ook die beelden van lachende ,onbezorgde kinderen ,zij waren zich nog niet gewis ,wat hun te wachten stond .Ja wij de kijkers weten het : Japanse bezetting ,gedwongen internering ,honger ,vernedering ,marteling etc de Blanke viel na maart 1942 hard van zijn voetstuk ! Tijdens hun verblijf in Den Haag was er een optocht en op een van de karren stond een jaartal 193 ? nou ben ik toch benieuwd wat dat laatste cijfer was ,er loopt precies een jongetje voor ,nou weet ik wel dat die film een compilaties van verschillende fragmenten zijn maar ik wil de leeftijd van Jantje weten ,denk dat hij van 1937 is ,dus hij zou nog in leven kunnen zijn ,verder ook opmerkelijk ,de uitspraak van de moeder van Jantje na 15 augustus “” Zij hebben ONS land afgepakt !”” met zij bedoelde ze de Indonesiers .Nee zei de baboe “” Wij hebben het teruggenomen !”” Al met al goede film ! goed gedaan mw Beerends .

    • PLemon zegt:

      @ Zij hebben ONS land afgepakt !””

      # Dacht dat de tekstschrijver deze uitspraak de voice over van de baboe in de mond legde voor het dramatisch effect. Het koloniale Rijk stond praktisch /bestuurlijk op de eigen benen met sultanaten en hun feodale heersers aan de top. Op papier ‘ regeerden’ de kolonialen mee om hun graantje mee te pikken. De japanse overval legde die echte machtstructuren bloot. Enfin “ze hebben het teruggenomen” was meer ‘we moeten geen buitenlandse bemoeials meer binnen onze grenzen hebben’ en voortaan ons door onze eigen burgeoisie en leger laten ‘koeioneren’ zoals het in het koloniale tijdperk ons is voorgedaan.

      • R Geenen zegt:

        @@en voortaan ons door onze eigen burgeoisie en leger laten ‘koeioneren’ zoals het in het koloniale tijdperk ons is voorgedaan.@@
        En niet vergeten ook overheerst worden door de radikale moslims ter plaatse. Misschien mag ik dan ook constateren, dat de CaLIndo het beste af is. Want ook zijn wij van het Nederlandse (o.a. belasting) systeem, bemoeizucht en het wonen in rantangs af.

      • Bert Krontjong zegt:

        @Zij hebben ons land afgepakt !”” kijkt u maar op 1.03.52 uur is gezegd door de totok moeder van Jantje pal na de nederlaag van Japan ,zij bedoelde dus de Inlanders ,waarop de baboe antwoordde “” Niet afgepakt ,wij nemen terug “” Met die laatste zinnen ben ik het wel volmondig mee eens .Dat Indonesische volk heeft die buitenlandse onderdrukker en uitbuiter ingeruild voor een binnenlandse onderdrukker en uitbuiter .Hoewel als je naar de 10 allerrijksten van die Archipel kijkt zijn daarvan er 8 Chinees ,de economische macht in Indonesie is nog steeds in handen van buitenlanders .In mijn ogen zijn de 2 grootste problemen in Indonesie 1) Overbevolking 2) Toenemende invloed van radicale moslims ,uiteraard zijn er nog wel meer problemen maar deze 2 pik ik er even uit.

        • R Geenen zegt:

          @@In mijn ogen zijn de 2 grootste problemen in Indonesie 1) Overbevolking 2) Toenemende invloed van radicale moslims ,uiteraard zijn er nog wel meer problemen maar deze 2 pik ik er even uit.@@
          Overbevolking zie ik niet als het directe probleem. Wel de grote corruptie en de militaire onafhankelijkheid. Want als de regering niet doet wat de militaire leiders willen, is het over.
          Overbevolking vindt over de hele wereld plaatst. Ook in het landje waar jij woont.

        • Ronereon zegt:

          Beste RG. Overbevolking in Indonesie in bepaalde gebieden zeker (Java). Corruptie is wijdverspreid en hardnekkig. Speelde n.a.v. uw constatering even met de vraag, scoort Indonesië slechter of beter dan Nederland ? Wat hebben we in dit landje : 1. Grootste drugsdistributiecentrum ter wereld 2. Hoogste productie chemdrugs 2. Centrum pedofilie 3. Corruptie 4. Overbevolking 5. Enorme vergrijzing 6. Dichtslibben van wegennet 7. Enorm huizentekort 8. Integratieproblemen 9. Islam 10. Linkse media en onderwijs 11. Zeer hoge zorgkosten 12. CO2 en Stikstofproblemen. Deze zaken zouden in een relatief arm land direct explosief zijn. Niet in Nederland waar de grote nationale rijkdom deze zaken bedekt en verzacht. Sociaal herverdeeld uit zeer hoge belastingen. Pappen en nathouden zou je ook kunnen zeggen. Liever hier rijk dan daar arm. Maar wat als de armoede toeslaat ? De hoge levensstandaard is immers niet vol te houden.

        • R Geenen zegt:

          @@Niet in Nederland waar de grote nationale rijkdom deze zaken bedekt en verzacht. Sociaal herverdeeld uit zeer hoge belastingen. Pappen en nathouden zou je ook kunnen zeggen. Liever hier rijk dan daar arm. Maar wat als de armoede toeslaat ? De hoge levensstandaard is immers niet vol te houden@@
          Dat is inderdaad niet te handhaven. Want een hoge levensstandaard is alleen te handhaven met hoge belastingen. Er zijn boeken geschreven over de hoogte van belastingen en waar de grens ligt en de mens in opstand komt. O.a. kennis emigratie. Las ook net dat Nederland de grootste drugdealer/postverzorger in de wereld is. Ik volg dat allemaal van een veilige afstand; een 10,000km.

    • anoniem zegt:

      “wij hebben het teruggenomen”,maar het is weer afgepakt door de “nieuwe eigen meesters” en de multinationals die er een nieuw zooitje van maken,gebaseerd op hun materialisme,zucht naar geld en macht en greed.

      • RLMertens zegt:

        @Anoniem; ‘we hebben het terug genomen etc.’- Toch een rake opmerking van zo’n baboe! – In de jaren ’70, toen veel Surinamers hier kwamen was er tijdens een
        Amsterdamse tramrit een voorval. De bestuurder maakte een (racistische?) opmerking toen een Surinamer binnen stapte; ‘daar komen ze weer etc.’ De Surinamer beantwoorde het met; ‘toen was er bij ons wat te halen. En nu is hier(!) wat te halen….!’ Ik zat ook in die tram en brulde; ‘één nul’! Ik heb hard gelachen; een Mokumer met de mond vol tanden! De rest van de passagiers bleven stil voor zich uit staren! ( institutioneel racisme?)…..

  8. Peter van den Broek zegt:

    Baboes en djongos waren in de Nederlands -Indische koloniale samenleving een normaal koloniaal verschijnsel, Mijn opa, een eenvoudige KNIL-sergeant had er een paar.

    Baboe had wel een negatieve connotatie. De uitspraak “ik ben je baboe niet” laat niets te wensen over. Uit de boeken en verhalen komt ook een ander beeld van de baboe naar voren. De sociale betekenis van dat soort baboe gaat verder dan die van een eenvoudige kinderverzorgster. Lees ik vluchtig de Indische literatuur op na, dan zijn het voornamelijk totok families waar zo’n baboe, een moederfiguur, in voorkwam, vandaar het sentimentele en nostalgische sentiment, dat zo’ n documentaire opwekt. Typisch neo/post-koloniaal geluid.

    Maar hoeveel verdiende een baboe eigenlijk per maand voor 24×7? Waren het ZZPers of moeten we ze naar de toemalige maatstaven beoordelen?

    • Jan A. Somers zegt:

      “een eenvoudige KNIL-sergeant had er een paar.” Mijn ouders, vader gezaghebber GM, hadden er één. Met soms eentje extra, zoals een toekan kebon.

    • Jan A. Somers zegt:

      “had wel een negatieve connotatie. De uitspraak “ik ben je baboe niet” ” Maar dan wel (van Zeeuws meisje) naar mij toe. (waarschijnlijk terecht!).

  9. Anoniem zegt:

    er gaat wel eens wat mis bij het schrijven op mijn mobieltje
    correctie: sentimentele nostalgische geluid.

  10. Rob Kramer zegt:

    https://www.youtube.com/watch?v=lPBtOFVDHpQ Van Koos en Cesarine Speenhoff.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.