VerreWondering: De Geleerde Gids

Een bezoek aan Indonesië kan natuurlijk niet zonder een bezoek aan Bogor, in het bijzonder de Kebun Raya Bogor, de botanische tuin. De meeste lezers van dit verhaal weten waarschijnlijk wel dat Bogor het vroegere Buitenzorg is, de residentie van de Nederlandse Gouverneurs Generaal. Tegenwoordig is het een presidentieel paleis van de Republik Indonesia. De lovende verhalen van collega’s die Bogor bezocht hadden waren een extra aansporing voor ons team om de botanische tuin bezoeken. Vanuit Jakarta is het nog geen uur rijden en dat maakte het heel geschikt voor een dagtrip.
Op de parkeerplaats maar ook gedurende de wandeling in de tuin werden we meerdere keren aangeklampt door jonge Indonesiërs, studenten vooral, die zomaar met mijn Hollandse collega’s op de foto wilden. Een grappige constatering: onderweg naar een bezienswaardigheid werden mijn collega’s zelf bezienswaardig. Ze voelden zich Bekende Nederlanders zonder bekend te zijn. Ik werd helaas – of gelukkig, het is maar hoe je het bekijkt – niet gevraagd voor een fotoshoot.
Blijkbaar zag ik er te alledaags, te Indonesisch uit! Echt onbekend Nederlander.
Een collega met grote snor en een beetje fors postuur werd door een van de studenten begroet met “you look like Paulus the Boskabouter”. De student bedoelde het vriendelijk grappig maar mijn collega kon er niet om lachen. Wij wel. De bekendheid van de creatie van Jean Dulieu reikte ver!

Maar nu over op de geleerde gids.
Bij de ingang van het park werden de bezoekers zoals overal elders opgewacht door allerlei lieden die hun koopwaar aan de toerist probeerden te brengen en er waren er ook vele die zich aandienden als gids. Vriendelijk wuifden we ze weg, we wilden gewoon met elkaar door de tuin slenteren. Helaas was er één mannetje dat niet weg te krijgen was. Hij bleef zonder uitnodiging gewoon met ons meelopen toen we het park betraden. Bij de eerste de beste fraaie plant die we zagen gaf hij ongevraagd de Latijnse naam, de Indonesische naam en ook nog de Nederlandse naam! Daar keken we van op. Zou hij die namen gewoon uit het hoofd hebben geleerd? We vroegen hem in het Engels naar het hoe en waarom. Hij glimlachte want nu was zijn klusje als gids zo goed als zeker wist hij uit ervaring en antwoordde tot onze verrassing in keurig Nederlands dat hij universitair bioloog was, inmiddels gepensioneerd en nu wat bijverdienend als gids. We mochten zelf weten hoeveel we hem na afloop wilden betalen. Een slimme zet, de bioloog had blijkbaar ook enkele lessen verkooppsychologie gevolgd.

vruchtmetpartjesVrucht met partjes als een mandarijn, Bogor 1997

U begrijpt wel dat wij hem graag als gids namen. Met gevoel voor humor vertelde hij honderduit over de planten, de vruchten, de bomen en de dieren. Wat de dieren betreft maakten de vliegende honden, de Kalongs, grote indruk op mij. Zowel door hun omvang als door het enorme aantal dat als grote druiventrossen hoog in de bomen hing. Inspirators voor Batman.
Het werd een aangename én een leerzame middag in de botanische tuin van Bogor.
Onze hooggeschoolde gids was zeer content met de royale bijdragen die hij van elk van ons ontving en keek alweer uit naar de volgende groep bezoekers die hij zou verbazen met zijn kennis van Tuin, Taal en Toeristen.

auteur: F.G. Geuther   © 2015

Dit bericht werd geplaatst in Gast Pikirans. Bookmark de permalink .

34 reacties op VerreWondering: De Geleerde Gids

  1. Pierre de la Croix zegt:

    Mijn complimenten voor dit verhaal! Uw eerdere verhalen waren ook het lezen waard, maar dit trof mij bijzonder.

    Pak Pierre

  2. Anoniem zegt:

    @Boeroeng: Graag zou ik willen weten hoe de vrucht met partjes als een mandarijn heette.

    • Boeroeng zegt:

      Ai.. dat kan ik niet zeggen. Misschien weet een lezer meer ?

      • Pierre de la Croix zegt:

        Mangistan?

        Pak Pierre

        • Arthur Olive zegt:

          Pak Pierre en Surya, hoe lang geleden is het sinds jullie Mangistan en jeruk Bali hebben gezien?
          Mangistan is paars als hij rijp is en heeft wit vruchtvlees en met een jeruk Bali kan je voetballen, zo groot is die.
          Ik heb deze vrucht met partjes echter nooit gezien.
          Het lijkt wel op Pala Manis (Notemuskaat), die wordt soms zo gesneden, maar deze vrucht komt zo in zijn natuurlijke form en heeft een dikke schil.

        • Mas Rob zegt:

          Ik ken de vrucht niet, evenals mijn Javaanse betere helft.

          Ik ben nu wel nieuwsgierig. Als het van een boom is in de Kebun Raya zou het natuurlijk ook kunnen dat de vruchtensoort niet inheems is in Indonesië.

        • Pierre de la Croix zegt:

          Pak Arthur,

          Tja … hoe lang is het geleden? Ik ging weg van Java in 1952. Daarna heb ik ergens in mijn leven misschien nog wel eens mangistan gegeten. Op een Pasar Malem of zo. In ieder geval vond ik de mangistan een hemelse vrucht, die op Java naar mijn mening ongeveer tegelijk met de ramboetan rijpte (we hadden toch “de manggatijd”, “de djamboetijd”, etc., we aten met het seizoen mee). Of ik dan nog weet hoe een mangistan eruit ziet van binnen?

          De vraag van mevrouw of meneer Anoniem (schijnt een hele grote familie te zijn) was: “Graag zou ik willen weten hoe de vrucht met partjes als een mandarijn heette”.

          Nou … die “partjes als van een mandarijn” deden mij meteen aan de mangistan denken. Het is mij niet gelukt om een foto van (het binnenste van) de vrucht naar dit kader over te brengen, maar google op “mangistan vrucht” en je krijgt heel wat relevante info, mét foto’s. Dan zie je dat aan de mangistan ook geneeskracht tegen allerlei kwalen wordt toegeschreven. Leuke bijvangst op je oude dag.

          V.w.b. de gelijkenis met de partjes indeling van de mandarijn: Oordeel zelf maar.

          Pak Pierre

    • Surya Atmadja zegt:

      Zou het die jeruk Bali kunnen zijn ? (Citrus grandis of Pomelo)
      Mijn tante had zo’n jeruk bali boom op haar erf.

  3. Jan A. Somers zegt:

    In 1997 hadden we ook een gids die goed Nederlands sprak en vroeger in die tuin had gewerkt. Ik kan zijn foto (uit ‘Afbeeldingen’) niet naar hier overzetten.

  4. Boeroeng zegt:

    Als 5 man elk 3 gulden geven in 1998, dan was een loon van 15 gulden bovenmodaal in Indonesië. De gids wist wel dat westerlingen goed kunnen tippen .
    Hij wist ook dat Nederlanders het prachtig vinden dat hij nog goed Nederlands sprak.

    • Surya Atmadja zegt:

      Boeroeng zegt:
      16 februari 2015 om 11:19
      Als 5 man elk 3 gulden geven in 1998, dan was een loon van 15 gulden bovenmodaal in Indonesië. De gids wist wel dat westerlingen goed kunnen tippen .
      Hij wist ook dat Nederlanders het prachtig vinden dat hij nog goed Nederlands sprak.
      ===================================================
      Ik wil bij dese reclame maken.
      Ik ken een Indonesier die redelijk Maleis( al dan niet pasar Maleis),Bhs Indonesia , een beetje bhs ABN Belanda( Algemene brabbel Nederlands) , Sundanees, Betawinees etc kent .
      Hij kan jullie gidsen tegen vriendschappelijke vergoeding ( harga bersahabat) , weet waar de goede restaurants zitten, en indien nodig naar de PKL ( staatventers mits men goed ingeent is) , bekend met de Jalan Jaksa ( bekpekker striet in Jakarta) , alleen voor “speciale” wensen (dunia gemerlap en of /gembira= glitter/nachtleven ) is hij niet zo thuis.Hij is een vrome moslim.
      Maar kan altijd gedelegeerd worden , de klant is koning en zeker Hollandse of Indische sobats.

      Hij is ook al met pensioen , dus kan een paar extra gulden of eurie wel gebruiken, uiteraard zonder BTW.

  5. Surya Atmadja zegt:

    Ik werd helaas – of gelukkig, het is maar hoe je het bekijkt – niet gevraagd voor een fotoshoot.
    Blijkbaar zag ik er te alledaags, te Indonesisch uit! Echt onbekend Nederlander.
    =================================================================
    Gebeurt altijd bij mij.
    Mijn Ollandse meprau ( blond-toen) en mijn kleine zoon moet altijd met mijn landgenoten op de poto. Aduh anaknya lucu dan bule ( schattige zoon en bule ), nu lijkt hij op een Indische jongen). En maar cubit cubit in zijn wangen.

    Ikke niet ,wie wil mij cubit cubit (knijpen knijpen) bij mij ?
    Terwijl ik ook een orang turis ben uit Mokkum.(import).

    • eppeson marawasin zegt:

      Lihat ini … Hollandse koopmansgeest !!!

      e.m.

      • Surya Atmadja zegt:

        eppeson marawasin zegt:
        16 februari 2015 om 13:31
        Lihat ini … Hollandse koopmansgeest !!!
        ================================================
        Wie met pek omgaat ( Nederlandse gezegde) ………..
        Mss weet iemand een soortgelijke gezegde in het Fransosis ?
        Of in bhs Duitsland ?

      • eppeson marawasin zegt:

        Aduh seh! Salah dese. Musti bij die gids natirlek … maaf

        e.m.

        • Huib zegt:

          Tres bon mon cher Pierre.

          Aber Pech angereift ? Is peer in het Duits ook niet gewoon Peer? und Pech wird angegriffen? Etwa oder wer Pech angreift usw…? Alhoewel angreifen was ook een slechte Duitse gewoonte zoals een ieder weet..

          Wer seinen ( wertvollen) Hinten brennt, muss (bestimmt) auf der Blasen sitzen .
          Auch ein Schönes glaub ich.. Oder etwa nicht Fater Eppesom?

          Pak Surya wordt wel op zijn wenken bedient.
          Huib

        • Pierre de la Croix zegt:

          Ach ja Pak Huib, als vorm van Wiedergutmachung voor ons schandelijk gedrag in NOI geniet Pak Surya al jarenlang, naar ik graag aanneem tot zijn volle tevredenheid, gastvrijheid in ons landje, in onze hoofdstad nog wel. Maar ik gun hem graag nog een toegiftje. Van daar ….

          V.w.b. je vraag over het Duitse equivalent voor het van oorsprong Bijbelse gezegde, heb ik als man van pen en papier nog een ander Boekoe Pinter geraadpleegd, het tweedelige werk van Dr. F.A. Stoet, “Nederlandsche (let op de “sch”) Spreekwoorden Uitdrukkingen en Gezegden”. Daarin vind ik voor het Duits iets veel mooiers, die ons uit Indië, het land van de koetoe en de tjaplak ook wel zal aanspreken:

          “Wer mit Hunden zu Bett geht, steht mit flöhen auf”

          Voor jou nog een toegiftje in het Prantjies:

          “On ne saurait manier du beurre qu’on ne s’engraisse les doigts”.

          Pak Pierre

          PS: “Peer” is in het Duits m.i. “Birne”, zowel die van de boom als eertijds die van meneer Philips, de lampoe listrik.

          PP

  6. P.Lemon zegt:

    Leuke story over het voormalige ‘s-lands Plantentuin in Buitenzorg. Woonde aan de overkant achter het Rijks Herbarium en moest alleen de Grote Postweg oversteken om er binnen te komen.
    In 2007 nog heel kort teruggeweest en in vergelijking met toen is de ‘stilte en rust’ als je er doorheen wandelde of fietste aan het massa-toerisme opgeofferd. Maar relatief rustig als je weer de razende drukte buiten de tuin induikt.

    • Mas Rob zegt:

      Er is nog een plantentuin op Java.. alleen veel minder bekend dan die in Bogor: die in Cibodas. In het weekend is het er druk met dagjesmensen maar op een doordeweekse dag bijna uitgestorven. Aanrader.

      • P.Lemon zegt:

        Naast de ‘ellende’ de kolonialen toegedicht werd er met de ‘proeftuinen’ toch nuttig werk vh mensdom verricht 🙂

        …zoo wil ik ook bij de herdenking van de stichting van ’s Lands Plantentuin in Mei 1817 in dit tijdschrift eenige woorden en afbeeldingen wijden aan den Berqtuin van Tjibodas als telg van de groote Buitenzorgsche inrichting. En dit te meer, omdat de belangstellenden en in het bijzonder de plantkundigen in het moederland op dezen gedenkdag aan ’s Lands Plantentuin een geschenk zullen aanbieden, waardoor het mogelijk zal zijn te Tjibodas, op die vermaarde plek bij het oerwoud van den Gedeh, een nieuw laboratorium te stichten. Wat de plantkundigen bewogen heeft om juist Tjibodas’ verbetering als huldeblijk uit te kiezen, dat is voor een deel de bekoring, die er uitgaat van deze zeldzaam-boeiende en heerlijk-aangrijpende natuur, die na tientallen jaren nog spreekt in het gemoed der Europeesche onderzoekers.

        Het ontstaan van dezen bergtuin van Tjibodas hangt ten nauwste samen met het begin van de Kinacultuur op Java, die een eigenaardige bladzijde vormt uit de geschiedenis van de Oost-Indische culturen. Te Parijs had men van zaad uit Bolivia kinaplanten opgekweekt. Ook de Leidsche Hortus had door ruiling een exemplaar gekregen. Men zond dit in 1852 naar Buitenzorg. Teysmann nam er bijtijds een paar stekken van, terwijl de plant kort na de aankomst al afstierf. Eén van die stekken gelukte te Buitenzorg en het boompje werd nu overgeplant naar een nieuw terrein boven Tjipanas dicht bij de beek Tjibodas. In 1855 had Teysmann reeds 48 kleine exemplaren uit het eerste boompje gekweekt, maar reeds te voren waren hem zaden gezonden, door Hasskarl in Zuid-Amerika verzameld. Deze zaaide Teysmann uit opeen terrein ruim 100 M. hooger dan de eerstgekozen plek, en dat werd het begin van den tuin van Tjibodas. Ook zaaide hij nog te Tjibeureum en Kandang Badak. Niets daarvan gelukte. Uit de rest van het zaad kweekte hij toen te Buitenzorg een groot aantal plantjes op, bracht ze over naar Tjibodas, waar de meesten toch weer stierven, maar had er ten slotte in 1855 nog 96 over naast de4Bboven-ver-melde exemplaren. Hasskarl nam nu de kinacultuur verder over en bij zijn benoeming was bepaald, dat die cultuur geheel afgescheiden werd van ’s Lands Plantentuin. Korten tijd behoorde Tjibodas toen niet tot den Plantentuin, maar door Junghuhns toedoen werd de kina-aanplant aldaar gestaakt en in latere jaren langzamerhand naar de Gouvernements-kina-onderneming in het Bandoengsche overgebracht, zoodat Tjibodas vanaf 1866 als bergtuin een succursale van ’s Lands Plantentuin was.

        http://koloniaal.library.leiden.edu/cgi-bin/ubl.exe?a=d&d=CFGBAB19170401-001-1917-0012.2.1&dliv=none&e=-0——-2nl—-10–1———-IN-0&st=1&l=en

        • Jan A. Somers zegt:

          “Naast de ‘ellende’ de kolonialen toegedicht werd er met de ‘proeftuinen’ ” Denk ook aan de vele landbouwproefstations. Niet zo bekend als de plantentuin, maar met nog veel meer resultaten voor bijna alle landbouwteelten.

        • Pierre de la Croix zegt:

          Tja …. ik weet al wie er dadelijk gaat schrijven dat het toch allemaal voor eigen gewin was, niet voor de onderdrukte inlandse, sorry inheemse, bevolking.

          Pak Pierre

  7. Boeroeng zegt:

    Ferry Geuther laat weten:
    “…..Hierbij een foto van de echte gids uit mijn verhaal.
    Hij heet Omar S. Leuk dat dit onderwerp zoveel reacties oplevert.
    ….”

  8. Surya Atmadja zegt:

    Arthur Olive zegt:
    17 februari 2015 om 07:20
    Pak Pierre en Surya, hoe lang geleden is het sinds jullie Mangistan en jeruk Bali hebben gezien?
    ————————————————————————————————————————-
    Ik denk dat ik 2 maanden geleden de manggis en pomelo( volgens wikipedia ) heb gezien , in diverse supermarkten in Jakarta, zoals de Hero , Lottemarkt, Carrefour. etc .
    Omdat we in Jkt bivakkeren ( orang turis spelen) moeten we inkopen doen om een beetje masak masak in onze appartement .

    De grote jeruk Bali kan je makkelijk voetballen , werd door Ministerie van Landbouw ook pomelo genoemd.

    Dus het kan ook zijn dat het een pala vrucht is , voordat het gekleurd(?) werd met groene kleur en met gula besprenkeld
    Dat zie je ook in de moderne supermarkten (Hero,carrefour Indomart etc )

    Froeher ( S.A was toen nog een klein jongetje) werd het verkocht bij de ingang van de plantentuin, en bij de busterminal voor de bussen van Jakarta naar Bogor, Sukabumi of Bandung , Tasikmalaya , naast de pasar. Heb je die venters, pala manis, katjang goreng, gemblong ( hajoh wie nog wat gemblong is) , kopi, teh panas, permen , es lilin etc.

    De deftigen en “beter gesitueerden” gaan even een plas stop doen bij de wereldberoemde Tan Ek Tjoan.
    Die bestaat nog steeds , vorig jaar nog met meprauw S.A effe mampir en eten, nostalgia dese .

  9. Surya Atmadja zegt:

    Over die straatventers , in de jaren 80 zaten we bij de Kaki Lima’s eettentjes , aan de Petjenongan weg ( froeher een wijk van Rijswijk in Djakarta) , met vrienden, en njonja .
    Er kwamen n om de paar minuten de straatventers, met hun obat gosok, kaju putih, permen, aspro(Aspirine Bayer) , en massageapparaat, tegen pegel pegel linu ( stijve nek , armen etc ).
    Uiteraard inclusief demonstratie en dan hoor ik krrrr, krrrr , dacht dat het een trillende kaars was.
    Bleek dat het een vibrading is ( iets dat vibreert).).
    Echt eng dese.

    En ik schijnheilig doen, apa itu (wat is dat) vragen?
    Dus hij moet nog een keertje demonstreren , achter zijn nek, pijnlijke schouders masseren .
    Met de hoop dat de turis, mister/bos iets koopt.
    Heb toch PPO (Pak Pung Oil) gekocht voor mijn stijve spieren zonder die vibrading .EHWAAR.

  10. Surya kan gelijk hebben en het is Pala.
    Het is wel erg dat je als botanicus extra moet verdienen (pensioneren) om een waardig leven te hebben.
    Pomelo is Jeruk Bali op zijn Engels. Staat trouwens in mijn tuin (California) dus niet vreemd voor mij..
    Cap. 17 FEB 2015

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.