Indische Schrijfschool : Batavia, 1848. Een roemrucht jaar, want in 1848 begon de emancipatie van de Indo-Europese bevolkingsgroep. Zo u wilt: de Indische opstand.
—
Uit Nederland was een beleidsverandering aangekondigd. Voortaan moest het radicaal (een soort diploma) voor de hogere rangen van ambtenaarsbetrekkingen aan een instelling in Nederland worden behaald. Kinderen, jongeren, met talent en ambitie moesten dus naar Nederland. Weg van hun ouders, weg uit Indië. Dat was ook nog eens duur. Wie Indisch was, begreep het moeilijker te zullen krijgen.
...................
Indisch4ever 
Tinus Dezentjé, (1796-1839) de latere “koffiekoning” van Ampèl (Soerakarta), zette zich tijdens de opstand van prins Diponegoro intensief in voor het Nederlandse koloniale gouvernement.
* Dezentjé stelde uit de bewoners van zijn uitgestrekte landgoederen een eigen hulpleger samen van zo’n 1.500 getrainde inlandse soldaten (pradjoerits). Dit korps vocht effectief mee tegen de opstandelingen in het noordelijke deel van Midden-Java.
* Door zijn diepe kennis van de Javaanse taal en cultuur genoot hij veel ontzag bij de lokale elite. Aan het begin van de oorlog wist hij op verzoek van generaal De Kock te bemiddelen bij de soesoehoenan (de vorst van Soerakarta), waardoor deze neutraal bleef in het conflict. Dit voorkwam dat het verzet nog groter werd.
Foto van een schilderij. Meer dan 100 jaar hing het in zijn huis te Ampel
Als Diponegoro iets had gezegd over indo’s ( met een ander woord) en 100 jaar dan zou hij bedoeld kunnen hebben Tinus Dezentjé.
Die hij zeker bij naam en reputatie moest kennen.
Boeroeng schreef 26 juli 2026 om 20:34: “Als Diponegoro iets had gezegd over indo’s ……..dan zou hij bedoeld kunnen hebben Tinus Dezentjé. “.
Tja ….. zou kunnen. Maar hebben ze elkaar persoonlijk gekend en zo ja, was er een soort relatie ontsproten tussen de twee? Hebben ze samen een krètèkje gerookt op de veranda van Tinus’ landhuis en gesproken over de dreigende invloed van Indo’s op Java onder Nederland’s gezag?
Aangezien Prins D. zich ook keerde tegen de inperking van bezit en gebruik van vorstenland door de kompenie – trouwens daarvóór al in de Franse (Daandels) en Britse (Raffles) tijd ingezet – en Tinus nogal wat land van de vorsten moet hebben gehuurd of bezeten voor eigen gewin, verwacht ik niet dat zij vriendjes waren.
Tinus zal zich onder expanderend Nederlands gezag in de regio prima hebben gevoeld en de idealen van de Prins als onwenselijk moet hebben beschouwd.
Wéér een gobang uit mijn grote voorraad gobangs.
@ PvdPut:Het boek der Indo’s 1997; : ‘een Mensensoort genaamd Indo. De Indo’s in Batavia rieken. Ze rieken naar blank vlees. Een eerstelijns Indo, zo ging dr. dominee Wilhelm van Goes vanaf de kansel in de naar verse kalk ruikende stadskerk van Batavia voort. ‘Zo’n soort Indo riekt nog sterk naar onszelf. Naar de melk die wij drinken, de kaas, het brood, de erwtensoep en de gerstepap die wij eten. Voedsel dat wij met onze Hollandsche aard verkiezen te nuttigen boven het smerige inlandse vreten alhier’- Rieken, stinken? Die man is gek, dacht gg.Jan Pieterszoon Coen. Hij bevond zich zich onder het gehoor van de predikant. Het was eind augustus 1628!
En hoeveel zou Coentje in de collectezak hebben gedaan?
Misschien wat uit de boom gevallen muskaatnootjes. Ons bent suunig.
En mener Mertens, wat wilt u hier mee aantonen? Ik weet het al.
Zulke verhalen van PvdPut neem ik niet helemaal serieus.
En vertel mij eens hoeveel van die Indo’s in Batavia en die tijd had daadwerkelijk inheemse voormoeders? Ik zal u vertellen dat Indo’s met zulke vermenging helemaal niet in meerderheid waren vooral niet in die tijdsperiode. Net als uw 360 of weet hoeveel jaren van bezetting of onderdrukking ook niet klopt. Ik begrijp heel goed wat u en gelijk gestemde proberen te doen.
Noordin schreef 24 juli 2026 om 01:41 o.m.: “En mener Mertens, wat wilt u hier mee aantonen? Ik weet het al”.
Tja ….. dat is niet zo moeilijk. De vraag hoeft dus niet eens te worden gesteld.
Ook al begint de heer Mertens zijn “posting” met een studie over het paargedrag van de homoseksuele garnaal, dan eindigt die toch altijd met een “j’accuse’ richting de Belanda Boesoek, die zich 350 jaar lang inhalig misdroeg in de Indische archipel.
Waar komt die tunnelvisie vandaan? Dat kan men zich beter afvragen. Misschien dat deze Indische (niet Indonesische) site nog eens wordt verrijkt met een vermaard Indisch pieseloog die het allemaal voor de simpele lezertjes uitlegt.
@Noordin; ‘niet klopt? etc.’- Dat er nog steeds Indo’s zijn, die naar ‘de pijpen van de Belanda dansen!’- Vooral zij, die bijna niet van de Inlander te onderscheiden zijn.
@PierredelaCroix;’tunnel visie etc.’-Anno VOC Batavia bestond de bevolking uit 75% slaven!
In de 18e eeuw was het aantal slaven te Batavia ca 25% gemiddeld.
IN 1620 was het eerder 20% maar globaal in de 17 eeuw lag het percentage hoger tot in een zekere korte tijd zowat 50 %
ronmertens schreef 27 juli 2026 om 17:14: “@PierredelaCroix;’tunnel visie etc.’-Anno VOC Batavia bestond de bevolking uit 75% slaven!”
Nou en? Is dit het antwoord op mijn vraag waar uw tunnelvisie, uw obsessieve haat tegen de Belanda Boesoek vandaan komt?
Daarmee behept had u toch al lang kunnen verkassen naar Indonesia, waar u zich omringd zult weten door vrienden en niet door nakomelingen van die nare Belanda’s aan wier handen nog het bloed kleeft van de vele inlanders, door hun voorvaderen 350 jaar lang (uw telling!) geknecht en vermoord.
Overigens …als ik naar de statistieken van Boeroeng kijk, dan hebt u met uw cijfer van 75% de zaak van de slaven alweer schromelijk overdreven.
Maar zo werd door Totoks in Nederlands-Indie door de eeuwen heen toch altijd over de gemengden, de Indo-Europeanen gedacht?
De Totok samenleving was in sociaal opzicht racistisch, rechts-extremistisch zouden we nu zeggen en in hoge mate monocultureel. De gewoonten, kleding en met name de geuren en het gebruik van specerijen uit de Indische keuken (zoals nasi goreng en bami) waren wereldvreemd voor de gemiddelde allochtone Nederlander en leidden vaak tot vervreemding en uitsluiting.
De tekst laat zien hoe een groep als ‘anders’ werd weggezet. Het toeschrijven van specifieke fysieke kenmerken, zoals een eigen ‘geur’ werd destijds vaker gebruikt om groepen sociaal te markeren en op afstand te houden (rassenscheiding?)..
In Indie werd juist niet verwacht dat Totoks zich zouden aanpassen aan de locale gebruiken en de levensstijl, in plaats daarvan hielden zij zich vast aan hun eigen Hollandse cultuur en tradities.
Een Indo zonder daadwerkelijk inheemse voormoeders is geen Indo. Neem nou bijvoorbeeld Adriaan van Dis. Hoeveel Indo’s lopen met hem weg als toonbeeld van een troetelIndo. Het geeft maar weer aan dat ook Indo-s een chronisch gebrek hebben aan historisch inzicht.
Prins Diponegoro moet eens gezegd hebben dat met de emancipatie van de Indo-Europese bevolkingsgroep de onafhankelijkheid van Indie met een eeuw vertraagd zou worden. Dat is ook is ook gebeurd. Ongeveer 100 jaar later werd Indonesia independant.
Wat niemand echter voorzien kon hebben is dat Japan een catalysator was.
A.Olive
Tja Pak Arthur, die arme Indo’s kregen overal de schuld van. Hoe motiveerde de Prins zijn observatie? Dat die Indo’s altijd de volgzame kinderen van hun Europese papa’s waren en daarmee dus de onderdrukking van hun neefjes de inlanders gemakkelijker maakten?
Diponegoro streed tegen de overheersing door de ongelovigen=Nederlanders en de aantasting van de Javaanse traditie en de Islam door westerse invloeden.
Gelooft U nu werkelijk dat Diponegor zoiets gezegd zou hebben, daarbij de woorden “emancipatie”, “Indo-Europese bevolkingsgroep” en “onafhankelijkheid van Indie” gebruikend, waaruit blijkt dat dan? Klinkt best mooi maar lijkt goed verzonnen.
Waaruit blijkt dan dat de Indo-Europese bevolkingsgroep zo’n duidelijke politieke invloed had, doelt U op de onbeduidende IEV Indo-Europees Verbond, maar dat wel bijna 100 jaar later
….”de onbeduidende IEV Indo-Europees Verbond….”.
Onbeduidend.
Het IEV onbeduidend…?!
Dan weten we dat ook weer.
IRV .van den Broek.
Het kan best zijn dat Diponegoro dat nooit gezegd heeft.
Als ik echter de Philippijnse en Mexikaanse revolutie vergelijk met die van Indonesia dan zie ik dat de mestizos een belangrijke rol hierin hadden. Ze waren zelfs de leiders in de revolutie tegen Spanje.
Het is dus best mogelijk dat het uitrijken van het Nederlandschap aan de Indo bevolkingsgroep in 1838 en de emancipatie daarna een invloed moet hebben gehad op de timeline van de zelfstandigheid van Indonesia.
De Indo werd Nederlander voor politieke redenen nadat Nederland waarschijnlijk zag wat er met Spanje en haar kolonien gebeurde.
A.Olive
Het IEV bereikte in 1930 het aantal van 14.700 leden, de grootste Europese politieke organisatie in. Nederlands-Indie. Voor het IEV gold: Het grote bindmiddel is het sentiment, de Rassensaamhorigheid, nou ja, zulke rechts-extremistische taal was gewoon in die jaren.
Daarbij dient rekening te worden gehouden met de IEV-standpunt t.o.v. de Indonesische Nationalisten (Soekarno & companie) : een kwantitatieve minderheidspostie moest met kwaliteit gecompenseerd worden. zich uitend in een sterke onafhankelijke positie van de Indo-Europeaan, niet eenzijdig gericht op de Totokmaatschappij.
Dan mag iemand mij vertellen wat het IEV met haar ledental in Nederlands -Indie CONCREET heeft bereikt in de jaren 30 v.d.v.e.
Ik stelde een vraag aan IA-program Gemini van Google
antwoord:
de scholen werden beheerd door de lokale afdelingen en de Schoolvereeniging I.E.V.. Wel is bekend dat het IEV destijds een substantieel, eigen netwerk van tientallen onderwijsinstellingen bezat om met name Indo-Europese kinderen (de zogeheten ‘kampong-Indo’s’) van goed, westers onderwijs te voorzien.
Het netwerk van de Schoolvereeniging I.E.V. bestond voor 1942 onder andere uit de volgende type scholen:
*Lagere scholen: Verschillende lagere scholen verspreid over grote steden op Java (zoals in Batavia, Bandoeng en Soerabaja).
*MULO-scholen: Waaronder de bekende IEV-Mulo te Bandoeng.
*Kweekscholen: De in 1922 opgerichte eerste IEV-kweekschool in Bandoeng (met daaraan verbonden leerschool) voor de opleiding van eigen onderwijzers.
*Vak- en handelsscholen: Zoals de Zaalbergschool (handelsschool) in Soerabaja, de Dick de Hoogschool (technische school) in Bandoeng, en een speciale IEV-vakschool voor meisjes met internaat.
*Medische opleidingen: De opleidingsschool voor accoucheuses (verloskundigen) Palang Doea in Batavia.
IEV-MULO te Bandoeng:
https://nl.wikipedia.org/wiki/Indo-Europeesch_Verbond
Dat klinkt ook heel mooi prins Diponogoro als strijder tegen de overheerser voor volk en geloof. Ik kan niet zeggen dat het helemaal verzonnen is maar klinkt zoveel mooier dan het is.
Van Diponegoro naar IEV. Hoe verrassend kan het discours op I4E soms verlopen.
Dat heeft mij in ieder geval geprikkeld om wat te gaan lezen over de Prins en zijn Java Oorlog. Niet te moeilijk natuurlijk. Gewoon Wikipedia. Laat die niet geheel, maar een beetje betrouwbaar zijn. Voor mij goed genoeg. Helder geschreven, gewone taal. Ik hoef geen professor te worden.
Uit dat lezen maak ik op dat Prins D. een gefrustreerd mannetje moet zijn geweest die als zoon van een bijvrouw van de Sultan troon en titel aan zich voorbij moest laten gaan ten gunste van zijn jongere halfbroer(s). Dan maar geprobeerd via 2 oorlogjes tegen de Boze Belanda’s aan de macht te komen. Met wisselend succes, maar aan het eind een weinig eervolle overgave en verbanning.
Hij zou ook een halfbroer hebben vergiftigd. Niet bewezen. Vergiftiging was wel een typisch Javaans middel om van rivalen af te komen.
Wellicht dat hij in zijn strijd Nederlandse mestiezen (Indo’s) is tegen gekomen. Maar ik denk niet in zo’n groot getal dat hij daaraan gedachten verspilde over hun emancipatie en de gevolgen daarvan voor zijn land. Voor de Java Oorlog moest het gouvernement troepen uit Nederland aanvoeren en niet zo’n beetje. Daar kwamen wel weer strijdbare Indo’s van, maar toen was de Java oorlog voorbij en de Prins in ballingschap of soedah terlaloe mati.
Het Sultanaat Soerakarta bleef Nederlands gezind. De laatste Hamengkoe Boewono van voor de oorlog kreeg een volledig Nederlandse opvoeding en werd door zijn opvoeders “Henk” genoemd. Hij liet zich dat welgevallen.
Diponegoro werd later postuum Palawan, Held van de Indonesische Republiek. Gegeven zijn ambities zal hij liever President zijn geworden en aldus grote rivaal van de niet adellijke Boeng Karno, abituriënt van een Nederlandse HBS (Soerabaja) en alumnus van een Nederlands Hogeschool (TH Bandoeng).
“Waar doe je het allemaal voor”, moet de Prins hebben gedacht vanaf zijn wolkje boven het Magelangse.
Tja Pierre, zo zijn er wel meer in de geschiedenis die op de ene plaats een verrader zijn terwijl anderen de persoon vereren…
https://historiek.net/hoofd-van-prinsenmoordenaar-vereerd-verdwenen-vergeten/150293/
Ik las dat nog eens terug, ja op Wikipedia natuurlijk. Tjonge jonge, zo hadden wij dat toch niet helemaal geleerd op school?! Het was helemaal geen Fransman en als het er op aankomt volgde hij gewoon de bevelen van een vorst en religie.
Dus -net als in Nederland eigenlijk- hebben ze in Indonesië hun eigen geschiedschrijving.
Wanneer men het antwoord van Gemini analyseert zonder gebruik te maken van AI, valt op dat het model benadrukt dat het Indisch-Europeesch Verbond (IEV) zich voornamelijk inzette voor lager, middelbaar en beroepsgericht onderwijs ter ondersteuning van de ‘kleine Boeng’. Dat is een sympathiek voorbeeld, maar het roept een fundamentele vraag op: wat ondernam het IEV concreet om hogere functies — zoals die van departementsdirecteur — toegankelijk te maken voor Indo-Europeanen, en in het bijzonder voor deze ‘kleine Boeng’?
Het antwoord is: vrijwel niets. Het doorbreken van de bestaande machtsverhoudingen in de koloniale maatschappij druisde immers rechtstreeks in tegen de belangen van de Totoks, de Nederlandse bevoorrechte elite. Een zekere vooringenomenheid (bias) of het reproduceren van een verhullend koloniaal narratief kan Gemini in deze analyse dan ook niet worden ontzegd. Niet zo vreemd, het model is getraind op verhalen over “Daar werd wat groots verricht”. Maar wat was de vraag eigenlijk aan Gemini?
Maar ook de narratief over dit topic is niet vrij van kritiek . Er wordt weliswaar gesteld dat de Emancipatie van de Indo-Europese bevolkingsgroep in 1848 begon, maar wie waren destijds de werkelijke Indische voormannen, welke Indo-Europeanen namen het initiatief?
Het is toch raar, dat Indo-Europeanen geleid moesten worden door een liberale ‘dominee-baron’ (W.R. baron van Hoëvell) om hun legitieme rechten op te eisen. Je zou immers ook vreemd opkijken als de feministische beweging zou worden aangevoerd door een man.
Wellicht zou de “Indische” opstand vanuit Indo-Europees perspectief bestudeerd dienen te worden, anders gaan we toch Balthasar Gerards bestuderen?
Mr. Bule schreef 26 juli 2026 om 05:41 oder meer: “Tja Pierre, zo zijn er wel meer in de geschiedenis ……”.
Nou en of heer Bule. Hebben wij in onze contemporaine geschiedenis NL – Indonesia niet ene Poncke Princen gekend? Als verrader verguisd door zijn maten en held voor de Indonesiërs. Volgens mij heeft hij het desondanks niet geschopt tot Palawan Indonesia, voor zover ik weet omdat hij zich met mensenrechten ging bemoeien. Natuurlijk nooit doen in een (semi)dictatuur. Je zit met je idealen zo in de pendjara.
Overigens dank voor de verwijzing naar het stuk over Balthazar G. Ik maar denken dat hij een gewone los lopende Hollandse papist was. Weer wat geleerd.
Dat de Dom van het zwaar gebombardeerde Keulen overeind was gebleven wist ik al. Ik heb ras Keulenaren in mijn aangetrouwde familie en was dus vele malen in de buurt en er in.
Zouden de geallieerden dat indrukwekkende bouwsel bewust hebben gespaard? Maar dan hadden ze boven Dresden ook barmhartiger kunnen zijn geweest.
1848 Indische opstand, Batavia geleid door een dominee
-baron uit Nederland, Indischer kan het niet!
En hoe ging het verder met de Indische emancipatie of gaan we verder met Diponegoro?
1854 Het Regeringsreglement van 1854 legden de basis voor de juridische trias van Nederlands-Indië:
In art.109 werd de bevolking van Nederlands-Indië officieel ingedeeld in drie categorieën
Europeanen: (Inclusief erkende Indo-Europeanen en later gelijkgestelden zoals Japanners (sic).
Inheemsen (Inlanders): De oorspronkelijke bewoners van de archipel.
Vreemde Oosterlingen: Chinezen, Arabieren, Indiërs, enz.
Plaats ik het in een historisch kader dan mag ik toch de legitieme vraag stellen hoe verbijsterend de Indische Opstand dan wel was?
Verschijnt in november a.s. :
https://www.bol.com/nl/nl/p/het-gaat-om-de-zaak-van-de-javaan/9300000270613695/?cid=1783954157070-8578169750558