1 juli de dag van de slavernij

 

Persbericht : Op 29 juni 2017 maakte minister Jet Bussemaker bekend dat het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap € 260.000 toekent aan het NiNsee en Netwerk Slavernijverleden, waar het Tropenmuseum onderdeel van uitmaakt. Het gezamenlijk doel is om het slavernijverleden en haar erfenissen in de hedendaagse maatschappij verder zichtbaar en bespreekbaar te maken.

Een brief van Reggie Baay, van 2015:

baayreggieOPEN BRIEF 1 juli 2015

Ook als het gaat om de eigen slavernijgeschiedenis heeft Nederland last van een selectief geheugen
© Reggie Baay

Vandaag wordt in ons land de afschaffing van de slavernij herdacht. Stilgestaan wordt bij het feit dat 152 jaar geleden een einde kwam aan de slavernij in de Nederlandse koloniën. Wat velen zich echter niet realiseren is dat jaarlijks op 1 juli slechts één deel van de Nederlandse slavernijgeschiedenis wordt herdacht, namelijk dat in de West; in Suriname en de Antillen. Dat ons land ook een slavernijverleden heeft in het Indische Oceaangebied, met name in de voormalige kolonie Oost-Indië (het latere Nederlands-Indië), dát mogen we om meerdere redenen niet meer negeren.

..

Al vanaf het begin van de zeventiende eeuw hebben wij óók een geschiedenis met slavenhandel en slavernij in Azië. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat alleen al onder het VOC-bewind daar enkele honderdduizenden slaven zijn gemaakt, gekocht, gebruikt én verhandeld. En toen aan het einde van de achttiende eeuw de Compagnie ter ziele ging en het bestuur van de kolonie Nederlands Oost-Indië in handen kwam van de Nederlandse ‘staat’, betekende dat geenszins het einde van de koloniale slavenhandel en slavernij.
Het duurde vervolgens tot halverwege de negentiende eeuw voordat in het Nederlandse parlement werd besloten tot afschaffing van de slavernij in Nederlands-Indië:
‘Uiterlijk op den 1sten Januarij 1860 is de slavernij in geheel Nederlandsch-Indië afgeschaft,’
zo werd beslist. Drieënhalf jaar eerder dus dan in de West.
Wie verwacht dat hiermee daadwerkelijk een einde kwam aan de slavernij in deze kolonie, komt echter bedrogen uit. Met de afschaffing op 1 januari 1860 werd slechts een klein deel van de slaven in de archipel vrijgekocht; het overgrote deel, dat wil zeggen vele tienduizenden slaven die veelal in bezit waren van slavenhouders buiten Java, bleef in slavernij. Vrees voor politieke onrust, maar vooral de wetenschap dat het vrijkopen van deze slaven letterlijk ten koste zou gaan van de koloniale baten ten behoeve van de Nederlandse schatkist weerhielden de achtereenvolgende wankelmoedige regeringen ervan er daadwerkelijk een einde aan te maken. Het zorgt voor het onthutsende feit dat onder het Nederlandse koloniale bewind de slavernij in Nederlands-Indie, ondanks de formele afschaffing in 1860, tot in de eerste decennia van de twintigste eeuw gewoon kon blijven voortbestaan…
In Nederland hebben we altijd al een moeizame relatie gehad met de schaduwkanten van onze geschiedenis. Die moeizame relatie betreft niet in de laatste plaats ons verleden in de voormalige koloniën. Is het niet veelzeggend dat het onverkwikkelijke slavernijverleden in Nederlands-Indië volledig uit ons collectieve geheugen lijkt te zijn gebannen, geen plaats heeft in onze nationale geschiedenis en ook geen plek heeft gekregen in de nationale herdenking van de afschaffing van de slavernij? Het feit dat dit met het slavernijverleden in de West wél het geval is, is dan ook zeker niet het gevolg van een grootse houding om ons falen in het verleden onder ogen te willen zien. Integendeel. Het is het gevolg van de bewonderenswaardige en niet-aflatende strijd van de Surinaamse en Antilliaanse nazaten voor erkenning van hun slavernijgeschiedenis.
Wat betreft het slavernijverleden in de Oost is er nooit een vasthoudende groep van slavennazaten opgestaan die erkenning van haar geschiedenis heeft geëist. En het valt ook niet te verwachten dat zo’n groep zal opstaan, simpelweg omdat de meeste nazaten van de slaven uit de Oost zich niet bewust zijn van hun eigen geschiedenis van slavernij.
Betekent dit dat we dan maar moeten volharden in het nalaten ook dit deel van onze slavernijgeschiedenis te erkennen en te herdenken? Nee, natuurlijk niet. Om met het laatste te beginnen: herdenken is niet alleen een zaak waarmee respect wordt betoond aan slachtoffers en (bewuste) nazaten, maar is zeker óók bedoeld om ‘niet te vergeten’; om kritisch naar ons handelen in het verleden te (blijven) kijken. En is het daarnaast niet wrang dat in ons geschiedenisonderwijs manmoedig de slavernij in de voormalige Nederlandse koloniën is opgenomen, maar dat daarin opvallend genoeg de slavernij in onze voormalige kolonie Nederlands-Indië ontbreekt? Is dat niet, nu onderzoek onweerlegbaar duidelijk maakt dat het totale Nederlandse aandeel in deze donkere episode uit de wereldgeschiedenis aanmerkelijk groter is dan tot nu toe werd aangenomen, een abject staaltje van geschiedvervalsing? Want geschiedverzwijging is, zoals schrijfster en journaliste Anne Lot Hoek nog onlangs in NRC-Handelsblad betoogde, óók geschiedvervalsing.
En tot slot nog dit. Een natie die angstvallig weigert haar schaduwkanten uit het verleden onder ogen te zien en zich vooral laat voorstaan op haar historische ‘successen’, creëert een verkeerd zelfbeeld en blinkt – in haar blindheid- vooral uit in het hautain anderen de maat nemen. Zo’n natie is niet alleen ongeloofwaardig en dwingt geen enkel respect of moreel gezag af, maar oogst, vooral internationaal, slechts irritatie en hoon.

(Reggie Baay is schrijver van onder andere Daar werd wat gruwelijks verricht; Slavernij in Nederlands-Indië.)

Dit verhaal van Reggie Baay is met meer detail beschreven in hoofdstuk 6 van ‘Daar werd wat gruwelijks verricht’ Lees hier hoofdstuk 6.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

21 reacties op 1 juli de dag van de slavernij

  1. Ron Geenen zegt:

    @Een natie die angstvallig weigert haar schaduwkanten uit het verleden onder ogen te zien en zich vooral laat voorstaan op haar historische ‘successen’, creëert een verkeerd zelfbeeld en blinkt – in haar blindheid- vooral uit in het hautain anderen de maat nemen. Zo’n natie is niet alleen ongeloofwaardig en dwingt geen enkel respect of moreel gezag af, maar oogst, vooral internationaal, slechts irritatie en hoon.@

    Duidelijk en prachtig geschreven, want dat is het huidige Nederland!

    • R. Bastiaans zegt:

      Zijn er uberhaupt naties met een koloniaal verleden die de schaduwkanten uit het verleden onder ogen zien?

      • e.m. zegt:

        Alleen Amerika ?!

        • R. Bastiaans zegt:

          Amerika is een land waar voornameljjk engelsen e.a. europeanen op gestolen land van de native americans hun natie hebben opgericht. Ze hebben het land nooit verlaten.

        • Ron Geenen zegt:

          Very funny. I love all the remarks. Reggie Baay schrijft een pittig artikel waar ik mij wel in kan vinden. Ik de stoute jongen, die in California woon. Kijk en dat is iets , dat blijkbaar niet mag. Volgende keer als er iets over de Grieken of welk land in Europees verband dan ook, wordt geschreven mag ik zeker ook zeggen dat het de schuld is van Nl. Typische mentaliteit van diverse Nederlanders.

        • e.m. zegt:

          Filipijnen; Hawaii en atol Bikini zijn zelfs geannexeerd . . .

          Wie weet hoeveel Afro-Americans de U.S. of A herbergen, en in welke State*** het meest ?

          ***inclusief gevangenissen . . .

        • Jan A. Somers zegt:

          Denk ook aan slavernij in het Romeinse rijk. De slavernij in Noord Afrika. De slavernij in de Maleise archipel? In India? enz.

      • e.m. zegt:

        Ook een aantal Afrikaanse landen heeft wat dat betreft een ‘donker’ verleden. Want de zwarte Afrikaanse slaven werden geronseld door . . . zwarte Afrikanen.

        Zwarte Afrikaanse Stam-Opperhoofden hebben bij wijze van spreken goud geld verdiend aan het verkopen van hun eigen bangsa aan Witte slavenhandelaren.

        Toen kwam de olifant van Côte d’Or . . .

        • Arthur Olive zegt:

          Heer R. Bastiaans
          Wat de Indiaan is aangedaan is niet tegen te spreken.
          We cannot unscramble the scrambled eggs.
          De Amerikaan kan nou eenmaal niet terug naar Europa als asielzoeker en wie moet Europa dan beschermen tegen Rusland en andere vijanden, wie moet het olie vervoer voor Europa vanuit het midden oosten verdedigen. De Indiaan?

      • Ron Geenen zegt:

        Vermoedelijk niet. Maar ik ken er wel een, die graag mijn zijn vinger naar anderen wijst.

      • Jan A. Somers zegt:

        Bij Walburgpers zijn er boeken over de slavernij in de aanbieding. Worden niet gelezen.

        • Pierre de la Croix zegt:

          “De negerhut van Oom Tom” was toch een bestseller?

          Pak Pierre

    • e.m. zegt:

      @want dat is het huidige Nederland!@

      — U bent al meer dan 35 jaar uit Nederland en nooit meer teruggeweest. U bedoelt dan zeker met @huidige@ –Nederland omstreeks 1980 . . .

  2. RLMertens zegt:

    ‘hautain anderen de maat nemen etc.’ – Is juist typisch(!) Nederlands om eigen negatieve geschiedenis te verzwijgen. Het toetoepen, verdonkeremanen, onder het tapijt schuiven etc. zijn toch bij ons ingeburgerde uitdrukkingen/eigenschappen. Met het bekende ‘vingertje’ als symbool om anderen de les te lezen.
    En vooral ook oost indisch doofheid. Een indertijd opgelopen besmetting. Als er zaken uit ons verleden worden benoemd, die wij wel weten maar liever niet willen weten.

  3. e.m. zegt:

    Goed gezegd Reggie Baay; baik baik. Maar owee als Rob Malasch zoiets dergelijks over Indo’s zegt, dan is het: bye bye . . .

  4. PLemon zegt:

    Terugreizen in de tijd blijft altijd riskant omdat ook slavernij voor de ‘slaaf’ een manier was om te overleven. Zelfs vandaag de dag zijn we in het vrije beroep of in een kantooromgeving gewoon loonslaven.

    ***Nederland toont zich een schuldbewuste natie. Maar hoe terecht is dit schuldgevoel? Door de hele geschiedenis heen en in alle werelddelen heeft men slaven gehouden en verhandeld.
     Een soort huisdier
    Vrijheid is in de geschiedenis altijd een schaars goed geweest. De onderwerping van de ene mens aan de andere was in bijna alle culturen en samenlevingen een onderdeel van de sociale en economische organisatie. Slavernij was bekend bij de vroegste beschavingen en is op het Arabisch schiereiland pas in 1962 officieel verboden. En zelfs nu nog worden mensen in Mauritanië en Soedan gebruikt en verhandeld als slaaf. Het feit dat we anno 2002 als vrije mensen leven is eigenlijk uitzonderlijk.
            
    De eerste verwijzingen naar slavernij zijn al te vinden in de wetten van Hammurabi, rond 3000 v.Chr. Slaven werden in deze tijd verkregen door krijgsgevangenen te maken of mensen in grensgebieden te kapen. Maar ook iemand die schulden had kon die afkopen door slaaf te worden. Bij de Grieken en Romeinen was slavernij een onmisbaar onderdeel van de samenleving……

    Vaak wordt beweerd dat de slavernij in Amerika veel harder was dan in de Oost. En op het eerste gezicht lijkt dat ook zo: in Azië weinig grote plantages, veel huisslavernij en geen grote deportaties over de wereldzeeën. Maar die schijn bedriegt, want op de vele landerijen op de Banda-eilanden, bij Batavia en op Ceylon werden slaven gebruikt om het land te bewerken.

    En misschien waren de VOC-slaven er nog wel het ergst aan toe, omdat zij geen band konden opbouwen met hun eigenaar. Zij deden het handwerk waardoor de VOC in stand werd gehouden. Als ze stierven, werden ze in de boekhouding afgeschreven, net als de paarden en de vermiste kopspijkers.
            
    Maar het slavernijverleden leeft in Azië nauwelijks voort, omdat de afstammelingen van slaven er zijn geïntegreerd in de samenleving en niet te traceren zijn. Ze onderscheiden zich nauwelijks van hun voormalige meesters, omdat ze uit de regio afkomstig waren en zich met hen hebben vermengd.
    https://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/5894/de-wreedheid-van-de-transatlantische-slavenhandel.html

  5. Arthur Olive zegt:

    Slavernij heeft alles te maken met de conditie van de mens en niets met huidskleur of ras.
    Er zijn nu meer slaven in de wereld dan gedurende de transatlantic slavenhandel, vooral in Azie.
    Miljoenen slaven komen uit en zijn in Indonesia.
    De eerste slaveneigenaar in Amerika was Anthony Johnson, a black man.
    Amerika had ook veel Black en Indiaanse slaven eigenaars.

  6. Boeroeng zegt:

    https://www.nemokennislink.nl/publicaties/slavernij-in-nederlands-indie
    Over de mythe dat VOC-gebieden vooral huisslaven hadden, die niet zo wreed behandeld werden

    Al deze slaven deden niet alleen maar huishoudelijke klusjes, maar werden ingezet als sjouwer om schepen te laden en lossen, in de mijnen, in de landbouw en voor de zware klussen in de nijverheid. De terminologie in historische bronnen heeft historici ook lang op het verkeerde been gezet, volgens Van Rossum. Waar zij lazen over het werken in de tuinen, wat nog iets idyllisch heeft, werd zware arbeid op koffie- en suikerplantages bedoeld.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s