16 Responses to Productie film industrieel erfgoed Java van start

1. Jan A. Somers schreef:

   25 juni 2013 om 16:25

   Rondzwervend op de suikerfabriek waar een oom werkte moest je natuurlijk overal van af blijven. Gewezen werd dan op de harde stukjes die in de melasse ronddreven, vermalen vingers van stoute jongetjes.
   In de grote depressie werden bij ons op de broederschool collectes gehouden waarvoor we wat mee moesten nemen. Mijn moeder gaf me dan wat geld mee. Voor kinderen van de suikerfabriek kwam een auto zakken suiker brengen.

   Beantwoorden
2. Surya Atmadja schreef:

   25 juni 2013 om 13:19

   De machtshebber van Indie, De Gordel van Smaragd.
   http://www.dbnl.org/tekst/_bij005197101_01/_bij005197101_01_0006.php

   Beantwoorden
3. eppeson marawasin schreef:

   25 juni 2013 om 00:48

   Uit de werken van de Indonesische schrijver Pramoedya Ananta Toer, diens tetralogie was een eye opener, vernam ik pas van de (opper)macht van de suikerfabricage, de onaantastbare positie van de administrateur; een status gelijk een godheid. Ook het verkrijgen van land van de arme boeren in de directe omgeving had niets met ethische politiek van doen. Het begrip ‘maatschappelijk ondernemen’ is geloof ik dan ook van na 29 december 1949.

   e.m.

   Beantwoorden
   • Jan A. Somers schreef:

     25 juni 2013 om 16:47

     In die tijd moest je in Nederland een pet op hebben om die af te kunnen nemen als je de directeur tegen kwam.

     Beantwoorden
     • Jan A. Somers schreef:

       25 juni 2013 om 16:53

       In de officiersmess moest je opstaan als de grote baas binnenkwam. Wel met onderscheid: Voor de garnizoenscommandant: “Heren, de generaal!” Voor een losse hoge ome: “Heren, een generaal!”. Voor de commandant 4 div.: “Heren, het generaal!”
     • eppeson marawasin schreef:

       25 juni 2013 om 17:47

       Kostelijk! You made my day! Yes Sir!!! 🙂

       e.m.
4. J. Pieroelie schreef:

   9 maart 2012 om 17:05

   Leuk dat verhaal van Ed Brodie (Franko) en interessant de komende documentaire.
   Ik heb wel ‘ns iets van de suikerondernemingen gehoord van de vaders bij mijn vrienden, dat ze er hebben gewerkt maar heb nooit daarvan iets persoonlijks in familiekring meegekregen. Mijn vader en opa’s waren werkzaam in andere bedrijfstakken, ik weet daar zeer weinig van.
   Daarom een vraag omdat ik lees: Tijdens de “Maaltijden” werd de suikerriet binnengehaald door tijdelijke arbeidskrachten en waren er warungs voor het ontbijt en avondeten. Maar na de maaltijden werd het weer rustig op de onderneming. Elk jaar draait een fabriek 3 – 4 maanden.
   Wat zijn toch die maaltijden? Is dat een lange periode waarin de riet vermalen wordt of zijn dat lange pauzes waarbij gefeest gedanst werd?
   Graag zou ik meer van die maaltijden weten, en of dit 3 – 4 maanden pauzeren was of juist fabrieksbedrijfigheid. Als de tukangs bezig waren met inladen was de fabriek immers ook nog draaiende de riet te vermalen?
   Ik las ‘ns in een leesboekje voor de christelijke school iets over een “Maaltijd” in de maand mei op een suikerfabriek en dacht toen dat het ging om feestelijkheden slametans openluchtbioscoop met draagbare eetstalletjes en kraampjes enz. En optochten van versierde grobaks en verklede werklieden alles begeleid door de eentonige Indonesische muziek. Hier zal wel de gamelan bedoeld worden. Dat het een volksfeest was waarbij een doorsnee Hollander getroffen zou worden door de kalmte en de orde waarmme alles verliep. Van hossen schreeuwen dronkemansgejoel en vechtpartijen merkte je neks.
   Goed, en waarlijk scheen de Hollander (toen?) nog wel wat van de Javaan te kunnen leren in dit opzicht. Arts dr. Tjipto was zo verontwaardigd over de ruwe uitspattingen van de volkspret toen hij de 100 jarige onafhankelijkheidsfeesten in 1913 (1813 einde Franse overheersing) bijwoonde, dat hij schreef “De Hollanders bewaren zo zeer hun fatsoen dat je er niets van merkt dat ze het hebben”
   Ik vind dus de term ‘Maaltijd” in dit verband suikeronderneming zo vreemd. Onder Roo’s oude effecten lees ik bij de beknopte geschiedenis: de maaltijd = de campagne. Word ik ook niet wijs van.
   Jeffrey Pieroelie.

   Beantwoorden
   • Anoniem schreef:

     24 juni 2013 om 23:35

     Mijn vader Willem M. Brandt werkte in de “suiker” van 1919-1926.
     Hij vertelde dat een suikercampagne 7 maanden duurde. Als de technische staf goed was dan draaide de fabriek continu. In vol bedrijf konden versleten onderdelen tussen twee slagen door zelfs worden vervangen. Teamwork! De start van een nieuwe fabriek en elke mijlpaal moest door een ceremonie, met alles erop en eraan, inclusief eten en muziek, worden ingeleid. Een poging om de (boze) geesten gunstig te stemmen. Want die waren er altijd en overal. Mijn vader heeft veel tijd besteed aan het duidelijk maken dat het geknal van de daken niets met geesten te maken had, maar alles met het uitzetten overdag en krimpen ’s nachts van de zinken dakplaten. Zijn technische kennis gebruikte hij ook om m.b.v. een bijproduct, ozon, drinkwater te zuiveren. Resultaat: een grote gezondheidswinst. Ook het ijs dat hij maakte was welkom voor koeling en als lekkernij.
     Zo zijn er vele verhalen.
     Jacoba Brandt.

     Beantwoorden
   • Anoniem schreef:

     24 juni 2013 om 23:42

     De “maaltijd” is de periode van malen ofwel de tijd dat het riet vermalen wordt om de suiker te kunnen winnen.
     Een synoniem is campagnetijd. De tijd dat het riet geoogst werd en vervoerd naar de suikerfabriek.
     Hartelijke groet, Jacoba Brandt.

     Beantwoorden
5. Ed Vos schreef:

   9 maart 2012 om 14:33

   Lang hoef ik niet te zoeken, want op die aandeeltjes na, was dit de tekst op die ed.vos.demon.nl site. Eindelijk erkenning!

   http://members.home.nl/roo.effecten/phaiton.html

   Beantwoorden
6. Ed Vos schreef:

   9 maart 2012 om 10:54

   Ja Pak Boeroeng, misschien ben ik wel kleurenblind 😉

   Beantwoorden
7. Boeroeng schreef:

   9 maart 2012 om 10:53

   Ed, linkjes wegzetten is prima en nuttig.
   Diskussies over indo/indisch en huidskleur is ook prima en nuttig.

   Beantwoorden
8. Ed Vos schreef:

   9 maart 2012 om 08:50

   Even een korte linkvermelding als het mag. Die suikerfabrieken op Java roept bij menigeen toch wel herinneringen op, zolas op onderstaand artikel. Kijk, daar heb je nog iets aan dan, sorry, die discussies over wat is indo/indisch en hun huidskleur.

   http://www.stichtingadinda.nl/content/het-suikerfabriekleven-toen-en-daarna

   Beantwoorden
9. Ed Vos schreef:

   9 maart 2012 om 08:30

   Op de site 20eeuwennederland.nl in de serie verre verwanten staat een artikel over de suikerindustrie op Java.
   (Op die site staan verder zeer leuke artikelen merkte ik op)
   Daarin werd verwezen naar een oude site van me, ed.vos.demon.nl .
   Helaas die staat dus niet meer op het internet.
   Wat me op het idee bracht om daar een pagina aan te wijden weet ik niet meer, verveling(?), het dateert uit 2005
   Ik zal die pagina’s maar eens weer tevoorschijn halen en ergens op het net plaatsen, met deze aanvulling en andere aanvullingen:
   M. Leidelmeijer, Van suikermolen tot grootbedrijf. Technische vernieuwing in de Java-suikerindustrie
   in de negentiende eeuw (Dissertatie Eindhoven 1997, NEHA-series III XXV; Amsterdam:
   In dit boek (proefstuk) rekent Leidelmeijer af met de geijkte opvatting in de historiografie die luidt
   dat de suikerindustrie op Java aanvankelijk te lijden had onder een technologische achterstand
   die echter snel werd ingehaald door de inspanningen na de suikercrisis van 1884.
   VolgensLeidelmeijer was er geen sprake van een radicale verandering na 1884 maar eerder van een
   geleidelijke technische vooruitgang die begon met de overschakeling op Westerse productiemethoden,
   in plaats van de traditionele Chinese methoden, in de vroege negentiende eeuw.

   Met deze traditionele Chinese methoden wordt bedoeld het gebruik van suikermolens.

   Beantwoorden
10. Ed Vos schreef:

    8 maart 2012 om 19:05

    Bij nader bestudering is dat niet het stationnetje van toentang, maar dit doet niets af aan mijn verhaaltje en zeker niet omdat mijn grootvader ooit in de suiker zat op Oost-Java voordat hij overschakeld op de productie van melk (slim, slim .slim, en nog steeds slim). Hij was boekhouder (kan ook klerk) zijn. Maar ook dat weet ik niet zeker 😉

    Beantwoorden
11. Ed Vos schreef:

    8 maart 2012 om 19:00

    Ik zag op dat filmje n.b. een foto van het stationnetje te Toentang (bij salatiga), waar vlak bij een proeftuin gevestigd was.

    De Java-suikerindustrie was lange tijd de trots en glorie van Nederlands-Indië geweest. Na Cuba was Java de grootste suikerleverancier. Zij stond op hoog (wetenschappelijk) peil door de arbeid van de suikerproefstations, die hadden gezorgd voor riet met hoog suikergehalte en bestand tegen verschillende ziekten.

    Het is niet zeker, wanneer de suikercultuur op Java werd ingevoerd, maar wel is bekend, dat de VOC al vrij spoedig na haar optreden haar had aangemoedigd en geëxploiteerd. In die dagen bestonden er voor de verbouw van het riet twee systemen: óf de bevolking stond haar rijstvelden af, terwijl de arbeid grotendeels door betaalde koelies werd verricht, óf de gehele desa werd gehuurd en de bewoners verrichtten al dan niet de nodige arbeid voor planten en malen.

    De suikercultuur stond eigenlijk op een laag pitje vanwege slechte omstanddigheden in de fabrikjes, deze waren slecht ge-outilleerd..

    De grote vooruitgang kwam pas na twee gebeurtenissen die de Java-suikerriet- industrie ernstig hadden bedreigd: te weten de suikercrisis van 1883 en volgende jaren en de seréh-ziekte daarna.

    Het gevolg was dat veel suikerfabrieken werden overgenomen door geldschieters, grote cultuurbanken en andere kapitaalkrachtige lichamen. Deze staken veel kapitaal in een noodlijdend bedrijf en slaagden erin dat zodanig te verbeteren.

    Over de suikerietcultuur zijn veel boeken verschenen.
    ik kijk nu uit naar de film.

    Beantwoorden