de Kanttekening :De beroemde schilder Jan Toorop was van gemengde afkomst, maar is later ‘witgewassen’, zegt conservator Suzanne Veldink van museum Singer Laren. Mogelijk speelde de Indonesische onafhankelijkheid daarbij een rol. De negentiende-eeuwse schilder Jan Toorop is een kunsticoon naar wie in Nederland vele straten zijn vernoemd. Maar vermoedelijk kent niemand hem als ‘kunstenaar van kleur’. Dat is geen toeval, meent het museum Singer Laren in een nieuwe expositie. De herinnering aan de kunstenaar is ‘witgewassen’, schrijft NRC.
Toorop was iemand voor wie zijn Javaanse identiteit van ‘cruciaal belang’ was. ‘Pas door zijn herkomst te kennen, kun je zijn werk echt goed begrijpen’, is te lezen in de nieuwe tentoonstelling De werelden van Jan Toorop, samengesteld door conservator Suzanne Veldink.
...................
Indisch4ever 
Zie dit radiofragment van Nieuwsweekend, radio 1
In het museum Singer Laren is sinds kort de tentoonstelling De werelden van Jan Toorop te zien. Toorop wordt door de kenners één van de belangrijkste schilders van Nederland rond 1900 gezien, maar toch wordt hij met deze tentoonstelling ook wel een beetje aan de vergetelheid onttrokken.
Historiek.net:
Zijn vader was ook van gemengde afkomst. Dat hij als Hollander wordt beschreven is een fout die al jaren gemaakt wordt door journalisten, webloggers, reageerders.
1858… was het toen al gewoon in de kringen van zijn ouders Toorop hem indo te noemen ?
Was het in Nederland gebruikelijk
Volkskrant:
‘Indië kan niet uit mij worden weggedacht’, zei kunstenaar Jan Toorop. Toch gebeurde het – tot nu
–
En soms, als je die door Indië gekleurde bril eenmaal hebt opgezet, snap je niet hoe je sommige invloeden niet eerder had gezien.
Neem Toorops reclameaffiche voor ‘Delftsche slaolie’ uit 1894, waarschijnlijk het bekendste Nederlandse affiche aller tijden; in Laren hangt een lithografie uit het Rijksmuseum. De stijl is typisch art nouveau, vol zwierige lijnen en organische vormen, met twee sierlijke vrouwen in gebloemde jurken. Aan dit affiche dankt de internationale kunststroming haar Nederlandse naam: de ‘slaoliestijl’.
Kijk je goed, dan zie je de Indische invloed overal. In de gebloemde jurken die, net als het golvende lijnenpatroon waarin de lange haren van de vrouwen uitmonden, wel erg op batik lijken. In de ranke vingers, waarmee de ene vrouw slaolie inschenkt, en die de andere omhooghoudt in een gebaar dat doet denken aan een Javaanse dans. En in die lange, hoekige armen en spitse neuzen, waardoor de vrouwen wel wat weg hebben van wajangpoppen.
Toorop was, net als Nederland in zijn tijd, van Indië doordrenkt. Als je het eenmaal ziet, kun je het niet meer missen. Je moet er alleen oog voor hebben. .
https://www.indischherinneringscentrum.nl/nieuws/jan-toorop-een-indische-identiteit-die-lang-onzichtbaar-bleef
Hoe toch ….die Indo’s???
Deden ze hun uiterste best voor “wit” te worden aangezien, probeerden velen niet met de “errrr” te rollen en dan is er qua innerlijk en uiterlijk duidelijk een Indo die door de witte wereld als “wit” wordt beschouwd en zelfs geclaimd als één van hen, wéér niet goed.
Dat Jan Toorop (1858–1928) ondanks zijn gemengde Indo-Europese/Euraziatische afkomst en Javaanse wortels onomstreden als een Nederlandse schilder wordt beschouwd, heeft meer te maken met zijn centrale rol in de Nederlandse kunstgeschiedenis en de manier waarop hij de Europese avant-garde naar Nederland bracht.
Toorop was de motor achter de vernieuwing van de Nederlandse kunst aan het eind van de 19e eeuw. Hij bracht internationale stromingen naar Nederland, zoals het pointillisme en Art Nouveau (Jugend Stil).
Hoewel zijn stijl “exotisch” was, was zijn sociale en professionele leven volledig ingebed in de Nederlandse kunstwereld. Hij was een leidend figuur in kunstenaarsverenigingen zoals Pulchri Studio in Den Haag. Hij organiseerde de beroemde tentoonstellingen in Domburg, waar hij samenwerkte met andere grote Nederlandse namen zoals Piet Mondriaan. Door deze connecties wordt hij gezien als de schakel die de weg vrijmaakte voor de moderne abstracte kunst in Nederland.
Later in zijn leven bekeerde Toorop zich tot het katholicisme. Zijn kruiswegstaties en heiligenafbeeldingen hangen in talloze Nederlandse kerken.
Tegenwoordig kijken kunsthistorici er genuanceerder naar. Hij wordt niet meer alleen als Nederlands gezien, maar als een transculturele kunstenaar.
Zijn “Nederlands-zijn” was zijn paspoort en zijn professionele platform. Zijn “Indisch-zijn” dwz Indo-Europees of Euraziatisch-zijn was zijn creatieve broncode.
Een reden te meer om de tentoonstelling in Laren te bezoeken.
Onbekend kunstenaar . Javaanse invloeden in zijn werk
https://www.trouw.nl/cultuur-media/schilder-jan-toorop-was-indisch-waarom-weten-veel-mensen-dat-niet-meer~bd1bb5db/
In Indische kringen is nooit zijn Indische achtergrond vergeten.
Overigens worden ook Patty Brard en Frans Leidelmeijer niet zo veel Indisch genoemd in niet-Indische beschouwingen.
Is het niet juist een teken van acceptatie en integratie dat de publieke opinie geen groot punt meer maakt van iemands buitenlandse afkomst.
Wilders, Klaver, Baudet, Sorgdrager, Wietek van Dort, Sandra Reemer, Laurens en Laurentien Brinkhorst worden ook primair gezien als gewone Nederlanders
Jan Toorop bezocht graag zijn zuster in Haarlem , die maakte dan nasi goreng voor hem , zijn lieveling gerecht maar zei Jan erbij “” Moet wel pedis zijn ! “” Jan Toorop was niet alleen Indisch , hij heeft het uitgevonden ❗🙏😂😎
Er zijn natuurlijk altijd Indo,s die niet weten wat ik bedoel met “” Hij heeft het uitgevonden!”” Ik bedoel daarmee iemand die zo duidelijk en extreem Indisch is , dat daarover geen onduidelijkheden over zijn AMEN !
https://www.trouw.nl/cultuur-media/schilder-jan-toorop-was-indisch-waarom-weten-veel-mensen-dat-niet-meer~bd1bb5db
Als je de term witwassen gebruikt dan suggereer je dat veel mensen liever niet wilde weten dat hij indo was. Is dat wel zo ?
Toorop is een Nederlands klinkende naam en wie niet een foto of zelfportret van hem had gezien, denkt dus eerder aan….dit is een gewone blanke Nederlander.
Rond 1900 waren er veel minder van zijn portretten dan nu.
Lezenswaard : https://indisch-anders.nl/hoe-indisch-was-toorop/
Ouders van Jan Toorop.
Boeroeng schreef 31anuari 2026 om 14:06: “Toorop is een Nederlands klinkende naam”.
De familienaam “Toorop” is voor zover ik weet van Britse origine. Wie de foto’s van Pa en Ma van Jan beziet, kan niet anders dan constateren dat zij al van gemengden bloede waren. Zoon Jan kon dan ook niet anders dan Indisch/Indo zijn. Maar ja, wat wist men in 19de eeuws Europa van Indië en Indo-Europeanen.
Toen ik in de vijftiger jaren v.d.v.e. als 18-jarige op een fietsje met kampeerspullen achter op voor het eerst Duitsland binnen reed, wist men daar ook nog niet wat zich daar voortbewoog, redelijk Duits sprak en zelfs bier kon drinken. Nu, na bijna 60 jaar “anverheiratet” zijn in een Duitse familie, is men nog niet veel verder met de kennis. Gelukkig weten zij ook niets van de tirade van Van den Broek over Indië en Indisch.
Jan Toorop werd lange tijd voorgesteld als een echte (witte) Nederlander, totdat ik een foto van hem zag. Zijn geboorteplaats Poerworedjo bracht toen meer duidelijkheid.
In 2016 was er in het Haags Gemeent- of Kunstmuseum de grote Toorop/Klimt-tentoonstelling: Toorop in Wenen/Inspiratie voor Klimt. Zijn afkomst wordt in de tentoonstellingscatalogus als volgt vermeld:
Blz. 38
“Uit deze absoluut subjectivistische voorstellingen van een maleiërgemoed (sic) kan geen mens van Europese beschaving wijs worden.”
Bron: Berliner Tageblatt, 21/12/1894
Blz. 139
“…Toorop, den Malayen, dessen asiatische Ornamentenkunst mit Budhistischen Grübelein mit unseren abendländischen Begriffen nichts das Geringste zu tun haben und von großen culturhistorischen dagegen von ganz geringen künstlerischen Interesse sind.”
Bron: Wiener Sonn- und Montagszeitung, 19/3/1900
In de catalogus van deze toch niet onbelangrijke tentoonstelling uit 2016 ontbreekt echter elke verwijzing naar Toorops Euraziatische afkomst.
Maar het Centraal Museum in Utrecht en de Württemberger Kunstverein Stuttgart bakken Jan Toorop in hun catalogus over de tentoonstelling “Van Gogh bis Cobra Hollaendische Malerei 1880-1950 (1980) wel bruin.
Blz 296 Jan Toorop Poerworedjo 1858 -Den Haag 1928 . Op 13 jarige leeftijd komt hij naar Nederland om zijn middelbare schoolopleiding Voort te zetten…….
Danarentegen geeft het Singer Museum te Laren een verantwoorden Indisch inzicht en presenteert “De werelden van Jan Toorop”.
Deze tentoonstelling geeft Toorop zijn ware identiteit terug. Zo wordt zichtbaar dat Toorop geen ongrijpbare kameleon is, maar een kunstenaar die een unieke beeldtaal ontwikkelt waarin Europese moderne kunst en Javaanse (beeld)cultuur samenkomen.
Toorop is behalve een kunstenaar van formaat ook een koloniaal migrant en een man van kleur. Zijn Indo-Europese i.c. Euraziatische achtergrond en uiterlijk zijn voor tijdgenoten onmiskenbaar.
In de loop van de tijd is Toorops afkomst naar de achtergrond verdwenen: hij wordt herleid tot een ‘witte’ Nederlandse kunstenaar, terwijl juist zijn Javaanse en ook Chinese wortels (aan moederskant) sleutels vormen tot het begrijpen van zijn werk.
Voor elke “ras-Indo” of”Euraziaat” is een bezoek aan deze tentoonstelling een Must.
“Maar vermoedelijk kent niemand hem als ‘kunstenaar van kleur’.
Tja …. je zou zeggen van de foto’s: Op mijlen afstand was in zijn uiterlijk de Indo te herkennen.
Dat hij gedurende de rest van zijn leven was “wit gewassen” lijkt mij ook logisch. Hij was een jaar of 10 toen hij in Nederland kwam en nooit meer terugkeerde naar Java. Hij was omringd door witneuzen en trouwde er ook eentje. Des te opmerkelijker dat in zijn werk veel van Java was terug te vinden.
Ook de omschrijving in Wikipedia wijst op zijn zielenband met Indië: “Toorop was kosmopoliet, maar bleef zijn Indische achtergrond trouw”. In een interview zei hij hierover: “Indië kan niet uit mij worden weggedacht. De grondslag van mijn werk is Oostersch”.
Het duidt er op dat hij Indië diep in hart en hoofd had gegrift toen hij Java in zijn 10de levensjaar verliet. Dat herken ik wel. Maar ik was 14 toen ik voorgoed uit Java vertrok. Ik had dus 4 jaar langer tijd om Indië in mij te laten verankeren en rijpen. Het verschil kan zijn, dat Toorop tot en met zijn 10de door Indië kon reizen en ik door omstandigheden (de bezetting door Jappo, gevolgd door Bersiap en constante onveiligheid er na) niet veel van de archipel buiten Semarang en een stukje Bandoeng heb gezien.
We zijn ook een beetje “geparenteerd”. Mijn betovergrootmoeder was een meisje Toorop, tante van beroemde Jan. Ik had op de HBS hoge cijfers voor “tekenen”, maar ver ben ik daarmee niet gekomen.
Meer informatie en mooie plaatjes : Het rijksmuseum
Echter. dit is desinformatie:
De half-Javaanse Toorop verenigde twee werelden in zich.
—-
Dit suggereert dat zijn moeder een Javaanse vrouw was. Dus niet.
Zo is het weer ter zake:
Hoe Europees hij ook werd, zijn Javaanse afkomst maakte blijvend deel uit van zijn kunst. Een zelfportret van de kunstenaar op jonge leeftijd toont hem als een begaafd colorist en tekenaar, met een Aziatisch uiterlijk en een kritische, open blik.
Ik vraag mezelf toch af het belangrijk is welke kleur je hebt en of dat werkelijk je identiteit bepaalt, is het niet zo dat de manier van opvoeding en omgeving juist jouw identiteit bepaalt en kleur niet zo van belang is.
“Toorop was altijd on-hollands…”. Zomaar één zinnetje uit zomaar een krantenartikel uit 1969. Zo zijn er veel artikelen te vinden die de Indische roots van Toorop benoemen.
Wat Veldink dan ook beweert, dat Toorop zou zijn wit gewassen, is complete onzin en pure aanstellerij van de conservator en die aanstellerij past precies in het woke-plaatje, voor wie daar in wil trappen.
https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=jan+toorop&facets%5Bperiode%5D%5B%5D=1%7C20e_eeuw%7C1960-1969%7C&page=1&coll=ddd&maxperpage=50&identifier=ABCDDD:010848016:mpeg21:a0169&resultsidentifier=ABCDDD:010848016:mpeg21:a0169&rowid=17
Ik zou niet weten of na 1941 de media en de publieke opinie minder aandacht hadden voor de indo-europese afkomst van Jan Toorop.
Deze pagina van Wikipedia noemt die afkomst wel duidelijk: https://nl.wikipedia.org/wiki/Jan_Toorop
Het is prima dat in een komende tentoonstelling een nadruk wordt gelegd op zijn Javaanse oorsprong, te zien in zijn werk.
Ook nuttig is dat in andere publikaties en exposities het thema is zijn katholieke verbondenheid of dat hij veel in kunstenaarskringen verkeerde. Welke invloeden had dat op zijn werk ?
Ik ben het wel eens dat een beter begrip van het werk van Jan Toorop kan ontstaan door meer van zijn Indische afkomst te kennen