Pensioenen van de stadswachten te Indië

Mail:
Nederlands-Indische (inheemse) Stadswachten in krijgsgevangenschap – Erkenning en compensatie voor misgelopen pensioengelden

Tijdens onze mooie rond reis vorig jaar door Indonesië konden wij op Ambon een week lang logeren bij een gastvrij Moluks gezin. Tijdens een van onze vele keukentafel-gesprekken vertelde onze gastheer dat hij teleurgesteld was in de Nederlandse regering, dit is zijn verhaal.

De Molukse vader van betrokkene was voor de oorlog als belastingambtenaar werkzaam in Semarang. Uit loyaliteit met de Nederlandse regering meldde hij zich vanwege de toenemende Japanse dreiging (vrijwillig) aan als stadswacht. Tijdens de Japanse bezetting kwam hij vervolgens in krijgsgevangenschap en uit zijn Japanse interneringskaart blijkt dat hij verbleef in (een van de) Japanse krijgsgevangenenkampen. Hij en zijn gezin overleefden de oorlog, de Bersiap-tijd en ode daarop volgende harde onafhankelijkheidsstrijd. Na de souvereiniteitsoverdracht bleef hij met zijn gezin in Indonesië wonen, wellicht omdat hem zoals velen niet de mogelijkheid werd geboden naar Nederland te verhuizen. Betrokkene heeft het gevoel gehad in de steek te zijn gelaten door de Nederlandse regering, dat gevoel is versterkt door het mislopen van pensioengelden, waarvoor hij nooit werd gecompenseerd.

Betrokkene zelf is al enige jaren overleden, maar de nabestaanden worstelen nog steeds met de teleurstelling van hun overleden vader, dit stuk onvoltooid verleden achtervolgt hen. Ik wil deze familie graag helpen met het verwerken van dit stuk onafgesloten verleden. Daarom ben ik op zoek naar antwoorden op de vraag wat er is gebeurt met de erkenning van de in Indonesië achterbleven loyale Nederlands-Indische (inheemse) bevolking en de misgelopen pensioengelden.

Wie kan mij op basis van dit (beperkte) verhaal op het spoor zetten van achtergrondinformatie, formele bronnen en/of instanties die de vragen kunnen beantwoorden over erkenning en compensatie van misgelopen pensioengelden?
Dirk van Duijn

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

27 reacties op Pensioenen van de stadswachten te Indië

  1. Boeroeng zegt:

    Dirk,

    De naam van de groep “Nederlands-Indische (inheemse)” is niet goed. De juridische termen in 1942 waren europeanen en inlanders.
    Je kunt het ook vertalen als europeanen en indonesiërs, als je het woord inlanders wilt vermijden.
    Of je bedoelt specifiek de Indonesische stadswachten , dan kun je de term europeanen weglaten .

    De persoon van deze kaart ( bekend bij mij) werd sinds 1937 beschouwd als europeaan. Met alle rechten en plichten.
    Maar dan was iemand nog niet juridisch Nederlander.
    Alle europeanen konden dat in 1950 en 1951 aanvragen.

    Er was in december 1941 een mobilisatie en vele europese mannen werden verplicht zich te melden voor het leger.
    Nu weet ik niet hoe dat met de stadswachten gedaan werd. Had men daar ook vrijwilligers en accepteerde men Indonesiërs als volwaardig militaire stadswacht?
    Er was wel Indonesisch ondersteunend burgerpersoneel, heb ik begrepen.

    Google eens op Indische kwestie, backpay, knil, salarissen. Dan kun je veel vinden over de backpay… dat militairen in Nederlandse dienst in japans krijgsgevangenschap kwamen en niet hun salaris kregen doorbetaald.
    Er zijn 3 afkoopsommen geweest, maar nooit is de volledige schuld betaald. Die schuld is in december 1949 afgeschoven op Indonesië .

    Je had het over pensioenen.
    Bedoel je pensioenen met als grondslag de periode maart 1942-augustus 1945 ?
    Die salarissen zijn nooit betaald. Dus was er ook geen pensioenafdracht door de staat of de werknemer, lijkt me.
    Je kan proberen of SAIP meer weet en met name wbt deze man.
    https://www.saip.nl/nl/content/pages/welkom.aspx
    Iemand die kan bewijzen een kind of kleinkind te zijn van hem kan kopietjes van aanwezige papieren krijgen.

    Inderdaad…. de kolonie was voorbij en Nederland lieten mensen stikken they didnt give a damn
    Indische kwestie, Molukse kwestie, Papoea-kwestie.

  2. Robert zegt:

    Der Mohr hat seine Schuldigkeit getan, der Mohr kann gehen! Dat is de ware mentaliteit en onmenselijkheid van de politici.

  3. Wal Suparmo zegt:

    Wat te meer alleen maar een stadwacht.. Zelf een gesneuvelde RESERVE soldaat van het KNIL zo als mijn oom heeft nooit zijn( erfgenamen) rechten gekregen zoals soldij enz.

  4. buitenzorg zegt:

    De belastingambtenaar in Semarang die zich vrijwillig aansloot bij de Stadswacht en nadien in krijgsgevangenschap is gekomen, heeft volgens de huidige regelgeving alleen nog recht op een uitkering als hij na 15 augustus 2015 nog in leven was, d.w.z. op basis van de backpay-regeling. Waarschijnlijk was sprake van een verplichting bij de aanmelding voor de Stadswacht, omdat de man onder de bepalingen viel van de burgerdienstplichtverordening, Staatsblad 1940, nr. 204: „Burgerdienstplichtig zijn alle zich in Ned.-Indië bevindende Nederlandsche onderdanen van beiderlei geslacht, die hun zestiende levensjaar hebben volbracht doch niet ouder zijn dan vijf en vijftig jaar…”. Dit gold in principe voor alle landaarden, dus ook voor Molukkers.
    Hij kreeg echter gewoon doorbetaald als burgerambtenaar, – tot de Japanners kwamen. Met de backpay-regeling beoogt de regering in ieder geval de nog in leven zijnde ambtenaren/militairen te compenseren. Omdat ik aanneem dat de man in kwestie vóór 2015 is overleden, houdt het op.

  5. Pierre de la Croix zegt:

    Quote

    Na de souvereiniteitsoverdracht bleef hij met zijn gezin in Indonesië wonen, wellicht omdat hem zoals velen niet de mogelijkheid werd geboden naar Nederland te verhuizen. Betrokkene heeft het gevoel gehad in de steek te zijn gelaten door de Nederlandse regering, dat gevoel is versterkt door het mislopen van pensioengelden, waarvoor hij nooit werd gecompenseerd.

    Unquote

    Tja …. niet gehinderd door enige kennis probeer ik meer duidelijkheid uit het verhaal en in het bijzonder uit het citaat te peuren:

    1. Misgelopen pensioenen.
    1.1 Betrokkene zou voor de oorlog (belasting)ambtenaar zijn geweest. Als zodanig zal hij Indisch pensioen hebben opgebouwd. Daarvoor zou hij na de souvereiniteitsoverdracht bij de RI hebben moeten aankloppen. Mijn oom Lodewijk die na de overdracht WNI was geworden en als ambtenaar voor de RI was blijven werken, kreeg op een gegeven moment netjes zijn pensioen, zij het in steeds waardelozer wordende Roepiahs, maar dat is een ander verhaal.
    1.2 Pensioen als Stadswacht. Als ik het goed heb begrepen was de “Stadswacht” een soort hulpkorps, geformeerd uit dienstplichtigen en vrijwilligers die om de een of andere reden (platvoeten, dikke bril, gevorderde leeftijd) niet konden worden ingelijfd bij het reguliere KNIL en toch hun steentje moesten/wilden bijdragen aan de verdediging van het land in nood. Hamvraag is wat de rechtspositie van de leden van dit hulpkorps was en of er t.a.v. die rechtspositie onderscheid werd gemaakt in (a) de als “Europeaan” geregistreerden en “de anderen” en (b) vrijwilligers en diegenen die in het kader van een dienstplicht zich bij de stadswacht moesten melden. Als ik het goed begrijp had onze betrokkene niet de status van “Europeaan” of daarmee gelijkgestelde en had hij zich vrijwillig voor de stadswacht gemeld. Op die gegevens moet zijn rechtspositie zijn gebaseerd. Ik vrees dat in een “pensioenregeling” voor vrijwilliegers niet was voorzien, maar wie weet.

    2. Slachtoffer toelatingsbeleid van Nederland.
    Tja …. de verhalen over het ijskoude, hardvochtige toelatingsbeleid van NL zijn overbekend. Wie geen “bewijs van Nederlanderschap” of equivalent kon overleggen, werd de toegang tot het spruitjesparadijs geweigerd, ook al had men in de oorlog dapper voor Nederland gevochten en ook al had men in (krijgs)gevangenschap zwaar geleden. De verbittering van betrokkene over de ondank voor zijn loyaliteit is heel goed te begrijpen, maar ik ben bang dat daar ook postuum niet veel aan valt te doen. Zelfs een postuum MOK-je zal zijn nabestaanden waarschijnlijk niet ten deel vallen, want hij meldde zich immers vrijwillig en was dus formeel niet gemobiliseerd. Idealisme en trouw loont meestal niet. Maar wie weet …. misschien dat Pak Oebroes b.d. Jacques Brijl een mogelijkheid ziet als hij dit leest . ALS de familie op het verre Ambon er tenminste prijs op stelt ……..

    Pak Pierre

    • Pierre de la Croix zegt:

      Oeps …. ik had niet zo lang moeten oreren. Nu is heer Buitenzorg mij in de tussentijd voor met veel zinniger info. Sorry allemaal. Ik stond weer voor de spiegel mijn ijdelheid te koesteren.

      Pak Pierre

    • Jan A, Somers zegt:

      “Daarvoor zou hij na de souvereiniteitsoverdracht bij de RI hebben moeten aankloppen” Nee hoor. De pensioenpremies werden vóór de oorlog keurig naar Nederland over gemaakt. Daar is een pensioengrondslag uit voortgekomen, en wordt pensioen betaald. Door SAIP. In Nederland of waar ook ter wereld. Je moet je natuurlijk wel melden. SAIP weet niet waar pensioengerechtigden wonen.
      Ik heb geen verstand van interneringskaarten. Op de pendaftarans in Soerabaja was er onderscheid tussen Belanda totok, Belanda kira kira betoel en Belanda Indo. Duidelijk een etnische profilering. Dat was voor de Japanners nodig om Indië, binnen de Nanyo, te ontdoen van Nederlanders. De consequentie van de bevrijding van het westerse kolonialisme. De Belanda Indo behoorde (gelezen bij Sharir) tot de landskinderen en mochten dus blijven. De kira kira betoel was een twijfelgeval, voor het gemak maar samengevoegd met de Belanda totok.

  6. Peter van den Broek van een andere generatie zegt:

    Kan iemand verklaren wat op bovenstaande interneringskaart staat achter nationality? Er staat iets geschreven in het Japans terwijl op andere Japanse interneringskaart lees ik Dutch met daarnaast een stempel met een Japans teken.

    Werd er toen al etnisch geprofileerd?

    • Pierre de la Croix zegt:

      Als dat zo is, waarschijnlijk niet door de Japanners, want die snapten geen jota van de ingewikkelde maatschappij indeling van NOI. Zij kwamen zelf uit een “homogene” samenleving waar iedereen Japanner was en op een Japanner leek (met uitzondering misschien van de Japanners uit het hoge Noorden, de Aïnoës”).

      Binnen het KNIL werd onderscheid gemaakt naar land/plaats van herkomst: Men was Europees fuselier, Ambonnees sergeant of Javaans brigadier, etc. en de traktementen verschilden ook. Geen “equal job, equal pay” binnen het vooroorlogse KNIL.

      Pak Pierre

      • Pierre de la Croix zegt:

        P.S.: Als iemand nu een interneringskaart heeft van een bewezen “Europeaan” (totok), dan kunnen de Japanse karakters achter “Nationality” worden vergeleken met die op de kaart van betrokkene. Zijn die identiek, dan was betrokkene “Nederlander”, althans in Japanse ogen!

        Pak Pierre

        • Peter van den Broek van een andere generatie zegt:

          Ik heb bovenstaande kaart vergeleken met een kaart gepubliceerd op Javapost van een Nederlander. Ik vraag mij af hoe Japanners die Molukse belastingambtenaar en stadswacht uit Semarang rubriceerden: Indonesier of Japans onderdaan?

  7. buitenzorg zegt:

    De krijgsgevangenregistratiekaarten vermelden bij Inheemsen:
    Ambonese, Indonesia (インドネシア, アンボン), of, in de meeste gevallen, slechts: Indonesia.
    Voor blandas hadden ze een apart stempeltje: Netherlands (蘭)
    Hoe het zat met Indo-Europeanen? Geen idee. Om daar achter te komen, moeten we de kaarten van Indo´s bekijken en ook daar zoeken naar een gemene deler. De eerste die ik nu zojuist opende, toonden ´Nederlands´ als uitkomst.
    We weten echter dat de Japanners niet zo scherp in de leer waren als de Duitsers. De rassenleer interesseerde ze niet zo erg. Blanda´s werden terzijde geschoven als kolonialen, niet als blanda´s.
    ´Japans onderdaan´ werd voor zover ik weet niet gebruikt.

  8. Anoniem zegt:

    Er zit heel veel bruikbare kennis en ook heel veel emotie bij iedereen die heeft gereageerd. Met deze informatie kan ik weer enkele formele bronnen benaderen. Heel erg bedankt – terima kasih banyak!

    • Pierre de la Croix zegt:

      ” ….. terima kasih banyak!”

      In de goeie ouwe koloniale tijd werd voor “geen dank” nog wel eens gezegd: “Kembali boontjes” of “Kembali boontjies”. Waar kwam dat “boontjes” of “boontjies” eigenlijk vandaan en zeiden alleen totoks (KL-ers?) dat of was het een wijd verbreide “Indische” uitdrukking?

      Pak Pierre

      • PLemon zegt:

        @Pak Pierre ” waar kwam boontjes /boontjies vandaan ….”

        Was ook benieuwd…las ‘m als titel bij een reisverslag… gebruikte men dat bij de blauwe hap?

        ***In de loop der jaren heeft zich een eigen taaltje ontwikkeld bij de oude Marine, doorspekt met verbasterde Maleise woorden of begrippen, onbegrijpelijk voor de gewone burger. Dat kwam door de vele uitzendingen naar de overzeese gebiedsdelen en het veelvuldig bezoeken van buitenlandse havens, lange reizen maken met smaldelen of eskaders en de ruime kennis van de Maleise taal. Logisch dat er veel Maleise woorden terugkeerden in de voeding, bij de scheepspraat en soms zelfs vakgericht.
        http://www.victorhertog.com/DV_Oude_Doos_02.htm

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s