Boeken

politieinspecteurverindischtnooit_bennemaTineke Bennema over haar nieuwe boek ‘Een Nederlandse politie-inspecteur verindischt nooit’, wat eind april verschijnt :
Mijn nieuwe boek, now for something completely different, over mijn familie in Nederlands-Indië, verschijnt in april bij uitgeverij Aspekt. Het betreft de rol van de Nederlands-Indische politie, die ik beschrijf aan de hand van de avonturen van mijn grootvader, die ik nooit gekend heb en die in de jaren dertig en veertig inspecteur van politie was op Java en Sumatra.

tranentroostcoverTranen en troost onder de waringinboom van Ferdinand Kiemeneij:
Op 16 jarige leeftijd verruilt Adrianus Kiemeneij met drie vrienden zijn jeugd in Baarle-Nassau voor een avontuurlijke loopbaan in het Nederlands-Indische leger.
IAF: Wat had Adrianus dan met generaal Karel van der Heijden te maken? Het waren zwagers, ze waren allebei getrouwd met de zusters Mensinga en beiden waren militair actief in Banjermasin, Borneo. Bovendien werden na de dood van Adrianus, Charles Johan en zijn halfbroer Adrianus junior opgenomen in het huishouden van de familie der Heijden.

Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

49 reacties op Boeken

  1. Boeroeng zegt:

    Wat Tineke Bennema schreef: “…De Nederlanders waren – in de termen van nu – totaal niet geïntegreerd, ze wilden niet verindischen’….”
    Zeker was er een verschijnsel dat Nederlanders niet wilde verindischen en niet de inlandse identiteit wilde overnemen of hun kinderen daarin wilde opvoeden
    Maar het is wel te bot geformuleerd. De werkelijkheid was anders.

    totaal niet geintegreerd
    Er was een Nederlandse gemeenschap die op Nederland gericht was en mensen gingen veelal om met mensen die dat ook waren. Het woordje “totaal” is zeker overdreven gesteld.
    Zeker hadden mensen ook Indonesische familie en kennissen. De een meer dan de andere.
    verindischen
    Mensen die opgroeiden in Indië verindischten . Hoe dan ook. Meer of minder.
    Indokinderen én totokkinderen

    • bokeller zegt:

      Zeker was er een verschijnsel dat Nederlanders niet wilde verindischen en niet de inlandse identiteit wilde overnemen of hun kinderen daarin wilde opvoeden
      Maar het is wel te bot geformuleerd. De werkelijkheid was anders

      Tja, wie ben ik om hierover één mening te geven,en daarbij afkomstig
      uit een klein Buiten Gewest op Sumatra,
      En de werkelijkheid was inderdaad anders, Bijvoorbeeld de
      Gemeente en Christelijke scholen.
      Hadden deze leraren wel contacten met de inheemsen,
      ja ook met de Indo’s en zo ja ,hoe dan?
      Hoe vreemd ook,de bezetting van Nederlands-Indië zorgde
      er voor dat de Nederlander zich zg. verindischen.
      .siBo

      • Boeroeng zegt:

        Bo,
        Vertel gewoon je eigen verhaal over ‘verindischen’ maar niet inlands worden/zijn
        Over wel of niet gemengde families. over wel of geen contacten met Indonesiërs.
        Ik weet helemaal van niks van toen en daar uit eigen ervaring. Ik weet wel wat van indische families in Nederland, ik weet wat van hun verhalen .
        En het is niet zo dat Indische mensen totaal niet wilden verindischen: dat waren ze al.
        Genetisch, uiterlijk, maar ook met gewoontes, manier van spreken, manier van eten.

        • Surya Atmadja zegt:

          Boeroeng zegt:
          17 maart 2015 om 22:20
          En het is niet zo dat Indische mensen totaal niet wilden verindischen: dat waren ze al.
          Genetisch, uiterlijk, maar ook met gewoontes, manier van spreken, manier van eten.
          =============================================
          “Dat waren ze al”
          Logisch na die tig jaren of mss honderden jaren in aanraking te zijn met de andere kant( Inlandse kant) , niet alleen de stammoeders maar ook de baboe’s /verzorgsters neemt men bepaalde gewoonten over.
          Dat hoor je of lees je ook van de oudere 2de generaties die vertelden dat ze door de baboe werden “opgevoed”.
          Dat OPvoeden vind ik een beetje raar, als het alleen gebleven op voeden/verzorgen , dat kan ik nog volgen.
          De vraag is wat de Njonja besar toen deden ?
          Gaan ze hun kinderen niet zelf Opvoeden ?
          Of zijn ze alleen maar bezig met theekransjes met de andere dames, siesta houden of naar de bios of schouwburg te gaan.

          Hoe zit het dan met de verhalen van sommige Indo’s die trots vertellen dat ze echt niet met de personeel of hun kinderen omgingen , en hoogstens een paar woorden maleis hadden opgepikt/geleerd .
          Zij werden dan gestraft als ze maleise woorden gebruiken .
          Voordat je het weet de sinjo of non ( afkorting van nona) gaat langzamerhand verindischen (inlandse gewoonte overnemen).
          En geloven in de genderuwo verhalen van de baboes.

        • Jan A. Somers zegt:

          Mijn tante Alice (Versteegh) ving bij haar thuis pas aangekomen jonge officieren van de Gouvernements Marine op. Om ze wegwijs te maken in wel of niet doen in de Indische samenleving. Mijn moeder is zo aan mijn vader gekomen. Mijn vader kon heel goed met de Inlandse bemanning omgaan, en het nodige met hen bespreken. Voornamelijk Madoerezen en Boeginezen.
          “Dat OPvoeden vind ik een beetje raar, als het alleen gebleven op voeden/verzorgen , dat kan ik nog volgen.” Baboe Soep was niet bezig met voeden/verzorgen. Zij bracht mij bij wat ik als man in de Inlandse wereld wel of niet mocht doen. Plus een opvoeding in het omgaan met de mystieke belevingswereld. Dat vind ik nog steeds bijzonder.

        • van Beek zegt:

          Boeroeng, wat is het verschil tussen verindischen en verindonesischen? Je hebt Indische families in Nederland die op en top Nederlands zijn maar ik heb ook Indischen families gezien die ik juist meer Indonesisch vind. Ze zijn meestal afstammelingen van kleine boengs/nona’s. Als ik kijk bij mijn eigen familie vind ik mijn opa van Beek toch meer Indonesisch-Javaans in doen en laten. Zijn Nederlands is ook niet perfect, slechte grammatica, volgens mij is zijn eerste taal ook Indonesisch of Javaans geweest vanwege zijn Indonesische moeder.

    • Mijn grootvaders waren immigranten. Mijn grootvader vestigde zich kort na de Eerste Wereldoorlog in Nederlands-Indie om er inspecteur van politie te worden. Hij leerde Maleis, kon goed met zijn agenten overweg en de hoogwaardigheidsbekleders (staat in zijn functioneringsrapport), Voor zijn dood in 1945 zou zijn vaderland nog 2x bezoeken tijdens de verlofperiodes;; tijdens de eerste periode had hij negen maanden de tijd om verliefd te worden. En dat lukte… Mijn grootmoeder leerde een beetje Maleis. Maar voor de rest werd het Nederlandse leven gecopieerd naar de tropen. Westerse meubels werden geimporteerd, ze aten 6 keer per week aardappeltjes vlees groenten, gingen zondag naar de gereformeerde kerk. En mijn vader zat op de Europese-Indische school. Hij mocht niet met Indonesische kinderen spelen, die woonden op het kazerneterrein en hij leerde maar een paar woordjes Maleis. Zijn ouders wilden niet dat hij zou verindischen.

      • Boeroeng zegt:

        Veel dank voor je reactie, Tineke.

      • Ingrid Verhoeven zegt:

        Goede middag Tineke,
        Ik schrijf een boek over mijn familie met als hoofdpersonen mijn grootvader en mijn tante (zijn dochter). Mijn grootvader was hoofdcommissaris van politie in Ned. Indie en is overleden in kamp Ambarawa april 1945. Mijn moeder en tantes waren toen in Nederland voor hun middelbare school opleiding. Reden waarom ik niet veel weet van de tijd die Opa en Oma in toenmalig Ned. Indie hebben doorgebracht. Functioneringsrapport lees ik in je blog, waar heb je dat vandaan? Ik heb slechts zijn stamkaart kunnen terugvinden. Ik ga zeker je boek bestellen en ben erg benieuwd hoe je aan de achtergrond informatie bent gekomen, die interesseert me namelijk heel erg. De naam van mijn grootvader was Jan Rijpstra . Ik hoop van harte dat je me verder kunt helpen.
        Alvast heel hartelijk dank.
        Met vriendelijke groet,
        Ingrid Verhoeven

        • Boeroeng zegt:

          Ingrid,
          Bereik Tineke Bennema via http://www.tinekebennema.nl/
          Wbt details over de burgerkampen te Ambarawa is er best wel wat te vinden op het internet. https://www.japanseburgerkampen.nl/Java-kampen.htm
          https://www.indischekamparchieven.nl/
          Zoek in Delpher.nl of praat met Indisch Herinneringscentrum en het nationaal archief
          Was hij ook in kamp Lampersari ?
          Heb je deze al: http://www.nationaalarchief.nl

        • Anoniem zegt:

          Beste Boeroeng, dank voor je informatie. De websites die je noemt ken ik en heb ik geraadpleegd. Er is over mijn grootvader niets bekend over zijn tijd in Ambarawa. Mijn grootmoeder zat in Lampersari, daar is meer over bekend aangezien zij (ternauwernood) het kamp overleefd heeft.
          Het gaat mij echter om het dagelijks leven voor het uitbrekend van de oorlog. Mijn grootmoeder heeft nooit meer over de tijd in Indië ( zoals zij dat noemde) willen praten. Zij heeft het verlies van haar man niet goed kunnen verwerken. Ik ben ook benieuwd naar de gang van zaken bij de politie, dus haast ik mij om het boek van Tineke aan te schaffen😊.
          Vriendelijke groet, Ingrid

        • Jan A. Somers zegt:

          “Was hij ook in kamp Lampersari ?” Was dat niet een vrouwenkamp? Mijn zus zat daar.

        • Dag Ingrid, mooi onderwerp! Het klopt dat je in de KB alleen stamkaarten kan zoeken. De andere informatie heb ik gevonden in het nationaal archief in Jakarta, het ARSIP, in allerlei dozen met redelijk gesorteerd documentatiemateriaal. Functioneringsrapporten, rapportages van patrouilles ed. Ik raad je aan daar verder te gaan snuffelen, in betere tijd tijden.
          met vriendelijke groet,
          tineke bennema

  2. P.Lemon zegt:

    @ Pak S.A. ” langzamerhand verindischen (inlandse gewoonte overnemen).”

    Hoe was het en hoe ging het verder …

    ….”In de koloniale tijd leken de grenzen tussen wat de meeste Europeanen zagen als superieure en inferieure bevolkingsgroepen duidelijker dan vandaag de dag omdat ze langs raciale lijnen liepen. Het begrip ras is gelukkig afgeschaft, hoewel men tegenwoordig woorden als etniciteit en cultuur op vergelijkbare wijze gebruikt, namelijk om aan te geven waar de grenzen tussen verschillende groepen mensen liggen en om ze uit elkaar te houden. Stereotyperingen en clichés fungeren om die groepen af te bakenen. Literatuur is een van de manieren waarop dergelijke beeldvorming plaats vindt.

    De wereldbevolking is voortgegaan zich te vermengen met of zonder goedkeuring van koloniale journalisten. Wat opvalt is dat dergelijke culturele vermenging voor veel mensen vandaag de dag net zo bedreigend is als in de tijd van Daum. We zoeken naar het typische van de eigen en van andermans culturele identiteit en gaan daar overdreven voorzichtig mee om. Via de Indische literatuur zijn allerlei Javaanse, Sumatraanse en Molukse elementen in onze literatuur opgenomen. Het zou mooi zijn als we konden zeggen dat onze cultuur (en onze literatuur in het bijzonder) ‘verder’ is gekomen dan in de tijd van Daum, waarin we alleen de wereld van de Europese planters leerden kennen en hoogstens getuige waren van hun uitstapjes naar de bruine zuster, maar nooit iets leerden over wat er in die ‘ander’ om ging. Zijn we nu de grenzen overgestoken naar de andere groepen? Mag nu het javaantje een Hollander worden en de Nederlander een islamiet?
    in Geschiedenis Kunst en Cultuur Naoorlogse geschiedenis
    http://nrcboeken.vorige.nrc.nl/recensie/tuchtigen-er-zit-niets-anders-op-de-rassenscheiding-volgens-schrijver-pa-daum

  3. Boeroeng zegt:

    De titel van het boek slaat allereerst op grootvader Bennema.
    In een ander topic op haar website schrijft Tineke Bennema dit:
    Nederlanders zoals mijn grootouders gingen alleen met bevriende Nederlanders om, wilden niet dat de kinderen van de politemannen met mijn vader speelden, ze lazen Nederlandse kranten, spraken Nederlands met de bediendes, ze aten door de week aardappeltjes-vlees-groente bereid door weer andere bediendes en vonden dat de christelijke leer de beste was, en dat de Indiers achterlijk waren en dat het de Nederlandse taak was hen te ‘verheffen’. ‘Ver-indischen’ daarentegen was zo’n beetje het ergste wat een Nederlander in de tropen kon overkomen. Allemaal ideeen gebaseerd op superioriteitsgevoelens waarmee de onderdrukking van ander volk werd vergoelijkt.

    Het kan niet anders zijn dat in die 20 jaar (1924-1945) haar grootvader wel verindischte op een aantal puntjes. Ondanks zijn verzet.
    En daar waren natuurlijk ook Indische politie-inspecteurs die vanaf de wieg al verindischt waren
    Het zal wel zijn dat de geïmporteerde Nederlanders meer aardappeltjes aten dan de in Indië opgegroeide Nederlanders. En geïmporteerde Nederlanders hadden vaker het voornemen niet te ‘verindischen’ en hun kinderen daarvoor te bewaken.
    Maar de meerderheid van Nederlanders was al genetisch en cultureel verindischt. Hoezeer men ook afstand wilde houden tot inlanders…. wel of niet uit standsbewustzijn. Haar familiegeschiedenis is de geschiedenis van non-indo.
    Ze neemt haar beeld van hoe haar grootvader was als model voor de hele Nederlandse gemeenschap te Indië.
    In die zin doorbreekt ze niet de Hollandse etnocentrische geschiedschrijving. Iets wat ze juist nu wel beoogt.

    • Surya Atmadja zegt:

      “spraken Nederlands met de bediendes ”
      =============================================================== Zoiets als :
      1. seh baboe snel maken wentelteefjes .
      Baboe seh: wablif non of njo ?
      2. baboe dese gebakken banaan is niet krokant genoeg
      .Wablif non, kerokan ? Heeft non binnenwind(masuk angin) gekregen ?

      Seh kebon, jij al vegen en de kebon fatsoeneren ?
      Kebon : mompelen in Sundanees of javaans , “rare jongens die londho’s.
      Hij kwam net maar uit de rimboe, op voorsprak van baboe Soep(inah) zijn nicht van moederszijde.

      Lamenielahen (pardon/ma’af word melig dese )

    • bokeller zegt:

      Pak Boeroeng
      Misschien is het Boek van Schumacher bekend en
      in de eerste hfdst.vind je ook hoe over ”verindischen ”
      wordt gedacht.

      Ogenblikken van genezing
      Peter Schumacher,
      voorjaar 2011

      @@ affiniteit met Indië en zou dat ook nooit krijgen. Haar jongste dochter,
      de jongere zuster van mijn moeder, beweerde dat mijn grootmoeder
      een ‘vreselijke hekel aan Indische mensen’ had – ‘Indische mensen’,
      zo duidde ze indo’s meestal aan.
      Volgens mijn grootmoeder waren ze niet te vertrouwen.
      Als illustratie bij die overtuiging noemde ze,aldus mijn tante,
      altijd het voorbeeld dat je, als je een Indische vrouw
      vroeg om een recept, dat wel kreeg maar dat er dan met opzet een
      paar essentiële kruiden uit weggelaten waren. En als je zo’n vrouw
      om het patroon vroeg van een jurk of zoiets, dan klopte dat ‘toevallig’
      ook nooit.
      Ik vrees dat mijn zeer Nederlandse oma niet alleen stond
      in haar vooroordelen.@@

      @@Het verwonderde niemand dat mijn opa hertrouwde met een
      Indo-Europese vrouw, die overigens door mijn moeder, haar zuster en
      haar broer nauwelijks werd geaccepteerd. Over ‘die Indische mensen’
      werd, zo herinner ik mij heel goed, door mijn familie niet zelden met
      een zekere neerbuigendheid gesproken.
      Alleen bij echte, langdurige vriendschappen was het anders,
      maar die waren op de vingers van één
      hand te tellen. In mijn herinnering had mijn moeder meer respect voor
      Indonesiërs (toen ‘inlanders’ genoemd) dan voor indo’s. Dokter Zakir
      bijvoorbeeld, onze Indonesische huisarts, genoot hoog aanzien. Met zijn
      islamitische zeden en gewoonten, maar ook met die van de bedienden,
      werd volledig rekening gehouden @@

      @@ clandestien les te krijgen, maar die gelegenheden ontliep ik met succes.
      Ik zwierf veel liever met allerlei Indische vriendjes over straat en
      haalde kattenkwaad uit. Een heerlijke tijd, waarin ik op zeker moment
      nog ongeveer de enige jongen was met blond haar. De meeste totoks
      waren al in het kamp verdwenen en de indo’s hoefden niet.
      Toen, zo ongeveer in mijn tiende levensjaar,
      gebeurde er iets dat mijn ouders altijd hadden willen voorkomen
      door mijn omgang met voornamelijk
      Indische jongens en hun zusjes en moeders ‘verindischte’ ik.
      Ik begon met een Indisch accent te spreken, raakte verzeild in straatgevechten
      met jongens uit de buurt en ging grotendeels mijn eigen weg: het toezicht
      van mijn moeder en mijn oudere zus kon niet voorkomen dat ik
      een Indische straatjongen werd.

      In het kamp was het eigenlijk niet veel
      anders, alleen waren daar nauwelijks Indische jongens waardoor er niet
      zo’n machocultuur heerste.
      Die oorlogsjaren zijn achteraf gezien vormend geweest: ik leerde hoe
      ik mij moest gedragen om snel geaccepteerd te worden bij Indische
      jongens uit de buurt en op school. Je moest bijvoorbeeld goed Indisch
      praten, Indisch kunnen vechten (pentjak), op het juiste moment de
      juiste vieze scheldwoorden kunnen gebruiken, goed kunnen vliegeren
      en knikkeren en kunnen voetballen met blote voeten en ‘kattepillen’.
      Ken allemaal nog, peh.
      Bovenal moest je berani mati zijn. Letterlijk betekent dat: ‘doodsverachting
      hebben, niet bang zijn om te sterven’, maar in onze jongenskringen
      betekende het vooral dat je stoer en onverzettelijk was.@@
      siBo

      • Surya Atmadja zegt:

        1.Bovenal moest je berani mati zijn. Letterlijk betekent dat: ‘doodsverachting

        2.@Het verwonderde niemand dat mijn opa hertrouwde met een
        Indo-Europese vrouw, @
        ==================================================
        1.En als gewoon soempah (gewoon zweren) niet genoeg is , dan soempah MATI dese.
        2.Geen gewoon Indisch meisje ?

        • Jan A. Somers zegt:

          “En als gewoon soempah (gewoon zweren) niet genoeg is” Dat was een probleem bij het sluiten van verdragen in de VOC-tijd. Bij de plaatselijke machtshebbers was het in Europa gebruikelijke pacta sunt servanda niet bekend. Er moest dus gezworen worden op de Koran en de Bijbel, maar de reikwijdte daarvan was ook niet bekend. Voor de Compagnie werd zo’n eed vaak van meer waarde geacht dan een handtekening. Mogelijk heeft de Compagnie van meet af aan in deze eed meer vertrouwen gesteld dan in een vaag universeel normbesef.

      • Boeroeng zegt:

        Klik om toegang te krijgen tot Ogenblikken_2011.pdf

        Peter Schumacher geeft zijn ervaring met verindischen:
        Je moest bijvoorbeeld goed Indisch praten, Indisch kunnen vechten (pentjak), op het juiste moment de juiste vieze scheldwoorden kunnen gebruiken, goed kunnen vliegeren en knikkeren en kunnen voetballen met blote voeten en ‘kattepillen’.

        Ook toepasselijk wbt zoon Bennema, want zij zijn van ongeveer dezelfde leeftijd.
        De bezwaren van sommige importhollandse ouders was vooral dat Indisch praten, vechtlustig wezen, en scheldwoorden. Sommige ouders uit rijke miljeus in die jaren zagen liever dat hun zoon aan tennis of hockey deed ipv dat volkse voetballen, lijkt me.

        Ik moet ineens denken aan een oud topic over kamptaal
        https://indisch4ever.nu/2011/04/09/een-vergeten-kamptaal/
        Mij als ‘anak mosterd na de maaltijd’ komt het over dat hij in het kamp voor het eerst echt met Indische kinderen omging en niet wist dat de Indische kinderen de taal van huis uit spraken met wat meer petjohachtige streetslang, die ook hun Indische ouders niet goedkeurden.

        • van Beek zegt:

          Wat is Indisch kunnen vechten? Is pentjak silat niet een echte indonesische vechtsport? Of is daar vermenging van het Europese bijgekomen waardoor men het Indisch noemt? Verwarrend allemaal, wat is nou Indisch en wat is nou Indonesisch. Ik zie het verschil niet meer.

        • Boeroeng zegt:

          van Beek,
          Verindischen betekende vroeger ‘verinlandsen’ Men zei toen niet ‘verindonesischen’
          Peter Schumacher had het over indojongens met wie hij optrok en in deze groep was pentjak populair.
          In die jaren was er niet veel verschil tussen pentjak in indo-europese kringen en in Indonesische kringen, neem ik aan.
          Maar misschien is er een lezer die kan toelichten dat pentjak in Nederland, nú.. na 65 jaar exodus, zijn eigen stijltjes heeft
          Inderdaad …. het verschil tussen Indische en Indonesisch is er soms niet of niet meer te zien.
          Net zoals het verschil tussen Moluks en Indonesisch

        • van Beek zegt:

          Boeroeng,

          Moluks en Indonesisch is net zo iets als Noord-hollands en Nederlands. Molukse cultuur is een onderdeel van de Indonesische cultuur. Molukkers zijn Indonesiers. Misschien niet leuk om te horen voor de kleine groep RMS’ers onder ons, maar tot nu toe is de Molukken van Indonesie. Wie weet wat de toekomst ons brengt.

        • eppeson marawasin zegt:

          Dag Mas Van Beek, volgens mij zegt u het per ongeluk goed @/…/, maar tot nu toe is de Molukken van Indonesie.@

          Noord-Holland hoort bij Nederland …

          e.m.

    • Het ligt allemaal wat genuanceerder. Zie mijn reactie hierboven.

  4. Surya Atmadja zegt:

    P.Lemon zegt:
    17 maart 2015 om 23:49

    Hoe was het en hoe ging het verder …

    ….”In de koloniale tijd leken de grenzen tussen wat de meeste Europeanen zagen als superieure en inferieure bevolkingsgroepen duidelijker dan vandaag de dag omdat ze langs raciale lijnen liepen”
    ====================================================
    Over het paard getild gevoelens is bekend.
    Mijn Inlandse ouweheer vertelde over zijn Nederlandse klasgenoten , al zijn ze zo zwart als een areng( arang=houtskool) gedragen ze zich superieur alsof ze Blanda ( blank zijn) .

    We kunnen nu alleen maar er om lachen .

    • Jan A. Somers zegt:

      “zijn Nederlandse klasgenoten” Ik heb me één keer laten verleiden tot een reünie van mijn HBS-klas uit Vlissingen. De meesten waren gewoon, zoals vroeger. Een paar moesten duidelijk laten zien wat ze wel hadden bereikt in het leven. Stelde overigens niet zoveel voor. Ik vond het wel grappig.

  5. Surya Atmadja zegt:

    “dat de Indiers achterlijk waren en dat het de Nederlandse taak was hen te ‘verheffen’ ”
    ———————————————————————————————————————
    Een dijenkletser verhaal.

    Bij de eerste ontmoeting met de inheemsen van West Java waren de zeevarenden van Compagnie van Verre zeer verbaasd hoe ver en geregeld de Bantamse samenleving was .
    Toen de bewoners van de lage landen nog primitief leefden en een zwervend bestaan leiden, waren de Sundanezen en andere volkeren in Nusantara (zoals Achin , Srivijaya, Majapahit ,Pajajaran , Mataram II etc ) al veel verder in ontwikkeling.

    • Jan A. Somers zegt:

      Dat overkomt velen die in de vreemde zijn. Maar ook in Nederland geschreven: ‘Wanneer in 1596 het eerste schip met de driekleur aan den mast in den Indischen archipel binnenvalt, is dat land staatsrechtelijk geen “woest en ledig” land. Het is boordevol instituten van volks- en gezagsordening.’

  6. van den Broek zegt:

    Het woord Verindischen heeft in de koloniale kontekst wel een negatieve betekenis (zie ook Hella Haasse in Oeroeg 1946) . Het is dus niet het overnemen van andere zeden en gebruiken (in het NU iets positief, kosmopolitisch) maar verlies van Nederlandse normen en waarden TOEN. Want het vertrekpunt was en bleef toch wel het Nederlandse normen en waardenpatroon, het verwoordt vooral het superiteitsgevoel van blanken, die er vanzelfsprekend van uitgingen dat “Anderen” ook liever een blanke Europeaan zouden willen zijn. Dit zijn niet mijn woorden maar die van Mevr. Pattynama in het boek Bitterzoet Indie.

    Kunnen Indo’s in de kolonien eigenlijk Verindischen?? Dat lijkt me wel een innerlijke tegenstrijdigheid.
    Dat is anders gesteld met het gevleugelde woord “Vernederlandsen”. Gingen Totoks bij hun terugkeer in Nederland vernederlandsen???Dus niet. Dat gebeurde toch alleen bij Indo’s. Hier is ook het vertrekpunt toch wel het alles zaligmakende Nederlandse normen en waardenpatroon en daarmee werden de repatrianten mee opgezadeld.

    De vraag is dan waar de Indo’s zaten tussen het Vernederlandsen en het Verindischen in . Of zijn het gewoon begrippen uit de koloniale tijd om de Superioriteit /Inferioriteit van de één of ander te verwoorden?? Denkkaders die NU dus als post-koloniaal of anti-rassistisch worden afgedaan.

    Als we maar weten waarover we praten.

  7. Boeroeng zegt:

    Couperus schreef in de Stille Kracht
    Toen werd Doddy te logeeren gevraagd op Patjaram, bij de familie de Luce. Hoewel hij, uit zijn instinct van volbloed Hollander, niet hield van de de Luce’s, gaf hij toe. Ze hielden daar van Doddy: zij zoû het er vroolijker hebben dan op Laboewangi. Dat zijn dochter niet ver-Indischen zoû, was een ideaal, dat hij opgaf
    http://www.dbnl.org/tekst/coup002stil01_01/coup002stil01_01_0007.php

    Couperus ging als kind naar Nederland…. dus hij groeide verhollandst verder op.
    Hij beschreef resident van Oudijck hier als een Hollander die zijn best deed indo’s uit de weg te gaan in zijn persoonlijk leven. Maar ook hij moet uiteindelijk toegeven dat de strijd tegen verindisching verloren was.
    Wbt zijn dochter en later ging hij ook samenhokken. Niet met een Hollandse vrouw.

    ps Het hele boek ‘de Stille Kracht’ staat online http://www.dbnl.org/tekst/coup002stil01_01/index.php

    NRC over het boek ‘de Stille Kracht’:
    Maar tegen het einde van de roman constateert hij dat zijn eerzucht vervlogen is en zijn heerszucht verslapt. Hij heeft zijn idealen verloochend, gelooft niet meer in de beschavingsmissie van de westerse kolonisatoren, en heeft gedaan waar hij altijd tegen geageerd heeft: hij is `verindischt’ en leeft – sinds de scheiding van zijn praktisch nimfomane vrouw – samen met een Javaanse vrouw in een kampong.

    http://nrcboeken.vorige.nrc.nl/recensie/stijl-spanning-seks-en-spoken

    En meer in de NRC:
    Maar wat Van Oudijck werkelijk niet begrijpt, volgens de verteller, is `wat er krioelde en woelde als vulkaanvuren onder de bergen van majesteit, als troebelen onder een troon […] de mystiek der zichtbare dingen’ (p. 110); of liever `een stille macht, vijandig aan ons temperament, aan ons bloed, aan ons lichaam, aan onze ziel, aan onze beschaving, aan al wat óns goeddunkt te doen en te zijn en te denken’ (p. 201).
    NRC citeert Couperus http://www.dbnl.org/tekst/coup002stil01_01/coup002stil01_01_0007.php
    Dit stukje tekst doet me denken aan een Blut und Boden theorie van Couperus.

    • Loekie zegt:

      “Hij beschreef resident van Oudijck hier als een Hollander die zijn best deed indo’s uit de weg te gaan in zijn persoonlijk leven”….????… De kinderen van Van Oudijck waren Indo’s.

      • Boeroeng zegt:

        Zoals Couperus de antipathie van Oudijck voor de familie de Luce beschreef, komt het mij over als liever niet met indo’s willen omgaan in het privé-leven .
        In een volgend fragment kun je lezen dat het te maken heeft met een afkeer van inlanders. De gemengde familie de Luce was immers ‘ besmet’ met inlandsheid.
        Aanstaande schoonzoon zou een Javaanse moeder gehad hebben in het verhaal.

  8. Surya Atmadja zegt:

    van Beek zegt:
    18 maart 2015 om 21:18
    Wat is Indisch kunnen vechten? Is pentjak silat niet een echte indonesische vechtsport? Of is daar vermenging van het Europese bijgekomen waardoor men het Indisch noemt?
    ==============================================================
    Het kan verwarrend zijn.
    Zoals Indische keuken , is het echt Indisch (niet Indonesisch en de bedenker van de basis recept een Indich persoon) of is het Indonesisch.
    Zie voorbeeld in topic https://indisch4ever.nu/2015/03/16/22-mrt-indonesische-kookworkshop/
    *Zondag 22 maart vindt onze Indonesische kookworkshop plaats onder leiding van Els en Yvonne van Beukering.
    *In de promofilm staat Indische kookworkshop van Nusantara Indah
    ======================================
    Is het Indonesisch of is het Indisch ?
    Bij Nasi Tumpeng (ouder dan de Islam) heb je verschillende soorten en gerechten.
    Is duidelijk gereglementeerd.
    Ook bij de gewone selamatan .

    De workshop van Nusantara Indah is n.m.i (meer) Indisch , het tumpeng is omdat men de nasi kuning ( gele rijst) in de tumpeng vorm had gegoten.
    Anders is het een gewone nasi rames*.
    Tumpeng is de conische vorm van de heilige berg Mahameru en werd gemaakt / geserveerd ter ere van de voor Islam periode , waar de bewoners van Java (Sunda-Javaans) hun Hyang (goden) eren.

    * Pencak silat is een combinatie van zelfs verdediging vorm van de bewoners van Nusantara met evt. Chinese invloeden.Bekend o.a de versie Padang/Minangkabau, of ten tijde van Srivijaya of tentijde van Pajaran(Sunda)koninkrijk .
    De pencak silat werd als PUKULAN meegenomen door oudere generatie Indo’s, bekend was de Pukulan Kemayoran, veel beoefend door Indo Kemajoran

  9. Surya Atmadja zegt:

    Verindischen is NIET dezelfde als Verinlandschen
    ========================================================
    Zeker voor de Indische elite in de grote steden zoals Batavia.
    Dat ze een kebaya thuis dragen en soms sirih pruimen waar Raffles behoorlijk er aan ergerde is ook bekend.
    Ik ken /ontmoette een paar oude koloniale Indo’s ( kennisen en vrienden van mijn ouders), sommigen praten ook deftig Nederlands ( ze zijn van omstreeks 1915) soms geinfecteerd( wink) als of ze hete aardappelen aan het eten zijn,en dat pinkvingertje als kopje thee drinken..
    Ya soms nemen ze kleine “onhebbelijkheden”van de Inlanders over zoals kebaya en sarong als je thuis bent.
    Je gaat niet de hele dag met jas tutup of die europes hoepelrok(?) rondlopen.
    Warem weer toh froeher , de airco is nog niet uitgevonden.
    VerInlandschen ?. No way.

    De formule is waar werkt je(de pangkat) , en waar woont je .
    Hoe verder van de Koningsplein(Weltevreden-Batavia woont ) hoe lager je in de maatschappelijk ladder zit.
    Matraman, Kramat was toen nog half rimboe , je woont als het ware bijna in de natuur , met Inlandse buren .
    Soortgelijke situatie zal je ook in Semarang, Surabaia etc plaatsvinden.

    • Boeroeng zegt:

      Vroeger bedoelde men zeker wel ‘verinlandsen’ . Dat woordje ‘ Indisch’ in verindischen verwees naar Indië . Het was niet afgeleid van de term Indische Nederlander.
      Nu ken ik geen oude indo’s die met een hete aardappel spraken of een theepink etaleerden.

  10. van den Broek zegt:

    Couperus werd in 1863 geboren in Nederland en ging op 10-jarige leeftijd naar Indie toe.
    In 1883 vertrok hij weer naar Nederland . Het lijkt me sterk dat hij, stammend uit een Patriciërsgeslacht met vooraanstaande personen in indie, toch wel de elite, op 20-jarige leeftijd, toch geen kinderachtige leeftijd, nog eens ging Vernederlandsen. We dienen de persoon van Couperus en de personen uit het boek den Stillen Kracht wel te scheiden.

    Onder Blut en Boden wordt verstaan en ik gebruik een Duitse tekst om alle misverstanden uit de weg te gaan: “gesunder Staat” nur auf der Einheit von “eigenem Volk”, also “Blut” (d. h. einer einheitlichen Rasse), und “eigenem Boden” beruhen kann; als begrifflicher Zusammenhang erstmals eingeführt von Spengler (“Der Untergang des Abendlandes”), besonders aber durch das Buch “Neuadel aus Blut und Boden” (1930) des späteren Leiters des Rasse- und Siedlungshauptamts (RuSHA) der SS Darré popularisiert und kultisch zu “ewigen Werten” verklärt.
    Da das Bauerntum als “Blutsquell” des deutschen Volks galt, beeinflusste die Blut-und-Boden-Theorie besonders die Agrarpolitik.
    Ik snap niet wat dat met Couperus te maken heeft, heeft hij iets met de landbouw te maken???

    Couperus kan op basis van de woorden van Boeroeng beschouwt worden als een Nationaal-Socialist avant la lettre.

    • Boeroeng zegt:

      Couperus is driemaal in Indië geweest: de eerste keer van zijn negende tot zijn vijftiende jaar dus
      http://www.dbnl.org/tekst/nieu018oost02_01/nieu018oost02_01_0036.php
      Dus verhollandst als klein kind en toen verder verhollandst als 15-jarige

      Het begrip ‘blut und boden’ ontwikkelde zich veel verder dan landbouw en eten van de geboortegrond. Het verwerd tot de mythe van een mysterieuze band tussen grond en volk.
      Couperus hing die mythe aan van dat de grond Indië zelf vijandig was aan vreemd volk. En dat Oudijck een natuurlijke afkeer had van dit inlands vreemd volk.
      Dat was de dubbele betekenis van’ Stlle Kracht’ . Niet alleen dat goena-goena-gedoe. Maar ook het hele land + volk zelf had een stille kracht.

      Het is natuurlijk weer overdreven om Couperus met deze teksten op te hangen als een soort nazi.
      Maar goed….. Oudijck verloor zijn strijd tegen het verindischen . Dat was onvermijdelijk… dat was de stille kracht van het land. ( het plot, zoals Couperus het opzette)

  11. van den Broek zegt:

    Ik denk toch dat er verschil is tussen Verinlandsen en Verindischen. In de vooroorlogse tijd sprak men over het onderwijs Verinlandsen en dat betekent toch wel iets anders dan het onderwijs Verindischen. Verindischen heeft toch die negatieve connotatie of er zijn in de geschiedenis ook positieve voorbeelden van?

    • P.Lemon zegt:

      @vdBroek ” zijn in de geschiedenis ook positieve voorbeelden van?”

      Bij de eerder genoemde Oeroeg schrijfster Haase zeker… 🙂
      Als Europese/totok erkende ze dat de indië jaren haar ongeschikt maakten voor een echt Hollands leven. Ze heeft haar geestelijke grenzen verruimd/verlegd en dus de bekende ‘hollandse bekrompenheid’ achter zich gelaten.

      “In de roman Atlasvlinder laat Aya Zikken een Indische dame tot een op Sumatra wonend Nederlands meisje zeggen: `Jouw bloed is ongemengd, maar je geest is gemengd’. In Het dieptelood van de herinnering beaamt Haasse dit `geestelijk gemengd zijn’ van in Indië geborenen. `Met Indië, Java, kon ik per definitie nooit echt één worden (…).’

      Een overeenkomst tussen Hella Haasse zoals ze figureert in haar autobiografische essays en de fictieve Hilde Versteegh is dat beiden zijn opgevoed door Europese ouders die proberen hun kinderen niet te laten verindischen. Bij beiden mislukt dat. Haasse schrijft dat haar vader niet heeft kunnen voorzien hoezeer het wezen van zijn kinderen beïnvloed is door de in Indië doorgebrachte jeugdjaren. `Al zijn voorzorgsmaatregelen ten spijt, waren wij ongeschikt geworden voor een echt Hollands leven.’ Ook Hilde lijkt ongeschikt voor een bestaan in Nederland, maar Nobel problematiseert dat gegeven niet. Ambivalentie blijft Hilde vreemd, met Europa heeft ze ondanks achtergrond, opvoeding en schoolopleiding geen enkele affiniteit. Zij weigert na haar eindexamen naar Nederland te gaan om er te studeren. In plaats daarvan sluit zij zich aan bij het nationalistische verzet. Op haar zeventiende duikt er bij zwembad Tjikini in Batavia, waar Hilde (net als de jeugdige Hella Haasse) elke middag vertoeft, uit het niets een islamitische vrijheidstrijder op. Deze zoon van de Sumbawaanse sultan biedt haar een prominente plaats aan in zijn gewapende verzetsgroep en doet haar bovendien een huwelijksaanzoek.

      http://nrcboeken.vorige.nrc.nl/recensie/ongeschikt-voor-een-hollands-leven

  12. Boeroeng zegt:

    Pamela Pattynama schreef in haar boek : baai de binnenbaai

    verindischen_pattynama

  13. Boeroeng zegt:

    Hella Haasse schreef in”het dieptelood van de herinnering”

    verindischen_haasse1

    en ook dit

    verindischen_haasse2

    Dit is een ander motief om verindischen te vrezen

  14. van den Broek zegt:

    @dhr P. Lemon
    Het citaat uit De Atlasvlinder is toch wat anders en ik herhaal het volledige citaat, dan wordt de betekenis ook Anders negatief …: : Jouw bloed is ongemengd maar jouw geest is gemengd. Je hoort niet daarginds waar je heen gaat en niet hier waar je vandaan komt […] Hij is niet van jouw soort, weet je […] Wij zijn anders. Bemoei je niet te veel met ons, dat is niet goed.

    • P.Lemon zegt:

      @vdBroek “wordt de betekenis ook Anders negatief ”
      In het voorbeeld kun je het zo opvatten…maar in mijn ‘totokse’ kennissenkring vinden de ‘geraakten’ die de kinderjaren in de indonesische omgeving doorbrachten de verindisch-ing een verrijking van hun leven. Soms kan dit in hun sociale leven met de ‘gewone’ blanda’s wederzijds tot kleine ergernissen leiden. Als je daardoor buitengesloten voelt of als buitenbeentje wordt bekeken moet je wel psychisch sterk staan om je hier niets van aan te trekken.

      • Surya Atmadja zegt:

        P.Lemon zegt:
        20 maart 2015 om 19:19
        Als je daardoor buitengesloten voelt of als buitenbeentje wordt bekeken moet je wel psychisch sterk staan om je hier niets van aan te trekken.
        =======================================================
        En als het psychisch niet sterk is ?
        Medaille heeft altijd 2 kanten.
        Wat dan ?

        • PLemon zegt:

          @Pak S.A. Zoals met zovele vergelijkbare ervaringen gaat dat zich wreken. Je wordt onhandelbaar en onsympathiek zodat je nu dubbel wordt buitengesloten. Zo’n beetje het eilandje waar de nieuwe Nederlanders zich op bevinden, door hun andere opvattingen over het leven ( zacht uitgedrukt). De echt zwakkeren draaien de anderen dan zelf de rug toe of sluiten zich af en leven geïsoleerd verder. 😥 Kasian

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.