4 en 5 mei, versus 15 en ook 17 augustus

Theo Stücken is een vaste I4E-lezer . Misschien publiceer ik  dit een weekje te laat. De traditionele 4meirel is nu gaan liggen. Des te meer ruimte voor onderstaande pikirans. De foto is van Peggy Stein die het van de week maakte op de Dam. Dit is de originele krans, Klik op het plaatje om de lint te kunnen lezen. 

Vier belangrijke data in de Nederlandse geschiedenis en de dekolonisatie periode van haar grootste kolonie Nederlands Indie. En de Exodus van de Nederlands Indische en Molukse gemeenschap naar een voor hun onbekend vaderland.

‘Leef je leven alsof je een auto bestuurt. Kijk vooruit, concentreer je op wat voor je ligt, maar vergeet niet te kijken in de spiegels links en rechts en boven je: zij stellen je in staat om te zien wat er achter en naast je ligt. Met andere woorden: kijk naar de toekomst en leer van het verleden. Blijf niet stilstaan in het verleden.’
(citaat uit Ngotjeh van Z.E. I Gusti Agung Wesaka Puja Ambassadeur van Indonesië in Nederland.)

De 15e en 17e augustus zijn altijd twee tegen elkaar schurende data geweest. Twee dagen in het midden van een 8- jarig bloedig conflict, namelijk een wereldoorlog en een onafhankelijkheidsoorlog aan het begin van een dekolonisatieproces in Zuid-Oost Azië in het midden van de 20e eeuw. Hoofdrolspelers zijn de koloniale mogendheden Groot Brittanië, Frankrijk en Nederland en de koloniën Brits Indië, Indo China en Nederlands Indië. Het bevrijde Nederland heeft het verlies van haar grootste kolonie nooit kunnen accepteren. De daarna gespannen verhouding met haar voormalige kolonie is haast traumatisch te noemen.

Het dekolonisatie proces vraagt anno nu in vele opzichten een heroriëntering van de koloniale geschiedenis van Nederlands Indië. Het is noodzakelijk die periode in een breder perpectief te plaatsen. Dit laat ons dan beter de transkoloniale geschiedenis begrijpen tussen Nederland en haar voormalige kolonie. Te beginnen met Nusantara in de tijd van de Borobudur en de Prambanan, haar rijk gevarieerde uitingen in kunst en cultuur. De sporen die de VOC, Jan Pieterszoon Coen, de Aceh oorlogen en Puputan op Bali achterlieten. En nu de ontplooiing van deze jonge natie na de jaren 50; de vele problemen die haar bevolking te verwerken kreeg en nog krijgt in het volwassen worden en die zij op hun eigen manier oplossen in deze globaliserende wereld .

Het bestaande vastgeroeste beeld zal na 73 jaar moeten vervagen en vervangen moeten worden door een nieuw en positiever beeld. Er is meer dan de slachtofferrol die wij ons vaak toeschrijven. Anno 2018 zie ik het beeld van de Indo schrijver Alfred Birney, Libris Literatuur Prijs winnaar 2017, kruisvaarder en onvermoeibare vechter voor een transparante transkoloniale geschiedenis van Nederlands Indië. Die wordt in Nederland nogal eens onder het tapijt weggemoffeld.

‘Pak het stuur stevig vast en kijk vooruit naar de weg van de gezamelijke toekomst die voor ons ligt’
( citaat uit Ngotjeh van Z.E. I Gusti Agung Wesaka Puja, Ambassadeur van Indonesie in Nederland)

Op 4 mei wordt er bij het Nationaal Monument in Amsterdam een krans gelegd voor alle burgerslachtoffers die zijn omgebracht of omgekomen in Azie.
Op 17 augustus 1945 roept Indonesië haar onafhankelijkheid uit . De Indonesiërs moeten op de officiële overdracht nog twee oorlogen en meer dan vier jaar wachten tot 29 december 1949.
De officiele dag wordt gevierd op de Sekolah Indonesia Nederland (SIN) in Wassenaar

Theo Stücken Alum arch TuD 1 mei 2018

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Gast Pikirans. Bookmark de permalink .

19 reacties op 4 en 5 mei, versus 15 en ook 17 augustus

  1. Jan A. Somers zegt:

    “Nederland heeft het verlies van haar grootste kolonie nooit kunnen accepteren. De daarna gespannen verhouding met haar voormalige kolonie is haast traumatisch te noemen.” Hoezo? Ik dacht dat Nederland in 1949 allang blij was ervan af te zijn. Dat dachten ze wel, maar we hebben nog steeds de postkoloniale problemen met de West. Traumatisch? Bijvoorbeeld: Het Akkoord van Wassenaar was toch in alle rust gesloten? En al die Indonesische studenten in Nederland dan?
    “De officiele dag wordt gevierd op de Sekolah Indonesia Nederland (SIN) in Wassenaar” U kunt ook terecht op de Ambassade, maar die zou uit ruimtegebrek mogelijk naar die school uitwijken. In Jakarta bezoeken de Nederlandse diplomaten de diverse recepties. Traumatisch? Niet accepteren?
    “onder het tapijt weggemoffeld.” Geen bezoek aan de archieven zult u bedoelen. Die liggen vol! (eigen ervaring!). De medewerkers zullen u dankbaar zijn voor uw belangsteling.

    • P.Lemon zegt:

      @ Ik dacht dat Nederland in 1949 allang blij was ervan af te zijn. …

      *** In na-oorlogse jaren was Sanders in Batavia secretaris-generaal van de Commissie Generaal. Hij onderhield nauwe contacten met de Indonesische republikeinen en deed er alles aan om een oorlog te voorkomen. Toen de eerste politionele actie toch in gang werd gezet, reisde hij terug naar Nederland en nam ontslag. Sanders behoort tot die bewonderenswaardige mensen die nee kunnen zeggen als iedereen ja zegt.

      Het toeval wilde dat ik Sanders en zijn vrouw een paar dagen geleden op straat tegenkwam. Sanders is 82 en zijn vrouw is 79. Hij is nu een gerespecteerd man, maar zijn vrouw vertelde dat de familie Sanders na terugkomst met de nek werd aangekeken en dat de kinderen op school werden lastig gevallen met de verradersrol van hun vader.

      Nog altijd spreekt Sanders met groot respect over de aristocratische houding van de Indonesiërs, met wie hij toen onderhandelde. Volgens Sanders heeft Drees zich destijds vooral laten leiden door de brieven van zijn zoon Willem Drees jr. die werkzaam was bij de belastingdienst in Indië. De jonge Drees, inmiddels ook al weer 74 jaar, zou een overtuigd voorstander zijn geweest van hardhandig optreden. Helaas komt de rol van Drees jr. in het boek van Van Liempt niet aan de orde, maar misschien kan Drees jr. daar zelf nog eens uitsluitsel over geven.

      Aan Sanders legde ik nog een kleine staatsrechtelijke kwestie voor. Volgend jaar brengt koningin Beatrix, ter ere van de 50-jarige onafhankelijkheid, een staatsbezoek aan Indonesië. Echter, op 17 augustus 1945 werd de onafhankelijkheid eenzijdig door Soekarno geproclameerd. Officieel werd de soevereiniteit pas op 27 december 1949 overgedragen.

      Gaat de koningin der Nederlander daarom niet vier jaar te vroeg? Erkent zij zodoende niet dat Nederlandse troepen in 1947 op vreemd grondgebied hebben gevochten? En is dat geen belediging voor de oud-strijders, nog groter dan die hun is aangedaan door Graa Boomsma? Sanders vroeg mij over deze kwestie te zwijgen.
      https://www.nrc.nl/nieuws/1994/06/10/indie-verloren-rampspoed-geboren-7227914-a208560

      • Jan A.Somers zegt:

        “een kleine staatsrechtelijke kwestie ” Geen probleem. Indonesië is een soevereine staat, die zoekt het zelf uit. Hun nationale feestdag is 17 augustus. Punt uit. Op die dag gaan in Jakarta de Nederlandse diplomatieke vertegenwoordigers ook naar de receptie van Buitenlandse Zaken. (Net als in Den Haag naar de Indonesische Ambassade, hapje en drankje en speech.) Waarom kan PRINSES Beatrix dan niet daar naar toe? Zij is overigens geen staatshoofd en heeft meer vrijheid zelf te beslissen. Daar hoef je toch niet over te zwijgen? Normaal, bekend, diplomatiek protocol. Ik snap niet dat Prof. Sanders dat niet zou weten, zelf ben ik op het Sandersinstituut gepromoveerd. Maar ja, hij is ook al een dagje ouder. Maar volkenrecht gaat hier boven (Nederlands) staatsrecht. En waar staat in het Nederlandse staatsrecht dat wij op 17 augustus de Indonesische nationale feestdag niet mogen meevieren?
        Omgekeerd ook heel gewoon: de Indonesische diplomaten komen op Koningsdag, onze nationale feestdag, naar Buitenlandse Zaken in Den Haag, hapje. drankje, speech. Zij zullen het echt niet in hun hoofd halen op 26 juli op bezoek te komen. Behalve de portier is er niemand om ze te ontvangen. (Plakkaat van Verlating, weten we in Nederland zelfs niet).

        • Jan A.Somers zegt:

          ff vergeten: Dat Plakkaat van Verlating is een besluit van de Staten Generaal. Niet zomaar een roepende op de stoep voor zijn huis.

        • Loekie zegt:

          Het gaat om een NRC-artikel uit….1994 !! PRINSES was toen gewoon koningin

        • P.Lemon zegt:

          @ …blij van Indië af te zijn ?

          # …het ongenoegen over het ‘verlies’ was er zeker..

          *** Sinds 1945 is in ons land tenminste driemaal een plan voor een staatsgreep uitgebroed en telkens speelden oud-Indië-gasten een hoofdrol. In 1947 was het ex-premier Gerbrandy die als leider van het Comité Handhaving Rijkseenheid geestverwanten benaderde met het plan de regering omver te werpen wegens haar te slappe optreden in Indië. In 1951 was het de Haagse commissaris Gualtherie van Weezel die de Tweede Kamer op stelten zette. En in 1965 kwam het plan van enkele officieren om buitenlandminister Luns tot «sterke man» uit te roepen uit de koker van cavaleriegeneraal J.H.A.K. («Hakkie») Hollertt, die zijn vuurdoop had gekregen tijdens de politionele acties. «Bij Hollertt moet je denken aan rinkelende sporen», zei een kennis van hem in Het Parool. In weerwil van de Hollandse gezapigheid heeft ons land wel degelijk zijn «Wilde Westen» gehad, met dien verstande dat het in de Oost lag.

          Tegelijk was Indië de eerste plek waar Nederlanders zich op grote schaal vermengden met verre volken. Dat is misschien wel de meest hoopvolle erfenis, en ook die is onzichtbaar en alomtegenwoordig. Ewald Vanvugt: «Onze multiculturele samenleving is daar ontstaan, niet in Nederland. Die twee samenlevingen bleven strikt gescheiden, alsof men in ons land niets wilde weten van de vermenging die overzee plaatsvond https://www.groene.nl/artikel/onzichtbare-erfenis

        • Jan A.Somers zegt:

          “NRC-artikel uit….1994” Sorry, ik dacht dat ging om een gebeurtenis binnenkort.

        • Jan A.Somers zegt:

          “tenminste driemaal een plan voor een staatsgreep uitgebroed” In januari 1946: Hoge functionarissen die in de weg hadden gestaan werden vervangen: aan Britse zijde werd bijvoorbeeld Christison vervangen en aan Nederlandse zijde werden admiraal Helfrich en de generaals Van Oyen en Uhl vervangen door vice-admiraal A.S.Pinke en de generaals Spoor en Buurman. 1947: In Nederland hadden zowel generaal Kruls, chef staf van het leger, als admiraal Helfrich, bevelhebber van de zeestrijdkrachten, openlijk afstand genomen van de concept-overeenkomst van Linggadjati. Het lukte hen echter niet bij koningin Wilhelmina steun te krijgen voor hun opvattingen. Maar zij gingen verder in een grotere groep met o.a. ‘Soldaat van Oranje’. Ook 1947: Rond Soerabaja begonnen Nederlandse mariniers op 25 januari een grote actie. Het lukte Van Mook niet deze actie stop te zetten; ondanks overleg tussen Nederlanders en republikeinen werd de actie pas na het bereiken van de militaire doelen beëindigd.

        • Jan A.Somers zegt:

          “rinkelende sporen” Wij hadden het over ‘sabeldieren’. En de cavaleristen: kolenboeren.

      • Jan A.Somers zegt:

        “spreekt Sanders met groot respect over de aristocratische houding van de Indonesiërs, met wie hij toen onderhandelde.” Net als Van Mook: “Ir. Soekarno verscheen inderdaad en ook bij deze ontmoeting (…) deed zich die voor buitenlanders altijd paradoxale omstandigheid voor, dat over de gehele bespreking een sfeer van gemoedelijkheid en oude relatie lag. Er is nu eenmaal in de verhouding tussen Nederlanders en Indonesiërs, voor zover zij elkaar kennen, een gezamenlijke grondslag voor waardering en begrip, die geen oorlog en geen revolutie weg kunnen vagen.” Het is niet zo vreemd dat Van Mook en Sjahrir elkaar begrepen en waardeerden.

  2. Intriest vind ik het, dat een herdenken, overgeslagen word, het herdenken van eind December 1949-1972 een periode, die meer slachtoffers gemaakt heeft, dan die 2 oorlogen daarvoor, de onafhankelijk van Indonesië en de vlucht van zijn Europese bevolking, waar de doden nog steeds niet gevonden of geborgen zijn, de slachtoffers, uit dit vacuüm, burgeroorlog, de wederopbouw van Indonesië! als of ze niet mee tellen, de pensions en kampen in Nederland, geen vluchtelingen heeft geherbergd, die boten nooit de haven in Indonesië heeft verlaten, nog aan wal kwamen, met KNIL of Indo, hiermede word deze geschiedenis los gezien van de ware geschiedenis Nederlands-Indië-Republiek-Indonesia! Daarmede ontkennen we het geleden leed, wat ontstaan is uit de VOC geschiedenis.

    • Jan A.Somers zegt:

      Ja, samenvattend houdt de herdenking bij het Indisch monument bij 15 augustus 1945 op. Toen was het vrede volgens een officiële spreker.

    • Ron Geenen zegt:

      Als jonge jongen deed ik niet aan herdenken. Want wat was herdenken. Nu op oudere leeftijd doe ik het wel, maar dan denk ik aan alle familieleden van mij en van die van mijn wees/vrouw. Waarom hebben de jap en indonesier hun vermoord? Ze deden niemand kwaad. VOC wat is dat? Een politiek spelletje; landveroveren. Betekend toch niets voor mij!

      • Jan A.Somers zegt:

        Mijn eerste herdenken in Nederland was op 11 november 1946, vanuit de RHBS in Vlissingen collecteren voor de prachtige geallieerde erebegraafplaats. Daar gaan we bijna elk jaar nog naar toe. Ons bankje in de hoek. Maar ja, oorlogsdoden zijn voor ons nog levend. Je bent pas echt dood als je niet meer wordt herinnerd.

        • bokeller zegt:

          Pak Somers,
          ## Je bent pas echt dood als je niet meer wordt herinnerd.##

          Effe een sterk verhaal ,
          In de Koreaanse oorlog werd ik ontslagen uit het hospitaal
          en daarbij door de Amerikanen op transport gesteld en op
          nummer ook op je helm, ingedeeld.
          Op een van de tussen station ging ik wat rondbanjeren en
          miste het transport.
          Geen nood ,dan maar met het volgende transport,dacht ik
          en effe vergeten dat het een militaire organisatie was.
          2dagen later aankomend bij onze staf,grote ogen want
          een Indische naamgenoot sneuvelde rond die tijd en
          verder was ik als vermist opgegeven bij het 1e transport
          De vraag was wie ben je en mijn zuster in Holland had
          al een seintje doorgekregen van mijn vermissing.
          Dus groot paniek en dreiging met de krijgsraad ,maar na
          diverse radio oproepen werd ik niet dood verklaard
          en het belangrijkste weer ”present” (mil.uitdrukking)
          siBo

        • Ron Geenen zegt:

          Dat noem je: Herrijzen uit de dood!

        • Jan A.Somers zegt:

          Er moeten toch nog veel meer mensen uit Indië zijn, die geregistreerd zijn als vermoord/vermist. En die je tegenkomt bij de Jumbo. Nadat ik in oktober 1945 was afgehandeld in de Simpangclub, en gedumpt in de Werfstraatgevangenis, meldde zich een Indonesiër bij mijn moeder: Uw zoon is dood. Hij hield ook zijn hand op en baboe Soep zei, geef maar wat. Nadien werden mijn moeder en zus door de Indonesiërs weggevoerd uit Soerabaja (door mij als vermist opgegeven bij het Rode Kruis) en na transport van hot naar her in juni 1946 in Semarang terecht gekomen. Voor verdere evacuatie door RAPWI kon ze kiezen tussen Soerabaja of Batavia (Singapore zat vol). Ze koos niet voor Soerabaja want Jan was toch dood (had zij in één moeite ook doorgegeven), maar voor Batavia, een halte dichterbij mijn vader in Singapore. Maar mijn vader kon weg uit Singapore en koos voor Soerabaja, mijn moeder zou wel naar Jan zijn gegaan. Ergens in de lucht moeten ze elkaar zijn tegengekomen. Wie heeft mij geschrapt uit de dodenregisters? Wie heeft mijn moeder en zus geschrapt uit de vermistenregisters? Klinkt modern, data die ergens rondzwerven! Zo groeien de nullen.

        • Ron Geenen zegt:

          De Indische gemeenschap, die naar het buitenland zijn vertrokken vallen misschien ook onder de Nederlandse vermisten. O.a. heeft een persoon een advertentie in de Indo geplaats, waarbij er werd gezocht naar een persoon. Laat ik nu die persoon goed kennen. We hebben het laatste jaar 1950 samen op school gezeten.

        • Ron Geenen zegt:

          @Mijn eerste herdenken in Nederland was op 11 november 1946@

          Heb mijn hele leven een vader gemist. Vooral als kind. dank zij de nips.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s