Words matter

Tropenmuseum: Met deze publicatie dragen de vier musea bij aan de dialoog over het woordgebruik in de museumwereld en sluiten aan bij het maatschappelijke debat over de vraag of bepaalde woorden nog wel van deze tijd zijn. De publicatie belicht dat de beschrijving van een object soms net zoveel betekenis heeft als het object zelf. Dit kan helpen om beter te begrijpen waarom een woord dat voor de een geen lading heeft, bij een ander juist gevoelig ligt. WORDS MATTER biedt inzicht en alternatieven.

Zie de woordenlijst met woorden als…  blank, gekleurd, halfbloed, inboorling, indisch, indo, inheems,  inlander, jappenkampen, koelie, politionele acties, roots

NOS : Omstreden woorden in musea: ‘we gaan niet de geschiedenis schoonboenen

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

24 reacties op Words matter

  1. Boeroeng zegt:

    De passage over politionele acties rammelt, naar mijn mening.
    Zover ik begreep waren er twee frontoffensieven die door de politiek politionele acties werden genoemd . Bij elkaar duurden dit nauwelijks 5 weken.
    In de volksmond is de term een synoniem geworden voor elk militair handelen in de periode 45-50.
    Mensen denken dat de grootste Nederlandse excessen in die ‘acties’ was .
    Dus niet… Zuid-Celebes en en Bandar Buat waren begin 1947. Rawagede was december 1947

    ” politionele acties” is geen bruikbare term voor die hele oorlog.
    Noem het onafhankelijkheidsoorlog, dekolonisatieoorlog, Indonesische revolutie

    • Jan A. Somers zegt:

      Klopt, de eerste duurde van 21 juli 1947 tot 4 augustus 1947. De tweede van 19 december 1948 tot 5 januari 1948.

      • Jan A. Somers zegt:

        Sorry, 5 januari 1949. Niet alleen bij mij, maar ook in de geschiedenis gaan de jaren tellen.

        • bokeller zegt:

          Operatie Kraai eindigt op Java op 31 december 1948
          en op Sumatra op 5 januari 1949.
          Mss.door die twee datums gaan de jaren tellen.
          siBo

      • RLMertens zegt:

        @JASomers; ‘politionele acties etc.’ – Dus alleen die 2 acties? En al die andere/tussen periodes? Geen acties? 6/10’45;voedsel boycot;Bersiap: boenoeh Belanda!

        • Jan A.Somers zegt:

          De politionele acties waren o.a. bedoeld om de Europese bezittingen veilig te stellen (operatie produkt!). Met succes, na de eerste actie kon mijn zus met de trein (wel kaartje kopen) uit Soerabaja naar Malang. Maar met de bus naar ons huis in Poedjon lukte niet helemaal, bij het begin van Poedjon was de demarcatielijn, en de Indonesische militairen daar zeiden dat doorgaan ook niet zinvol was, Poedjon was platgebrand (verschroeide aarde), en mijn Madoerese Oma verdwenen. De eigenaren konden hun bedrijf niet uitoefenen en er werd enorm gestolen uit die bedrijven. De andere Nederlandse acties waren reacties op bijvoorbeeld Indonesische bestandsschendingen, overvallen op ondernemingen of infiltraties over demarcatielijnen. Bijzonder is natuurlijk het optreden van Westerling in Zuid-Celebes. Buiten Java/Sumatra was het relatief rustig, Onder Indonesisch bestuur en handhaving door Indonesische politie. Het Nederlandse bestuur (NICA) stelde daar nog maar weinig voor, net als het KNIL. Maar die konden op een gegeven moment niet op tegen infiltraties vanuit Java. Vandaar een verzoek om hulp; door de Indonesische autoriteiten, gesteund door NICA. Gevolg: Westerling op zijn manier. In die tijd bleek dat geen probleem voor de Indonesische autoriteiten, de infiltratie was gestopt, en dat was de bedoeling. De overige zaken die u noemt waren geen Nederlandse acties. De voedselboycot heb ik niet meegemaakt, ik zat in de Werfstraatgevangenis, maar mijn moeder en zus hadden geen probleem. Daar zorgde baboe Soep wel voor

  2. Willem Plink zegt:

    met sommige woorden kan ik het wel eens zijn, maar moeten we nu het sprookje van Sneeuwwitje en de zeven dwergen ook als racistisch gaan beschouwen? Sneeuwwitje zal ook wel fout zijn, blank racistisch ten op zichte van de gekleurde medemens. O Jeh alweer twee foute worden gebruiktEn jappenkampen is inderdaad niet juist want er zaten geen Jappen ( oh nee Japanners) in maar wij. In een enkel opzicht heeft het Tropenmuseum wel gelijk maar de lijst is doordraverij

    • Boeroeng zegt:

      De lijst zegt niet dat al die woorden of zelfs bepaalde woorden racistisch zijn.
      Het is een inventarisatie van woorden waar het publiek moeite mee kan hebben en met een poging te omschrijven waarom.
      Heel nuttig dat musea zich dat realiseren .

      De schrijvers zeggen niet dat het woord jappenkampen niet te gebruiken is. Ze proberen de gevoeligheden te benoemen .Maar in dit geval…. ik ben niet tegengekomen dat oorlogsslachtoffers en hun nazaten het woord jappenkampen afwijzen omdat het de wreedheden ervan verbergt in deze term.
      De schrijvers slaan de plank mis hiermee.
      Men kan wel opmerken dat Japanners het woord Jap als discriminerend kunnen opvatten.
      Daarom noem ik hedendaagse Japanners die niets met die oorlog te maken hadden gewoon Japanners.
      Het woord Jappen is door die oorlog besmet geraakt. Teveel boze emoties kleven daar aan en men kan de jonge Japanners niet associeren met die boosheden en gedane oorlogsellende.
      Verder gebruik ik het woord jappenkamp gewoon.

      • Ron Geenen zegt:

        @waar het publiek moeite mee kan @

        Het publiek in Nederland? Of het publiek over de hele wereld? Een taal wordt door dat zelfde publiek gemaakt en pas er na geïnventariseerd.

        • PLemon zegt:

          @ maar woorden leven ook buiten ons.” en “Heel vaak denken we niet na over wat een woord eigenlijk betekent. Zelfs met scheldwoorden: ”

          *** Donkergekleurde mensen ‘zwarten’ noemen, zorgt ervoor dat velen er een negatief gevoel bij krijgen. In vakliteratuur heet dit ook wel ‘linguïstisch relativisme’. Van kinds af aan bepaalt de bedrading in onze hersenen, ons softwaresysteem, hoe we ‘zwart’ ervaren. Dit is ons ‘belief system’ of referentiekader, en dat kan makkelijk worden beïnvloed. Ook wel ‘framen’ genaamd.

          Veel mensen in de zwartepietendiscussie zeggen dat ze helemaal geen negatief beeld hebben van Zwarte Piet. Of van zwarte Nederlanders – die zelf liever ‘gekleurde’ Nederlanders genoemd willen worden. Dat kan komen doordat blanken hun eigen frame niet zien.

          Hierbij een dringende oproep aan deskundigen en neerlandici: herijk het woord ‘zwart’ in de taal, taallessen en taalboekjes. We hebben geen racismepolitie nodig, zoals Denk bepleit, maar een taalpolitie.

          https://www.nrc.nl/nieuws/2016/11/23/racisme-wortelt-in-onze-taal-5431462-a1533236

        • Ron Geenen zegt:

          @maar woorden leven ook buiten ons@

          Dat is zeker het geval. Wij Amerindo typen ervaren dat vaak. Vooral op het internet. Daarnaast ook wanneer een Indo uit Nederland hier in Ca op bezoek komt. De uitspraak en ook woordkeuzes zijn vaak anders, dan wij die het Nederlands van vroeger spreken. Had een vriend uit Cideng, die in Georgia ruim 30 jaren heeft gewoond en later naar Ca is verhuisd. Koos Coldenhof was zijn Nederlands bijna geheel vergeten, want in die staat kom je weinig Indo’s tegen. Zelfs zijn Nederlands was gebrekkig en slecht te verstaan door de slang van Georgia.

    • Jan A. Somers zegt:

      “doordraverij” Zo kan het overkomen, ja. Maar vergeet niet dat zo’n nationaal museum een groot publiek moet proberen te trekken. Niet alleen voor de inkomsten, maar ook voor hun andere museale functies zoals bewaren, educatie, voorlichting, studie, dagje uit enz.. Daar wil je dan gedoe om kleinigheden vermijden, dat lijdt maar af. En in plaats van nationaal erfgoed wordt het dan een steen des aanstoots. Jammer van uw belastinggeld.

  3. Loekie zegt:

    Zo vind ik dat de naam/het woord ‘duivel”/ ‘satan’ geschrapt moet worden. Die jongen heeft toch ook zijn gevoelens?! En zijn volgelingen ook. En wie beweert dan wel dat hij zo slechts is?
    Ofwel: een nieuwe en positieve benaming verzinnen. Ik bedoel: komt er een duivelaanbidder in het museum, ziet een schilderij van “De verzoeking van Jezus door de duivel in de woestijn”. en ja, die term ‘duivel’ is dan een steen des aanstoots. Die duivelaanbidder wil allang een mooie en positieve naam voor zichzelf en zijn guru.
    Kijken maar wat ze er van maken. Immers, de wereld moet een groot paradijs worden, waarin niemand meer in geen enkel opzicht wordt gekwetst. Meer nog: een paradijs waarin alles en iedereen altijd gelijk en goed is….en waarin niet meer wordt gerookt. Wat gaan we gelukkig worden allemaal.

    • Boeroeng zegt:

      Het duivel-argument gaat nergens heen.
      Mensen moeten altijd uitkijken hoe en wat ze zeggen en schrijven.
      Zo organiseren we de samenleving en stranden we niet steeds in misverstanden en ruzies.
      Het is noodzaak om rekening te houden met anderen.
      Het politiekcorrecte idee van je moet altijd kunnen zeggen wat je wilt is dom en niet praktisch, Is ook vaak een smoes voor agressieve uitingen… of voor gebrek aan sociale intelligentie
      Op zun indisch gezegd : wees haloes

  4. Boeroeng zegt:

    ‘Indo’ is een afkorting van Indo-Europeaan. De term is ontstaan in het
    koloniale tijdperk om mensen met een Indonesische en Europese afkomst
    (niet alleen van Nederlandse afkomst) aan te duiden. De term werd
    waarschijnlijk voor het eerst gebruikt in de Nederlands taal in 1898.
    De term werd al gauw impopulair vanwege de etnische en koloniale
    connotatie, maar is recentelijk weer in gebruik genomen als geuzennaam
    door jonge mensen met een Indo-Europese afkomst in Nederland.
    —————–
    https://www.tropenmuseum.nl/sites/default/files/2018-06/WordsMatter_Nederlands.PDF

    historisch foutje 1
    De term is niet recentelijk omgezwaaid tot geuzennaam.
    Dat proces was al voor 1940 aan de gang en na 1950 heeft zich dat doorgezet.
    De huidige jongeren (onder de 30) nemen het over van de generaties voor hen.

    historisch foutje 2
    In 1859 werd de term “indo-europeanen’ gebruikt.
    Zie deze krant.
    Of in 1867 . Ook hier. En in 1868.

  5. Boeroeng zegt:

    Tweet aan de opstellers van de publicatie.

    • Jan A.Somers zegt:

      Maar Indo-Europees hoeft geen Indo op te leveren. Zelfs niets met Indië of Indonesië.

      • P.Lemon zegt:

        @…zelfs niets met Indië of indonesië…

        ****De Indo-Europeanen (verouderd: Indo-Germanen en Indo-Ariërs) waren een prehistorisch volk en sprekers van het Proto-Indo-Europees. Daarmee staan ze tot op zekere hoogte genetisch, maar vooral cultureel en zeker taalkundig aan de basis van het huidige Indo-Europese cultuurgebied, waar Indo-Europese talen gesproken worden. Over de datering en lokalisering van het oervolk bestaat discussie. De prominentste opvattingen plaatsen de Indo-Europeanen in Anatolië in het negende en achtste millennium v.Chr., of in de Pontische steppe in het vijfde en vierde millennium v.Chr.

        Binnen de taalkunde bestaat een hypothese dat alle talen van Europa tot India afstammen van één moedertaal: het Proto-Indo-Europees.

        Het Proto-Indo-Europees is de hypothetische moedertaal van alle talen binnen de Indo-Europese taalfamilie. Deze taal zou rond 3500 v.Chr. gesproken zijn door nomaden die leefde in het gebied waar nu Oekraïne ligt. Toen deze nomaden zich verspreidden over Europa en Azië veranderde hun taal in allemaal verschillende dialecten die daarna uitgroeiden tot de moderne Europese, Iraanse en Indische talen. Schriftelijke bewijzen van Proto-Indo-Europees zijn nooit gevonden, maar sinds het begin van de 19e eeuw gaan taalkundigen ervan uit dat de taal heeft bestaan.
        Bron: WIKI

    • Boeroeng zegt:

      Het woord indo is afgeleid van indo-europeaan. In de betekenis van in de 19e eeuw te Indië. Wil men in historische beschouwingen die gemengde groep benoemen dan is het beter de woorden indo-europeanen of Indische Nederlanders te gebruiken.
      indo is een bijnaam en die moet niet een eigenlijke groepsnaam verdringen.

  6. Jeroen zegt:

    Tropenmuseum:
    ‘Indo’ is een afkorting van Indo-Europeaan. De term is ontstaan in het
    koloniale tijdperk om mensen met een Indonesische en Europese afkomst
    (niet alleen van Nederlandse afkomst) aan te duiden. De term werd
    waarschijnlijk voor het eerst gebruikt in de Nederlands taal in 1898.

    Klopt dit?
    De term Indo-Europeaan werd waarschijnlijk voor het eerst gebruikt in 1872 (Bataviaasch Handelsblad 7 juni) niet 1898. Of gaat het om alleen de afkorting Indo?
    ———————————————————————————————–
    Tropenmuseum:
    De term ‘Indisch’ is in de loop van de tijd van betekenis veranderd. Hoewel
    de term niet altijd gevoelig is, is er vaak verwarring over het gebruik.
    In de 19de eeuw verwees de term naar alles wat Indonesisch was, zoals
    Indische huizen, Indische dansen en de Indische bevolking.

    Iets ingewikkelder
    In de 19e eeuw werden kinderen van Europeërs ‘Indische kinderen’ genoemd (1), terwijl de Indonesische (inheemse) bevolking ‘de Inlandse bevolking’ (2) werd genoemd en het Indonesisch (inheems) bestuur ‘Inlands bestuur’ (3)

    De term Indisch kon dus verwijzen naar de totale bevolking van Nederlands-Indië (Inheemsen, Indo-Europeanen, Europeanen, Chinezen etc.), maar ook alleen naar de (Indo-) Europese bevolking.
    Als het specifiek om de Indonesische (inheemse) bevolking ging sprak men over de Inlandse bevolking.

    Of gebruikt het Tropen Instituut de term Indonesisch als vervanging voor wat Indisch én Inlands werd genoemd?

    1 Bataviaasch handelsblad 29-04-1865
    2 Bataviaasch handelsblad 09-09-1865
    3 Bataviaasch handelsblad 25-02-1865

  7. Jeroen zegt:

    oeps 1859 bedoel ik

  8. Peter van den Broek van die andere generatie zegt:

    Dat betekent natuurlijk niet dat de “Indo-europeaan” vòòr die tijd niet bestond, die werd toen anders benoemd . “Words matters” gaat lichtvoetig voorbij aan het geschiedkundig verband tussen bepaalde begrippen in hun woordenlijst n.l.de woorden met een koloniale dwz Nederlands Indische achtergrond, woorden die ons toch bekend in de oren klinken:

    Halfbloed
    Indisch
    Indo
    Inlands
    Ras

    In de17de en 18de eeuw werden voor personen van Aziatische en Europese ouders (gemengd) en voor de cultuur die zich vormde in de Nederlandse vestigingen ook wel het begrip “MESTIES” gebruikt. De term “Mesties” houdt een cultuur in, die door vele invloeden wordt bepaald en omvat meer dan Nederlanders en Indonesiers als geografisch begrip.
    Het betekent in dit verband “Euraziatisch” maar zonder het oude Nederlandse onderscheid van de verwantschapsgraad tot de blanke man. Euraziatisch onderstreept het feit dat migranten op Nederlandse schepen vele Europese staten vertegenwoordigden en dat de plaatselijke volken waartussen zij leefden in de kolonie, Indiërs, Japanners en alle mogelijke soorten “Indonesiers” omvatten, afstammelingen van een vroegere ontmoeting tussen Oost en West, de verbinding van Aziaten met Portugezen. De laatsten introduceerden het begrip mestiço.

    Dit begrip maar ook de mestiescultuur veranderde in het midden van de 19de Eeuw onder de invloed van de 18de­ en 19de­ eeuwse ideeën over rassenverschillen. Dit waren
 de hoogtijdagen van de “raciale wetenschappen”, die gebaseerd waren op het waanidee van het bestaan van biologische verschillen tussen rassen m.a.w. rassendiscriminatie, zie: Halfbloed en Ras. Alsof biologisch rasverschillen zo onschuldig lijken, laat “Words matters” onvermeld dat deze vorm van discriminatie een biologische oplossing vond in de Holocaust als weerzinwekkend resultaat van het Nationaal-socialisme van Hitler.

    Enig verband met het koloniaal verleden in Nederlands Indie mag toch wel aangeroerd worden. Daarom vind ik het wel jammer dat Het Indisch Centrum niet aan “Words matters” meedoet, of wordt het niet als Museum beschouwd? Die had, gezien haar verleden wel een steentje, nou ja een grote berg stenen bij kunnen dragen.

  9. bokeller zegt:

    Mss. ook interessant om de bestaande oude
    liederen boeken ‘ns op te zoeken.
    Daar hadden de toen”Indiegangers” een
    heel andere woord keus voor de Indo-
    vrouwen en inwoners.
    SiBo

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.