AD: Trudy voelt zich niet lekker en denkt aan verkeerd gevallen Viennetta-ijs, na twee dagen overlijdt ze
Haar vader bezwijkt bij martelwerk aan de Birmaspoorlijn. Moeder sterft aan een longontsteking in een Jappenkamp. Trudy Paas komt als wees van bijna 8 jaar uit de Tweede Wereldoorlog. „Ze is nooit verbitterd geraakt.”
...................
Thomson
Nassauschool Soerabaja
Depok
Wie is deze familie
Wolff
Tankbataljon Bandoeng 1939
Is de bruid Günther?
Wilde en Waldeck
Brouwer en Hagen
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
XXXXXXXXXXXXXXXXXX
Kerst 1930 a/b Baloeroan naar Indië
Bertha Lammerts van Bueren-de Wit
XXXXXXXXXX zwieten 214
Bisch
Detachement Verbruiksmagazijn,
Hollandia
Indisch4ever 
Om enigszins bij het onderwerp te blijven, met betrekking tot Trudy Paas:
Citaat: “Haar vader bezwijkt bij martelwerk aan de Birmaspoorlijn. Moeder sterft aan een longontsteking in een Japans kamp”.
De vader van Trudy, Jans Paas, werd geboren op 28 maart 1903 in Borger, Drenthe. Hij migreerde vóór de oorlog naar Nederlands-Indië, waar hij KNIL-militair werd. Tijdens de Japanse bezetting werd Jans Paas (KNIL-adjudant-onderofficier) krijgsgevangen gemaakt. Hij werd tewerkgesteld aan de Birmaspoorweg en overleed op 11 januari 1944 in Brangkasi, Thailand. Hij werd begraven op de Kanchanaburi War Cemetery.
Haar moeder zou zijn gestorven aan een longontsteking in een Japans kamp, mogelijk in de buurt van Salatiga. Zij staat niet als zodanig geregistreerd op de website van de Oorlogsgravenstichting, althans haar naam wordt niet vermeld. Mogelijk staat zij onder haar meisjesnaam geregistreerd.
Hu nakomelingen, waaronder Trudy repatrieerden als weeskinderen naar Nederland en werden geplaatst in een weeshuis in Almelo.
Onderzoek is gaande naar de ontbrekendepuzelstukjes.
De moeder van Trudy Paas was vermoedelijk Emma Hendrika Maria Storm . Aldus een gevonden site was ze een partner van Jans Paas.
Emma was geboren in 1912 te Salatiga. Erkend volgens de regeringsalmanak, zie roosjeroos.
Geboortevermelding van Trudy Paas, neem ik aan
De vijf “fameuze” migratiegolven zijn een gebruikelijke indeling, zoals te zien is bij de veelvuldig aangehaalde auteurs Ellemers en Vaillant in hun boek “Indische Nederlanders en Gerepatrieerden”. Een dunboek dat in de boekenkast van elke Nederlands-Indië/Indonesië-kenner thuis hoort.
Hoe het leven eruit zou hebben gezien als mijn familie niet naar Nederland was gemigreerd, is louter een hypothetische vraag die na 70 jaar totaal irrelevant is geworden. Bovendien ben ik geen glazenbol kijker, maar iemand die naar historische feiten kijkt en die analyseert.
De braindrain vond direct na de Tweede Wereldoorlog plaats, toen circa 45.000 Belanda Totoks, ex-geïnterneerden waaronder hogere bestuursambtenaren, militairen en hoger kader uit het bedrijfsleven, massaal repatrieerden. Slechts 30% keerde voor een korte periode terug. Wat er zou zijn gebeurd als die sturende bevolkingsgroep niet was verdwenen, is ook na 70 jaar irrelevant.
Wordt met personen (van gemengde afkomst) uit de onderlaag van de samenleving soms de Kleine Boeng bedoeld, zoals mijn familie?
Daarnaast worden er vergelijkingen gemaakt met andere landen zoals Rwanda, Congo, de Filipijnen, Maleisië/Singapore, Oeganda, India/Pakistan/Bangladesh, Zuid-Afrika, de VS en Canada.
Ik wil er fijntjes op wijzen dat Indo-Europeanen geworteld waren in Nederlands-Indië en niet in Indonesië. Dat heeft wel consequenties voor de discussie. Zij werden na de soevereiniteitsoverdracht (1949) voor een keuze gesteld, die verreikende consequenties had . Bij vertrek keerden zij nooit meer terug naar hun Land van Herkomst, dat in 1949 ophield te bestaan.
Dat maakt de positie van de Indo-Europeanen, Indische Nederlanders, zo uniek. Elke vergelijking, zoals die met asielzoekers of vluchtelingen heeft weliswaar met inclusiviteit te maken maar slaat als een tang op een varken , zie de hopeloze bijeenkomsten van Indo-café.
Er werden destijds existentiële keuzes gemaakt, en van welke factoren hing dat af?
De mogelijke vragen, vanuit een multiperspectief (Indo-Europees, Indonesisch en Nederlands), zijn de volgende:
• Wat waren de politieke gebeurtenissen in Indonesië en natuurlijk ook in Nederland, via hun ambassade, die van invloed waren op de keuze van Indische Nederlanders in Indonesië in de jaren 1950 om al dan niet te blijven of hun vertrek uit te stellen? wat was de tijdlijn?
• Wat waren de sociale gebeurtenisse in Indonesië in d jaren 50 , die van invloed waren op de keuze van Indische Nederlanders in Indonesië om al dan niet te blijven of hun vertrek uit te stellen? Wat was de tijdlijn
Deze vragen stelden niet alleen aan mijn ouders , maar ook de circa 170.000 Indische Nederlanders.
Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de individuele ervaringen. Hoe uniek deze ook mogen zijn, deze ervaringen krijgen pas betekenis wanneer zij in hun historische context wordengeplaatst.
Prof Wim Wllems heeft in zijn talrijke boeken zoals De Uittocht uit Indie 1945-1995 (2001) aandacht aan dit vraagstuk besteed, maar wat zeggen de direct betrokkenen, i.c. Indo-Europeanen= Indische Nederlanders er over?
De Uittocht en Peter van den Broek zegt 8 maart 2025 om 23:31″Zij werden na de soevereiniteitsoverdracht (1949) voor een keuze gesteld, die verreikende consequenties had. Bij vertrek keerden zij nooit meer terug naar hun Land van Herkomst, dat in 1949 ophield te bestaan. Dat maakt de positie van de Indo-Europeanen, Indische Nederlanders, zo uniek”.
Tja …. wat bedoelt de heer Van den Broek als groot historicus met “uniek”? Als we ons beperken tot de geopolitieke veranderingen in onze nabije wereld na WO II, dan vonden er veel meer gedwongen volksverhuizingen plaats, met miljoenen mensen als slachtoffer. De landkaart in Europa was radicaal veranderd. Etnische Duitsers, nu nog in Duitsland verenigd in “Vertriebenen Verbände”, on the move uit (Oost) Pruisen, Sudetenland, Pommern, Schlesien. Later mochten ook de Wolga Deutsche zich bij de vertriebenen aansluiten. Spät Heimkehrer. Wat gebeurde er binnen de Sowjet Unie onder kameraad Stalin?
Tja …. de situatie van de Indo-Europeanen na de souvereiniteitsoverdracht was dus niet zo “uniek” in wereld perspectief. Doet mij denken aan de slager in mijn dorp, die al jaren op zijn gevel heeft staan: “Slagerij Verhoef, wereld beroemd in heel Almere”. Die claim op uniciteit getuigt evenwel niet van kortzichtigheid, maar van een groot en goed geplaatst gevoel voor humor.
Ik wil er weer fijntjes op wijzen dat ik in mijn reactie een aantal landen noemde zoals: Rwanda, Congo, de Filipijnen, Maleisië/Singapore, Oeganda, India/Pakistan/Bangladesh, Zuid-Afrika, de VS. Blijkbaar is het niet opgevallen , maar de overeenkomst tussen deze landen en en Indonesie is toch wel dat het allemaal voormalige Kolonien waren buiten Europa. In dit kader is de positie van Indo-Europeanen als Indische Nederlanders uniek te noemen.
Afgezien van dat, een vergelijking met Wolga-Duitsers gaat mank. Velen weten niet hoe de geschiedenis van de Wolga -Duitsers in elkaar steekt.
Wolga-Duitsers zijn etnische Duitsers die zich in de 18e eeuw vestigden in het Wolga-gebied in Rusland, op Uitnodiging van tsarina Catharina de Grote. In 1763 en 1764 vaardigde deze tsarina manifesten uit waarin ze buitenlanders, voornamelijk Duitsers, uitnodigde (sic) om zich in onbevolkte gebieden langs de rivier de Wolga te vestigen. Ze beloofde land, belastingvoordelen en religieuze vrijheid om de regio te ontwikkelen. Duizenden Duitsers, voornamelijk boeren, ambachtslieden en kooplieden, kwamen naar het Wolga-gebied en stichtten talrijke dorpen en steden. Ze ontwikkelden een bloeiende landbouweconomie en behielden hun Duitse taal, cultuur en religie. Zij pasten zich als ware in de Russische cultuur , dat wat anders is als aanpassen! Na de Russische Revolutie werd in 1924 de Wolga-Duitse Autonome Socialistische Sovjetrepubliek opgericht. Tijdens de Tweede Wereldoorlog, in 1941, werden de Wolga-Duitsers door Stalin beschuldigd van collaboratie met de nazi’s en massaal gedeporteerd naar Siberië en Kazachstan. De Wolga-Duitse Autonome Socialistische Sovjetrepubliek werd opgeheven. Na de val van de Sovjet-Unie in 1991, emigreerden veel Wolga-Duitsers naar Duitsland.
Kortzichtigheid en Peter van den Broek zegt 11 maart 2025 om 11:03: “Ik wil er weer fijntjes op wijzen dat ik in mijn reactie een aantal landen noemde zoals: Rwanda, Congo, de Filipijnen, Maleisië/Singapore, Oeganda, India/Pakistan/Bangladesh, Zuid-Afrika, de VS. Blijkbaar is het niet opgevallen , maar de overeenkomst tussen deze landen en en Indonesie is toch wel dat het allemaal voormalige Kolonien waren buiten Europa. In dit kader is de positie van Indo-Europeanen als Indische Nederlanders uniek te noemen”.
Oeps ………. was het dat!
De ware geleerde moet zich richten op het laagste begripsniveau van de tolols die hij het licht van zijn grote kennis wil brengen. Anders loopt hij het risico niet door die tolols te worden begrepen en door hen als kortzichtig te worden aangezien. Een beetje geleerde moet dat onbegrip te allen tijde zien te voorkomen.
Citaat: “Het is wel opmerkelijk dat er blijkbaar redelijk veel mensen in tweestrijd waren of de weg naar Nederland de juiste was. En dat de beslissing veelal vóór hen genomen werd”!
Waarop is deze hypothese op gebaseerd, waar zijn de argumenten om deze toch wel discutabele bewering te staven? Door wie werd dan de beslissing genomen?
Wat moet ik onder redelijk veel mensen verstaan?
Afgezien van dat, wie is wel zo Representatief voor DE Indische Nederlander uit die tijd. Wat was het profiel van deze persoon ,zie Facebook.
Uit een emprisch onderzoek, dat niet de pretentie heeft wetenschappelijk te zijn, dit om de anti-wetenschappers/intellectuelen tevreden te stellen, komen andere en onderbouwde resultaten.
Dus uw empirisch onderzoek is wel geldig en het mijne niet? 🤭 Duidelijk, dank u.
De heer Van den Broek vindt dat hij altijd gelijk heeft. Ook als hij niet gelijk heeft vindt hij dat. Agressiviteit is ook zijn handelsmerk.
De heer Van den Broek vond ook dat mijn getuigenissen over bepaalde gebeurtenissen, opgetekend uit de mond van mensen die die gebeurtenissen hadden meegemaakt, van nul en generlei waarde waren, want niet volgens wetenschappelijke regels getoetst. ZIJN wetenschappelijke regels.
Peter van den Broek schrijft 6 maart 2025 om 22:07 met voorvoegsel Luctantur et Emergunt + ook:
“Hoezo afvragen? : Lees dan de verhalen van Indische Nederlanders (Indo-Europeanen)”.
Verhalen lezen?????
“Lees dan de verhalen van de HALIN , zie Wikipedia”.
Verhalen lezen én Wikipedia raadplegen. Dat stond een poosje geleden voor de heer Van den Broek nog gelijk aan vloeken in de kerk. Kennelijk waait zijn jassie zoals de zuidenwind waait.
De heer Van den Broek besluit zijn stukje met: “Ik ben hier toch op een indische site of vergis ik me ?”
Tja …. ik zou zeggen dat gemoedelijkheid, gezelligheid, verdraagzaamheid, bescheidenheid, respect voor een ander, bij een Indische site horen. De heer Van den Broek heeft dat kennelijk niet begrepen.
“Kennelijk waait zijn jassie zoals de zuidenwind waait.”
Doet mij denken aan Groucho Marx die eens gezegd moet hebben: “Those are my principles and if you don’t like them…. well, I have other ones.”
A.Olive
citaat “Men kan zich afvragen wat er gebeurd was en hoe het leven er uit had gezien indien men was gebleven.”
Hoezo afvragen? : Lees dan de verhalen van Indische Nederlanders (Indo-Europeanen) die opteerden voor de Indonesische Nationaliteit, Warga Negara heet dat toch? .
Destijd werd vooral door Nederlandse politici op dubieuze gronden aangenomen dat het merendeel van Indo-Europeanen (Oosters georienteerden o.i.d.) voor het Indonesisch staatsburgerschap zou kiezen en werd de aversie tegen deze optie sterk onderschat.
In totaal zijn in de optieperiode (1949-1951) welgeteld 13.739 opties ingediend. Onder de aanvragen was een groot aantal weduwen, ongehuwde vrouwen en wezen onder de 18 jaar, alsmede paters begrepen. Op basis van een gezinsgrootte van 2,25 personen waren ongeveer 31.00 mensen betrokken .
Bijna 50% van de optanten wachtte tot de laatste maand, tot na de schandalige verklaring van de Hoge Commissaris op vrijdag 7 december 1951 (een Nederlandse diplomaat , een onbenul voor wat betreft de behartiging van de belangen van Nederlandse staatsburgers (eufemisme) .
Lees dan de verhalen van de HALIN , zie Wikipedia. Ik ben hier toch op een indische site of vergis ik me ?
🫣 Wat een agressieve reacties toch.
Neen, even ter verduidelijking; ik had het over U. En de staat van het land na het vertrek. Niet over diegenen die in RI zijn gebleven maar over de personen in die vijf (?) fameuze golven.
Misschien bevinden we ons wel op een Indische website maar ik als Indonesische stelde die vraag. Het eerste deel is heel persoonlijk; hoe zou uw leven eruit zien mocht uw familie niet verhuisd zijn.
Maar het is misschien nog meer relevant voor de staat van het land omdat bij ex koloniën blijkt dat er altijd een ‘brain drain’ optreedt. Dit betekent dat in de beginperiode van onafhankelijkheid als de mensen die het land ‘draaiende’ hielden verdwenen. En er vaak een dictator opstond en corruptie en nepotisme hoogtij vierden. Kijk maar naar landen als Rwanda, Congo, de Filipijnen, Maleisië/Singapore, Oeganda, India/Pakistan/Bangladesh, Zuid Afrika, …
Men kan zich afvragen als die sturende bevolkingsgroep niet was verdwenen, wat er dan in het land had plaatsgevonden. Misschien geen Nieuwe Orde? Geen anti Chinezen pogroms? Minder corruptie in de samenleving? Een meer stabiele economie en munteenheid?
Een Indonesisch onderdaan wordt hier WNI (Warna Negara Indonesia) genoemd, een buitenlander is een WNA waarbij de A staat voor Asing (buitenland/vreemde) De I of A maakt het verschil in die afkorting, warna negara zegt niets.
Als ik hoor over gemengde personen die gebleven zijn, komt men bijna altijd uit bij de Orang of Belanda Depok of zij die al geïntegreerd waren of personen uit de onderlaag van de samenleving die nooit de mogelijkheid hadden te vertrekken. Niet zo relevant dus.
Mijn spelling checker doet raar als ik Nederlands kies; natuurlijk is het Warga, niet Warna. Excuus.
Mijn beide Indische opa’s werden in 1951 Warga Negara Indonesia en behoorden zeker niet tot de onderlaag. Wel tot de laag die opnieuw wilden beginnen in hun geboorteland.
Dat mijn ouders als spijtoptant in 1964 een andere keuze maakten en naar Nederland vertrokken is een ander verhaal.
De opa’s zouden dus in mijn verzonnen categorie “geïntegreerd “ vallen. En daar is niets mis mee.
Wel interessant te horen dat uw ouders en grootvaders andere keuzes maakten. Wilt u daar over uitweiden of houdt u dit liever voor uzelf?
Mijn echtgenoot kent een blanke Zuid Afrikaan die pas recentelijk naar Nederland is verhuisd. Hij dacht daar na de machtsovername te kunnen blijven maar het leven werd hem -volgens zijn eigen woorden- onmogelijk gemaakt. Allerlei pestmaatregelen werden ingesteld. Bij vertrek moesten de pensioeninkomsten dan ook nog eens drie jaar in het land blijven.
Daar wil ik best een keer over vertellen maar volgens mij staat er op deze website al veel van mijn hand
Een interessant levensverhaal. Maar de “ verkeerd gevallen Viennetta-ijs” doet mij toch and de kwaliteit van de Nederlandse journalistiek of gezondheidszorg twijfelen.
Het is wel opmerkelijk dat er blijkbaar -net als bij Pak Pierre- redelijk veel mensen in tweestrijd waren of de weg naar Nederland de juiste was. En dat de beslissing veelal vóór hen genomen werd.
Men kan zich afvragen wat er gebeurd was en hoe het leven er uit had gezien indien men was gebleven.
“Men kan zich afvragen wat er gebeurd was en hoe het leven er uit had gezien indien men was gebleven.”
Als wij het vergelijken met wat er gebeurde na de Amerikaanse revolutie met de Engelse Loyalists die de kant van Engeland kozen en tegen de Patriots dan kunnen wij zien dat velen werden geintimideerd, vermoord en hun huizen in brand gestoken. (Dit is ons Indischen ook overkomen.)
Ze migreerden naar Canada en Florida of gingen terug naar Engeland.(Indischen gingen naar Nederland en andere landen)
De Loyalists die in Amerika bleven probeerden zich zoveel mogelijk onopgemerkt te maken omdat er geen verschil was in uiterlijk tussen een Loyalist en een Patriot. (Er is een verschil in vele opzichten tussen Indischen en Indonesiers en zou dus intimidatie uitlokken.)
A.Olive
Bernadette S. zegt 6 maart 2025 om 04:40: “Het is wel opmerkelijk dat er blijkbaar -net als bij Pak Pierre- redelijk veel mensen in tweestrijd waren of de weg naar Nederland de juiste was. En dat de beslissing veelal vóór hen genomen werd”.
“Net als bij Pak Pierre”. Tweestrijd. Ik herinner mij de eindeloze discussies binnen de familie en tussen mijn ouders en hun vrienden na de souvereiniteitsoverdracht, over “de toestand” en “de toekomst” in de republiek.
Wat te doen: Blijven of vertrekken? De tendens was wel dat de meesten – allen Indo-Europeanen – geen toekomst zagen in Indonesia. Alle tekenen wezen er op. Indo’s werden toch gezien als na de oorlog de NSB-ers in Nederland, .
Vertrekken was dus de betere optie. Maar waarheen? De meesten hadden Nederland nog nooit gezien. Ze wisten wel dat het er koud kon zijn. Australië hanteerde toen een colour bar. Frisse jongens. Naast Nieuw Guinea – toen nog Nederlands – hoorde ik zelfs de Nieuw Hebriden noemen als mogelijke bestemming. South Pacific. Leven als Tarzan. Leek mij als jongen wel wat.
Wat vooral heerste was ONZEKERHEID. Ik kan nu zo goed begrijpen wat in mensen omgaat die huis en haard moeten verlaten voor oorlogsgeweld en andere calamiteiten. Wanhoop troef.
Achteraf bezien ben ik blij dat ik toen een kind (12 – 14) was. Kind met grote oren, maar zonder besef van de ernst van de dilemma’s waarvoor “de grote mensen” zich plotseling zagen geplaatst en er over spraken. Eerst Japanse bezetting. Dan bersiap. Dan het geboorteland dat vijandig land werd. Voor velen zou Nederland toch de eindbestemming worden.
Terugblikkend kan ik niet anders dan vinden dat ik een bofkont ben geweest om bijna 73 jaar geleden, in mijn 14de levensjaar, in dit koude kikkerland te zijn beland. Ik heb dit land veel gegeven, het heeft mij ook veel geboden. Een Indische jongen ben ik altijd gebleven. Behept met Indische waarden. Un hombre sincero, de donde crece la palma (Guantanamera).
Pierre schreef:
“Australië hanteerde toen nog een colour bar. Frisse jongens”
Gelukkig deden ze in ‘98 minder moeilijk.
Kijk, dat is toch boeiend en fascinerend, te lezen wat de gedachtengang indertijd was om de keuze tussen blijven en vertrekken te maken?!
Helemaal omdat we nu nog mensen hebben die het hebben meegemaakt en/of vanuit de eerste rang hebben toegekeken. Over een aantal jaar en generaties gaat niemand nog weten waarom de voorouders gekozen hebben om in die 2e, 3e, …. golf (wel of niet) te vertrekken.
Dank u voor het persoonlijke relaas, Pak Pierre.
Sama-sama Iboe Bernadette. Oral history, zo verguisd door de ware wetenschapper.
Mr. Bule, dank voor het cartoon. Die Aussies waren toen ook volop bezig de Abo’s met drang en dwang hun manieren te leren. Deugden als gastvrijheid ….