‘Vergeet de contractarbeid door koelies niet, ook dat is het slavernijverleden’

Opinie: ‘Vergeet de contractarbeid door koelies niet, ook dat is het slavernijverleden’De rol van Nederland in de slavernij krijgt terecht veel aandacht, maar één aspect blijft onderbelicht volgens Hariëtte Mingoen en Johan Raksowidjojo.

Terugkeren zat er voor veel koelies niet in. Voor sommige nazaten werd het leven buiten de plantages beter, zoals in deze huizen in Paramaribo.
Gisteren, 9 augustus, was het 131 jaar geleden dat de eerste groep Javaanse contractarbeiders aankwam in Suriname. In Nederland is dit weinig bekend, in tegenstelling tot het slavernijverleden dat veel wordt belicht   Het Parool

Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

26 reacties op ‘Vergeet de contractarbeid door koelies niet, ook dat is het slavernijverleden’

  1. waluparmo zegt:

    De zwaarste slavernij was de verlakerij tegenover Javanen en Sundanesen toen ze naar Suriname waren getranspoteerd.Ze dachten dat het dicht bij Sumatra of Borneo ligt maar na een maand varen kwamen zij in een vreemd land met vreemde bevolking terecht.

    • Bung Tolol zegt:

      Vanaf 1890-1939 werden er 32.965 Javaanse arbeiders naar Suriname verscheept .In 1954 keren er 8.684 mensen terug naar Java en ook Sumatra .Tegenwoordig wonen er 73.7975 Javanen in Suriname ,maakt ze na de Bosnegers de 4e grootste groep in Suriname .In Nederland wonen er 21.700 Javaanse Surinamers en in Frans Guyana 2.800 .Die herdenking van Javaanse immigratie is op 9 augustus ,die dag is tevens een Nationale feestdag in Suriname .Gouverneur Kielstra 1933-1943 wilde eigenlijk meer dan 100.000 Javanen naar Suriname brengen en overal Indologen ( Geen Indoreinen ) neerpoten op belangrijke key functies .Kielstra was zelf Indoloog en ex KNIL officier ,hij had een voorkeur voor Javanen boven Hindoestanen .Die Hindoestanen waren Brits onderdaan en het Britse Rijk hield er toezicht op dat die mensen goed werden behandeld ,door die Hollandse kolonialen .Die Javaanse immigranten konden naar eigen inzicht uitgebuit en mishandeld worden ! De minister van Kolonien stak hier een stokje voor .In de jaren 50 gingen dus 8.684 Javanen terug .Die javaanse Surinamers waren heel succesvol en in 1988 werd hun Dessa Suriname tot de beste Dessa van Indonesie uitgeroepen .Veel Surinaamse Javanen klommen ook op tot hoge functies bij de Staat Indonesia .In Suriname heb je in het district Commewijne een meerderheid Javanen en de plaats Tamanredjo is helemaal Javaans .Die geschiedenis van die Javanen is er eentje van vallen en opstaan ,tot 1950 ging het niet zo geweldig met hun maar na 1960 begonnen ze een inhaalslag ,vooral door goed onderwijs ,Al met Al kun je toch spreken van een geslaagde immigratie .Als je op vliegveld Zanderij ( Nu Jopie Pengel airport ) aankomt en richting Paramaribo afgaat ,kom je door Lelydorp ( + 22.000 inwoners ) de 2e plaats van Suriname qua inwoners ,hier bevinden zich ook heel veel Javanen .Om Lelydorp jaren 50/60 was er ook een helaas mislukt project met landbouwers van Indo-Europese afkomst ,zelfs Toegoenesen hebben het geprobeerd in Suriname .Indo,s van de stad Paramaribo gingen vaak in het weekend een dagje uit naar die Indo landbouwers en ondersteunden hun ook financieel .want werken in de landbouw in de tropen is niet altijd erg profijtelijk .

  2. Jan A. Somers zegt:

    Ook in Sumatra werden contractarbeiders geworven uit Malakka (en Siam?)., Als ze na afloop van dat contract in Sumatra wilden blijven, kregen ze hun terugreiskosten uitbetaald. Daarmee begonnen ze dan in Sumatra voor zichzelf. Ik weet niet of dat ook voor Suriname zo was..

    • Bung Tolol zegt:

      @Heer Somers ! Het was 1954 ! gaat er dan geen lampje bij u branden ? 1954 ,alle inwoners van Suriname en de Antllen werden Nederlands onderdaan /ingezetene oftewel zij verkregen de Nederlandse nationaliteit .Dus bij emigratie verkregen zij ook financiele compensatie van de Nederlandse Staat .Ja hoe anders moet je zonder geld je staande houden in die net uitgeroepen Republik Indonesia ? In die tijd ( jaren 50 ) propageerde de Nederlandse Staat emigratie naar andere landen en zij was ook bereid daar financieel wat tegenover te stellen .

    • Jan A. Somers zegt:

      Ja, ik had het over eind 19e, en begin 20e eeuw.

  3. vandenbroek@libero.it zegt:

    Laat net het nog te lezen boek “Koelie, planters en koloniale politiek” van prof Jan Breman in mijn boekenkast staan. Dhr. Mertens kan bij zo’n boek zijn hart ophalen. Zijn beweringen worden bij de vroegkapitalistisch uitbuiten van koelies in Sumatra gestaafd. Wat Nederlandse ondernemingen eraan verdienden toont Jan Breman heel duidelijk aan. Mij wordt vaak boekenwijsheid verweten, maar wie hier op dit blog heeft de grove uitbuiting van koelies meegemaakt?

    Van 1864 tot aan 1891 groeit het aantal tabaksonderneming op Sumatra van 1 tot 169. De groei had een speculatief karakter. De fabelachtige winsten had een jacht naar concessies geopend.
    De Deli-maatschappij bij voorbeeld keerde in 1881 37% dividend uit, maar er waren ook jaren dat er meer dan 100% dividend uitgekeerd werd 107% (1885), 109% (1886) en 110% (1887). Andere ondernemingen vooral Arendsburg, maar ook Amsterdam Deli Co. en Deli-Batavia volgden de dividendpolitiek van de Deli-mij.
    Tabaksaandelen uitgegeven op de Amsterdamse beurs tot een waard van Hfl 12,5 miljoen stonden genoteerd voor Hfl 63,3 miljoen. Met beursspeculaties werd veel geld gewonnen en verloren maar dat had weinig te maken met het bedrijfskapitaal, dat in de tabaksondernemingen was geïnvesteerd.

    Ik dacht dat een koelie met het wurgkontrakt 2 cent per uur verdiende, bij werkdagen van soms 10 uur terwijl een Hollandse administrateur 600 guldens per maand verdiende, exclusief de tantièmes.. Dat is pas ongelijkheid.

    • Bung Tolol c zegt:

      Mening van dhr Mertens : Die Inlandse bevolking werd onbeschoft/onbehoorlijk/onbeleefd/ uitgebuit door die smerige kolonialen ……………………….Mening van Bung Tolol : Die Inlandse bevolking werd onbeschoft /onbehoorlijk /onbeleefd , uitgebuit door die smerige kolonialen .O.K die 2 denken hetzelfde wat is dan het verschil ? Dhr Mertens dreunt dat deuntje 10000000000000000x op ! Bung tolol satu kali saja ! cucup =cucup !

    • Jan A. Somers zegt:

      Tja, Waarom is Philips in Brabant gaan zitten? Met een druk gevuld kielzog? En behoorlijke dividenden! En waar komen uw hemden en onderbroeken vandaan? Voor welke prijs gemaakt? Economie toch? Weet u toch alles van? En de plofkip? Wat is daarvan het inkomen van de boer, en wat is het dividend van Albert Hein?

  4. Bung Tolol . zegt:

    @waarom is Philips in Brabant gaan zitten ? Omdat daar allemaal plofkippen werken ! En waar komen uw hemden en onderbroeken vandaan ? Uit China gemaakt door allemaal plofkippen ! En voor welke prijs ? Een paar graankorrels ! En de plofkip ? Wat is daarvan het inkomen van de boer ,en wat is het dividend van Albert Heyn ? De Plofkip krijgt niks ,nada nol ! De slachter krijgt 0,50 cent per plofkip ,de boer krijgt ook 0,50 cent en de Appie ? Die plofkip kost 6 euro ,dus de Appie krijgt 5 euro .Daarom woont meneer Appie in een kasteel met gouden kranen ,zwembad achter zijn huis en Rolls Royce voor de deur .De slager rijdt nog steeds in zijn oude V,W polo en is op zijn 65 e jaar opgebrandt .En die boer ? die zit tot zijn nek in de schuld ,net als die Indische repatriant en blijft tot zijn dood afbetalen aan zijn schulden .En de plofkip ? GOED NIEUWS !! vanaf 2023 zijn plofkippen verboden ! Hebben de Appie ,die slachter en de boer zich bekeerd ? Zijn zij tot inkeer gekomen en beseffen zij dat het houden van plofkippen verkeerd is ? Nou denk het niet hoor ! Maar de consument is wijzer geworden ,inderdaad laat die kip maar duurder zijn ,als het haar leven wat aangenamer maakt .( Die kip dus ) Bron : Wakker Dier ( ben er lid van ) En die koeien en varkens ,die als een stuk stront worden behandeld in slachterijen ? Ja de Overheid heeft daar een orgaan voor ,die oplet ,dat alles volgens de regels gaat .Werkt dat orgaan van de Overheid goed ? Nee voor geen meter ,die slachters doen wat ze willen .Dankzij attente burgers worden die misstanden aan de kaak gesteld en MOET de overheid hier wel wat aan doen ( Zie die laatst gesloten slachterij ,die is nog dicht ) Moraal van het verhaal ! Geloof niet alles wat de overheid belooft en doe zelf ook wat ! 😁

  5. vandenbroek@libero.it zegt:

    Er kan weliswaar verwezen worden naar andere Nederlandse handelspraktijken maar dat zegt natuurlijk niks over het koeliewerk. Men mag niet de aandacht afleiden, dat
    geeft geen historisch inzicht in de koeliepraktijken in onze kolonies of was Brabant ook een kolonie?

    ik neem als voorbeeld Sumatra. Vergelijk ik hun werk- en leefomstandigheden met slavenarbeid , dan is de slavernij in Nederland niet in 1873 OFFICIEEL afgeschaft, maar deze ging onder een andere naam gewoon door.

    Om de omvang van de koeliearbeid bij de Delimaatschappij aan te geven is wel interessant te weten dat deze maatschappij 120.000 hectares tabaksaanplant op Sumatra beheerde. Daar werd wat groots verricht en groots verdiend.

  6. Hans Boers zegt:

    https://oorlogsverhalen.com/oorlogsverhalen/michiel-eduard/

    Slaven van Java naar Sumatra. Michiel Eduard heeft ook de graven Dezentje gevlogged. (Zie Youtube)

  7. Jan A. Somers zegt:

    Na de oorlog in Nederland: Walcheren moest worden drooggelegd. Net als de nieuwe NO-polder. met zo min mogelijk werktuigen. Dat werd dus werken met spade en kruiwagen. De DUW, Dienst Uitvoering Werken. Voor een WW-uitkering. Koelies! Op Walcheren werden in die (omgebouwde) DUW- kampen daarna Zuid-Molukkers opgevangen.
    In mijn diensttijd, zware artillerie, granaten van 60 – 90 kg. De munitiewerkers waren dienstplichtige havensjouwers uit Rotterdam. Op elke schouder, links en rechts, zo’n granaat. Alleen vast te houden aan de handgreep op de plek waar naderhand de schok/tijdbuis moest worden ingeschroefd. Verder los bengelend. Soms met losse handen, veel lol! Koeliewerk voor een kwartje per dag.

  8. Anoniem zegt:

    Ja inderdaad veel koelie werk in deze wereld vooral ook veel kannonen vlees van mensen die achter idiote,duivelse politici aan lopen die hen de afgrond induwen.

  9. vandenbroek@libero.it zegt:

    Koeliewerk in Nederland is niet vergelijkbaar met werk door koelies op Sumatra, want op Sumatra gebeurden dingen , die het daglicht niet verdroegen. Dan mogen de arbeidsverhoudingen (sic) wel duidelijk gemaakt worden, vergeet niet de beruchte koelie-ordonatie waarbij het Gouvernement in eendrachtige samenwerking met het vrije ondernemerschap= Free enterprise= Deli-kartel=roofkapitalisme de rechten van de arbeiders onder het koloniale vloerkleed veegde. De Rule of slaap had een eenzijdige betekenis in de koloniën. Vergeet ook niet het Rehmrev-rapport, die de koeliemisstanden in Deli beschreef, terwijl Heutsz op hetzelfde Sumatra Orde en Gezag herstelde. Het zijn van die zwarte bladzijden in het zwartboek van de koloniale geschiedenis.

    • Jan A. Somers zegt:

      Tja, U zegt het goed: Kapitalisme. Ze hadden toen in Indië nog geen vakbonden.
      “Heutsz op hetzelfde Sumatra Orde en Gezag herstelde.” Ik citeer maar weer: De civiele tak van de Koloniale Marine, Gouvernements Schoeners en Kruisboten, kreeg meer grip op de wijdverbreide zeeroverij en ging tevens betere steun verlenen aan de handhaving van het gezag. Van belang daarbij was de geleidelijke intrede van de stoomvoortstuwing van de schepen. De nieuwe schepen waren onafhankelijk van de wind en vaak sneller dan de prauwen van de zeerovers. (…) Bovendien beloofde Nederland, mede in het belang van Engeland, te zorgen dat Atjeh de veiligheid van handel en scheepvaart niet in gevaar zou kunnen brengen, overigens zonder afbreuk te doen aan de soevereiniteit van Atjeh. De innerlijke tegenstrijdigheid van deze bepaling zou naderhand een van de oorzaken worden van de wrijving tussen het sultanaat en de Nederlands-Indische regering. Vele uitvalsbases van zeerovers die opereerden in Straat Malakka lagen immers op territoir van Atjeh. (…) Zolang het territoir van Atjeh daarbij werd gerespecteerd was dit niet in strijd met het verdrag met Engeland. Wel dacht in 1830 Van den Bosch al aan de verovering van zeerovershavens in Atjeh, (…) in 1863 werd met Deli een verdrag gesloten en in 1869 werd de Deli Maatschappij opgericht met het monopolie op de tabakshandel. De tabaksplantages van deze onderneming grensden echter aan Atjeh en werden regelmatig een prooi van de Atjeërs. Ook Britse zakenlieden werden steeds meer gehinderd door de onrust die van Atjeh uitging zonder dat de sultan ingreep, de zeeroutes werden bovendien steeds onveiliger.
      Met de opening van het Suezkanaal in 1869 werd ook de zeeroute van en naar Europa verlegd van Straat Soenda naar Straat Malakka, vlak langs Atjeh! Engeland en Nederland kwamen tot het gezamenlijke standpunt dat het belang van de (internationale) scheepvaart door Straat Malakka door de Europese koloniale mogendheden diende te worden verdedigd. In 1871 werd tussen Engeland en Nederland een nieuw verdrag gesloten, het Sumatra-traktaat, waarmee het verdrag van 1824 verviel. Met dit verdrag werden tevens de laatste Nederlandse bezittingen aan de Goudkust van Afrika en in Brits-Indië aan de Engelsen overgedragen en mocht Nederland in Brits-Indië contractarbeiders werven ten behoeve van Suriname. Het grootste belang van dit verdrag was echter dat Nederland op Sumatra de vrije hand kreeg. Zelfs de gouverneur van Singapore was voorstander geworden van het ingrijpen van de Nederlanders in Atjeh. (…)

      • Bung Tolol aka gouverneur van Singapore zegt:

        @Zelfs de gouverneur van Singapore was voorstander geworden van het ingrijpen van de Nederlanders in Atjeh “” ………………….Ja als de gouverneur van Singapore het al goed vindt ,dan is Nederland gemachtigd om een soeverein land ( Atjeh ) binnen te vallen en dood en verderf te zaaien ! Want de gouverneur van Singapore …………….Wat nou als die gouverneur van Singapore het ook goed had gevonden ,als Nederland die kolonie Timor van Portugal had ingepikt ? Ja we vallen Portugees Timor ook maar binnen ,want de gouverneur van Singapore vindt het goed ! Effe vragen of die gouverneur van Singapore het ook goed had gevonden ,als Nederland de Filipijnen was binnengevallen .Het probleem met Portugees Timor en die Filipijnen was dat daar ( toen ter tijd) een Europese en Amerikaanse kolonisator de macht hadden .Daar was Nederland niet tegen opgewassen ,Nederland kon wel die Atjehers aan met hun bambu rucing en pijl en boog en hun katapults .Atjeh had wel een beetje steun van het Turkse Rijk ( Osmaanse Rijk ) maar dat Rijk was ook al danig in verval ,dus die hulp stelde weinig voor .Die maffe Turken stuurden wel hele grote kanonnen ,die zijn nu te bewonderen bij museum Bronbeek .p.s probeer ze niet te stelen want eentje weegt al 7000 kilo ..Bewaker tegen Indisch man “” Mag ik even in uw tas kijken meneer ?”” Bewaker kijkt “” Ja dacht ik het niet ,u probeert dat Turkse kanon van 7000 kilo te pikken !”” Indisch man “” Minta ampun “”

        • Jan A. Somers zegt:

          “.Ja als de gouverneur van Singapore het al goed vindt ” Het ging om de veiligheid van scheepvaart in het gebied rond Straat Malakka. Daarvoor waren verdragen afgesloten tussen Nederland, Engeland en Atjeh. De meeste van die verdragen heb ik hier weggelaten, zie steeds (…).. Als Atjeh niet meer reageert, en Engeland het toezicht overlaat aan Nederland, dan moet Nederland conform de verdragen actie ondernemen. Dat speelt zich nu ook af in de wateren rond Somalië.
          Die “met hun bambu rucing en pijl en boog en hun katapults .” viel overigens wel mee hoor. Atjeh kon normaal geweren enzo kopen, zij waren een gewilde handelspartner. Bedenk daarbij dat Nederland in die oorlogen, die jaren hebben geduurd, aanvankelijk enorme gevoelige nederlagenverliezen heeft geleden. Daar kwam pas een einde aan toen Snouck Hurgronje erop had gewezen dat Nederland niet met de hoofden moest onderhandelen maar met de geestelijkheid.. De religieuze achtergrond van het verzet van de Atjeeërs werd in 1892 door Snouck Hurgronje in het Verslag omtrent de religieus politieke toestanden in Atjeh beschreven. Snouck Hurgronje was antropoloog en arabist, was moslim geworden en zelfs hadji, en sprak met de Atjeeërs in hun eigen taal waardoor hij hun vertrouwen genoot. In zijn hiervoor genoemde verslag voor de Nederlandse regering, in 1893 omgewerkt tot De Atjehers, beschreef hij, uitgaande van de ceremoniële positie van de sultans en andere vorsten en het feitelijke gezag van de oelamas en de oelèëbalang, wat er met het beleid in Atjeh allemaal mis was gegaan.

  10. Wel Tolol maar gelukkig geen Snouck Hurgronje zegt:

    Toevallig maar dat was dan ook toevallig ,zat er veel aardolie in die grond van Atjeh en was hun haven ( Sabang ) ook heel goed bruikbaar maar dat was natuurlijk ook toevallig ! Tja als je de hond ,in dit geval de andjing ( Anjing ) Atjeh wilt slaan vindt je wel een stok .Anders reikt die gouverneur van Singapore hem wel aan ! En wat onze vriend Snoek betreft ,Stel ,stel dat hij met je bevriend raakt ,hij wint je complete vertrouwen en je beschouwt hem als bijna familie .Dan komt de aap ( monjet ) uit zijn mouw gekropen en blijkt Snoekie helemaal je vriend niet te zijn geweest maar werkte hij voor je vijand ! Hij reikt je vijand alle gegevens aan ,hoe hij jou ( Die z.g vriend ) moet aanpakken ! Nou lekkere jongen die Snouck Hurgronje ! Snouck Hurgronje was een groot wetenschapper en hij was buitengewoon begaafd maar als mens kun je hem het best vergelijken met een rat uit de riolen , een misselijkmakende verrader ,een laag sujet .Ook u geachte heer Somers zou zo,n sujet niet als vriend willen hebben .Doet me denken aan Gregor Strasser ,eerst een maatje van Adolf H ,later een vijand ,toen beval Adolf om Strasser dood te schieten .Strasser zei tegen Adolf “” Ben je vergeten dat ik eens je leven heb gered ?”” Adolfs zijn antwoord “” Had je beter niet kunnen doen ! “” Nee Nederland we moeten vooral trots blijven zijn op mensen als Snouck Hurgronje !!!

    • Jan A. Somers zegt:

      “zat er veel aardolie in die grond’ Was in die tijd niet zo interessant.
      Vergeet niet dat er niet één Atjeh-oorlog is geweest. Het was een lange geschiedenis met afwisselend onderhandelen en schieten. Zonder winnaars, alleen maar verliezers. Vanaf zo 1857, tot op heden de nog steeds gespannen verhoudingen binnen Indonesië. Ze hebben nu een enorm grote mate van zelfbestuur, die maar weinig afwijkt van de Sharia. Zie bijvoorbeeld Googje: Sharia Atjeh.
      Jammer dat er zo over Snouck Hurgronje wordt gesproken. Hij was de man die uiteindelijk rust kon brengen, met een grote mate van zelfbestuur. En over wat er binnen dat zelfbestuur gebeurde behoorde tot de zaken waarover niet werd gesproken. Veel en veel erger dan de hoofden van Lebak!

      • Bung Tolol zegt:

        Snouck Hurgronje was gespuis van de bovenste plank ! Ja inderdaad een begaafd man maar dat was Bruinstra ook en Reduan Taghi ook ! en oh ja Holleeder ook ! Weet u voor welke Nederlander ik wel een GROOT ,heel groot respect heb ? Pa van der Steur !!!!!!!! En die Atjeh oorlog was een hele smerige oorlog ,smeriger kon niet ! Heeft u niet dat fotootje gezien van die kampong met allemaal dode dorpsbewoners en een klein nog levend babytje ertussen ! Ik heb op een van die gruwelijke foto,s mijn opa herkent ,uiteraard KNIL ,hij was geboren 1866 ,nou echt trots was ik niet op hem hoor ! EN IK PROBEER DIE WANDADEN OOK NIET GOED TE PRATEN !!!!!!!!!!!!!!!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.