Buitenkampers

gastpikiransIn een topic ‘nieuwe haring’ plaatste Pak Pierre een mooi stukje.
Offtopic daar, maar te bijzonder om te laten schieten.
Waarom is er minder aandacht voor de buitenkampers te Indië (ca 220.000) dan voor de groep die in kampen geinterneerd was ? (ca 142.000, waarvan ca 100.000 burgers)

Ik heb in een topic (ik weet niet meer welk en wanneer) geschreven hoe mijn moeder – en met haar mijn zuster en ik – niet in het kamp hoefde en buitenkamper werd, alhoewel reeds opgeroepen zich voor het kamp te melden

“We” zijn de bezettingstijd doorgekomen, t.w. mijn grootmoeder (Omi) van Sumatraans-Javaanse komaf aan het hoofd van de huishouding, haar dochters mijn moeder en inwonende vrijgezellentante, mijn zusje en ik, plus inwonend (in “het paviljoen”) bediendenpaar met allemachtig veel kinderen.

Periodiek kwam er een Chinees op de fiets langs – ik kan hem bijna uittekenen, met indrukwekkende gouden tand in zijn altijd lachende mond en met helmhoed – die in de voorgalerij met Omi onderhandelde over de prijs van een gouden kabajaspeld, ring of gouden tientje, want Omi was voor de oorlog spaarzaam geweest en had regelmatig van haar weduwenpensioen iets van edelmetaal gekocht.

Zo zijn we allen de oorlog doorgekomen. Moeder en tante, beiden onderwijzeres, gaven bovendien thuis – clandestien –  Nederlandse les voor een paar gobangs. Ook ik heb van tante lezen, schrijven, taal en rekenen geleerd zodat ik op achtjarige leeftijd, toen de scholen open gingen na de oorlog en bersiap, niet net als zovelen met een achterstand begon.

Ik heb een idee dat “buitenkampers” weinig over hun status praatten omdat:
(1) Zij zich – zeer ten onrechte – schuldig voelden t.o.v. hen, vaak vrienden of familie, die wél achter de kawat verdwenen en het in bepaalde opzichten inderdaad beroerder hadden
(2) Hun lot en leed door de buitenwacht toch niet serieus werden genomen. Die buitenwacht dacht – alweer zeer ten onrechte – dat het normale leven voor de buitenkamper gewoon doorging, net als in het bezette Nederland. De buitenkamper was echter in bijna alle gevallen verstoken van regulier betaald werk en moest maar zien te overleven in een omgeving die hem niet zelden vijandig was gezind. Dat zal uit de film ook wel blijken, ik heb hem (nog) niet gezien.

Ik heb in Nederland vaak van totoks de vraag te horen gekregen of ik “in het kamp” had gezeten. Als ik dan “neen” zei kwam er altijd een opgeluchte reactie, eentje van “gelukkig, nu hoeven we niet droevig te kijken en kunnen we direct verder met onze vrolijke conversatie”. Nooit werd gevraagd hoe “we” als buitenkampers in bezet Nederlands Azië hadden overleefd.

Vijfenzestig jaar continu vrede en welvaart. Kom er maar eens om in de rest van de wereld. Ik heb niet te klagen.

Pak Pierre

Dit bericht werd geplaatst in Gast Pikirans. Bookmark de permalink .

73 reacties op Buitenkampers

  1. Silfraire Delhaye zegt:

    Geachte heer Pierre,

    (15/06/2012)

    De film over de Buitenkampers
    (Uit een nieuwsbrief van Holland Harbour). Met grote vreugde kunnen wij berichten dat de financiering van de documentaire over de ‘Buitenkampers’ rond is. Mede door de bezuinigingen bij de culturele fondsen is het lange tijd spannend geweest of wij de financiering van de film ook daadwerkelijk bij elkaar zouden krijgen. Gelukkig blijken vele partijen overtuigd van de noodzaak dit verhaal te vertellen. En binnenkort starten wij dan ook met het filmen van deze historische documentaire. De film wordt geproduceerd door Holland Harbour en geregisseerd door Hetty Naaijkens – Retel Helmrich.
    Via verschillende media hebben wij een oproep geplaatst dat wij op zoek zijn naar mensen die hun (bijzondere) verhaal voor de camera willen vertellen. Hierop kregen wij vele reacties en verhalen, en wij willen graag iedereen hartelijk danken voor de reacties. Door de vele aanmeldingen moeten wij streng selecteren. Zodra regisseur Hetty Naaijkens deze selectie gemaakt heeft nemen wij met de geselecteerden contact op om een afspraak te maken voor de opnames.

    Dit bericht heb ik overgenomen van de site van één van onze (=IP) – participant St. Verfilming Japanse bezetting. Zie ook :www.japanseburgerkampen.org

    In het communicatieverslag van het IP voorjaar 2013 was vermeld dat deze documentaire in mei aanstaande zal worden vertoond. Volgens de laatste berichten, zal vertoning pas ergens in september zijn.

    Silfraire Delhaye,
    Voorzitter IP

    • Surya Atmadja zegt:

      Pak P schreef:
      1.Ik heb een idee dat “buitenkampers” weinig over hun status praatten omdat:
      (1) Zij zich – zeer ten onrechte – schuldig voelden t.o.v. hen, vaak vrienden of familie, …….
      ——————————————————————————
      Dat verhaal kende ik ook .
      En toch is het belangrijk om door te geven aan de volgende generaties.
      Het is een deel van de Indo’s geschiedenis .
      Hoop dat het meer begrip kan leveren , dan in het verleden .

      salam sejahtera.
      S.A.

    • Pierre de la Croix zegt:

      Geachte heer Delhaye,

      Hartelijk dank voor uw schrijven n.a.v. mijn “Pikiran” die ik als eenvoudige “reactie” heb geschreven maar die Pak Boeroeng heeft willen verheffen tot hoofdartikel. Bevangen door een van vele momenten van ijdelheid heb ik daarmee ingestemd.

      Zo uw reactie mede is bedoeld om mij attent te maken op het feit dat er een oproep is geplaatst aan “buitenkampers” om voor de camera te worden geïnterviewd, moge ik u bevestigen dat ik van die oproep inderdaad niet op de hoogte was. Mijn stukje heb ik dus niet geschreven als sollicitatie naar een oproep.

      Ik denk dat buitenkampers die de bezettingstijd als volwassene hebben ondergaan in de eerste plaats in aanmerking dienen te komen voor een vraaggesprek over hun ervaringen.

      Ik ben van 1938 en heb de bezettingstijd dus als kind van 3 tot 7 jaar beleefd, goddank vrij van de angsten en zorgen van de volwassenen die als een kloek over het welzijn van mijn zusje en mij hebben gewaakt. Ik heb in die tijd geloof ik wel alle ziektes gehad die er onder de tropenzon te krijgen waren en ik was al door de artsen opgegeven, maar voor zover ik kan nagaan draag ik daar geen boze herinneringen en trauma’s van mee. Wel weet ik “uit overlevering” dat onze Javaanse huisarts, dokter Soedjono (zijn naam mag postuum wel eens in de krant), vaak “vergat” om een rekening te sturen, ondanks aandringen van mijn grootmoeder, die hij uit respect ook “Omi” noemde. Die rekeningen zond hij wel aan de rijke Chinezen, zo werd gezegd. Ook zo kwamen de Buitenkampse Splinters door de Japanse winters.

      Ik was oud genoeg om mijn eigen – fragmentarische – herinneringen te vormen en op te slaan en ik ken natuurlijk uit eerste hand de vele verhalen. Schaarste en nooddruft maakt het slechte, maar ook het goede in de mens wakker. Voor wat betreft het goede is het verbazingwekkend hoevelen niet letargisch bij de pakken zijn gaan neerzitten maar de schok van de “Umwertung aller Werte”, de verschuiving van de bovenste lagen van de samenleving naar de bodem, hebben weten te doorstaan dankzij moed, veerkracht, aanpassingsvermogen, gemeenschapszin en inventiviteit.
      V.w.b. het laatste een voorbeeld: Iedereen had wel een handeltje, men noemde dat “tjatôten”. Men tjatôte voor zichzelf of liet dat anderen doen, tegen commissie. Anderen die geen spullen hadden om te “vertjatôten” maakten iets of gaven les in iets.

      Buitenkampers, dat waren vooral VROUWEN die met hun en andermans kinderen moesten zien te overleven, want de meeste mannen en vaders waren als krijgsgevangene elders doende voor het Japanse keizerrijk.

      Moedige vrouwen. Plotseling stonden zij aan het roer, moesten zij hun schip op koers houden tot veilge haven was bereikt. Voor hen speciaal neem ik mijn topi af.

      Pierre de la X

    • Boeroeng zegt:

      Een berichtje van Museon:

      In eerdere gesprekken en/of mailtjes is er steeds sprake geweest van 27 april als opening van de tentoonstelling “Buitenkampers, de kleur van overleven”. De openstelling is uitgesteld naar 18 mei, net voor het Pinksterweekend. Het is wat later maar daar staat tegenover dat hij tot en met oktober te zien zal zijn. Een en ander hangt samen met de film die pas in september klaar is. Er zal geen officiële opening zijn, maar een openstelling. Ik hoop natuurlijk dat u allemaal een keertje komt kijken en dit bericht doorgeeft aan andere geїnteresseerden.

      Zie voor meer: http://www.museon.nl/buitenkampers

  2. Boeroeng zegt:

    Maar was het schuldgevoel waarom mensen maar zwegen of net als de geïnterneerden zeggen: Nederland begreep ons toch niet zo, was niet zo geinteresseerd en dus zwegen we maar.
    Okée… geïnterneerden hadden het meer ellendig.. 16% burgers en 20% militairen hebben het niet overleefd.
    Na alle aandacht voor de nazi-oorlog en de nazikampen…. was er nog een kopje aandacht (vergelijk met kopje rijst uit de kampen) voor geïnterneerden van de Japanse kampen…. slechte enkele gevallen korrels aandacht voor de Nederlanders die buiten de kampen ook een struggle voor overleving hadden.
    Dan denk ik weer…. als de buitenkampers allemaal totoks waren…. zouden die dan meer aandacht in Nederland hadden gehad ?

    • Als buitenkampers allemaal totoks waren? Er zaten wel degelijk totoks onder, maar er zaten ook Indo.Europeanen in de kampen.
      Soimmige families hebben heel veel leed doorgemaakt en anderen gelukkig minder. Binnen of buiten de kampen. Maar natuurlijk hebben de Buitenkampers veel meer geleden onder de Bersiap tijd.
      Mijn vieren zaten in de gevangenis van Banyu Biru, wij werden eerst door Japanners beschermd, daarna door Indiasche/Emgelse militairen. De Amerikanen stelden alleen belang in Japan.

  3. Jan A. Somers zegt:

    Wat te doen met de combinatie buitenkamper-Kenpeitai? Die Kenpeitai valt niet onder ‘kampen’.

    • Pierre de la Croix zegt:

      Tja … Pak Somers, wat te doen met Kenpeitai gevangenen?

      Met diep respect voor wat u hebt meegemaakt, maar dan raken we misschien weer verzeild in de discussie wie het het slechtst heeft gehad: De krijgsgevangenen, de burgergevangenen in de “gewone” kampen, de gevangenen Kenpeitai algemeen, de buitenkampers tevens Kenpeitai slachtoffers en … laten we in dit verband dan ook niet de Buitenkamper-Ngawigangers vergeten, die bij mijn weten nog steeds niet of niet zonder meer zijn erkend als “kampslachtoffer”.

      Maar goed, wat mij betreft (dit is niet arrogant bedoeld) komt er een speciale categorie “Kenpeitai”. Mijn tante Dick de la X heeft er mogen logeren, op verdenking van het bezit van een radio. Waarschijnlijk had ze die ook, maar tijdig in de kali gegooid, want ze was een eigengereide “brandal”. Ze hebben haar niet klein gekregen.

      Verder heb ik iemand goed gekend die er als jong (Indisch) meisje van 18 verzeild raakte. Beeldschoon op foto’s van toen. Heeft haar hele leven verkozen alleen te blijven, ondanks de vele vrijers om haar heen. Ik kan mij voorstellen dat zij zwaar gebukt is gegaan onder haar ervaringen. Niet zo zeer de fysieke pijnen, maar de vernederingen zal zij nooit hebben kunnen vergeten.

      Enfin, “Schwam drüber”, zeggen ze bij ons in Duitsland. Dadelijk komt mevrouw Liesbeth Zegveld om te zeggen dat ook “wij” heel slecht waren. Of misschien ziet mevrouw Zegveld kans om voor u en uw medeslachtoffers wat geld van de Japanse overheid los te peuteren. Wat moet het worden: Tienduizend, twintigduizend of nog meer Euro’s? Hoe vertalen we oorlogsleed in centjes?

      Gisteren nog iemand horen zeggen dat “oorlogsmisdaad” een pleonasme is, want oorlog = misdaad. Kan hij wel eens gelijk in hebben. Laten we dan zorgen dat er geen oorlog meer nodig is. Vooralsnog NIET door bezuinigingen op veiligheid en defensie ………..

      Pak Pierre

      • Dank u wel Pak Pierre! Mijn vader en oom zijn ook door de Kenpeitai gepakt en vermoord. Geld? Nee duizend maal liever zie ik een erkenning van Nederland en Japan over het leed dat ons ALLEMAAL is aangedaan in ons voormalig Ned.Indië. Wij kinderen en tieners van toen hebben ons land verloren en alles wat daar bij hoorde.

        • Pierre de la Croix zegt:

          Dank voor uw dankbetuiging mevrouw Van Kampen.

          Ik hoop dat u eens de door u lang verbeide erkenning van gedacht aangedaan leed zult krijgen.

          Maar tevens rijzen bij mij de vragen:

          Wat als voor u de grote dag komt en de landen, c.q. overheden van de landen waarvan u erkenning verwacht u die zullen geven, hetzij in een vlaag van verstandsverbijstering, hetzij in een moment van goddelijke verlichting? Zou u de rest van uw leven wezenlijk gelukkiger zijn dan daarvoor en zou u, als uw tijd is gekomen, uw ogen dan wél in berusting en tevredenheid kunnen sluiten?

          Ik heb mijn weg en het geluk in mijn leven gezocht onder afschrijving van enige erkenning van “ereschuld” die ik van Japan of Nederland of wat dan ook zou mogen verwachten. Dat leek mij beter.

          Als erkenning en excuses na ACHTENZESTIG JAAR OF MEER zouden komen, dan mogen “ze” die als onoprecht in hun haar smeren om er krullen van te krijgen, as the old seaman’s saying goes.

          Ik ben benieuwd naar uw antwoord op mijn vragen.

          Pak Pierre

      • Victorine Beatrix Warren- van Leuven Kouthoofd. zegt:

        de naam van de oudste secret service in de wereld is niet geschreven zoals u die schrijft. Het woord wordt op de volgende manier geschreven: Kempe tai.. of Kempetai.. HOE WEET IK DAT? omdat mijn moeder 2 keer als spionne door hun is opgepakt geworden en ik dat me NOG kon herinneren.. EN? ik maakte er werk van door over deze secret service van Japan te gaan lezen.. Er was nl n boek uitgekomen over dit en ik werkte toen bij de North York Public Libraries in Don Mills. Daar heb ik alles over die secret service gelezen.. ben de naam van de schrijver vergeten.. NOCH heb ik ooit zij die door de Kempetai opgepakt werden die naam zo zien uitspreken of zien schrijven.

        Als u op google en vooral op wikipedia had gekeken had u de naam van die secret service op de juiste wijze kunnen zien. WIJ waren buitenkampers zelf ook in Jakarta. en ik kan zeggen dat ik wel degelijk hele goede herinneringen had over de manier waarop de Jap zij die buiten de kampen woonden lastig viel met allerlei razzias.. je kon ze al van heel ver horen aankomen als ze al bezig waren.. De Jap sloft nl en haalt hun voeten niet op.. niet waneer ze lopen en niet waneer ze marcheerden.
        Met vriendelijke groeten:
        Victorine B. Warren- van Leuven Kouthoofd
        City of Vaughan, Ontario, Canada..

        • Victorine Beatrix Warren- van Leuven Kouthoofd. zegt:

          PS met goede herinneringen aan de tijd buiten t kamp bedoel ik: dat ik al dat ik heb onthouden? JUIST heb onthouden want toen mijn moeder 80 jaar oud werd heb ik dat allemaal met haar nagechekt en zij was zelfs verbaasd over de vele detailles die ik me als klein kind heb kunnen herinneren . DUS? mijn herinneringen van die tijd, zijn door mijn eigen moeder in 1981/1982 bevestigd.
          gruces van brush in Canada
          Victorine B. Warren-van Leuven Kouthoofd
          City of Vaughan, Ontario, Canada

        • Surya Atmadja zegt:

          Ik heb 2 aangetrouwde ooms de echtgenoten van de zusters van mijn moeder die opgepakt werden door de kem-pe-tai.
          Formeel is de kem-pe-tai een militaire politie eenheid met bepaalde bevoegdheden.(volgens KBBI=De Indonesische Van Dale).
          Ze werden opgepakt omdat ze als pemuda’s/nationalist verdacht waren van verzetsactiviteiten .
          Mijn oom mr H. Mangkudidjaja werd na de uitnodiging terug gegaan naar huis met een witte kapsel.
          Binnen 1 nacht(?) werd zijn haar wit geworden.
          De andere oom werd een paar keren voor de vuurpeleton uitgenodigd , en daarna doodleuk terug gestuurd naar zijn cel.
          Grapje , bedankt .

          PB , salam dari Amsterdam, van je weet wel.

        • bo keller zegt:

          Als regelmatige bezoeker van ons geliefde Bronbeek en
          museum ,ben ik nu (13 aug. 2014) eindelijk op de hoogte
          dat het toch wel meevalt met al de verhalen over het beruchte
          Japanse elite korps ”de Kempei Tai’.

          Nu de herdenkingen weer voor de deur staan en
          Bronbeek en het Museum weer in het nieuws komt,
          vermoed ik dat zaal 4 oa ook bekeken zal gaan worden.
          U buigt daar constant voor de Japanse vlag en de toen
          zeer bekwame Japans Mi…..bommenwerper.
          Moet kunnen toch!

          Waarbij direct al door een uitvergrootte foto van Indische
          matrozen het verhaal verteld wordt ”Gered door de Kempei Tai”
          Buiten de prent van pakweg 2×1 m de vriendelijke en
          goedlachse uitvoerders van dat Japans Korps en de alom
          aanwezige Japanse erezwaarden.

          O ja , dat ook op advies van en bij name genoemde en bij U zeker
          bekende en zeer hoog geplaatste personen.
          Een bekeerling
          siBo

        • Victorine Beatrix Warren- van Leuven Kouthoofd. zegt:

          ik weet gelukkig NOG WEL wie je bent Surya Atmadja!!! ik ging laatst hier bij mij opruimen en kwam je kaartje aan mij weer tegen.. Mijn geheugen is voor bepaalde onderwerpen niet meer wat t was. Echter dingen van vroeger? kan ik me nog wel herinneren. Hierbij kan ik je dus ook zeggen dat de Kempetai de OUDSTE geheime dienst EN DE MEEST BETROUWBARE is die er in de wereld bestaat. Je kunt er van opaan dat waneer die iets vrij geven? Wat maar heel zelden is eigenlijk, dat ze het precies bij t rechte eind hebben.
          De PTSD of shell shock zoals dat in de oude tijd ook wel werd gezegd, van mijn moeder kwam mede doordat men met te veel mensen in een kamer werd gedaan. Men lag op matrassen op de grond en in Jakarta was dat n hele vochtige grond ook nog. In de gevangenis cellen konden ALLE gevangen altijd het schreeuwen van de tortures die de gevangenen ondergingen HOREN maar niet zien..

          De informatie die ik kreeg uit dat bepaalde boek is van n schrijver die heel bekend is in de UK.. n heer die heel zorgvuldig altijd zijn onderzoeken doet.. HIJ is er zelfs in geslaagd. of beter gezegd? zijn onderzoekingen die hij heeft gepubliceerd, hebben of zijn erin geslaagd dat zelfs t goevernement van New Zealand iemand heeft vrij gelaten die onschuldig was beschuldigd en veroordeelt. Ze (de New Zealandse politie en regering) zijn door zijn boek over die bepaalde gevangene .. er ook in geslaagd door de vele aanwijzegingen en bewijzen om de juiste moordenaar te pakken te krijgen.

          Kempetai IS de geheime dienst van Japan en bestaat nog steeds dus.

          Bo Keller

          van de verhalen van mijn moeder en een heer die ik hier ken in Canada. Was het buigen voor de Japanse vlag gerust niet het ergste.. Het was bedoelt om de spirit van de krijgsgevangen binnen of buiten de kampen gewoon te breken. Het is OOK n respect die men zo betoont aan Japan zelf!

          WAAR t om gaat bij de kempetai precies is t feit dat men martelingen begin die onmenslijk waren en in vredestijd zeer zeker niet gedaan werden of mogen worden.. NOOIT zijn zij die die martelingen begingen in oorlogstijd tijdens de Japanse oppakkingen ooit nagegaan noch ooit voor de wereld gerecht voor oorlogs mishandelingen veroordeelt geworden in Den Haag!

          Het ergste voor de Nederlandse (dus de blanke kolonialen) was DAT met dat buigen men moest erkennen dat men niets was.. als mens geen waarde had. DAT was wat men voelde !! Het was in die tijd zeer zeker OOK WEL n trots die doorbroken werd, zeker OOK omdat het blanke ras zich hoger en beter achte dan elk ander gekleurd ras in de wereld. Het was dus wel zeker n verkleining maken en breken van wie en wat n mens/ persoon WAS… IS.

          DAT op zich is vaak genoeg om n spirit in n mens te breken. Het poe poehen dat u met uw antwoord hierover doet.. maakt van die slachtoffers van die tijd.. n dubbel slachtoffer en in mijn ogen uit u met uw schrijven geen begrip noch gevoel WAT t kan betekenen waneer n spirit gebroken of vernedert wordt..

          Powderbrush in Canada.

  4. buitenzorg zegt:

    Het is al lang niet meer zo dat buitenkampers minder aandacht krijgen. Niet dat ze nu veel aandacht krijgen, dan nu ook weer niet, maar de geinterneerden krijgen ook geen aandacht meer. Beide groepen sterven langzaam uit.

    Waarom kregen de geinterneerden vroeger meer aandacht? Omdat er wetten waren die geinterneerden recht gaven op`een uitkering. Omdat het publiceren van (dag)boeken over een beperk, duidelijk ‘afgebakend’ onderwerp (Ambarawa, Tjideng etc) sneller is te realiseren, en misschien omdat de buitenkampers, meestal Indo´s zijnde, in hun nieuwe heimat probeerden niet al te veel op te vallen. Hun verhaal was in de Nederlandse context natuurlijk ook moeilijker te begrijpen.

    Maar goed, dit alles gold tot een jaar of 10 – 20 geleden. Daarna is door allerlei initiatieven het historische beeld wel een beetje rechtgezet. In mijn eigen krantje staan slechts een handvol verhalen over interneringen, tegenover zeer vele verhalen over buitenkampers. Vertellen, zo snel mogelijk, is de enige remedie.

  5. Thanks all for participating in this discussion. (apologies for the English, if I wrote in Dutch I’m afraid I might make mistakes in meaning). I am still trying to understand why my mother with 4 children all under 5 elected to stay out of the camps while my father was a POW in Japan. Was it because she was Ambonees? Or did she feel that her “people” would help her, which was not the case! I was not born yet but I know that one of the twins died during that time…and I don’t think my mother ever forgave herself for not going into the camp. So, thanks much for giving me more insight into the situation at that time.

    • bo keller zegt:

      Victorine Beatrix Warren- van Leuven Kouthoofd., on 13 augustus 2014 at 15:32 said:Bo Keller
      van de verhalen van mijn moeder en een heer die ik hier ken in Canada.

      Mevrouw, heel netjes van U om me een veeg uit de pan te geven.
      Had ik ook verwacht en van meerdere personen eigenlijk.
      Wat ik probeerde te verhalen is het beeld dat de makers
      van het Rijksmuseum ”Bronbeek”de bezoekers aanbiedt .
      In één woord, schunnig ,waarbij de makers totaal voorbij
      gaan aan de gevoelens van oudere mensen en slacht-
      offers van deze beestmensen.
      Nu het rijksmuseum ”Bronbeek”met toedekking van een
      zachte deken hun gedrag in beeld brengt en vergeet
      ’t vooral niet .dit alles met medewerking en adviezen van ook
      bij U zeer bekende personen is er niets maar dan ook niets
      aan de hand.
      Zie de tot in de hemel geprezen commentaren
      door top journalisten en hoog geplaatste ambtenaren.
      Nu ik als zijnde een”Bekeerling” ,wordt het eindelijk gelezen.
      Sorry en toch bedankt voor reactie.
      siBo

      • Peter van den Broek zegt:

        @Victorine Beatrix Warren- van Leuven Kouthoofd . Ik wil toch even terugkomen op het buigen voor de Keizer. Voor de Japanners heeft het een betekenis maar voor de Nederlanders heeft het een totaal andere en traumatische betekenis. Het viel me eigenlijk op bij het boek van Jeroen Brouwers, “Bezonken rood” waar je een rij blanke vrouwen en kinderen ziet buigen. Dat zegt op zich niks maar als deze foto veelvuldig weer keert als over de oorlog in Indie wordt gepraat, de andere oorlog telt niet mee, dan heeft de foto een welhaast diepere symbolische betekenis. Ik heb gekeken welke foto’s Amerikanen gebruiken om WOII te symboliseren en dan zie je Pearl harbour, of die vlag die Amerikaanse mariniers hijsen op de Iwo Jima of waar dan ook.

        Kijkt u op google.nl met als kernwoord , mag U raden wat U ziet. En wat krijgt U als U op google.com hetzelfde woord in het Engels typt??

        Symbolen zijn er nodig om een treurige periode als de oorlog te duiden en dat is bij Nederlanders in Indie het buigen.
        Mijn verklaring is : Het Nederlands superioriteitsgevoel in een koloniale matschappij wordt aangetast als de koloniaal plotseling voor een iemand van het mindere Aziatische ras moet buigen , want zo waren de koloniale verhoudingen wel. En als elke dag vernederingen moeten worden ondergaan in naam van degene waarvoor gebogen wordt en de koloniaal kan daar niks tegen doen dan kunnen we van een trauma spreken en dat komt tot uitdrukking in die foto.met al die blanken, de meest zwakkeren, kinderen en vrouwen. Let op het zijn alleen blanken. Daarom praten Indischen niet over buigen.

        Zelfs in het onvolprezen geschiedenis boek “De Terugkeer” komt die rij vrouwen aan bod en dat is toch een overtuigend bewijs.

        Apropos mijn moeder, oorlogsslachtoffer, heeft bij een onvergetelijk bezoek aan Bronbeek het genoegen weer mogen smaken om te buigen voor de Japanse vlag. Deze geste van de nobele tentoonstellingsmakers (de bedoelingen waren natuurlijk goed in ethische zin) kan men op verschillende wijze duiden: amoreel, lijkenpikkerij, geriatrische lichaamsoefeningen, Hormat.
        Ik vond de reacties op deze blog teleurstellend, of men het met de tentoonstellingsmakers eens zijn. Sindsdien haal ik mijn schouders op als sommige bloggers wijzen op de hormat, ik snap dat niet.

        Dezelfde houding hebben de tentoonstellingsmakers ook bij Kempetai. Die zijn niet volgens het woordenboek Militaire Politie, het is meer te vergelijken met de Gestapo en SonderEinsatztruppen. Ik heb nooit begrepen dat dat sadistisch zooitje nooit is aangeduid als misdadige organisatie volgens het Tokyo Tribunaal

        Als de afbeelding van die vlag bij een volgende bezoek nog hangt, zal meehelpen de afbeelding te verwijderen. Daar heb ik wel een boete van € 1.000 en meer voor over.. Ik krijg natuurlijk korting want ik ben vriend van het Indisch Herninneringscentrum.

  6. buitenzorg zegt:

    Dear Priscilla, the basic rule was that people were interned who had more than 50% white blood. So if the parents were white/white: YES; white/indo: YES; indo/indo: NO; white/indonesian (p.e. Ambonese): NO.
    I don´t know about your father. If he was white, of course he was interned. If your mother was full blood Ambonese, she was not interned, neither were her children.

    Whether the Japanese acted strictly to these rules, depended however also on their local policy. And sometimes women chose to be interned, even if they had not to. The racial lines ran very often through the family, reason for many of them to move voluntarily to the camp.

  7. van den Broek zegt:

    Nu we het nu pas toch over Buitenkampers hebben: Ik heb mevr. Hetty Naaiijkens Retel-Helmrich, die de film de Buitenkampers maakt, via FB gevraagd aan te geven hoe de opzet van de film is en en hoe ze erin slaagt de mensen aan de praat te krijgen. Het was mij al bij het andere onderwerp “Nieuwe Haring” opgevallen, dat Buitenkampers weinig aan het woord komen. Bovenstaand valt me op dat Binnenkampers de Buitenkampers bijna uit het beeld drukken, gaat uzelf maar een statistiek maken.

    Dhr Buitenzorg zei:
    “Het is al lang niet meer zo dat buitenkampers minder aandacht krijgen. Niet dat ze nu veel aandacht krijgen, dan nu ook weer niet, maar de geinterneerden krijgen ook geen aandacht meer. Beide groepen sterven langzaam uit”

    Ik weet niet waar hij de bewering vandaan haalt , hijzelf geeft ook geen bronnen aan. Ik weet dat de film 2602 over Binnenkampers gaat

    Wat de Buitenkampers betreft heb ik wat in mijn boekjes gebladerd
    -Hans Meijer ” In Indie geworteld” Hfdst 5 Tussen twee Molenstenen: 26 bladzijden zijn min of meer gewijd aan de Buitenkampers.
    -Wim Willems en Jaap de Moor “Het Einde van Indie! De vrouwelijke Held. Indische vrouwen 12 blz + 16 blz aan Buitenkampers
    Wim Willems Indische Nederlanders in de ogen van de Wetenschap, de ambivalente positie van de Indo-Europeanen tijdens en na de oorlog 5blz.
    – HIHBB De Terugkeer. Het onvolprezen standaard geschiedenisboek staat vol met verhalen over Kampers

    Ik wil nog fijntjes opmerken dat dhr. Buitenzorg wel over geinterneerden en niet over Binnenkampers heeft. En waarom hij die Binnenkampers er weer bij haalt, mag Joost weten.

    Daarnaast hebben Binnenkampers Bibliotheken volgeschreven over hun ervaringen. Misschien kan iemand mij vertellen welke Buitenkamper een boek geschreven heeft over zijn wetenswaardigheden.

    Al met al kan ik rustig stellen, zonder Wikipedia aan te halen dat het Verhaal van de Buitenkamper nog niet is opgetekend. Het is en blijft een witte bladzijde in de Geschiedenis, zij werden in een hachelijke, een ambivalente positie geplaats maar zijn Koningin en Vaderland altijd trouw gebleven, dat kunnen velen die die periode hebben meegemaakt niet volmondig zeggen. Daarom alleen verdienen zij een plaats in de Geschiedenis en het Verzetsherdenkingskruis

    Maar kan iemand zeggen waar die term Binnenkamper vandaan komt, , aan deze term hangt een bruin luchtje, volgens mij komt het uit het Afrikaans

    • buitenzorg zegt:

      Met hr Van den Broek ben ik het eens dat de geinterneerden (het woord ‘binnenkamper’ is al even lelijk als buitenkamper, maar het kent in ieder geval wel een synoniem) bibliotheken vol hebben geschreven, terwijl buitenkampers helemaal niets hebben gepubliceerd. Dus, tot wie of wat is die schreeuw om aandacht dan gericht? De overheid? De samenleving? Wie of wat heeft hier ‘schuld’?

      Ik weet genoeg van de geschiedenis om te kunnen beoordelen of buitenkampers hun verhaal willen laten horen. Ik heb er echter ook begrip voor dat ze na vijftig jaar zeggen: soedah, laat maar. Als er tóch nog iemand is die zijn verhaal kwijt wil aan het volk, ik hoor het graag.
      http://www.javapost.nl/contact

      • Dat we relatief veel hebben gehoord van de mensen uit de kampen heeft veel mogelijke redenen.
        Wat het geschreven woord betreft zal wel meespelen dat in de kampen juist (ook) totoks zaten, mensen die dus een achterban van familie en vrienden in Nederland hadden, waar frequent mee werd gecorrespondeerd. Die waren dus gewend naar de pen te grijpen en velen deden dat ook tijdens hun internering. Mijn moeder incluis.
        Verder informeerde die groep totoks bij terugkomst in Nederland datzelfde informele netwerk van familie en vrienden over hun wederwaardigheden.
        Bij de buitenkampers zal dit alles naar verhouding wel minder hebben gespeeld.

        • Surya Atmadja zegt:

          Derk HilleRisLambers, op 25 april 2013 om 12:30 zei:
          Dat we relatief veel hebben gehoord van de mensen uit de kampen heeft veel mogelijke redenen. etc
          Bij de buitenkampers zal dit alles naar verhouding wel minder hebben gespeeld.
          ————————————————————————-
          Als ik de aantallen kan geloven dan zijn die 200-220.000 nog steeds de meerderheid van de Nederlanders in Nederlands Oost Indie.
          En als ze niet gewend( sommigen dan) zijn om hun ervaringen op papier te zetten (dagboek of brieven) dan heb je nog altijd de mondelinge verhalen, zoiets als opa en oma verteld dit of dat.
          Dat ze het niet gedaan hebben (of te weinig) zal er een reden zijn .
          Een mogelijke reden had Pak Pierre al genoemd.

  8. Boeroeng zegt:

    Peter van den Broek had het al over het stripboek de Terugkeer.
    Uit deze cartoons blijkt dat de tekenaar van dit boek dacht dat alle Europeanen geinterneerd werden.
    En die indruk werd niet weggenomen door ‘deskundige’ sites op het internet die hij bezocht voor achtergrondinformatie.
    Die deskundigen faalden of het zal ook wel zijn dat hij terugviel op het oudhollandse idee dat mensen van gemengde afkomst, niet blank, geen Europeanen of Nederlanders waren.
    En daar ligt mogelijk ook een oorzaak voor het vergeten van 220.000 Nederlanders die buiten de kampen overleefden.
    Ze werden niet of onvoldoende in de Nederlandse publieke opinie erkend als Nederlanders.

    Jammer dat de deskundigen van het Indisch Herinneringscentrum ook weer faalden deze onjuiste informatie te herkennen en te verwijderen uit het boek. Maar ja… dat is de prijs van de verhollandsing ?


    https://indisch4ever.nu/2010/10/02/het-verdriet-van-de-indo-xii/

    • bo keller zegt:

      Deze stripboek wordt als achtergrond informatie (handboek) door
      de gidsen van Bronbeek museum gehanteerd.
      Ook in mum van tijd uitverkocht in de Toko aldaar, ’t werd me
      soms kwalijk genomen door de kopers (Indo’s) als ik hun
      hierop wees.
      En dat allemaal uit de voorlichtingskoker van het I.H.C.
      siBo

    • Boeroeng zegt:

      Begrijp me goed ….
      Behalve de vervaging van indo’s is het stripboek verder een redelijke informatiebron wbt de geschiedenis vanuit Nederlandse invalshoek.
      Prima middel om de jeugd wat te interesseren !

      • bo keller zegt:

        Toch een hele kleine kanttekening, De makers hiervan
        zijn naar Indonesië afgereisd om de indrukken -natuur-geschiedenis
        ea van dichtbij op te snuiven . en het resultaat van het ruiken-voelen
        ed. op papier gezet als ”redelijke invalshoek”. En niet voor één dag
        en het resultaat de algemene bananentros terbalik, Zou dat toch door
        de koperen ploert komen. Of de vruchtenafd. van Albert Hein bezocht.
        Net als de linkshandige wapens voor het KNIL in het Museum
        Bronbeek.. Zowel sabel (klewang ) geweer (karabijn.
        Trouwens,dan hadden de makers de echte bajonet bevestiging
        van de Jap in Bronbeek kunnen voelen- zien en ruiken en niet
        één op een bezemsteel. gezet.
        Maar ja ,iedereen is tevreden en vooral de KENNERS.
        siBo

  9. Surya Atmadja zegt:

    van den Broek, op 25 april 2013 om 01:03 zei:
    Ik heb mevr. Hetty Naaiijkens Retel-Helmrich, die de film de Buitenkampers maakt, via FB gevraagd aan te geven hoe de opzet van de film is en en hoe ze erin slaagt de mensen aan de praat te krijgen.
    ————————————————————————————–
    Interessante vraag.
    Ik denk dat de makers het ook zal verantwoorden.
    Als ze soortgelijke docu kunnen maken als Contract pension djangan loepah , dan zit het wel goed.

    De stripboek ” De terugkeer” is een flop .

    Over de buitenkamper , ik heb de term nooit gehoord in Indonesia.
    Pas in Nederland.

    Ik had vroeger altijd gedacht dat mensen die duidelijk een binding hebben met Nederland , door afkomst , uiterlijk , werk (KNIL) etc automatisch geinterneerd werden.

    • Jan A. Somers zegt:

      Of je al dan niet werd geïnterneerd hing voor een belangrijk deel af van je classificatie in je pendaftaran. Maar die vaststelling van de classificatie was een rommeltje, zo ook of je al dan niet in een kamp terecht kwam. Mijn broer en zus wel, ik niet. Afgezien van het logeren bij de Kenpeitai, maar dat schijnt in de discussie over buiten/binnenkamper niet interessant te zijn.

      • bo keller zegt:

        Jammer dat de deskundigen van het Indisch Herinneringscentrum ook weer faalden deze onjuiste informatie te herkennen en te verwijderen uit het boek. Maar ja… dat is de prijs van de verhollandsing

        Nmm. geen verhollandsing maar een Indiëkenner bij uitstek,die
        net een paar boeken, die ook weer door Kenners ,Indische achtergrond, geschreven werden.
        Een paitje, een sambalbij en wat kroepoek tot grootst daden kwamen.
        siBo

      • Pierre de la Croix zegt:

        Jan A. Somers, op 25 april 2013 om 12:06 zei (onder meer):

        “Afgezien van het logeren bij de Kenpeitai, maar dat schijnt in de discussie over buiten/binnenkamper niet interessant te zijn”.

        Wat mij betreft is het tegendeel waar. Ik ben wel degelijk geïnteresseerd en betrokken; zie mijn vorige stukje van gisteren 1625 uur.

        Als naar uw mening de Kenpei-gevangenen in onvoldoende mate als slachtoffer van de Japanse bezetting worden erkend, dan ligt dat misschien ook aan betrokkenen zelf, omdat zij liever niet praten of niet KUNNEN praten over de hel die zij hebben doorstaan. Anderen zouden dat voor hen (hebben) moeten doen, maar de boze werkelijkheid is dat het kennelijk niet gebeurd.

        Het is dus ook aan u en uw nog levende mede
        Kenpei-slachtoffers om de hoge horde naar de publiciteit te nemen en de trom te roeren tot ver buiten I4E, nu het nog kan ……

        Ik weet nog steeds niet waar het Indisch Platform zich precies voor beijvert (dat ligt vast aan mij), maar nu ik tot mijn vreugde heb gemerkt dat zijn nieuwe voorzitter, de heer Silfraire Delhaye, op I4E van zijn interesse voor het onderhavige thema “Buitenkampers” heeft doen blijken, zou ik mij kunnen voorstellen dat u bij hem uw hartenkreten kwijt zou kunnen.
        Just for starters …….

        Pak Pierre

        • Pierre de la Croix zegt:

          Ik heb vanochtend, met de discussies onder dit “topic” in het achterhoofd over binnenkampers, buitenkampers en aanverwante slachtoffers van de Japanse bezetting van NOI, nog eens gekeken of “De Jong” daarover nog iets zou hebben geschreven in zijn standaardwerk over Nederland en NOI in WO II .

          Daarvoor heb ik gesnuffeld in 2 delen 8 “Gedeporteerden en Gevangenen”, maar die behandelden alleen het gebeuren in Europa en 2 delen 11 A “Nederlands Indië”, 1ste en 2de helft, uit 1984.

          Al skimmend door de boeken heb ik (na lange tijd) weer met bewondering vastgesteld hoe minutieus en helder De Jong het e.e.a. heeft vastgelegd.

          Maar ….. ook in laatstgenoemde delen tot mijn verbazing NIETS over het gebeuren in NOI NA de capitulatie, c.q. IN bezettingstijd en dus niets over de interneringen, deportaties en tewerkstellingen van militairen en burgers, niets over andersoortige gevangennemingen zoals door de Kenpeitai, niets over razzia’s die massa’s vooral jonge, tot dusverre “loslopende” Indo’s naar “hell camps” als Ngawi brachten, niets over het lot van (Indische) Nederlanders, Indonesiërs en andere bevolkingsgroepen buiten de kawat.

          Ik bezit niet alle delen van De Jong’s standaardwerk. Heb ik iets gemist of werd het leven (en niet-leven) in bezet NOI door De Jong (en zijn opdrachtgever, de Nederlandse overheid) beschouwd als quantité negligeable?

          Tenslotte dien ik in mijn ijdelheid een eigen foutje in vorig stukje te corrigeren: In de 3de alinea moet het laatste woordje natuurlijk op “t” eindigen en niet op “d”, want
          “het gebeurt” is 3de persoon enkelvoud, o.t.t.

          Pak Pierre

        • Boeroeng zegt:

          Pierre,

          Je hebt gezocht in deel 11, a, b, en c?
          Download de boeken in pdf en doorzoek het met acrobat reader
          http://www.niod.knaw.nl/nl/download

        • Pierre de la Croix zegt:

          Adoeh, adoeh Boeroeng, apa itoe “PDF” en “Acrobat Reader”?

          Moet effe wachten tot clevere buurman Harry thuiskomt van zijn werk en dan eerst paaien met lemper.

          Pak P.

        • Jan A. Somers zegt:

          Ik ben niet gewoon uitvoerig te vertellen over eigen ellende. Hier en daar in Javapost een klein beetje. Over de karwats, alleen al die te zien liggen was akelig. En de stank in de ondervraagkamers. En de Indonesische mede-ondervragers die harder wisten te meppen dan de Japanners. Dat ze met de karwats verkeerd sloegen, met het handvat in plaats van met de lederen strips, met als voordeel dat je er geen open striemen mee kreeg die konden ontsteken.
          Mijn Zeeuws meisje vond het niet geweldig dat ik daar naar terug wilde. Toch maar gedaan, na zoveel jaar. Gewoon een ervaring opgezocht.

        • Boeroeng zegt:

          Pierre,

          Je kunt op onderstaande linkjes klikken, misschien openen de bestanden zich in je browser en dan kun je zoeken in dat bestand met de toetsen ctrl en F tegelijk indrukken. Rechtsboven op je scherm opent zich dan een klein regelvakje om daar een trefwoord in te zetten.

          Klik om toegang te krijgen tot De-Jong_Koninkrijk_deel-11a_eerste-helft_zw.pdf


          Klik om toegang te krijgen tot De-Jong_Koninkrijk_deel-11a_tweede-helft_zw.pdf


          Klik om toegang te krijgen tot De-Jong_Koninkrijk_deel-11b_eerste-helft_zw.pdf


          Klik om toegang te krijgen tot De-Jong_Koninkrijk_deel-11b_tweede-helft_bw.pdf


          Klik om toegang te krijgen tot De-Jong_Koninkrijk_deel-11c_bw.pdf

          Of dat openen in je browser lukt niet… dan moet je eerst Acrobate Reader downloaden en die is gemaakt voor bestanden in pdf-systeem.
          http://get.adobe.com/nl/reader/
          Na installeren van dit programma nog eens proberen dejong-linkjes te openen.

        • buitenzorg zegt:

          De Jong hoeft gelukkig niet meer gedownload te worden.
          Zie: http://javapost.nl/bronnen/ – sub 9.

        • Pierre de la Croix zegt:

          Pak Somers,

          Bedankt voor uw openhartigheid m.b.t. uw ervaringen bij de Kenpei. Ik vind het ook moedig dat u naar de Plaats Delict bent teruggegaan. Ik keer niet graag weer naar waar ik hele slechte herinneringen aan heb, bang om alles in volle hevigheid te moeten herbeleven.

          U schrijft ook over die Indonesische beulen bij de Kenpei die harder sloegen dan de Japanners. Mijn vriendje Henk uit Semarang, 11 jaar ouder dan ik, had soortgelijke ervaringen met Indonesische bewakers in Ngawi. Zij sloegen het hardst en straften het wreedst. Waren zij zo vervuld van haat jegens alles wat Belanda en/of speciaal Belanda Indo was of deden zij hun best om hun eigen positie veilig te stellen of waren zij gewoon als de meeste mensen intrinsiek in staat tot het allerslechtste, als de gelegenheid zich zou voordoen?

          Mijn goede vader vertelde over zijn tijd in Birma/Siam dat de Koreaanse bewakers het ergst waren, want zij stonden volgens hem het laagst in de pikorde van het keizerlijke leger en hadden alleen de krijgsgevangenen om hun frustraties op af te reageren. In de Duitse concentratiekampen waren het geloof ik de uit de gevangenen gerecruteerde Kapo’s die niet onderdeden voor hun bazen van de SS.

          Maar goed, back to topic. Oorlogsmisdaden moeten we maar aan de weledelgestrenge mevrouw Mr. Liesbeth Zegveld overlaten. Die heeft er verstand van.

          U hebt verzucht dat buitenkampers tevens Kenpeislachtoffers zoals u in de discussie weinig aandacht krijgen. Indien u meer aandacht, c.q. algemene erkenning zou willen, uit welke hoek zou die uws inziens in eerste aanleg moeten komen?

          Dank zij de inspanningen van Pak Boeroeng ligt een hoop leeswerk voor mij waar ik de komende dagen niet aan toe zal komen, maar stel dat De Jong in zijn standaardwerk ook uw categorie specifiek heeft genoemd en omschreven, dan zou daarin al een stuk formele aandacht en erkenning verankerd liggen waarop kan worden voortgeborduurd.

          Pak Pierre

        • Pierre de la Croix zegt:

          Pak Boeroeng,

          Bedankt voor de instructies. Ik ga ermee aan de slag, want ik brand van nieuwsgierigheid.

          Ik hoop in De Jong’s standaardwerk o.m. een goed onderbouwd antwoord te vinden op de vraag die telkens opduikt over het beleid, if any, van de Japanse bezetter ten aanzien van de internering van burgers van Totok en Indischen huize.

          Mijn indruk is steeds geweest dat algemeen beleid, door de hoogste echelons opgelegd, er niet was of dat het indien het er zou zijn, door de lokale commandanten naar eigen inzicht werd geïnterpreteerd en uitgevoerd.

          Ik had bedacht dat een van de redenen van ogenschijnlijk willekeurig beleid zou kunnen worden gevonden in het feit dat de Japanse commandanten zich geen raad wisten met de veelheid van rassen en kleuren die zij in de archipel aantroffen, omdat zij zelf voortkwamen uit een samenleving die etnisch gezien homogeen was.

          De totoks onderscheidden zich door kleur en uiterlijk heel gemakkelijk van de rest, die gingen dus rücksichtslos het kamp in als ze geen vitale functies moesten vervullen, maar wat te doen met de rest, wie van de bruintjes was er Indonesiër en wie ook Oranda?

          Verder hoop ik in De Jong’s werken wat te kunnen lezen over het leven en de specifieke problemen van de buitenkampers in bezettingstijd.

          Bij voorbaat dank ik alle medelezertjes die de antwoorden al weten en mij het grote leeswerk willen besparen.

          Kan ik morgen met een gerust hart verder goegoer goenoeng in de tuin die om onderhoud en liefkozing schreeuwt.

          Pak Pierre

        • Jan A. Somers zegt:

          Heer de la Croix: “Waren zij zo vervuld van haat jegens alles wat Belanda en/of speciaal Belanda Indo was of deden zij hun best om hun eigen positie veilig te stellen ” Volgens mij was het deels drang om te scoren. Ik was niet echt beschuldigd van een ‘misdrijf’. Men wilde meer informatie over vier zaken die toen speelden. De Japanners hadden na ca. twee maanden door dat ze niks aan mij hadden, maar de Indonesiërs bleven maar doorgaan. Ook kwamen vaak medegevangenen een nacht bij mij logeren, waarschijnlijk voor uitwisseling van informatie. Daar waren mensen bij die er veel slechter dan ik aan toe waren. Later stopten de ondervragingen en mocht ik in de keuken werken. Daar heb ik het ook aan te danken dat ik op verzoek van een ‘Belg’ op zijn melkerij werd tewerkgesteld=vrijgelaten. Zie hiervoor ook Javapost 18-11-2011.

        • Pierre de la Croix zegt:

          Tja Pak Somers, in een dictatuur – en dat was per slot van rekening NOI in bezettingstijd – kan men zo maar van straat of huis worden geplukt en in de diepste kerkers worden geworpen om te worden “ondervraagd”.

          U moet 14 of 15 jaar zijn geweest toen het u overkwam en u hebt – in zekere zin – geluk gehad.

          Ik heb mij altijd gelukkig geprezen dat ik te laat was geboren om WO II en de bezettingstijd bewust mee te maken. Ik kan mij niet herinneren ooit bang te zijn geweest. Daar was ik te klein voor en te goed beschermd door moeder, grootmoeder en tante die wél grote angsten en onzekerheden moeten hebben gekend.

          De bersiapperiode was different cook. Toen was ik ook ouder, wel 7 jaar! Als door een wonder zijn we als buitenkamper gespaard gebleven, zelfs niet gerampokt.

          Ik sluit niets uit, maar wat mij betreft hoef ik na dit leven niet meer wedergeboren te worden. Zoveel mazzel kan ik in een ander leven niet meer hebben!

          Pak Pierre

  10. Anoniem zegt:

    Buitenkampers of binnenkampers. Wij hadden het niet zo slecht, we aten geen tulpenbollen maar ubi net als de zwijnen. Ik hoop dat die film de waarheid laat zien en niet op “hype” is gebasseerd.
    Cap

    • Jim Jasper zegt:

      Ubi is een zoete aardappel en is heel goed te eten Niets minderwaardigs aan ! Hier in Portugal waar ik al geruime tijd woon, wordt het veel gegeten en wordt het niet aan de zwijnen gevoerd !
      Dat het veel lekkerder is dan tulpen bollen dat is een feit

  11. buitenzorg zegt:

    De Jong over het lot van de Indo´s tijdens oorlogsjaren: Deel 11b, hoofdstuk 10. Inclusief vermelding van ‘Ngawi’.
    Over de bersiap: de opdracht van De Jong strekte zich slechts uit tot WO II. Zijn studie vermeldt nog een aantal gebeurtenissen van september 1945, maar daar houdt het op. Hij geeft geen ordeel over die periode, en dat kan hem dus ook niet worden aangerekend.

  12. Pierre de la Croix zegt:

    Hartelijk dank heren Boeroeng en Buitenzorg,

    Ik had en heb dus niet alles van De Jong en natuurlijk, als man van pen-en-papier, niet gedacht aan de digitale informatiebronnen.

    Nu rest mij de hamvraag …. draagt de info in de delen die ik heb gemist bij aan de discussie die onder dit topic op gang is gekomen over de begrippen “buitenkamper”, “binnenkamper”, “buitenkamper -Kenpeislachtoffer”, etc. en verschaft zij een realistisch beeld van het leven van de (Indische) Nederlanders die niet “knijp” zaten (een uitdrukking die ik in bezettingstijd vaak hoorde, evenals “achter de kawat” of “achter de gedèk”) maar die moesten zien te overleven in een voor hun vaak vijandige omgeving?

    Intussen ga ik op zoek naar de missing link over de bezettingstijd in NOI op mijn boekenplankje, maar eerst lekker naar de sportschool.

    Pak Pierre

  13. P.Lemon zegt:

    Toelichting de Jong op zijn levenswerk : “Het Koninkrijk der Nederlanden in de 2e WO” in ‘Oost Indisch doof’ van R. Meijer. 1995.

    “De indische delen vormen het slot van mijn werk over het Koninkrijk in de Oorlog. Het is steeds mijn bedoeling geweest mijn geschiedenis op deze wijze af te sluiten. Reeds bij aanvang heb ik geschreven dat de dekolonisatie waarschijnlijk het belangrijkste gevolg van de 2e WO voor Nederland is geweest. Ik heb me dit specifieke terrein eigen gemaakt door hierover enorm veel te lezen.Ik ben enkele jaren bezig geweest met uitsluitend boeken lezen en stukken te bestuderen. Met name in de beweegredenen achter de Japanse en Indonesische houding heb ik mij verdiept. Hoe kon het dat er in Nederland zo’n volstrekt verkeerde visie op de persoon Soekarno heerste. Het gangbare beeld van de collaborateur , van een soort Mussert, heb ik moeten bijstellen.

    en .”Natuurlijk heeft mijn persoonlijke achtergrond een rol gespeeld bij het oordeel over de koloniale samenleving zoals ik dat in deel 11 , Nederlands Indië, heb geformuleerd. Als verklaard tegenstander van de geforceerde poging tot gezagsherstel kan dat niet anders.

    verder…”Die groep (indische nederlanders) uit de hoek van het indisch tijdschrift Moesson heeft het Comité Geschiedkundig Eerherstel Nederlands Indië opgericht , en is gaan procederen om een nieuw del 11 af te dwingen. Zij zeiden de mening van 60.000 Indische Nederlanders te vertolken. Tussen 1985 en 1990 hebben zij alle aangespannen procedures verloren,

    ten slotte…”Ik denk dat door het Indonesië beleid van de regering de diepe tegenstellingen over Indië in ons volk zich hebben kunnen handhaven . De meeste betrokkenen hebben zich vastgeklampt aan oorspronkleijke standpunten, die verbonden zijn met emoties uit de jaren 45-50. De gebeurtenissen in die periode zullen voor hen daarom altijd een onverwerkt verleden blijven. De emoties gaan mee het graf in.

  14. van den Broek zegt:

    Op de Tong Tong Fair Zaterdag 25 Mei BIBIT-THEATER 12.30

    ‘Buitenkampers Boekan Main’, een preview van de nieuwe documentaire van Hetty Naaijkens-Helmrich Retel.

    Een uitgelezen mogelijkheid om naar Nederland te gaan, dan ga ik gelijk bij het Museon lang, het verbouwde Rijskmuseum bezoeken en misschien het van Goghmuseum

  15. eppeson marawasin zegt:

    Ik heb vanavond nog extra opgelet of ik Pak Pierre in 1962 nog heb zien staan koukleumen in het TV-programma ‘Beatrix, portret van een koningin’ op Ned.1. Helaas waren de beelden van de begrafenis van Prinses Wilhelmina tekort en het ging ook te snel.

    Op Ned.2 kwam wel een bekende I4E-stamgaste voorbij in het programma ‘andere tijden’ namelijk mevrouw Elisabeth van Kampen, die in 1948 abdicatie en inhuldiging heeft meegemaakt.

    In datzelfde programma kwam ook een jonge eerstejaars KMA aan het woord. ‘Wij moesten aantreden, omdat 100.000 echte soldaten naar Nederlands Indië waren gestuurd. Onze geweren deden het; opgepoetst leken ze op Lee Enfields, maar ze deden het niet, In onze kogeltassen deden we een straatklinker, zodat ze vol leken.’

    Nah ja … terug naar onze tijd dan maar.

    e.m.

    P.S.
    Volgende week in Andere Tijden ‘de bevrijding van Breda door Ambonezen en Indo’s. Of verstond ik nou echt Polen?

    • Pierre de la Croix zegt:

      Oeps …. weer wat gemist op TV dus. Moeders wilde met alle geweld een film zien over Koning Sjors de Stotteraar van Engeland, zodat ik mijn heil moest zoeken in mijn sanctuarium op zolder, waar het trouwens ook leuk toeven is tussen alle dierbare souvenirs uit een inmiddels lang leven.

      Ik heb in 1948 natuurlijk ook de abdicatie van Willemien ten gunste van dochter Juul meegemaakt, maar niemand die er aan denkt om mij uit te nodigen voor een optreden in “Andere tijden”. En heeft Elisabeth van Kampen in 1962 in Delft staan blauwbekken? Neen!

      Dan ook nog steeds geen bintang. Misschien morgen met de post, met excuses voor de vertraging in de begeleidende brief …..

      Back to topic: Het leven van een oud buitenkamper is niet gemakkelijk.

      Pak Pierre

      P.S.: Ik heb in mijn militaire diensttijd in Harderwijk nog een wachtmeester der 1ste klasse gekend, Pool van huis uit en ereburger van Breda. “Verdiend met het steken van asperges” zei hij met vooruitziende blik.

      Pak P.

    • Boeroeng zegt:

      Elisabeth van Kampen is te zien op 9.10 minuten van de film:
      http://www.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1339948

      • Pierre de la Croix zegt:

        Inmiddels dank zij een wonder van techniek dat “Programma gemist” heet ook Elizabeth van Kampen kunnen horen en zien.

        Ik noteerde uit haar mond o.m. (1) dat zij en haar ouders berooid in NL aankwamen, wat voor kennisgeving werd aangenomen want natuurlijk “off topic”, zoals altijd (2) dat ook Nederland als geheel in die tijd straatarm was, welke constatering tevens een relativerend licht werpt op de ook op I4E soms zeer bekritiseerde zuinige opvang van de grote stroom “repatrianten” even later, toen het economisch gezien nog niet veel beter ging.

        31 augustus 1948 maakte ik de laatste koninginnendag onder Willemien mee op en rond de aloon-aloon in Semarang. Militaire parade, indrukwekkend voor een jongetje van nog net geen 10. Misschien hadden de deelnemers ook houten geweertjes, omdat de echte nodig waren “for the real thing”, het beteugelen van de opstand. Veel nontonnend volk op de been, voornamelijk Indonesiërs. Indonesische politiemannen stram in de houding bij het Wilhelmus. Het kon verkeren ….

        Terug naar programma gemist. Voor mij leuk om eens een gezicht te zien achter een schrijfster, dat geeft een extra dimensie aan haar/zijn verhalen.

        Zou meer moeten. Hoe ziet Pak Eppeson eruit? Zwart natuurlijk. Maar verder?

        Pak Pierre

        • Pierre de la Croix zegt:

          Excuses: In de 2de alinea van mijn bovenstaand stukje schreef ik “….. dat zij en haar ouders berooid in NL aankwamen”.

          Zo heb ik het vannacht waarschijnlijk niet gehoord met mijn slaperige oren, want elders onder dit topic schreef mevrouw Van Kampen dat haar vader door de Kenpei was vermoord.

          Pak Pierre

    • Jan A. Somers zegt:

      “Onze geweren deden het; opgepoetst leken ze op Lee Enfields, maar ze deden het niet, In onze kogeltassen deden we een straatklinker, zodat ze vol leken.’” In de jaren vijftig, als filler, hadden we Garands, de half-automatische opvolger van de Lee Enfield. Maar niet zo goed als de éénschots Lee Enfield, die nog lang werd gebruikt voor de scherpschutters-examens. Die straatklinkers ken ik ook nog. Ook tijdens de vierdaagse, maar ik weet niet of dat nog zo is. Bij de artillerie hadden we karabijnen. De begrafenisstoet van koningin Wilhelmina heb ik in Rijswijk langs zien komen, met onze nog kleine kinderen. Koud!!! Overigens waren in 1962 die 100.000 echte soldaten al lang niet meer in Indonesië?

      • Pierre de la Croix zegt:

        Sweet memories, Pak Somers.

        Een groot aantal van die 100.000 echte soldaten, Indië veteranen van KNIL en KL en Korea vrijwilligers, vormden in 1962 nog het harde kader van het Koude Oorlog Leger. Het best uitgerust met ervaring om weke oliebollen en fillers het krijgsbedrijf te leren, in het militair jargon van die dagen “afknijpen” geheten.

        Ik was in 1962 met mijn 24 jaar mogelijk de oudste recruut van mijn lichting en zeker de langzaamste, verzwakt als ik was door de 5 voorafgaande jaren op zee. Daar was gelukkig o.m. iemand als sergeant der eerste klasse Bonimbi, Indo-Afrikaan en Koreavrijwilliger getooid met het “combat rifle”, die mij en andere Indische jongens extra bijlessen gaf in tijgeren en andere martiale kunsten, omdat wij beter dienden te zijn dan de witneuzen.

        De loodzware Lee Enfield heb ik alleen leren kennen als oefengeweer bij de onderdelen “geweerexcercitie” (een persoonlijke hobby van de pelotonscommandant) en “bajonetvechten”. Bij laatstgenoemde oefening schreeuwde de sergeant “Vijand vóóórrrr” en dan deden we een stap voorwaarts onder het slaken van de kreet “Tsjááá” (“Tsjakkaaa” moest nog worden uitgevonden) en het maken van een stekende beweging met het geweer in het luchtledige. Voorts waren er variaties “Vijand achterrrrr”, “Vijand links” en “Vijand rechts”. Ik kan mij niet herinneren dat wij domme recruten ons ooit hebben afgevraagd hoe het zou zijn in het eggie en of de Russen ook “Tsjáááá” zouden roepen als zij aan de westoever van de Elbe de bajonetaanval zouden inzetten.

        Of die straatklinkers nu nog dienen als vulsel voor de patroontassen? Wie weet. Het is per slot van rekening crisistijd. Morgen goed kijken.

        Tja … hoe kom ik nu weer “on topic”? Ik geef dit stuk gewoon met terugwerkende kracht een hoofdje: “Oud Buitenkamper voorbereid op koude oorlog”.

        Pak Pierre

        • Jan A. Somers zegt:

          U heeft vergeten dat het bajonetvechten moest worden afgesloten met een kwart draai rechtsom en daarna terugtrekken. Ik heb een pracht plaat (KITLV) waarin Soenan Amangkoerat II, vorst van Mataram, eigenhandig de opstandige Madoerese prins Taroeno Djojo executeert, in het bijzijn van diens twee vrouwen, zusters van de vorst. Geen oefening maar heel echt, het uitspuitende bloed is vuurrood! Sorry voor deze offtopic.

        • eppeson marawasin zegt:

          Haha … meneer Somers, zal er binnenkort wel een reactie op komen van de Indonesische Sturmabteilung in den Niederlanden dat Soenan Amangkoerat II, het op zijn beurt weer had geleerd van ‘die vermaledijde belandas’.

          Ma’af, kon het niet laten. Daarom als goedmakertje voor medelezertjes (PP) ter leringhe ende vermaeck:
          http://nl.wikipedia.org/wiki/Amangkoerat_II_van_Mataram

          ’n Zonnig Delfts Blauwe middag gewenst, allemaal!

          e.m.

        • bo keller zegt:

          Een klein stukje over toen. Bij het Knil werd buiten de
          Bakoe trek, ook het geweerschermen onderwezen en
          dat verschilde wel met het latere (KL) brul lessen. Tsjááá !
          siBo

    • eppeson marawasin zegt:

      Na vanavond naast de Indische ook een Poolse kwestie. Wat een land: allemaal kwestiies:(

      e.m.

      • Pierre de la Croix zegt:

        Oeps … wat heb ik vanavond gemist Pak Eppeson, willen de Polen geen asperges meer steken voor ons?

        Pak Pierre

        • eppeson marawasin zegt:

          Ja … als asperges steken onder ‘ongeschoold werk’ valt.

          Ik denk dat u niet echt iets hebt gemist meneer De la Croix, omdat u het nodige van WOII af weet. Het was meer de afsluiting. Hans Goedkoop sloot het programma als volgt af:
          [TRANSCRIPTIE] “ ….. een toost op de verbondenheid met Breda. Daar leeft die verbondenheid nog altijd. En dat is mooi. Maar wie beseft intussen dat de Polen ook andere delen van Brabant hebben bevrijd en hele delen van noord-oost Nederland. Het is en blijft een ondergeschoven geschiedenis, nogal ten nadele van de Polen zelf.

          ‘Voor uw en onze vrijheid’ dat was het motto van hun strijd. Maar hun eigen vrijheid hebben ze niet bereikt en aan de onze hebben ze bitter weinig overgehouden: ongeschoolde arbeid, een vrouw misschien en een gezin, maar niet eens een oorlogspensioen. Niet van de Britten onder wie ze vochten en ook niet van ons, voor wie ze vochten. Daar waag je je leven voor; vijf jaar lang Europa door.” [EINDE]

          e.m.

        • bo keller zegt:

          Pak E.Warawasin op 7mei 02.06u slaapt soms niet,en haalde
          de Poolse bevrijders aan.
          Nieuwsgierig geworden het verslag opgezocht inz. de
          in 2006 postuum uitgereikte militaire Willems Orde
          aan Gen.Majoor Sosabowski (een brug te ver)
          En daarbij moet U eens deze video eens goed bekijken,
          nl. de Militaire Willemsorde is dan een Bronzen Leeuw
          geworden. Tja ,bijna een dooie mus.!
          siBo
          militaire willemsorde poolse parachutisten sosabowski – YouTube

          http://www.youtube.com/watch?v=0V_zrrM2-oE

          Bij de uitreiking waren 64 Poolse veteranen aanwezig en 22 weduwen. … kon de brigade pas op de …

        • eppeson marawasin zegt:

          Dag meneer Keller, bedankt voor uw aanvulling. Ja, ik ben nog net geboren in het land van Terang Bulan en heb als het ware nog tien maanden lang land, lucht en zee over mijn hersens en longen diep diep ingeademd. Misschien is het de tropencyclus in mij. Thuis hebben ze er soms ook moeite mee:) Maar heimwee heb ik absoluut niet. Als ik mijn luxe situatie in ogenschouw neem – dankuwel Ambonese KNIL-sergeant- dan heb ik wel te doen met de achtergebleven familie op het Lease-eiland Haroekoe in de negorij Aboroe. A propos, is dit niet een mogelijk antwoord op de vraag van Pak Pierre @Wat maakt gelukkiger, arm in een warm paradijs of rijk in een koude winderige polder?@

          Anyway, ik heb mijn dochter (dubbelbloed) Molukken- en RMS-vrij opgevoed; ook geen Maleis geleerd of laten leren. Dit laatste heeft alles te maken met mijn eigen Nederlandstalige frustratie(s). Als ze dit jaar overgaat doet ze volgend cursusjaar na een doorgaande schoolcarrière van 168 maanden haar middelbare school examen. Pratend over haar toekomst met ‘economie’ in haar vakkenpakket, hoor ik mezelf opeens zeggen ‘je kunt ook Bahasa Indonesia gaan leren!’ Tegelijkertijd besef je dan, dat je haar de Maleistalige basis hebt onthouden. Evenals Jerney Zwart in haar interview aangeeft, trekt dochterlief ook eerder naar ‘mixed’; Moluks, Filipijns, Russisch, Egyptisch. Komt ze onlangs thuis met de vraag ‘wat betekent apa kabar ook alweer’. Wat heb ik fout gedaan! Maar wat zit ik nu zomaar in de wilde weg te kletsen meneer Keller?

          De reportage in Andere Tijden ging over de bevrijding van Breda met Poolse soldaten onder commandant Generaal Maczek. De brug bij Arnhem zijn dan denk ik weer andere Poolse troepen. Maar los daarvan. Ik denk dat de verzuchting van Hans Goedkoop aan het eind van het programma niet meer zo zeer gaat om ‘het kruisje’, maar gezien de leeftijd van de Poolse bevrijders om ‘maar NIET EENS een oorlogspensioen!’

          Oeps … hoe nu weer ‘on topic’ te geraken? W8 FF … als je in West-Souburg naar de Christelijke Marnixschool liep, of vanuit Nadorst Middelburg naar de Nederlands Hervormde school en later de Openbare lagere school C liep, was je tijdelijk buiten het kamp.

          Volgende keer bedenk ik wel iets met de Excellentie van Economische Zaken of één of ander Postorderbedrijf. Nee … niet Neckermann!

          e.m.

  16. eppeson marawasin zegt:

    @Pierre de la Croix, op 29 april 2013 om 09:26 zei: /…/Zou meer moeten. Hoe ziet Pak Eppeson eruit? Zwart natuurlijk. Maar verder?@

    Een goede vraag meneer De la Croix. Zelf heeft Pak Eppeson (‘opa vertelt’) zich midden 70-er jaren v.d.v.e. (PP) ooit tot tweemaal aan toe teuggezien op de landelijke televisie. De ene split-second in een EO-reportage over een RMS-dag in een kerk te Capelle a.d. IJssel en de andere nano-flash bij het 8 uur journaal op de dag van de begrafenis van de zes omgekomen treinkapers in het Noorden van het land. Beide keren als begeleider van een solidaire moeder also known as een principiële tante.

    Uw vraag vervulde mij achteraf met dankbaarheid omdat ik daardoor gedwongen was op zoek te gaan naar aanvaardbaar vergelijkingsmateriaal. Wie schetst mijn verbazing? YouTube, toen ik, -voor de kijkers thuis de man rechts- de man links op het bankje zag opduiken. Ik dacht nog, het enige wat ontbreekt is een bril van ‘eyewish’ met multifocale glazen in een frame van Silhouette made in Austria! Vergeet het Aborees dialect, of draai het geluid weg en zie maar 😉 http://www.youtube.com/watch?v=RCSj608mSkY

    Dankbaar, omdat ik daardoor ook onderstaande beelden voor het eerst onder ogen kwam:
    http://www.youtube.com/watch?v=S7rdWLntH4E&NR=1&feature=endscreen en
    http://www.youtube.com/watch?v=0RHYSBt7y8I
    Het enige wat voorafgaand nog ontbreekt aan deze doe-het-zelf-video’s is: http:// 🙂

    Hoe kom ik nu weer on topic? W8 ff … Buitengewoon – Buitengewest -Buitenboordmotor – Oranje Buiten – Buitenkamper. Oef … weer net gered …

    e.m.

    • Pierre de la Croix zegt:

      Tja … ik begrijp dat we ons toch met een “look alike” tevreden moeten stellen. Een Alfoer uit het rijke westen, gevoed door vruchtbare zeeuwse klei, ziet er welvarender, ik moet zeggen welgedaner, uit dan die drie inboorlingen die daar zo gezellig met elkaar aan het keuvelen waren.

      Als taalfreak het filmpje toch maar 2 x gedraaid mét HEMA koptelefoon op, om te horen of ik nog iets verstaanbaars uit het Alfoers kon halen. “Kapal” dus, among a few other words, maar wat ze ermee wilden gaan doen is mij ontgaan.

      Ook zeer genoten van de beide filmjes over Aburu. Doet mij me afvragen: Wat maakt gelukkiger, arm in een warm paradijs of rijk in een koude winderige polder?

      Back to topic: Oud Buitenkamper geniet en vraagt zich af.

      Pak Pierre

  17. RLMertens zegt:

    De Jappen/bersiap tijd in Ambarawa ( 6- 10jr.oud) meegemaakt. Mijn grootvader van moederskant was Zwitser(overleden in 1943). Mijn oma was Javaanse. Op advies van mijn vader, die opgeroepen werd voor de strijd, zijn wij van Semarang naar Ambarawa gevlucht en verbleven met nog andere familieleden in zijn ‘ half stenen’ huis, midden in de kampong. Mijn opa wist het voor elkaar te krijgen dat wij allen als Zwitsers werden aangemerkt en dus ‘buiten de kawat’ bleven. In mijn herinneringen in het begin; heerlijk geen school, veel slenteren, later; honger steed maar honger, buikpijn krijgen bij de ‘reuk van eten’als er geen eten is.Schurft door in sloten visjes te vangen, berri-berri,disentrie,malaria en alsmaar etterende wonden die gelukkig heelden door er een paarsachtig plantblad op te doen/vastbinden. Katapullen om mussen/gladtiks-, rupspoppen uit de gedongdong boom roosteren etc.etc.Door gehele kampong als wong londoh uitgescholden/gediscrimineerd. Gebedeld op het station in mijn karong(juttezak) broekje.Mijn moeder en haar zusters dagangen/tjatotten(handelen) van alles wat ‘waarde’ bezat Dankzij mijn Javaanse Oma en haar familie, die ons af en toe wat toe stopten, zijn we er door gekomen. Nu schiet me toch iets te binnen; de situatie van al die jonge moeders met hun kroost zonder inkomsten/bescherming die zich staande hielden in deze periode. Ik hoorde hun met elkaar overleggen steeds maar over het eten en….over; wie gaat tjemplongen(‘er in duiken’) om voor de Jap of rijke Inlander!/Chinees?Arab te werken/of meer…. om zo aan de ellende te ontsnappen.Zij die het deden en daar ‘een kind aan over hielden’ werden na de oorlog met het kind bespot/besmeurd tot in de volgende generaties. Het leven buiten de kawat, gelukkig het is voorbij!
    (note; wat spijt het me, dat ik mijn Javaanse Oma en haar familie niet meer persoonlijk heb kunnen bedanken) .

    • cwoldringh zegt:

      Beste Mijnheer Mertens,
      Mijn moeder was zwitserse en is met mij in september 1943 in het Tjihapit-kamp (Bandoeng) gegaan.
      Ik ben op zoek naar andere zwitsers die gedurende WO-II in Indonesië vast of gevangen zaten.
      Misschien kunt U mij helpen?
      Conrad Woldringh

  18. Surya Atmadja zegt:

    Ron , goed verhaal.

    Vooral over die goni-karung kleding.
    En ik wil alleen zeggen dat sommige Indo in het verleden vaak te hard zijn in het oordelen van hun mede Indo’s.
    Terwijl het een zaak van te kunnen overleven of niet .
    Gelukkig is het nu veranderd.

    Heb respect voor de moeders in die moeilijke jaren en vergeet niet het verhaal van de moeders uit het boek de Njai.
    Een grote standbeeld voor hun.

    • RLMertens zegt:

      S.A.
      Jazeker, die alleenstaande moeders met hun kroost. Zonder inkomsten! Wat jammer dat zij niet hun verhaal konden vertellen. En ook mijn Javaanse Oma( een Njai met een hoofdletter!) en haar familie!

  19. Boeroeng zegt:

    Ik zag net de film Buitenkampers weer…
    Morgen is ie misschien op uitzendinggemist.nl
    Ron Mertens had een sterk verhaal … Peci af.
    Priscilla,, die engels sprak, ken ik van het internet en schreef ook wel eens hier.
    Ruud Schansman was even in beeld. Hij reageerde laatst op I4E , familie van Lucas Schansman, de enigste Amerikaan ( cq Nederlander) in dat vliegtuig MH 17

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.