Café Riboet

Foto’s en video van Ellen, editting van Boeroeng. Verslag van Edu.

Café Riboet Thema: Vertrek van voormalig Nederlands Oost-Indië naar Nederland    Indisch Herinneringscentrum, ’s-Gravenhage  22 april 2018

Deze zondag namen Wendy Ripessa en Elsbeth Vernout de aanwezigen in de boot naar Nederland.  Riboet Verhalenkunst en het Indisch Herinneringscentrum verzamelden verhalen over de overtocht. Dit was de eerste Café Riboet in een reeks: Verhalen van vertrek. Onder de aanwezigen ook jongeren, meegenomen door ouders of grootouders.

Symboliserend voor de motieven achter het vertrek (en geïnspireerd door Reggie Baay die zijn vader tijdens autoritjes wel kon verleiden tot vertellen) namen geïnterviewden plaats in een “vertelmobiel” met Martijn Grootendorst achter het stuur.

De eerste bijrijder was Margaret Leidelmeijer; als organisator van een tentoonstelling over degenen die tussen 1952 en 1956 zijn teruggekeerd (project 30 dagen op zee ) wil zij onderscheid aanbrengen in de elkaar opvolgende Indische migranten. Zij wijst op de ook racistisch gekleurde Indische koloniale samenleving.
De Indo-Europeanen (Indo’s) vielen vaak tussen wal en schip. Zo ook bij de migratie.. 1949-1951. Min of meer vrije keuze om te blijven (als Indonesiër) of te gaan. In deze periode vertrokken voornamelijk import Europeanen (totoks) en militairen. Zij zagen geen toekomst in het nieuwe Indonesië. Zo’n 30.000 vooral Indo’s kozen wel voor de Indonesische nationaliteit (Warga Negara). De meeste Indo’s schoven de beslissing echter voor zich uit.
. 1952-1956. Geen keuzemogelijkheid meer. Uittocht van circa 70.000 hogere ambtenaren en ook veel Indo’s.
. Daarna de periode (Nieuw-Guinea crisis) van de nationalisatie van bedrijven, volgens haar vooral leidend tot het vertrek van totoks en blankere hoge functionarissen.
. Een volgende golf kwam na de overdracht van Nieuw-Guinea en vervolgens nog de spijtoptanten.

Volgende bijrijders waren Erik Macville, Jerney Zwart en  Pamela Pattynama . Ook enkele aanwezigen vertelden hun, soms verrassend uiteenlopende, persoonlijke belevenissen.
[Tweede generatie, tijdens het vertrek kinderen, vooral ook het verhaal van hun ouders]
Elke geschiedenis heeft zijn eigenheid.

Na de formele bijeenkomst, tijdens de borrel en de onvermijdelijke maar welkome rijsttafel, kon men alsnog plaatsnemen in de vertelmobiel en zijn of haar verhaal kwijt.
Vooraf (Ramona) en tussendoor prachtige muzikale traktaties door Saskia Meijs op de altviool en Marko Bonarius op de contrabas. Ellen Deckwitz kon helaas niet aanwezig zijn (Jerney Zwart was er in haar plaats) maar haar gedicht ‘De echo van genen) werd geprojecteerd, muzikaal begeleid door het duo.
In het vervolg bleken de redenen voor het vertrek en de reis zelf (heus niet altijd per boot, hoewel de Johan van Oldenbarnevelt wel erg vaak werd genoemd) soms hotsend door elkaar te lopen.
Ook lijkt de indeling hier en daar te schuren.
Ook de aanduidingen als terugkeer, repatriëring, vlucht en doorreis met hun specifieke belading komen door elkaar aan bod.
Wel wordt duidelijk dat het voor de meeste Indo’s een opgedrongen migratie betrof:
geen werk, door de Indonesiërs vaak vijandig behandeld , geen toekomst. Weg willen naar een veiliger situatie en dan toch vanuit Nederland geen “open armen” beleid ervaren.

Pamela Pattynama verwoordt de bewondering voor de ouders (eerste generatie) die hun geboorteland achterlieten en vanuit en met een gevoel van onveiligheid in een ander land opnieuw moesten beginnen. Al met al werd ook blijdschap geuit over hoe het na de eerste aanpassing in Nederland is gelopen en hoe goed het de kinderen en kleinkinderen is vergaan.

Tenslotte – onder muzikale begeleiding – een overzicht van de gedachten en gevoelens die de aanwezigen vooraf hadden ingevuld op een kaartje bij het begrip: VERTREK.
Van er uit geschopt, na een afscheid met veel tranen het geliefde achterlaten tot spannend, een nieuwe uitdaging aangaan.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

Een reactie op Café Riboet

  1. bokeller zegt:

    Is het proces Jungsläger/Schmidt wel bekend
    bij deze Indo²generatie.
    Zie

    https://indonesischearchipel.wordpress.com/2014/10/20/het-proces-jungslager-en-schmidt/

    Het proces Jungsläger en Schmidt | Het gebeurde ergens in …
    indonesischearchipel.wordpress.com

    1954. Het Nederlandse bedrijfsleven maakte nog flink de dienst uit in Indonesië, het conflict rond Nieuw Guinea was een steen des aanstoots voor Sukarno en geheel Indonesië verkeerde in een sociaal-economische crisis.

    Het proces Jungsläger en Schmidt

    1954. Het Nederlandse bedrijfsleven maakte nog flink de dienst uit in Indonesië, het conflict rond Nieuw Guinea was een steen des aanstoots voor Sukarno en geheel Indonesië verkeerde in een sociaal-economische crisis.

    Begin 1954 werden een dertigtal Nederlanders in Jakarta gearresteerd en beschuldigd van deelname aan een Nederlands-Indonesische Guerilla Organisatie (NIGO).

    Hoofdverdachten waren het voormalig hoofd van de Indische veiligheidsdienst, J W L Jungsläger en de oud-KNIL officier H G J G Schmidt.

    Beiden zouden leiding hebben gegeven aan de NIGO met het doel de Indonesische staat te ondermijnen om de Nederlandse hegemonie te herstellen. In september 1954 begon de NIGO-rechtszaak.
    Spoedig werd duidelijk dat het hier een politiek complot betrof.
    De onstabiele politieke situatie en de slechte economie in Indonesië waren voor enkele radicale nationalisten in de regering van Ali Sastroamidjojo (1953-1955) aanleiding om een zondebok aan te wijzen voor de chaos in het land.

    •Een hetze onder het volk werd aangewakkerd tegen een ”dreigende machtsovername” van Nederland.
    De rechtsgang werd één grote schijnvertoning maar moest uit prestigeoverwegingen gewonnen worden.
    • De verdediger Herman Bouman werd met de dood bedreigd en moest afhaken.
    •Hij werd opgevolgd door zijn vrouw, Mieke Bouman.
    •Ook zij moest tegen het einde van het proces het land uitvluchten.

    • Nog voor zijn veroordeling overleed Jungsläger in april ‘56. In oktober 1956 kreeg Schmidt conform de eis 15 jaar celstraf.
    •Nederland was woedend maar stond alleen
    siBo

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s