Een indo … so what?

Roel de Neve is historicus en genealoog. Gespecialiseerd in Indische geschiedenis en Indisch familieonderzoek. Vorig jaar verscheen van hem het boek Asal Oesoel . Hij is medewerker van de Indische Genealogische Vereniging,  als redacteur van het jaarboek de Indische Navorscher. In  het jaarboek van 2009 verscheen van  hem het artikel

De Indische roots van een bekende Nederlander. Geert Wilders.
Zie de kwartierstaat, blad 1, blad 2 

De bewering van Ricci Scheldwacht in zijn artikel in de Geert dat dr. Lizzy van Leeuwen in De Groene Amsterdammer van 4 september 2009 over het Indoschap van Geert Wilders een  doorwrocht verhaal heeft geschreven, geeft aanleiding het volgende op te merken.

Het artikel van Van Leeuwen is niet doorwrocht maar kwalijk, aangezien zij in haar gedrevenheid om Wilders Indische afstamming en verborgen culturele Indoschap te koppelen aan zijn rechtse gedachtegoed en islamofobie hetzelfde deed als Wilders. Wilders stigmatiseert Marokkanen door een link te leggen tussen hun etniciteit en de oververtegenwoordiging van hun jongeren in de criminaliteitsstatistieken. Van Leeuwen stigmatiseerde Indische Nederlanders door een link te leggen tussen hun etniciteit en het feit dat leden van die gemeenschap betrokken waren bij het uitbaten van rechts-nationalistisch gedachtegoed. Zo concludeerde Van Leeuwen: Het is opvallend hoe constant de deelname was van Indische Nederlanders aan partijvorming op basis van conservatief-nationalistische, (neo)koloniale beginselen, vergeleken met de deelname aan de progressieve beweging. De focus lag daarbij sterk op beschermen en bewaken van grenzen en op insluiten en/of buitensluiten van bevolkingsgroepen. Zij onderbouwde deze beweringen niet met cijfers en komt niet verder dan het noemen van wat namen. Het behoeft weinig betoog dat uit bovenaangehaalde passage het beeld zou kunnen worden opgepikt dat Nederlanders met een Indische achtergrond in grote meerderheid rechtse rakkers zijn, die het liefst koloniale tijden doen herleven en niets van buitenlanders moeten hebben.

Van Leeuwen versterkte dit beeld door de (inmiddels opgeheven) Vrije Indische Partij in een adem te noemen met allerlei extreem-rechtse clubs, zonder inzicht te geven in de mate waarin deze partij steun kreeg van de Indische Nederlanders. Haar bewering dat de VIP tegen de komst van vreemdelingen was, is onjuist. In het programma van die partij was ten aanzien van buitenlanders het volgende opgenomen: Ook vreemdelingen met economische motieven moeten binnen Nederland kunnen worden toegelaten en Vooruitlopend op Europese wet- en regelgeving dienen jaarlijks toelatingscontingenten te worden vastgesteld voor asielzoekers, arbeidsmigranten en mensen binnen het kader van gezinshereniging.

Vraagtekens kunnen ook worden gezet bij de vergelijking die Van Leeuwen maakte tussen Wilders geloof in de natiestaat als oplossing voor alle problemen en de politici en Indische Nederlanders die in de jaren vijftig streefden naar het behoud van Nederlands-Nieuw-Guinea. Die twee zaken zijn immers onvergelijkbaar. Wilders optreden is louter defensief en gericht tegen de vermeende islamisering van Nederland die in zijn ogen ten koste gaat van de volkseigen cultuur en de openbare veiligheid. Degenen in Nederlandsch-Indië die zich in de dertiger jaren en de jaren na de oorlog sterk maakten voor Nieuw-Guinea als Indisch stamland wilden begrijpelijkerwijs vasthouden aan hun Nederlanderschap. Zij zagen voor zichzelf geen toekomst in een zelfstandig Indonesië. Hun enige doel was het voor de Indische Nederlanders scheppen van een nieuwe plek onder de (tropen)zon. Politiek Nederland (van links tot rechts) steunde dit streven van harte omdat het dumpen van Indische Nederlanders op Nieuw-Guinea massale emigratie van de in Indië gewortelden naar Nederland kon voorkomen. En dit laatste was eigenlijk het enige waarover velen in politieke kring zich met betrekking tot de Indische Nederlanders gedurende de jaren direct voorafgaande aan de soevereiniteitsoverdracht druk maakte.

Een regelrechte misser is Van Leeuwens opmerking dat in de jaren dertig in Nederlandsch-Indië  relatief veel Indo’s zich aan[sloten] bij de NSB (zeventig procent van het ledental).  De Indische NSB heeft nooit meer dan 5.000 leden (in 1937) gehad, waaronder dus 3.500 Indo-Europeanen uitgaande van die zeventig procent. Algemeen is aangenomen dat het aantal Indo-Europeanen in Nederlandsch-Indië rond 1940 ongeveer 170.000 bedroeg. Zet men het bovengenoemde aantal van 3.500 hiertegen af, dan moet op het hoogtepunt van de Indische NSB niet meer dan ongeveer twee procent! van het totaal aantal Indo-Europeanen in Nederlandsch-Indië lid zijn geweest. De term relatief veel is dus volledig misplaatst.

Een ander punt van kritiek betreft het drama dat Wilders grootvader overkwam. De beschreven gebeurtenissen speelden zich medio jaren dertig van de vorige eeuw af, dus nog ver voor de dekolonisatie van Nederlandsch-Indië. Het onrecht kwam dus van het (christelijke) Nederlandse koloniale bestuur, vertegenwoordigd door de (christelijke) minister van Koloniën Colijn, en niet van het (islamitische) Indonesië. Aan de andere kant was het natuurlijk wel zo dat de Indonesische onafhankelijkheid de terugkeer van Wilders grootouders definitief onmogelijk maakte. Maar om in dit alles een verklaring te zien voor Wilders religieuze (tegen de Islam), dan wel etnische (tegen Marokkanen, Turken, e.d.) kruistocht riekt naar psychologie van de koude grond.

Van Leeuwen had bovendien kunnen bedenken dat Wilders moeder sinds haar prilste jeugd is opgegroeid in Nederland bij een Nederlandse vader en diens familie, en een Indische moeder. Wilders enige Indische familieleden die hij gekend heeft en die het leven in en de dekolonisatie van Nederlandsch-Indië bewust hebben meegemaakt, zijn Wilders oma van moederszijde (zij woonde, zij het noodgedwongen, het grootste deel van haar leven in Nederland), en zijn gerepatrieerde overgrootmoeder die overleed toen Wilders 10 jaar jong was. Men kan zich dan ook afvragen of Wilders zich emotioneel en cultureel wel zo Indisch/Indo voelt, als wordt gesuggereerd. Bovendien wijst genealogisch onderzoek uit dat 54 van Wilders 64 voorouders in de zesde generatie terug met zekerheid volbloed-Europeaan en slechts drie van hen met zekerheid volbloed-Aziaat waren. Wilders voorouders van zowel vaders- als moederszijde waren dus in overgrote meerderheid volbloed-Europeanen.

Van Leeuwen wekte niet de indruk dit alles te hebben overdacht, laat staan onderzocht. Zij koos voor de gemakkelijke weg en kwam niet verder dan Wilders een extreem uitvergroot geval van klassieke Indische identiteitsvervreemding te noemen en zijn grensoverschrijdend kapsel serieus als een symptoom daarvan te zien.

Het voorgaande maakt duidelijk dat de stellige bewering van Van Leeuwen dat Wilders moet worden gezien als een pur sang postkoloniale revanchist, geobsedeerd als hij is door het terugdraaien van naoorlogse geopolitieke en demografische veranderingen en het rechtzetten van historische fouten, vriendelijk gezegd op drijfzand rust.

Roel de Neve, Den Haag    (Nederlander met Indische voorouders)

Dit bericht werd geplaatst in Gast Pikirans. Bookmark de permalink .

10 Responses to Een indo … so what?

  1. Peter van den Broek schreef:

    De denkbeelden (fascistisch, nationaal socialistisch) van Mussert zijn ANTI-democratisch en de consequenties hebben er toe bijgedragen dat meer dan 95.000 Nederlanders in de oven eindigden. Het gaat dus om de denkbeelden EN de consequenties ervan en op basis daarvan had men Mussert wel kunnen veroordelen. Als dat was gebeurt dan had men half Nederland (oa Luns, Aantjes) wel in het gevang stoppen maar die ging na de oorlog in het verzet.
    Om terug te komen op de discussie, het is in en in treurig dat sommigen die hard Fascist, Nationaalt/Socialist schreeuwen (ik kan er niks aan doen dat die hun geschiedenis niet kennen, maar dat schijnt voor hen geen belemmering te zijn) plotseling Wilders om zijn denkbeelden voor het gerecht slepen en natuurlijk bij voorbaat veroordelen. Dus de gedachtenpolitie sluipt, strompelt wel rond. Het is des te stuitend dat in dit verband een rechter vanwege bevooroordeeldheid gewraakt wordt. Gelukkig leven we in een parlementaire en democratie.

  2. Derk HilleRisLambers schreef:

    @ Peter van den Broek
    Ik citeer: ‘Het is wel treurig dat Mussert, toch wel het voorbeeld van fascistisch Nederland niet om zijn denkbeelden maar vanwege landverraad ter dood is veroordeeld.’
    Het zou treuriger zijn als Mussert om zijn denkbeelden was veroordeeld: het gaat bij veroordelingen niet om denkbeelden maar om acties – we hebben gelukkig nog geen gedachtenpolitie.

  3. Peter van den Broek schreef:

    Opmerkelijk is dat statistieken in het indische leven speciaal over het indo-Europeeszijn een eigen leven leiden.
    Die 70% is met het betere nattevingerwerk best te verklaren. In de 30er jaren is er een duistere CBS- statistiek over de Indische bevolking geweest die aangaf dat ongeveer 3 op de 4 Nederlander van Indo-Europese afkomst is (definities zijn niet te vinden maar wie valt daar over, van Leeuwen zeker niet. Wat omhoog geextrapoleerd kom je dan op die 70% Indischen van de NSB.
    Maar ik kan me niet voorstellen dat de Indische NSB geen zuiverrassenonderzoek naar haar leden gedaan. Aangezien het Arische ras van oorsprong uit India komt , zal dat toch geen problemen geven, ook hier 70% Arier dus. Voor de volledigheid maar wat is dat, voor Van Leeuwen, een optional, komt het % NSBers in Indie (alleen Europese bevolking natuurlijk) min of meer overeen met dat van Nederland.
    Wat mij bij het verhaal van Van Leeuwen tegen de borst stuit is dat zij de Indische bevolkingsgroep in de (extreme) conservatieve , Indische NSB-hoek drukt, daarbij een link naar fascisme, nationaal-socialisme niet schuwt. Maar de Nederlandse NSB was een op Duitsland en op het nationaal-socialistisch denkgoed gerichte organisatie. Het is wel treurig dat Mussert, toch wel het voorbeeld van fascistisch Nederland niet om zijn denkbeelden maar vanwege landverraad ter dood is veroordeeld. Zodoende wordt het Nederlands geweten ook schoon gewassen
    En nu worden Indischen posthuum nog als fascistisch dus als nazis uitgemaakt om daardoor Wilders te raken. Van Leeuwen gaat dan figuurlijk over lijken. Dat doet Van Leeuwen willens en weten en daarom kan ik haar niet van kwader trouw zoals dat in het Wetboek van Strafrecht is geregeld, vrijpleiten, ze kan beter weten. Daarom laat zij zich voor andermans karretje spannen.
    Peter (Indo uit Nederlandse voorouder)

  4. Boeroeng schreef:

    Lizzy van leeuwen heeft G.W. niet beschreven als fascistisch, nazistisch, racistisch… Maar het Indischzijn heeft ze te overdreven met extreemrechts ed geassocieerd…. en de tweede associatie is dat G.W. sterk beinvloed is door het Indische. Ze is niet een instrument die misbruikt is door Wilderstegenstanders.. ze is zelf anti-Wilders.
    Terecht… dat ben ik ook…..maar anders.
    Ik weet niet waar dat cijfer van 70% vandaan komt, maar het zou waar kunnen zijn. En als het minder % blijkt te zijn dan lijkt me dat ook logisch.
    Het is niet veel in absolute aantal en het is ook niet relatief veel, want de Nederlandse gemeenschap te Indië was 70% van gemengde afkomst.
    Ieder NSB-lid was natuurlijk wel 3 teveel.. Dat wel.
    In % had de NSB te Indi op 1 jan 1937 3x zoveel meer leden dan in Nederland , Dat was ook schrikbarend veel.
    Wat niet verteld werd bij die 70% is dat een meerderheid daarvan de partij verliet na 1937. Dit o.a. vanwege het toenemende racisme en het zal wel ook om dezelfde redenen zijn dat de NSB in Nederland terugliep… Maar het vertrek in Indië was weer groter.

    NSB te Indië

    Er is een aanname dat in 1940 170.000 mensen indo-europeaan waren, maar voor mijn gevoel kan dat best 100.000 of meer zijn voor die mensen die zich min of meer Nederlands voelden. Ik reken daar velen bij die niet in de burgerlijke stand geregistreerd waren..
    Nog vager is het aantal Indonesiërs met een gemengde afkomst in 1940. Misschien moet je dat aantal ook op meer dan 100.000 zetten.. ik gok maar wat ..

  5. Peter van den Broek schreef:

    Ik ben het met de schrijver eens dat Van Leeuwen enigszins opmerkelijk met de Indische werkelijkheid omgaat als zij opmerkt dat relatief veel Indo’s zich aansloot bij de NSB. (70% van het ledenbestand). Hier wordt met het cijfer 70% de indruk gewekt dat veel Indischen het NSB, dus nationaal, dus socialistisch, dus fascistisch, dus nazistisch gedachtengoed aanhangt. Dat dus is wel een prachtiglopende maar volledig zinloze opmerking van Van L..
    Mussert moest wel bij zijn Indiebezoek bijna van zijn stoel gevallen te zijn toen hij al die hoogblonde (Wilders familie zeker ) en arisch raszuivere bruine Indo’s bij de Indische NSB zag. Hij is daarna 2 maal (twee maal) bij de GG op bezoek gegaan om van de schrik te bekomen, toen heeft niemand gezegd dat de GG fascistisch was maar dat komt zeker dat hij arisch is??? In Nederland was 100% van het NSB-ledenbestand Nederlander, daar zat dus Joseph Luns en dus Willem Aantjes dus ook tussen. Hiervan is nooit gezegt dat zij volledig fascistisch, dus nazistisch, dus rassistisch dus antidemocratisch, maar alleen nationaal socialistisch waren. Maar een mens kan zich vergissen. en Luns kon ondanks zijn bruin verleden toch nog Minister van Buitenlandse Zaken worden dus .
    Ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat Van Leeuwen bewust of onbewust voor de kar van Anti-Wilders aanhangers gespannen wordt.. Spraakmakend dus vooruitstrevend Nederland heeft de Indische Van Leeuwen als een soort lakmoesproef misbruikt. Als al een Indische zoals Van Leeuwen, die toch een goed boek als Ons Indisch Erfgoed schrijft de Indische Wilders aan de hoogste boom rijgt, hem afschildert als extreem recht, conservatief dus fascistische en dus rassistische politicus, hoort zij de bruine hemden door de straten marschieren, dan moet het dus wel waar zijn.
    Dat zij dan tussen neus en lippen door een bruine bevolkingsgroep aan de schandpaal nagelt (fascistisch, nazistisch etc) en dat deze geblondeerde rasonzuiveren zich van geen kwaad bewust zijn maar met recht kunnen zeggen ich habe es nicht gewusst en hun handen in onschuld wassen, dan is deze Indische dame wel enige verhelderende verklaring schuldig.Dat is tot nut toe uitgebleven en dat reken ik haar hoogstpersoonlijk aan
    Ik ben natuurlijk niet zo kinderachtig haar volgende boek niet te kopen want ze heeft wel eens buien dat ze ook zinnige dingen over Indischen zegt. Dat kan ik haar tenminste nageven.
    En waar is Roel gebleven???

  6. Boeroeng schreef:

    Er valt wel wat te zeggen voor de stelling dat de Nederlandse gemeenschap te Indië op 1 januari 1940 voornamelijk conservatief, nationalistisch en gezagstrouw was.
    Maar deze formulering is een algemene korte samenvatting en geen gedetailleerde beschrijving van het diverse politieke denken van toen. du Perron en Ernest Douwes Dekker zijn de uitzonderingen op de regel.
    Kwalijk is het om dit conservatief denken op te blazen tot extreemrechts, fascistisch en nazistisch. En dus impliciet racistisch… Hierbij wordt vaak vergeten dat indo-europeanen soms of vaker in een spagaat zaten. Het racisme tov niet-blanke mensen raakt ook immers hunzelf of hun familieleden . Maar hoe was het denken van deze groep en nazaten bijv in 1975 en in 2010. ?
    De grootouders van Wilders waren geen deel van die gemeenschap te Indië in 1940 en nog minder Wilders moeder.. Maar als je grootmoeder en dochter toch in die groep wegzet dan is er het feit dat Paul Wilders, oudere broer van Geert hem ongeveer in 1975 dat beroemde psp-affiche gaf…. die met die blote vrouw. Dat ziet er niet zo conservatief uit van Paul, die toen eerder een psp-aanhanger was en ook de zusters van Geert zouden linksstemmend zijn.
    Het viel dus mee met door de Indische afkomst bepaalde vermeende extreemrechtsheid, conservatisme en nationalisme in dat gezin Wilders.
    Gewoontjes… net zo als elk ander Nederlands gezin te Nederland,,,

  7. Tinus schreef:

    Beste Roel… wat is “van alles”?
    Het lijkt me niet fout dat mensen meningen hebben over dit onderwerp en dat kenbaar maken. Daar horen argumenten bij, als je dat ‘bewijzen’ noemt.
    Wie in dit topic zegt wat fouts volgens jou ?

  8. Roel schreef:

    Pff, indischen die weer van alles willen bezijzen
    Capek dese

  9. Cap van Balgooy schreef:

    Lnderdaad het rechtzetten van historische fouten. Let wel Wilders werkt niet voor de Indische gasten of Indos, hij werkt voor Nederland. En Nederland is op het ogenblik uiterst lammelendig.
    Cap

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *