Een pikirans van Peter van den Broek
10 November is het 78 jaar geleden dat bij een reddingsactie 3500 (Indo-)Europeanen uit de Werfstraatgevangenis in Soerabaja werden bevrijd.
Want wat was voorafgaand gebeurd?
Omstreeks 15 oktober 1945 pakten Indonesiers doelbewust groepen onschuldige (Indo-)Europeanen op en vervoerden hen met vrachtauto’s o.a. naar de Werfstraatgevangenis. Bij het uitstappen werden deze weerloze gevangenen door een moordlustige menigte met slag- en steekwapens bestookt. Daarbij overleed een onbekend aantal gevangenen aan de opgelopen verwondingen. Ook werden ze in de gevangenis mishandeld. Enkelen werden zelfs doodgeslagen door gevangenisbewaarders i.c. Indonesische misdadigers die als cipiers optraden.
De Indonesische autoriteiten keken passief toe.
Toen een militaire eenheid van het Britse leger o.l.v. brigadier Mallaby op 25 oktober Soerabaja bezette, bleef hun miserabele toestand onveranderd. Begin november merkten Britse militairen dat de gevangenen door de Indonesiers als hostages werden bestempeld.
De gevangenis was onderdeel van de eerste Indonesische verdedigingslinie geworden, zodat de gegijzelden een menselijk schild vormden tegen een dreigende Britse aanval.
In de avond van 9 november bereikte de Molukse cipier Patiradjawani de Britse linies. Hij vertelde dat bij de Britse aanval in de ochtend van 10 november de Indonesiers de gegijzelden zouden vergiftigen en daarna de gevangenis in brand zou worden gestoken. De Britse militairen grepen eindelijk in. Vroeg In de ochtend van 10 november 1945 naderde een tiental Gukhas’ en een Nederlander in Britse dienst Jack Boer de Werfstraatgevangenis.
Een Stuart tank zou met haar 37-mm kanon een gat van bijna 2 meter doorsnee in de muur hebben geschoten, mar dit verhaal berust op een fabeltje. Een Gurkha-officier betrokken bij de reddingsactie geeft in een niet-gepubliceerd interview een andere beschrijving van de gebeurtenissen. In werkelijkheid plaatste de Stuart tank een Bengalore Torpedo tegen de gevangenismuur. Deze pijp gevuld met explosies, werd tot opploffing gebracht en in de dubbelwandige gevangenismuur ontstond een gat waardoor de militairen hun reddingsactie voortzetten. Alle 3500 gegijzelden werden ongeschonden bevrijd.
De hele reddingsactie is in Nederland omstreden en roept nog steeds vele vragen. Deze mogen na 78 jaar eindelijk eens beantwoord worden. Want wie zegt mij wie de heldhaftige Gurkha was die het leven van Jack Boer redde en bij de reddingsactie sneuvelde?
Deze actie waarbij 3500 gegijzelden werden bevrijd kent zijn gelijke niet in de geschiedenis. Als de naam van deze moedige Gurkha bekend wordt, dan kan in Nederland met recht gesproken worden van Heroes Day.
Andere soldaten van het Brits-Indisch leger,
vermoedelijk Sikhs van 36th Indian Brigade, 5th Indian Div,
regio Batavia najaar 1945.
Papa uit Jakarta zet zijn kinderen in Goes in een riksjaHet was niet druk, wel warm. Het driedaagse Indonesische evenement Pasar Malam deed voor het eerst de Zeelandhallen in Goes aan. Bezoekers kwamen vooral met specifieke redenen. ,,Dit herinnert mij aan vroeger.” 
...................
Indisch4ever 
