Omkijken naar Indië

Door Ing.R.L.Mertens. (geplaatst door kleinzoon Stéphan)

Slavernij en koloniale overheersing zijn misdaden tegen de menselijkheid .
Uit vooral West Afrika werden mensen gevangen genomen en als koopwaar oa. naar Amerika verscheept en verkocht. Veel winst hiermede werd gemaakt door de West Indische compagnie. Ook in Indië was tot 1860 slavernij. Met vooral de Verenigde Oost Indische Compagnie.(VOC) werd het voor Nederland een gouden eeuw! Door , de beproefde wijze van steekpenningen/corruptie en het verdeel en heers systeem of onderwerping van opstandigen( de Java oorlog,Atjeh,Bali) kwam de gehele archipel onder koloniaal Nederlands bestuur.

Een ander woord voor kolonie is; bezet gebied. Het begon met handelsposten, maar dan wel met forten voorzien van kannonen/musketten, waartegen de inheemsen met hun steekwapens/pijl en boog geen verweer hadden.
Indië heette dan ook (tot 1942=Japanse inval) een onderdeel van Nederlands Overzeese Gebiedsdelen. De Inlanders hadden totaal geen invloed op het bestuur. Hen rest alleen te doen en te laten wat Nederland voor hen had voorbestemd. Al vanaf de VOC tijd ontstonden, door Europese vrouwen tekort, verbintenissen/huwelijken/samen leven tussen Europeanen en Inlanders. Uit deze verbintenissen werden kinderen geboren , die mestiezen/Indo’s werden genoemd Pas in de 20e eeuw werd enig onderwijs aan Indo’s en de inlander (minimaal!) besteed. Een Indonesiër verwoordde het als volgt;
Wij werden beschouwd als een trouw huisdier. We kregen een prachtig hondenhok met op zijn tijd wat voedsel. Maar bleven gewoon een hond en niets meer.  Een ander jonge geschoolde Indonesiër begreep het maar niet en vroeg aan zijn vader waarom al die Hollanders en Indo’s in prachtige huizen woonden en zij niet

In ons eigen land wonen wij achteraf en zij in de goede buurten. Sommige gelegenheden zoals zwembaden werden voorzien van verbodsborden met het opschrift: Verboden voor honden en inlanders! (let op de volgorde; eerst honden dan inlanders). Citaat uit het boek Van oerwoud tot plantage door L.Szekely; -De loopplank wordt neergelegd; we kunnen aan wal. Ik pak mijn koffers en doe een paar stappen. Maar Van Kuit schreeuwt opeens woedend tegen me. Zet die koffer onmiddellijk neer!Ontstelt gooi ik mijn koffer neer en staar Van Kuit niet begrijpend aan. Wat denk je wel! Jij als Europeaan gaat hier toch niet met bagage sjouwen! Zoiets bestaat hier niet! Denk alsjeblieft om het prestige van ons, Blanken!-

Het toppunt van minachting is te zien op een oude film uit de jaren 30 opgenomen bij een betaaldag op een onderneming, waarbij de toean staande het loon laat vallen op de opengevouwen handen van de hurkende koelie. Niet zelden valt zijn loon op de grond!
Het rechtsysteem in Indië was raciaal van opzet..   Democratie bestond niet.
De wet hanteerde 2 juridische status groepen; Europeanen en Inlanders .Later kwam nog een 3e groep bij; nl. Vreemde Oosterlingen voor Chinezen, Arabieren etc.
Indien je door je Hollandse/Europese voorvader was erkend dwz. je kreeg de naam van je voorvader en je werd wettig erkend als zijn zoon/dochter dan was je Europeaan. Zo niet dan was je een Inlander. Europeaan betekende ; beter maatschappelijke vooruitzichten/rechten.
Als Inlander betekende het laagste nivo rechten/salaris etc. Door hun getinte huidskleur hadden erkende Indo’s, echter ook een lager maatschappelijke positie.
Nederlands Indië  was dus een wereld waar twee soorten mensen bestonden; blanken en bruinen, heersers en dienaars

In de kolonie steeg iedere Europeaan op de sociale ladder en dat gebeurde automatisch zodra hij voet aan wal zette of bij geboorte in Indië.
Nadat de Japanse oorlogsmachine in 1942 over Indië denderde en Batavia werd ingenomen volgde; een mars der schande, waarbij de volledige stadswacht in de brandende zon door de stad naar een opvangkamp werd afgemarcheerd, uitgejoeld en gemolesteerd door duizenden Inlanders. Onthutst en met verbazing zagen de inheemsen de ineenstorting van het eens zo machtige geachte blanke ras. Voor de Nederlanders was het een schok te moeten ervaren, hoe de Inlanders bij deze  mars uiting gaven aan hun vreugde en leedvermaak. Het einde van Nederlands Indi!ë Azië voor de Aziaten ! Voor het eerst in hun leven werden de Indonesiërs betrokken in het reilen en zeilen van hun maatschappij. Echter Japan had het wel voor het zeggen. Soekarna/Hatta cs. laveerde het nationalisme, al ontstaan in 1908 met de oprichting van Boedi Utomo (= Het schone Streven) door de Japanse bezetting periode met eisen van onderwijs en militaire training. Want ook bij hen drong langzamerhand toch door dat Japan tenslotte het van de geallieerden zou verliezen. In aug.1941 werd in het Atlantic Charter door de geallieerden bepaald;  Dat elk volk het recht had de vorm van het bestuur te kiezen waaronder zij willen leven . Alle regeringen werd opgeroepen een dergelijk gelijke boodschap naar hun koloniën te zenden. De enige Indonesische minister pangeran(prins) Ario Soejono ( afgevaardigde van de Indische volkraad in het Nederlandse kabinet te Londen ) pleitte vurig om het woord onafhankelijkheid in deze boodschap op te nemen zoals ook bij India en de Filippijnen is geschied. De door koningin Wilhelmina uitgesproken 7 december 1942 rede, waarin het woord onafhankelijkheid ontbrak was voor Indonesiërs het teken niets meer van Nederland te verwachten. Prins Soejono was zeer teleurgesteld en stierf 3 maanden later, 56 jaar oud, aan een hart aanval. Zijn zoon, student in door Nazi bezet Nederland, Irwan Soejono was in het verzet. Hij werd op 0p 13 januari 1945 op heterdaad door de Duitsers betrapt en op de vlucht neergeschoten. In de Amsterdamse wijk Osdorp is ter ere een straat naar hem vernoemd; de Irwan Soejono straat! Indonesische studenten hadden actief deel genomen aan het verzet tegen nazi Duitsland. Net na de bevrijding werden zij tot ontzet geconfronteerd met het feit dat hun vaderland in oorlog was met Nederland!
Op 15 augustus 1945 volgde de Japanse capitulatie. Onder druk van de pemoeda’s (jongeren) volgde op 17 augustus de proclamatie door Soekarno/Hatta. Achteraf een meesterzet, die de Nederlandse regering in de luren legde want de gehele wereld werd, via de radio, getuige van deze gebeurtenis. Op trams en gebouwen verschenen opschiften en leuzen in de Engelse taal ; Indonesia never again the life and blood of any nation, Independence Now! etc. Men richtte zich niet meer tot Nederland, maar tot de gehele wereld . In september kwam een Engelse brigade en een Knil compagnie met lt. gouverneur generaal Van Mook in Batavia aan. Contact met de republiek werd door de Nederlandse regering verboden. Uit de kampen gekomen Nederlanders en Indo. s keken met minachting naar dit merdeka gedoe. Sommigen trokken er met de betjak op uit om hun voormalig kantoor te bezoeken en de daar aangetroffen Indonesiërs te gelasten (op zun koloniaals) onmiddellijk het pand te verlaten, alsof er in de afgelopen 4 jaar niets was veranderd. Indonesiërs ergerden zich mateloos aan de houding die de Hollanders weer aannamen en deden alsof zij de oorlog hadden gewonnen. Hun leider Soekarno werd voor collaborateur uitgemaakt. Indonesiërs ,vastbesloten hun republiek tot het uiterste te verdedigen, begrepen dat strijd op handen was. De stemming sloeg om en over en weer leidde dat tot gewelddadigheden. Bersiap!= wees paraat , was de kreet. In Soerabaja werd op het voormalige hotel Oranje de Nederlandse vlag gehesen, wat tot een furie heeft geleid tegen de Engelse overmacht. Ook in Semarang braken rellen uit tegen de Japanners, op wiens wapens men had voorzien. Enkele vooraanstaande Nederlanders wo. J.de Kadt (auteur van IndonesischeTragedie),ds.Verkuyl,journalistD.M.G.Koch,dr.W.F.Wertheim, schrijfster Bep Vuyck met sympathie voor de republiek, richtten zich tot Nederland om juist nu de republiek te erkennen en te helpen en daarna als vrienden( zoals Engeland- India en de U.S.A.- Filippijnen) uit elkaar te gaan. Onder druk van de internationale gemeenschap kwam men tot onderhandelen in Linggardjati, waarbij Nederland, net na bevrijding, alle beschikbare gelden aansprak om vooral wapens aan te kopen en meer dan 100.000 militairen naar Indië zond. Tot 2x toe heeft Nederland militair geweld gebruikt om , zoals in de afgelopen 3 eeuwen , het gezag weer te herstellen. Tijdens de tussentijdse strijd/ onderhandelingen werden in no time in heel Indonesië aparte staten door Nederland gevormd (met vooral anti republiek Indonesiërs aan het hoofd.), waarbij alleen het stukje Midden Java voor de republiek werd voorbestemd. Terwijl England met een parade uit India vertrok werd Nederland onder druk van de VN. tenslotte gedwongen tot overdracht, dat op 27 december 1949 geschiede. Onder een gejoel en gefluit van honderd duizenden Indonesiërs werd de Nederlandse vlag in Batavia, nu Djakarta , gestreken.(te zien en te horen in de film van Ch.Breier-Een staat in wording) Dus een overdracht aan de door Nederland ontworpen Verenigde Staten van Indonesië bestaand uit ; West Java, de republiek in Midden Java,Oost Java, Sumatra , Borneo,Oost Indonesi� inclusief : de kleine Soenda eilanden, Celebes en de Molukken en exclusief Nieuw Guinea. Verbonden met Nederland in een Unie met onze koningin als staatshoofd.
Indo�s werden de keuze gesteld ( met een dwingend advies in hun geboorte land te blijven) Republiek of Nederland. Onder leiding van het toenmalige hoofd van het Rijksbureau van Sociale Zaken,P.H.M.Werner werd een rapport opgesteld die 2 hoofdstukken bevatte;
Sociaal gewenste-en Sociaal ongewenste Indo- Europeanen. Tot de 2e categorie behoorde de Oosterse Nederlanders. De commissie was ervan overtuigd dat deze Oosterse Nederlanders het in Nederland niet zouden redden. Dat zou ook gelden voor hun kinderen, zelfs als zouden zij een opleiding hebben gevolgd. Want, zo legde de commissie het uit;
Zij blijven kinderen van een tropisch land met een daaraan inherent verbonden laag arbeidstempo en ander specifieke Oosterse eigenschappen en gedragingen, welke in het kader der verhoudingen in Nederland economisch niet aanwendbaar zullen zijn. Hun eigenschappen en gedragingen zijn daar wel aanwendbaar, terwijl aard van de arbeid en het arbeidstempo daarmee in overeenstemming zijn! Aldus de commissie van regering Drees!
Na 1949 vertok Nederland uit Indonesi� .
Een Indonesisch volk van 80 miljoen zielen , grotendeels analfabeten, met amper 300 intellectuelen!
Bij een recent bezoek aan India trof ik een land aan met nog steeds volop Engelse invloeden; cricket, tea time , Raffles monument staat er nog, iedereen spreekt Engels, Engelse straatnamen, Engelse kranten , Engels is spreektaal in het parlement en India is nog steeds lid van het Gemenebest met de koningin Elisabeth aan het hoofd! Vol trots ontmoette ik Engelse families die met nazaten elk jaar hun vakanties in hun geboorteland India doorbrachten. Engeland had politici met een vooruit ziende (wereld) blik. Bij ons was het , zoals een weekblad het noemde; Dorps politiek versus Wereld politiek!Ministers zoals Gerbrandy,Romme, Drees , Beel etc. waren eerder van het type kruideniers/toko houders dan staatslieden. Doordat de Indische staatsschuld bij de Rondetafel conferentie door Indonesië moest worden overgenomen( inclusief achterstallige Jappenkamp salaris tegoeden van Knil en ambtenaren !!) heeft minister Drees nog getracht, schaamtelo0os, de totale kosten van (opleiding,bewapening, transport en verblijf) politionele acties in Indonesië !! de republiek in rekening te brengen. Indonesië weigerde echter pertinent de kosten van de oorlog te betalen , die tegen hen zelf was gericht. Nog geen
jaar na de overdracht werd Indonesië een republiek en heeft daarna de Unie met Nederland opgezegd. Nw.Guinea werd in 1962, wederom onder druk van de VN. aan Indonesië overgedragen.

Met vallen en opstaan is Indonesië gekomen, waar ze nu zijn.
De nog lange weg naar democratie is ingeslagen!
Met bewondering en respect kijk ik terug naar mijn geboorte land,
Land van mijn voormoeders, veel voorspoed en slamat Hari Merdeka!

Amstelveen 27 december 2009
Ing.R.L.Mertens

Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

35 reacties op Omkijken naar Indië

  1. Boeroeng zegt:

    Of er ooit in Indi ergens 1 of meerdere bordjes hingen met “verboden voor honden en inlanders” beschouwt men steeds meer als een mythe.
    NPS-weblog

  2. Cap van Balgooy zegt:

    Die Mertens moet in het dagelijks leven een slappe wammes zijn geweest. Ik wil er verder niet op ingaan, maar het vergelijken van Engeland en India, en VS en de Filippijnen klinkt als een “kentongan”.
    Cap.

  3. Telor Pedis zegt:

    “Een ander woord voor kolonie is bezet gebied..” zegt Mertens. Nederland was bezet gebied voor de Duitsers maar nooit een kolonie.
    Salim pleitte in zijn boek ’15 jaar ballingschap in Boven Digoel’ voor een geleidelijke overgang naar een republiek omdat hij zag dat de NL naoorlogse politiek duidelijk positief afweek van de Engelse koloniale politiek. Er werd veel gedaan aan onderwijs, gezondheidszorg, etc. die door de Indonesiers zelf nimmer kon worden bereikt. Sukarno heeft de klok op dit punt honderd jaar teruggezet, zegt hij. Neemt natuurlijk niet weg dat in de vroeg-koloniale periode walgelijke dingen zijn gebeurd. Lees Max Havelaar en andere klassiekers er maar op na.
    Ik wil alleen maar zeggen dat geschiedenis geen statische situatie is en we oog moeten hebben voor alle aspecten ervan voordat we er een stempel opzetten.

  4. sigeblek zegt:

    Als ik dat lees kan ik alleen maar beamen , uitgezonderd een paar onduidelijkheden.
    Zoals het aantal “inlandse” intelectuelen , het waren 624 ipv 300. (cijfer van 1940 CBS)
    En qua aantal bijna 2x hoger dan de Nederlanders. Dat geldt ook voor inlanders met Nederlandse voorgezet onderwijs.
    Schone streven is de algemeen bekende naam van Boedie Oetomo (vlg Poerbakawatja :Het edele streven ) , de studentenvereniging van aristocraten , in de meeste gevallen van Javaanse afkomst zoals Regenten en ander kinderen van Inlandse BB-ers .Zoals ene Raden Mas Ario Soerjo Soeparto , die later Mangkoenegoro VII werd , of Raden Soetomo , ik dacht dat hij dezelfde persoon was als de bekende Bung Tomo uit Surabaya.
    Salam dari Negeri Kincir Angin.
    Omsid A.M.I.S Surya Atmadja.

  5. sigeblek zegt:

    Het was waar dat Nederland gedwongen door ethische politiek , veranderde wereldpolitiek en de opkomst( eigenlijk de opstand van de kinderen van de inlandse elite ) gedwongen werd om scholen op te richten.
    Men kan de juiste aantallen opzoeken in de statistieken van de CBS (N.I) .
    De Inlandse Onderwijs met de 2de taal Nederlands opgericht in 1911(?)was alleen toegangkelijk voor de ” gegoede inlanders”.
    Er zijn weinigen die de E.L.S(Europese Lagere School) mogen volgen.
    Als ik me niet vergist waren er 0.7% inlanders die een Nederlandse scholing kunnen volgen , uit een bevolking van bijna 60 of 70 miljoen.
    De Indonesiers zelf moeten hun eigen onderwijs oprichten , zie de scholen van Sarikat Islam , Taman Siswa , Muhamadijah , wilde scholen .
    De Nederlanders hebben een grote fout gemaakt om de inlanders de toegang tot de Nederlandese taal en cultuur te ontzeggen.
    Staat duidelijk beschreven in het boek Weg tot het westen = Djalan ke Barat uitgave KITLV
    Dat i.t.t met de Engelsen , die hun taal openstelt voor de Indiers .
    Dat heeft Dr Aletta Jacobs (eerste vrouwelijke arts in Nederland) geconstateerd tijdens haar bezoe naar India en Nederlands Oost Indie.
    Een andere voorbeeld is de oprichting van H.C.S(Hollands Chinese School) , Nederland ging over tot oprichten van HCS omdat de Chinese regering hun eigen Chinese Scholen hadden opgericht en gefinancieerd.
    Dat werd gezien als bedreiging , historich gezien hadden de Nederlanders vaak last gehad van de Chinese migranten .
    Zo werd de H.I.S(Hollands Inlandse School) opgericht om de invloed van de nationalistische Sarikat Islam tegen te gaan.

  6. Anoniem zegt:

    Of er ooit in Indi ergens 1 of meerdere bordjes hingen met “verboden voor honden en inlanders” beschouwt men steeds meer als een mythe.
    NPS-weblog
    Geplaatst door: Boeroeng | maandag 11 januari 2010 om 22:41
    Dat zou ik ook zeggen als ik een Nederlandse koloniaal was. Toevallig ken ik een indonesische echtpaar in Nederland die mij verteld heeft dat zij in een bioscoop boven het loket het bordje verboden voor honden en inlanders. Toevallig heeft diegene ook ooit een stuk in het boek ‘verboden voor honden en inlanders door H.C. beynon’geschreven. Willen diegene die dat wegpraten als mythe.. diegene als leugenaar betitelen..??
    Die Mertens moet in het dagelijks leven een slappe wammes zijn geweest. Ik wil er verder niet op ingaan, maar het vergelijken van Engeland en India, en VS en de Filippijnen klinkt als een “kentongan”.
    Cap.
    Geplaatst door: Cap van Balgooy | dinsdag 12 januari 2010 om 4:38
    Ik begrijp uw commentaar totaal niet. ten eerste wat is het verband tussen iemand die in het dagelijk leven slappe wammes is geweest met het vergelijken van india, filipijnen etc.. En waarom vind u dat vreemd. Voortaan graag wat duidelijkere commentaar!

  7. Mas rob zegt:

    Een bordje “verboden voor honden en inlanders” heeft alle kenmerken van een koloniale mythe.
    Het is altijd iemand anders die het bordje gezien heeft. Soms hing het bordje bij een sociteit dan weer bij een zwembad. Het opvallende is dat er GEEN contemporaine bronnen zijn die het bestaan ervan bevestigen. Dat is opvallend. Een dergelijke uiting van koloniale arrogantie zou toch breed zijn uitgemolken in de nationalistische pers?
    Foto’s ontbreken. Enige jaren geleden heeft een historicus een vrij aanzienlijk geldbedrag uitgeloofd voor degene die een dergelijke foto kon overleggen. Het geld is tot nu toe niet uitgekeerd.

  8. Boeroeng zegt:

    Misschien heeft er ergens in Indi een of meer bordjes gehangen met ‘verboden voor inlanders en honden’ .
    Maar dagelijkse praktijk op veel plaatsen was het zeker niet.
    Dit schrijft de NPS

    We rijden door naar een gebouw dat een sinistere klank kreeg na 1945. Misschien had het dat voor de Indonesirs al eerder, want het gaat om een plek waar naar verluidt het bordje hing verboden voor inlanders en honden. Historici beschouwen dat als een mythe, maar de Simpangsche Sociteit was wel een plek waar alleen blanken welkom waren.
    —-
    Bron

  9. Telor Pedis zegt:

    “Verboden voor inlanders en honden”…ik heb dit nog nooit gehoord (of gelezen), ook niet van mijn deels inlandse grootouders.
    a. het was vroeger geen mode om met je honden te wandelen, die waren voor de jacht. Laat staan naar een societeit.
    b. lijkt me niet waarschijnlijk dat je inlanders zonder enig westerse cultuur en belangstelling daarvoor, via een bordje de toegang moest ontzeggen.
    Als je geen homo bent ga je ook niet naar een homobar…..
    Ik denk dat dit bewust de wereld in is gestuurd met negatieve bedoelingen om de sentimenten weer aan te wakkeren.
    Laten we nuchter blijven.

  10. 3e generatie zegt:

    Landgenoten,Nederlanders: APARTHEID, een oh zo prachtig nederlands woord dat in GEEN enkele andere taal ter wereld bestaat. Alleen in de kolonieen kwam dat voor. Laten we daar trots op zijn en doen alsof “Daar iets groots werd verricht” Hoe bedoel je TROTS OP NEDERLAND??

  11. Telor Pedis zegt:

    @ 3e generatie
    Alweer zo’n losse flodder.
    Apartheid is een leenwoord uit het Afrikaans gedurende 1948 en 1990 en wordt ALLEEN in Zuid Afrika toegepast en nergens anders.
    Het behelst een pakket maatregelen om de segregatie een wettelijke grondslag te geven door bv. een huwelijksverbod voor gemengde rassen.
    Er is nooit een wettelijke maatregel in dit kader in Ned.Indie toegepast.
    Jammer, h? Onderwerp te emotioneel geweest?

  12. sigeblek zegt:

    Ik dacht dat in de begin periode van de VOC werd de dienaren verboden om terug te keren naar den Patria als ze getrouwd waren met een inlandse.En zeker als ze een heiden was , een niet Christelijk vrouw.
    Wanneer de wet / regel ingetrokken werd weet ik niet meer .

  13. Telor Pedis zegt:

    De VOC zat vol kleine discriminerende besluiten en regeltjes. Bv. de toelage bij verlenging van contract: voor de een was het 300 gulden en voor de anderen die hier zaten 150 gulden…
    Maar de VOC was een particuliere onderneming (een multinational) en had haar eigen beleid. Het kon dus geen wetten maken die rassenscheiding legimiteerde. Mijn vader kreeg van de NI-regering de helft van het ambtenarensalaris t.o.v. iemand uit Holland met dezelfde diploma’s en in dezelfde functie. Maar werd nooit wettelijk verboden met iemand te trouwen die hij verkoos. Van een andere ras of geloof.
    Elke wet heeft een doelstelling. Een rassenwet heeft altijd te maken met verdeling van macht of beter om de macht te behouden. NI had dat niet nodig omdat onderwijs toen niet toegankelijk was voor de inlandse bewoners. Ook een kastenstelsel was onbekend.
    De indische nederlanders zijn daar het levende bewijs van. Of er ooit pogingen zijn ondernomen weet ik niet, maar lijkt mij gezien vorenstaande niet erg waarschijnlijk.

  14. Cap van Balgooy zegt:

    Stephan moet meer geschiedenis lezen. Ik kan op deze kleine plaats geen uitleg geven over alles en wat. Misschien heeft Telor Pedis meer tijd om uitleg te geven.
    Cap.

  15. 3e generatie zegt:

    Ik denk dat het persoon telor pedis het verleden aan bagatelliseren is. Natuurlijk kennen we het woord apartheid niet, immers wij weten nooit en nergens van. In Indi (en dan waarschijnlijk ook in Suriname)was alles mooi en was er geen rassenscheiding zoals in Z-Afrika.Maar die tijd “Tempo Doeloe” is voorbij, voor de een een pracht tijd en voor de ander een beroerde tijd. Eerlijk is eerlijk ik heb niet in Indi geleefd en ben eigenlijk met hetgeen we nu ook mee krijgen daar zeer waarschijnlijk ook blij om. Geschiedenis is en blijft geschiedenis je zal er mee moeten leren leven wright or wrong.

  16. Anoniem zegt:

    3e generatie. Helemaal mee eens!
    Cap van Balgooy
    Waar slaat dat nou op? U geeft commentaar zonder daar uitleg bij te geven. En ik vraag gewoon om uitleg, en dan geeft u zo’n slap antwoord.?? Misschien bent u juist degene die meer geschiedenis moet lezen of in ieder geval het hoofdstuk onderbouwen van Nederlands eventjes bekijken

  17. sigeblek zegt:

    @ 3de generatie .
    In Ned.Oost Indie was er wettelijke raciale en geloofscheiding.
    Zie de Nationaliteitswetten van voot 1892 en na 1892 .Je kan zo gaan googlen.
    —————————-
    We moeten onderscheidt maken in 2 verschillende periode , van voor 1799 en daarna .
    Ondanks dat VOC een multinational was , heeft Nederland (de Staten generaal) behoorlijk macht .
    De VOC kan alleen opereren door de verleende octrooi , en was ook verantwoording schuldig.
    Na 1799 had Nederland de ” failliete ” boedel overgenomen en de gevolgde beleid voortgezet tot de jaren 50 van de 20ste eeuw.
    Dat weet de oudere generatie Indische Nederlanders wel , zelfs van de 2de generatie die nu boven de 70 kunnen dat ook navertellen , of omdat ze dat zelf hebben ervaren , of omdat hun ouders (de 1ste Gen) dat hebben verteld.

  18. Telor Pedis zegt:

    Hier wordt van alles bijgehaald: de Nationaliteitswetten regelen alleen de verhouding tussen burger en NL staat. Die bepalen wie onder dat staatsburgerschap behoren. Is onderdeel van het BW (Burg. Wetboek). Staat niet in het Wetboek van Strafrecht en er zijn dus geen sancties om met een ander ras te trouwen. Simpel. 1893 geloof ik. That’s the question.
    Toon mij zo’n artikel en ik stel mijn standpunt bij!
    Voor de goede orde ik verdedig geen kolonialisme of verzacht het verderfelijke systeem; ik wil slechts voorkomen dat er een ongenuanceerd beeld ontstaat op basis van emoties (Barbertje moet met terugwerkende kracht hangen) en ons een onterecht schuldgevoel geeft. Dat jasje past mij niet.
    Het is duidelijk dat de 3e generatie geen enkele fysieke binding meer heeft met het land van herkomst. Daardoor krijg je het bekende ‘jumping to conclusions’. Ik heb daar mijn jeugd doorgebracht en daar heb ik mijn grote liefde voor dat land en mensen vandaan en kan heel goed door allerlei sentimenten heenkijken. Terug naar Tempo doeloe is de typische reactie van een buitenstaander met weinig tot geen binding (en kennis) met zijn wortels.
    En nu ga ik schaatsen. (nee, 3e generatie, gewoon een rechte schaats…).

  19. sigeblek zegt:

    Voor de goede orde , mijn posting (soms is het omong kosong) moet gezien worden als een kleine bijdrage aan diverse discussies.
    Als Indonesier in de leeftijdklasse van jonge ouderen wil ik de andere kant van de medaille laten zien.
    Hoe een Indonesier het ziet , zodat men bepaalde zaken die te maken hebben met Nederlands Indie/Indonesia beter kan begrijpen.
    Probeer ik een gobang in de grote kantong te doen.
    In een site staat :
    Als Europeaan trouwen met een inlandse vrouw was verboden. Dit trouwverbod zou tot 1919 duren.
    Of het waar is kan men verder onderzoeken.
    Site:
    http://www.historien.nl/?p=8554

  20. Boeroeng zegt:

    Sigeblek….
    Zover ik weet was een huwelijk europees-inlands niet verboden.
    In de VOC-tijd waren er wel VOC-verboden van huwelijken met niet-christelijke partners.
    De VOC was niet een particuliere organisatie, zoals wij die nu kennen.
    De VOC opereerde als een staat, met eigen wetten, politie, leger, justitie, straffen, belastingen, accijnsen, boetes geldstelsel….

  21. 3e generatie zegt:

    Geachte telor pedis,
    laten we niet te ver afdwalen van het verhaal van dhr Mertens. Wat mij gewoonweg opvalt is dat ik ,geboren in de jaren 60, anders kijk naar Indie dan de oude kolonialen en de meeste indo’s. Nogmaals ik lees het verhaal van dhr.Mertens en herken veel uit het boek van Multatuli dat wij destijds allen moesten lezen op de HAVO, that’s it. Daarnaast heb ik denk ik genoeg binding met het verre land daar ik, zeer waarschijnlijk in tegenstelling tot uw nageslacht, 2 talig ben. Zowel Maleis- als Nederlandstalig. Het verbaaste mij toen op de Pasar Malam Besar eigenlijk al dat ten tijde van Ramli geen enkele Indo van de 3e generatie kon praten met de modellen uit Indonesie. Ja, behalve mijn molukse vrienden. Dus, binding met ons geiefd Indonesie heb ik zeer zeker telor pedis. ben er zelfs een aantal keren geweest w.o. Lebak, Lingadjatti en ook op Ambon! Maar gelukkig leven we in een vrij land zodat ik het kolonialisme kan en mag afkeuren. Ik vond die tekst in het oude Indie ten tijde van de politionele acties met ” Freedom is the glory of any nation” wel erg cool, dat zal ik mijn hele leven proberen na te streven. Hebben we toch nog iets geleerd daar.
    Maar ik probeer het ook van uw kant te bekijken.
    PS, hoop wel dat u lekker hebt geschaatst

  22. Telor Pedis zegt:

    @ 3e generatie
    Terima kasih. Heb heerlijk geschaatst. Ben verslaafd aan toertochten en heb al verscheidene medailles gehaald. Komt door mijn sportverleden.
    Ik ben eigenlijk een metafoor voor de Indo in zijn nieuwe vaderland.
    Tijdens mijn laatste toertocht verleden jaar op de Nw.koopse plassen had ik nogal bekijks omdat ik tijdens de rust warme thee, lemper, pastei e.d. uit mijn rugzak haalde….wat het nodige commentaar opleverde. Lachen, hoor die belandas.
    Aanpassen maar je verleden niet vergeten!
    Ben blij met je open houding. Ik heb de wijsheid ook niet in pacht en een discussie als deze heeft nooit winnaars en verliezers. We wisselen standpunten uit. Waar we voor moeten waken is dat mensen wiens hart daar ligt, niet onnodig belast worden met onjuiste info of verkeerde voorstelling van zaken als die niet door feiten worden gestaafd.
    Ook ik ben vele malen teruggeweest. Er is een wezenlijk verschil of je daar met vakantie bent of daar gewoond hebt of opgegroeid bent. Dat zie ik ook aan mijn eigen kinderen. Het is niet anders. De wereld is veranderd. Maar is niet erg zolang men maar wederzijds respect toont.
    Doordat ik een fam.kroniek heb geschreven heb ik ook de koloniale periode moeten bestuderen om een juist referentiekader te hebben. Ik ga dus nooit over een nacht ijs.
    Maar blijft natuurlijk mijn verhaal.
    Zolang we leven leren we.

  23. Anoniem zegt:

    Mijn opa Mertens is even voor een paar dagen op vakantie en komt aan eind van de week terug, en zal hoogwaarschijnlijk dit weekend gaan reageren. Bedankt voor jullie kritische reacties!

  24. Peter van den Broek zegt:

    APARTHEID The term apartheid (from the Afrikaans word for “apartness”) was coined in the 1930s and used as a political slogan of the National Party in the early 1940s, but the policy itself extends back to the beginning of white settlement in South Africa in 1652. After the primarily Afrikaner Nationalists came to power in 1948, the social custom of apartheid was systematized under law.
    In de door mij bestudeerde Amerikaanse literatuur wordt Apartheid vergeleken met Segregation en basis daarvan kan ik zeggen dat Apartheid als policy in de VS werd toegepast. Apartheid is in de wereld bekend als al dan niet geinstitutionaliseerde rassendiscriminatie, daarbij doet het gebrek aan wettelijke regelingen zoals in Ned. Indie geen afbreuk aan de apartheid, veelal kijkt men naar de feitelijke situatie zoals achterstelling van de Indo’s bij bezoldiging, promoties e.d. (enige zorgvuldigheid is wel op zijn plaats opdat vermeden wordt dat met zich met een scheve schaats op glad ijs begeeft
    De Duitsers hebben in WOII Nederland nooit als bezet gebied beschouwd, ze hebben nooit een militair bestuur ingesteld als in ander bezette gebieden maar een Reichskommissar ( Seys-Inquart) over NL benoemd. Het heeft veel geholpen dat het volledige Nederlands bestuursapparaat in Duitse schoot werd geworpen (Koningin en Regering verbleven veilig in Londen) en dat heeft het treinverkeer naar Duitsland wel bevorderd. E.a. is in de Duitse archieven te vinden. Normaal wordt dit soort geschiedenis minstens op het Atheneum onderwezen.
    Dit voor alle duidelijkheid.
    In een koloniale samenleving zoals Indie bestond natuurlijk een apartheid (colourline) maar Nederland was wel zo opportunistisch (de dominee verbood het) om dit natuurlijk niet in raciale wetten vast te leggen, was niet ethisch. Natuurlijk werd de apartheid uitgebuit (de koopman komt dan uit de mouw). Op zo’n manier gaat op welbekend Hollandese wijze de dominee samen met de koopman in bed, cohabitatie op zijn Frans.
    Ik heb wel een beruchte Indo op deze weblog horen brallen. dat Japanners de eerste waren die OFFICIEEL de Indo’s klassificeerden om ze binnen/buiten de kampen te plaatsen . Om zoiets als argument te gebruiken moet ik wel de botol tjebok te voorschijn halen.
    Of iemand op vakantie gaat naar Indonesie of daar is opgegroeid maakt m.i. eigenlijk niet uit, iemand die daar is opgegroeid heeft geen voorsprong in de waarheidsvinding, in tegendeel het gaat om de wijze waarop men kritisch naar de werkelijkheid kijkt. Een houten bord voor je kop is wel handig als je oogkleppen hebt.
    Er is schijn en feitelijkheid.

  25. Telor Pedis zegt:

    Het is de bekende onfrisse redenatie met aperte onjuistheden en insinuaties. (NL steekt blijkbaar op 5 mei haar vlag uit omdat het zo fleurig staat….?). Hier wordt dus bewust gemanipuleerd met oneigenlijke conclusies om slechts te provoceren. Ik hoop dat de lezers dit ook doorzien.
    Ik zal hier dan ook niet meer aan deze z.g. “discussie” deelnemen. Jammer van mijn tijd.

  26. Mas rob zegt:

    Er is zeker een vergelijking mogelijk tussen de apartheid in Zuid-Afrika en de koloniale opbouw van Nederlands-Indi. In beide situaties was er sprake van een juridisch onderscheid tussen bevolkingsgroepen op basis van etniciteit. Het is echter goed om ook de verschillen te benadrukken. In Zuid-Afrika bestond een strikte “colour bar”. Zelfs sexueel verkeer tussen de verschillende onderscheiden bevolkingsgroepen was bij wet verboden.
    Dit staat in schril contrast met de situatie in Nederlands-Indi. In de kolonie bestond wel een juridisch onderscheid op basis van etniciteit, maar dit heeft niet geleid tot verbodsbordjes voor inlanders, bij wet gereserveerde stadsdelen voor Europeanen of juridische vervolging van degenen die omgang hadden met mensen van andere bevolkingsgroepen.
    De indo had geen eigen juridische status, maar waren net zoals de blanke Nederlander geclassificeerd als Europeaan. Indo’s konden door de koloniale mores moeilijk doordringen tot de hogere regionen van de ambtenarij en Knil – maar het gebeurde wel. De colour bar bestond in Indi, maar was poreus. In de koloniale pikorde was kleur belangrijk, maar evengoed deden zaken als geld, orintatie op Nederland, de beheersing van de Nederlandse taal en kennissenkring ertoe.
    Het is inderdaad zo dat pas in de Japanse tijd indo’s officieel werden geregistreerd als Belanda Indo. Dit lijkt me in een vergelijking tussen de apartheid in Afrika en het koloniale systeem in Indi niet onbelangrijk – of beruchte Indo’s (???) dit nu verkondigen of niet.

  27. sigeblek zegt:

    @ Boeroeng
    Dat is waar , staat ook in het boekje “Oud Batavia”dl 1 , “De Indo” van Dr J.Th.Koks , en “Smeltkroes Batavia”
    van J.G Taylor .
    Waarschijnlijk zal het ook staan in het boekje Batavia van H.E. Niemeijer.(heb nog niet doorgeblader).
    Wat ik het niet kunnen vinden is wanneer die wet werd ingetrokken.
    Boeroeng schreef :
    Zover ik weet was een huwelijk europees-inlands niet verboden.
    In de VOC-tijd waren er wel VOC-verboden van huwelijken met niet-christelijke partners.

  28. sigeblek zegt:

    Niet alleen Zd Afrika , maar ook in Amerika , en Duitse kolonies in Afrika.
    Alleen bij de Fransen is het iets beter , na de Franse Revolutie .
    De Engelsen hadden ook goed geregeld en toch had men in Insia bepaalde borden opgehangen met de tekst :
    “No entrance for dogs and half castes ” .
    Zou de Nederlanders het afgekeken hebben met de versie ” Verboden voor honden en inlanders ” ?Tenminte als zulke borden ooit had bestaan.
    Eerlijk gezegd heb ik mijn vader nooit horen vertellen , wel dat er plaatsen waren waar een inlander niet mag komen .

  29. sigeblek zegt:

    Indo’ s kunnen wel tot de hogere sociale klasse doorstromen.
    Er zijn verschillende Generaals , Gouverneur Generaals , Raden van Indie , rijke koopmannen , planters etc .
    Alleen zijn ze niet zo erg veel .
    Tot de komst van Daendels en later Raffles is de toplaag van de Nederlands Indie gevormd door Indische Nederlanders ( toen heten ze nog Mixtiezen) .Het is een netwerk van Mixtiezen die de macht in handen hadden.
    Daarna werden ze beconcureerd door de Orang Baru , de import totoks .
    Dat zijn dan de Indo’ s uit Batavia , er was 2 route’ s.
    1. Naar de kampoeng
    2. Naar het Koningsplein .
    Bij Weltevreden Batavia , een wijk waar de Nederlandse(Indische) elite wonen , tegenwoordig heet het Gambir (Monument Nasional Jakarta) .
    Zie de verhalen van Bas Veth (omstreeks 1900).

  30. 3e generatie zegt:

    Mas Rob,
    Kun jij mij vertellen of er een verschil is tussen apartheid en rassenscheiding?
    Volgens mij kon je in Ned.Indi alleen maar hogerop komen als je: zoveel als mogelijk hollands was, veel totoks als famlie en/of kennissen had en niet geheel onbelangrijk….zo licht moglijk van huidskleur was. Ook in Ned.Suriname en zeer waarschijnlijk ook in Z-Afrika was er maar 1 gouden regel…..hoe blanker je huidskleur, hoe beter je was??? Al kwam je uit de goot, In de koloni was je altijd beter.Dus laten we eerlijk zijn noem het zoals je wilt maar elk woord zal het gekleurde ras altijd te kort doen. Maar ik vind apartheid op zijn plaats omdat het een typisch nederlands woord is en het, ik zeg het nogmaals, in de kolonin wel degelijk de gouden regel nummer is was.
    ps. de A van Apartheid en de A van Allochtoon??

  31. sigeblek zegt:

    Na de opheffing v.h woonverbod (gescheiden wonen= dus aprtheid) vond men de aanwezigheid van de smerigste kampongs aan de rand van de deftigste Europeesche wijken en de “verdwaalde” Arabische en Chinese nouveaux riches die tussen de Europeanen een voortdurende bedreigin voor den Europeaan.
    Een arme blanke “import” uit een Amsterdamse arbeidersbuurt die waarschijnlijk een eenvoudige werkman was in N.O.I zaten in een betere positie dan een Indo uit de Bataviase “Koningsplein” die ook in een in Amsterdam in een deftige buurt woont.
    Reden : zijn blanke huid.

  32. Mas rob zegt:

    Hoe blanker hoe beter was een koloniale norm. Normen zijn iets anders dan de veelvormige werkelijkheid; ook in het geval van Nederlands-Indi was het koloniale leven rijker en ingewikkelder dan zulke simpele schema’s doen vermoeden Rond de eeuwwisseling waren er blanke paupers die leefden aan de rand van de kampong. Er waren welgestelde indo’s en steenrijke Chinezen. Adelijke Javanen werden door het gouvernement met meer egards behandeld dan de kampong indo.
    De plaats in de koloniale pikorde werd bepaald door een reeks factoren waarin huidskleur/etniciteit belangrijk was. Maar het was niet de ENIGE factor. De kleurlijn was poreus.
    En hier komen we meteen op een belangrijk verschil tussen Nederlands-Indi van de jaren twintig en dertig en de Zuidafrikaanse apartheid. Anders dan in Nederlands-Indi werden er kleurlijnen getrokken die werden verankerd in de wet. Wie niet geheel blank was, was kleurling. De kleurlijn was onoverkomelijk.
    In Nederlands-Indi was de status van Europeaan niet afhankelijk van je huidskleur. De erkende kinderen van Europeanen kregen de status van Europeaan. Het kwam zelfs rond de eeuwwisseling geregeld voor dat inheemsen die status kregen. Hiertoe benaderden zij aan lager wal geraakte blanke ex-KNIL soldaten die bereid waren tot adoptie in ruil voor een goede fles Bols.
    Verreweg de meeste blanke Europeanen hadden goede posities in Indi en konden zich een levensstijl veroorloven die in Europa onbereikbaar was. De “eenvoudige werkman” van Europese afkomst was, buiten het KNIL, amper te vinden in Indi. De Nederlanders die zich in de jaren twintig en dertig vestigden in Indi waren in het algemeen goed opgeleid. Het waren eerder kinderen van de lagere middenklasse die voor Indi kozen als paardemiddel tot sociale mobiliteit.

  33. sigeblek zegt:

    Bij uitzondering heb je ook blanke Nederlanders van goede huize maar arm zijn en naar Indie vertrokken om fortuin te verdienen.
    Dat geldt in de meeste gevallen na 1900.
    Soms zijn ze te herkennen n.a.v hun aangenomen nieuwe namen , omdat ze hun familienaam niet naar beneden willen halen.
    Vwb de adelijke Javanen , zij zijn na 1892
    gewoon Inlanders.
    En het is logisch dat ze met egards werden behandeld en zeker als ze tot de regenten en regerende klasse behoren.De Inlandse BB.
    Eigenlijk zijn er miljoenen en miljoenen Indische nakomelingen die als Inlanders moeten leven omdat ze niet erkend waren .
    Een voorbeeld :
    Een zoon van een resident werd onder escorte naar Gombong gebracht omdat papa (een Resident) naar Nederland teroeg moet en “zoonlief” een blok aan zijn been werd.
    Dat gebeurde nog in 1869 (?).
    Voor de afschaffing van de slavernij(1860) was het ook bijna normaal dat de nyai en de kinderen doorverkocht kunnen worden als slaven.
    Het schijnt dat er veel Balinese vrouwen als slavinnen werden gekocht en naar Batavia meegenomen omdat ze lichamelijk sterk waren .

  34. Peter van den Broek zegt:

    Of de colourline in wet is vast gelegd of feitelijk bestaat maakt voor de slachtoffers, dwz de Indo’s geen mallemoer uit, ze bleven tussen hamer en aambeeld liggen en dat was de meest gunstige positief,het gaat om de feitelijke consequenties (zie ook “In Indie geworteld van Hans Meijer, die in beide gevallen hetzelfde is, zoals heeft het onderwijs in Indie de positie van de Indo versterkt of niet, danwel bevoordeelt.
    @Telor je opmerking is meer dan schattig en geeft alleen aan dat je bij gebrek aan argumenten het over die boeg gooit. De feiten die ik weergeef waren in mijn tijd onderdeel van het eindexamen Geschiedenis voor het Atheneum, dat jij aparte onjuistheden noemt, maar geschiedenis zoals 6 en een1/4 kunnen niet veranderen.
    Ik heb een hekel aan mensen die niet geremd door kennis een mening proberen door te drukken. Ik hou je in de gaten.

  35. Boeroeng zegt:

    Ja nou….nou moe….
    Laten we dat “in de gaten houden” maar een beetje vrolijk houden, toch ?
    Geen persoonlijke aanvallen, geen internetachtervolgingen ..
    Laat de ander maar zijn mening brengen…
    ieder zijn mening en geen shootouts bij sundown

Reacties zijn gesloten.