Marion Bloem: ‘Voor de trauma’s van Indische Nederlanders is in dit land geen ruimte’ 

Toen de ouders van Marion Bloem in 1950 vanuit Indonesië naar Nederland kwamen, werd er tegen ze gezegd dat zij de oorlog niet hadden meegemaakt. Terwijl Bloems vader in de oorlog als krijgsgevangene zo ernstig was vermagerd, dat er weinig van hem over was. Bloems moeder kwam getraumatiseerd uit het jappenkamp. Zij voelden zich, net als veel andere Indische Nederlanders – ook wel indo’s genoemd – miskend over wat zij hadden doorstaan in voormalig Nederlands-Indië tijdens de Japanse bezetting en daarna. Bloem zal op 6 november de jaarlijkse Van der Leeuw-lezing uitspreken in de Martinikerk in Groningen, vanwege de coronacrisis zonder publiek,  maar te volgen via een gratis livestream op www.rug.nl. In haar lezing gaat Bloem dieper in op het verleden, de identiteit en emancipatie van Indische Nederlanders.   De Volkskrant.

Margriet.nl
“Naarmate ik ouder werd, begon ik steeds meer in te zien hoe mijn ouders zich voor ons hebben opgeofferd.”

Dit bericht werd geplaatst in agenda - evenementen. Bookmark de permalink .

40 reacties op Marion Bloem: ‘Voor de trauma’s van Indische Nederlanders is in dit land geen ruimte’ 

  1. . Het is toch eigenlijk een misdaad van de Nederlandse Regering om de oorlog tegen Japan teverklaring terwijl het niet volgens gezonde logika dient verdedigd temoeten worden(met 75000 KNIL en 10 000 Australische soldaten) tegen ongeveer 300.000 Japanse troepen met veel moderne wapens.De Indo ‘s bemoeilijken en alleen maar de helf in Holland optenemen terwijl eigenlijk het aantal misschien het dubbele is om de kinderen met een inheemse vader en een Hollandse moeder niet te erkennen.

    • Jan A. Somers zegt:

      “een misdaad van de Nederlandse Regering om de oorlog tegen Japan teverklaring” Daar waren al afspraken over gemaakt met de Engelsen, Australiërs en Amerikanen. Denk er om dat Indië midden in de centraal liggende Maleise barrière lag. In mijn militaire diensttijd was mijn artillerieafdeling een NAVO-onderdeel. Aanval op één betekent een aanval op allen!

      • Mister Bule zegt:

        Duitsland en Japan hadden natuurlijk ook zo’n overeenkomst. En door de strategische ligging was een Japanse aanval inderdaad slechts een kwestie van tijd.

        Over de aantallen soldaten gesproken; als je jezelf ‘ingraaft’, heeft de aanvallende partij een overmacht van drie tot vijf keer meer mankracht nodig. Dus theoretisch kwam je met je 85.000 soldaten redelijk ver. Het grote probleem was een ongelofelijk lange en dus onverdedigbare kustlijn. En natuurlijk was een Japans leger veel beter getraind.

        • Jan A. Somers zegt:

          “als je jezelf ‘ingraaft’” Verdedigingslinies zijn al heel erg lang uit de tijd. Al in mijn diensttijd. Denk aan de Maginotlinie, Siegfriedlinie e.d. Zijn in één keer doorbroken of omzeild.
          ” was een Japans leger veel beter getraind” En het KNIL was in beginsel niet bedoeld voor een langdurige verdediging.

        • Pierre de la X zegt:

          Nou heer Somers, ik heb begin zestiger jaren v.d.v.e. nog heel wat schuttersputjes moeten graven voor het geval de vijand nakend was. Niet voor niets behoorde de pioniersschop tot de PSU (Persoonlijke Standaard Uitrusting). Nu zit ik weer in eentje om veilig te kunnen waarnemen, in militair jargon “zien zonder gezien te worden” (copyright “Handboek Soldaat”).

          Pierre de la Croix

        • Arthur Olive zegt:

          Wat echte schuttersputjes betreft, die stinken altijd na een tijdje.
          Gen. George Patton had een hekel aan schuttersputjes en volgens het verhaal moet hij een generaal gevragd hebben waar zijn schuttersputje was waarop Patton er meteen in pieste.

        • Pierre de la X zegt:

          Tja Arthur …. echte mannen laten overal hun geurmerkje achter. Georgie was er zo eentje.

          Pierre

        • Mister Bule zegt:

          Je hebt gelijk Pierre. Zelfs in het begin van de jaren tachtig werd een schuttersputje nog gezien als ultieme verdediging door/voor de infanterie. Een grote reden voor mij om de cavalerie te kiezen, samen met het lekker warme achterdek en de ‘carte blanche’ om voortuintjes tijdens oefeningen in Duitsland compleet te vernielen.

          Terugkomend op die overeenkomsten; niet voor niets verklaarde Duitsland de oorlog aan de Verenigde Staten na Pearl Harbor. Dit terwijl Duitsland slechte herinneringen had aan de Amerikaanse inmenging (WO I) en de bevolking eigenlijk niet happig was. Ook was de Japanse droom natuurlijk één groot rijk ten oosten van India. Neutraliteit was -net als in Europa- een utopie.

        • Pierre de la Croix zegt:

          Tja heer Bule, erg slim van die tankboeren om niet te hoeven graven (infanteristen vertaling van “Je Maintiendrai” was: “Ik zal zandgraven”), maar in mijn tijd (3 oct 62 tot 1 jan 1970) hadden zij toch de roep niet al te snugger te zijn. Met name de ritmeesters moesten het ontgelden in de militaire moppen :).

          Nu weet ik niet precies hoe het is gegaan na Pearl Harbor: Verklaarde de VS de oorlog aan Adolf H. te B. of omgekeerd? Het tweede lijkt mij niet aannemelijk, want Adolf had daarbij niets te winnen. Hij had hoogstens Hirohito hartelijk kunnen hebben gefeliciteerd met die succesvolle raid. Ik heb wel eens gehoord en gelezen dat president Roosevelt “Pearl Harbor” expres heeft laten gebeuren om zich met de oorlog in Europa te kunnen bemoeien.

          Muulek dese. Iets voor de deskundige regulars op deze site om zich in vast te bijten. Ik waag me maar niet aan speculaties en domme vragen. Back into that stinking fox hole en hopen dat er geen tank over mij heen dendert.

          Pierre de la X

        • Hans Armenopersianer ;-) zegt:

          Pierre…..dat er geen tank over mij heen dendert.

          Don’t worry Pierre, je weet het: De Feyadi’s staan klaar om de tanks op te blazen. Meer dan 500 al. We waken over je. Yippi ya yee.
          Doe voorzichtig / Hans

        • Jan A. Somers zegt:

          Ik heb in mijn heel korte kennismaking met de infanterie (Ermelo/ Roosendaal) begrepen dat er verschil is tussen het ingraven in een verdedigingslinie, en het zich ingraven ter persoonlijke veiligheid. Dat laatste deed zich bijvoorbeeld voor als een opmars even stopte, en je je meteen moest ingraven, in afwachting van verder gaan, of een tegenaanval afwachten. Ik vroeg me toen af hoe veilig als er een tank op je af dondert. Er was een film van op een strand landende militairen, die zich direct ingraafden (of is dat ingroeven?). Had ik als aankomend artillerist gelukkig niets mee te maken, maar ik moest toch één keer zo’n schuttersputje graven. Viel tegen hoor.

        • Jan A. Somers zegt:

          ” tankboeren” Wij noemden ze kolenboeren, vanwege hun zwarte baretten. De verkenningseskadrons bij ons in ‘t-Harde hadden in vredestijd rubberen(?) tracks om de straten niet te vernielen als ze een draai maakten.

        • Pierre de la Croix zegt:

          Heer Somers: Mijn infanterie opleiding speelde zich grotendeels af op de Veluwe. Daar was de oefengrond bezaaid met gegraven en weer dicht gegooide schuttersputjes. Niet veel moeite om zo’n oud putje te vinden en weer uit te graven met de pioniersschop. Alleen oppassen dat je niet op een dicht gegooide latrine stuitte (stoot?).

          Ik meen dat in de laatste grote slag van Adolf aan het westelijk front, Bastogne, verdedigingslinies ook uit mannen in schuttersputjes bestonden. Dat zag ik tenminste op films, maar die kunnen, zoals een iegelijk weet, een vertekend beeld van de werkelijkheid geven.

          Vriend Bo Keller, oud regular op deze site, kan meen ik ook nog het e.e.a. vertellen over het ingraven, o.m. op de top van diverse tjots in Korea. Als hij bofte kon hij na herovering van zo’n heuveltje zo in een kant-en-klaar putje duiken. Moest hij er alleen even een stijf bevroren gesneuvelde Chinees of Noord Koreaan uit gooien.

          Oeps … dit is nu wel zwaar off topic, tenzij het thema “Trauma’s van Indische Nederlanders” in breder verband mag worden getrokken.

          Pierre de la X

        • Jan A. Somers zegt:

          In militaire dienst was het altijd balen voor en achter. Maar in de trein, thuis en in de kroeg de prachtigste verhalen. Artillerieafdelingen moesten voor hun eigen bescherming zorgen. Daarvoor zijn er dan enkele .50tigers. Wordt praktisch niet mee geoefend, te duur denk ik, Zelf heb ik maar één keer ermee geschoten. Tijdens het alarm van de Hongarijecrises zaten er een paar artilleriejongelui met zo’n ding op het dak van een legerplaatsgebouw te spelen. Ik hoopte alleen maar dat ze dat ding niet aan de praat kregen.

        • Mister Bule zegt:

          Ja, op het moment was het afzien. Maar achteraf onthoud je alleen de mooie momenten. Ook veel goede kontakten gelegd met mede kornetten, in de cavalerie werden de Brenninkmeijers e.d. gedropt. Jammer genoeg nooit op herhaling moeten gaan, want dat was wel leuk en dan maakte je pas echt promotie. (Direct voorbij eerste luitenant of ritmeester.)

          Vier dagen ná Pearl Harbor verklaarde nazi Duitsland de oorlog aan de Verenigde Staten. https://en.m.wikipedia.org/wiki/German_declaration_of_war_against_the_United_States

          Over de schuttersputjes; in het Engels bijvoorbeeld, wordt er geen duidelijk onderscheid gemaakt tussen loopgraaf en schuttersput. Ze noemen het allemaal ‘defensive fighting position’ waarin voor een éénpersoons versie ook de term foxhole wordt gebruikt. En tobruk (Duits) of pillbox (Engels) voor de gebetonneerde variant.

  2. Robert zegt:

    The Indo is despised, disgraced, displaced and dispossessed, daarom is er geen ruimte voor de traumas van de Indo, een ware oorlogsslachtoffer..De traumas van de Indonesische slachtoffers van het geweld in de jaren 1945-1950 worden beloond met publiciteit, aandacht,menselijkheid , compassion, empathy en een uitkering in Euros, to foment the trade between the two countries(Nederland and Indonesia).

  3. Boeroeng zegt:

    Traumaverwerking moeten mensen zelf doen.
    Als de rest van de samenleving onvoldoende kennis heeft , jammer, maar blijf daar niet te lang bij stil staan. Ga zelf aan de gang… organiseer zelfhulpgroepen
    Ik heb het artikel nog eens gelezen, maar Marion Bloem heeft letterlijk wat anders gezegd dan het kop boven dit artikel
    Zo zei ze dat niet : Marion Bloem: ‘Voor de trauma’s van Indische Nederlanders is in dit land geen ruimte’

    • Robert zegt:

      Marion Bloem beschreef de ontvangst van Indos in Nederland De overtocht zelf betalen en een schuld aangaan bij de Ned. overheid voor huisvestiging, eten en kleding. Als de Indo de schuld aan de Ned. overheid niet kon betalen dan kwam een vrachwagen om de meubels in te laden, etc. De koele ontvangst van arme Indo- oorlogsslachtoffers in het “gastvrije Nederland”! Blijkbaar kan je in Nederland beter een Turk of Noord-Afrikaan zijn om daar welkom geheten te worden.

      • Boeroeng zegt:

        Het is alleen maar goed dat de opvang van nieuwkomers nu beter is dan die van 60 of 70 jaar geleden. Jaloers zijn op hoe het nu gaat is zinloos
        Wbt de Turken en Marokkanen die naar Nederland gingen, die hebben meestal ook de overtocht, huur en woninginrichting zelf betaald

        • RLMertens zegt:

          @Boeroeng; ‘opvang van nieuwkomers etc.’- Indertijd werkzaam bij vastgoed beheer moesten er (jr.90) ook flats ter beschikking gesteld worden aan asiel zoekers. Een Iraakse familie had wat problemen met de bewoning; niet genoeg ventileren, dus vocht overlast etc. In een gesprek met hem, vertelde hij zijn herkomst. Hij was hier uitermate tevreden; bijstand, kinderbijslag, kleding geld, huur toeslag, woning werd compleet ingericht; meubels, wasmachine, radio, strijkplank, etc. etc. Hij was werkelijk in zijn nopjes. Hij sprak al aardig Nederlands. Toen ik hem vroeg; of hij ook wilde werken. Werken? Waarvoor? Ik kan nu er behoorlijk (!) van leven. De kinderen naar school brengen, boodschappen met mijn vrouw doen, wandelen in de stad etc. Waarvoor moet ik werken; niemand wil mij toch hebben.
          – Ik vertelde dit verhaal aan mijn vader. Die uitte toen een enorme vloek……

        • RLMertens zegt:

          @’opvang etc’- Restrictie ontvangen bedragen; Gezinshoofd f 200,- minus 10% belasting = f 180,- ( schoon) en echtpaar f 300- f 30,- =f 270,- etc.

      • Jan A. Somers zegt:

        “Blijkbaar kan je in Nederland beter een Turk of Noord-Afrikaan zijn om daar welkom geheten te worden.” Overtocht zelf betaald. Eerst opvangkamp. Dan AZC. Dan procedure voor asiel. En maximaal € 10.000,00 lenen (en terugbetalen). En die vluchtelingen komen uit andere, onrustige (oorlogs)bieden. De door u genoemde Turken of Noord-Afrikanen kwamen meestal niet als vluchteling, maar als arbeidsmigramt.om het werk te den waar wij ons te goed voor vinden. En die Turken hebben vaak goed draaiende winkels, draaien gewoon mee in de economie. En zijn meestal door familie opgevangen.

        • RLMertens zegt:

          @JASomers; ‘om welkom geheten te worden etc.’- Onze opvang per boot in Amsterdam jan.1950 gearriveerd. Met een welkomst woord van koningin Juliana; ‘welkom in uw vaderland’. In de welkomsthal kreeg een ieder een kaart in de hand gedrukt van het; CBVO= District Bureau Verzorging Oorlog slachtoffers afd. Repatrianten Zaken, Den Haag; Op de kaart ; opname adres; Noordwijk. Met een aanduiding; Belangrijk; De Staat kan geen verantwoording aanvaarden voor de gevolgen ontstaan door het niet(?) betrekken van bovengenoemd adres!
          Achterop; ter voorziening in de kosten van levensonderhoud worden de volgende bedragen per maand. uitgekeerd; gezinshoofd f 200,- , echtpaar f 300,- elk verder gezinslid van 7 jr.en ouder f 75,- , elk verder gezinslid beneden 17 jr. f 60,- …ea. verminderd met 10%(!) belasting! ( dus elk gezinshoofd ontvangt maar f 10,- per maand, echtpaar f30,- etc.) Deze uitkeringen hebben plaats gedurende ten hoogste 6 maanden en worden zo mogelijk later met eigen inkomsten verrekend!!

        • Jan A. Somers zegt:

          200 – 20 is volgens mij 180!

        • J.A. Somers zegt:

          “in de kosten van levensonderhoud worden de volgende bedragen per maand. uitgekeerd;” Een (uitwonende) student kreeg in die tijd voor huisvesting, levensonderhoud, reiskosten en studiekosten ƒ 100,00 per maand. Heette renteloos voorschot en moest na studeren worden terugbetaald. Was niet genoeg. Als je ouders er niets bij legden, moest je gaan werken. Als je door dat werken achter liep op je studie verviel dat recht op de uitkering.

  4. Peter van den Broek zegt:

    Het is wel een rare kop die de Volkskrant-redactie verzint boven het interview met Marion Bloem. In hun ogen lijkt het alsof Indische Nederlanders zeuren. Maar wordt het niet steeds duidelijk dat Nederland haar Indische dwz koloniale geschiedenis niet kan verwerken, dat dit nog steeds een weerkerende, traumatische ervaring is, zoals de Volkskrant-psychologen via die bekrompen titel aangeven, zielenknijperij van de koude grond waar de spruitjeslucht van afwalmt? Want kijk bijvoorbeeld wat voor reacties de trailer van de film De Oost teweegbrengt of de heisa over standbeelden die met het koloniale verleden zijn verbonden.

    Marion Bloem geeft in een vogelvlucht aan hoe haar generatie er mee omgaat. Ik herken dat wel. Ik ben benieuwd naar haar lezing op 6 november

  5. Pierre de la Croix zegt:

    Tja Mister Bule, Adolf H. te B. had kennelijk door al die overwinningen in de Blitz (Stalingrad moest nog komen) alle realiteitszin verloren en het sterkste jongetje van de klas uitgedaagd. Hep-ie geweten, al moest het nog een paar jaar duren. In een boekje schoon schrijven van mijn lagere school (met den bijbel) in Semarang stond de spreuk “Hoogmoed komt voor den val”. Had Adolf in zijn jeugd op de sekolah doedoek in Braunau-am-Inn moeten hebben.

    Volgens mij zijn de Engelse woorden voor “loopgraaf” “trench” (ik kreeg van HM een regenjas toen ik vaandrig werd die ook wel “trenchcoat” werd genoemd, in de burgermaatschappij tot op de draad versleten). Een “schuttersputje” is inderdaad een “fox hole”.

    Op het geheime schooltje in Harderwijk waar ik 9 maanden heb gezeten was ook de talenschool, waar tolken/vertalers Russisch werden opgeleid. Het stikte er van de kornetten met zwarte baret en dubbele namen. Na diensttijd verdwenen velen in “het klasje” van BZ, richting loopbaan in de diplomatieke dienst.

    Inderdaad, vooral in rekrutentijd was het balen geblazen. Aan de andere kant heb ik uit ruim 7 jaar militaire dienst meer vriendschappen overgehouden dan er na, in 32 jaar bedrijfsleven. In militaire dienst was de vijand “extern” en konden “intern” vriendschappen zich ontplooien, in het bedrijfsleven was de vijand vaak genoeg je collega die aan de poten van je stoel zaagde. Intern dus.

    Ook ik hoefde jammer genoeg niet op herhaling. Twee jaar voor ik in aanmerking zou komen voor het jeneverkruis (voor de leek: een soort MOK in vredestijd, sorry voor de vergelijking Overste), behaagde het HM (Juultje nog) om mij op de meest eervolle wijze te ontslaan uit haar dienst, omdat mijn mobilisabele bestemming was komen te vervallen. Oorzaak van mijn Indische trauma.

    Pierre

  6. Jan Somers zegt:

    Schutterputjes

    • Jan A. Somers zegt:

      Officiersopleiding artillerie: Het edele handwerk, waarnemers, verbindingen bij radiostilte .Waren in die tijd al wachtmeester.

  7. Peter van den Broek zegt:

    Citaat: “Hun geschiedenis, hun trauma’s zijn niet erkend. Dat komt natuurlijk ook doordat de versie van de geschiedenis zoals de Indische Nederlanders die zien, botste met die van de witte Nederlanders”.
    De journalise en de Volkskrantredactie maken het helemaal te bont, kennelijk is de tekst boven het interview op de vrijdagborrel tegen sluitingstijd gemaakt : Voor de trauma’s van Indische Nederlanders is in dit land geen ruimte’.

    In het interview geeft Marion Bloem een beeld van een bepaald soort Indische Nederlander aan, de emancipatie van die Indo’s, die botst met het beeld van de witte Nederlanders.

    Dat legt zij uit aan de hand van voorwerpen:
    – De foto van haar grootouders staat voor de koloniale hierarchie
    – De foto van haar vader staat voor de miskenning van het oorlogsverleden van indo’s , die van de Indo als Binnenkamper zowel als de Indo als Buitenkamper
    – De kris staat voor ‘Machtsvacuüm – de Bersiap.’ de Indonesier maakten jacht op de Indo’s, de Bersiap draagt kenmerken van ethnic cleansing, van een genocide
    – Schuldbrief staat voor  ‘De ontvangst van indo’s in Nederland: ’ degenen die na de onafhankelijkheidsverklaring zonder have of goed met hun familie voor het eerst naar Nederland kwamen: pensions DMZ, kledings- en meubelvoorschot, de achterstelling
    – Agenda: De strijd van haar en mijn generatie , we wilden er zo graag bijhoren, we moesten ons dubbel bewijzen, maar ook de bewustwording van het anders-zijn

    Di foto’s van mijn grootouders en van mijn ouders heb ik ook, ik heb geen kris maar hou me wel bezig met de Bersiap. De schuldbrief heb ik niet maar wel de de verklaring van mijn Nederlanderschap uitgegeven in Indonesie. En natuurlijk mijn agenda.

    De boomhut staat voor de toekomst.

  8. Peter van den Broek zegt:

    Marion Bloem hoopt dat “haar kleindochters de trauma’s niet meer zullen meetorsen maar dat ze zich wel in het Nederlands-Indische verleden gaan verdiepen. Ze krijgen het mee, maar niet op die pijnlijke manier”.
    Dat lijkt me in Nederland best moeilijk, als ik hoor en lees over de krampachtig manier Indische jongeren met hun verleden en afkomst omgaan. Ze worden wel geconditioneerd.Het begint al bij de woorden als “gemengd”, “schijnindo” of al hun verhalen over hun roots. En dan praat ik niet over “350 jaar koloniale overheersing”. Vooral dat laatste wordt maar aangepraat., klopt trouwens niet.

    Ik heb er zelf voor gewaakt mijn zoon te conditioneren en te belasten. Daarbij heeft mijn Italiaanse vrouw wel meegeholpen de dingen van een andere kant te bekijken. Daarom ben ik wel blij en opgelucht als hij zegt: “Indisch, dat is jouw probleem”. Hijzelf gaat er op een natuurlijke manier mee om, toch is hij een echte Indo.

    • RLMertens zegt:

      @PetervandenBroek; ‘Indisch, dat is jouw probleem etc.’- Een probleem? Ik zelf vind het juist een aanvulling/voorrecht op/voor mijn bestaan! Ons doen en laten, de familie omgang/warmte, het eten; sajor lodeh, babi panggang etc., de omgang met ‘soortgenoten’; het ngohbrollen/plezier; teveel om op te noemen. Dat, en nog vele meer pluspunten(!) tov. van het grauwe grijze bestaan van al die andere menselijke wezens, die hier rondlopen. Wat zeg ik; pluspunten! – Of bent u oosterse doof en ziende blind geworden? – En dan heb ik nog vergeten te noemen; de frikadel djagoeng van onze, tegenwoordig op de markt(!) aanwezige sate bar: van Tjali! Toch heel wat als gaten kaas uit Zwitserland- Geef mij maar voor altijd; mijn probleem! (als echte Nederlander; geworden) Alhoewel ik ook gatenkaas eet op mijn brood; als afwisseling….

  9. Robert zegt:

    De natuurlijke manier is perfect. Wij zijn allemaal deel van de mensheid en ras of “gemeng zijn” zijn niet zo belangrijk als vele racisten en white supremacists denken. Men kan iemand niet beoordelen of veroordelen op de kleur van zijn pigmentatie.Dat leidt to het zaaien van haat, destructie, en morele bankruptcy.

  10. Wat is de redenen dat van de tientallen kust batereien in Nederland-Indie die van grote caliber zijn,alleen maar de Karoengan en Paniki batereien in Tarakan , schoten hebben afgelost.Zelf na de staak het vuuren nog een 2 Japanse mijnenvegers had tot zonken gbracht.Dat de dood van 200 arteristen( meestal Javanen) het leven hebben gekost met gebonden te zijn en in zee geworpen.Zelf de beoemde NONA baterei in Ambon heeft geen schot gelost.

  11. Robert zegt:

    Dat was inderdaad zo and dat was onrechtvaardig en onmenselijk. Waarschijnlijk is dat een verschijnsel dat helaas nog voortkomt in deze wereld.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.