De contractarbeiders van Deli
De slavernij bleef in Nederlands-Indië ook na de officiële afschaffing voortbestaan. Reggie Baay vertelt een vergeten hoofdstuk uit de Nederlandse koloniale geschiedenis.Deli, tweede helft negentiende eeuw. De slavernij is officieel afgeschaft, maar in deze provincie op Oost-Sumatra ontstaat een nieuwe vorm van uitbuiting. Koloniaal geleide plantages rekruteren op grote schaal en op slinkse wijze zogeheten ‘contractarbeiders’ – ‘koelies’ in de volksmond.
Diep Meer, een roman van Monica Betist, verschijnt 20 april
1925. De jonge Rosalien groeit op in Padang aan de westkust van Sumatra. Haar vader is huisarts en haar moeder kampt met depressies waar het hele gezin onder lijdt. Rosalien heeft veel steun aan haar Batakse overgrootmoeder die beschikt over natuurgeneeskundige gaven. Na een verlof in Nederland keert Rosalien samen met haar echtgenoot terug naar haar geliefde Sumatra. Er volgt een gelukkige tijd maar dan slaat het noodlot toe: als haar man en kinderen tijdelijk in Nederland zijn, breekt de oorlog uit. Rosalien verliest een aantal familieleden waaronder haar vader. Ze wordt uit handen van de Japanners gered door een Batakse nationalist die zij nog uit haar jeugd kent. In een verborgen grot aan het Tobameer gebeurt het ondenkbare, waardoor het leven van Rosalien voor altijd verandert.
2017. De pas afgestudeerde Aniane vertrekt naar Sumatra met in haar rugzak een schrift met herinneringen van haar overgrootmoeder Rosalien. Ze ontdekt daar niet alleen haar geheime familiegeschiedenis, maar worstelt ook met de duistere praktijken van een Nederlandse chirurg en de onweerstaanbare aantrekkingskracht van de knappe consultant Dirk.
Een laatkoloniaal experiment
Hollandia, Nieuw-Guinea, 1944-1962
De laatste Nederlandse kolonie in Azië, Nieuw-Guinea, werd door Nederland tussen 1944 en 1962 in recordtempo klaargestoomd voor zelfbeschikking. Hollandia, de hoofdstad, groeide en raakte snel bevolkt door groepen met verschillende achtergronden die elk hun eigen verwachtingen over de toekomst hadden: Papoea’s, Indo-Europeanen, Molukkers, Chinezen, Toegoenezen, totoks en nieuwkomers uit Nederland. De geschiedenis van Hollandia en daarmee Nieuw-Guinea, wordt hier vanuit de bewoners zelf bekeken. Hoe gaven ze de stad vorm? Hoe gingen de verschillende groepen met elkaar om?
Luister: Podcast The Bridge A (No) Fara met Patrick Wouters
“Begin op een betoverende literaire reis met de debuutroman van Patrick Wouters, ‘ Vlucht in de Werkelijkheid.’ Het boeiende verhaal van de hoofdpersonen Ralph en Eric, twee vrienden van Indische afkomst wier paden vanaf hun twaalfde met elkaar verweven zijn, om op hun zeventiende uit elkaar te drijven. Een speling van het lot herenigt hen in het Nationaal Archief in Den Haag, wat leidt tot een opmerkelijke reis door de Nederland, Indonesië en Suriname.
Te bestellen.….. Archieftopic
...................
Indisch4ever 
https://archive.is/NUPfB#selection-793.0-793.161
Recensie”Ook na afschaffing van de slavernij werden arbeiders in Oost-Sumatra afgebeuld en op gruwelijke wijze gestraft. Reggie Baay schreef er een onthutsend boek over.
In het boek van Breman gaat het om feiten, gebaseerd op ware aantekeningen (uit begin 20e eeuw). Gebaseerd op een onderzoek van de officier van Justitie Rhemrev (1903). De advocaat Van den Brand vestigde in een geruchtmakende brochure die in 1902 verscheen–in dit boek in facsimile opgenomen–de aandacht op de wrede behandeling waaraan zij blootstonden. Onder politieke druk liet minister van koloniën Idenburg een onderzoek instellen. De rapportage hierover–in zijn geheel opgenomen–bevestigde de misstanden. De minister hield het rapport geheim. Tegen de ergste uitwassen werden maatregelen genomen. Het nauwe samenspel van koloniale bestuurders en kapitalistische ondernemers, zo kenmerkend voor de toenmalige koloniale ontwikkelingspolitiek, ook elders in koloniaal Azië, bleef ook daarna in stand.
De auteur (Jan Breman) beschrijft en verklaart het ontstaan van de plantagesamenleving en daarna, geïllustreerd met vele voorbeelden, de barre omstandigheden waaronder de contractkoelies moesten werken en leven. Tot slot worden de reacties in publieke opinie, parlement en overheid op Van den Brands aanklacht samengevat.
De verschijning van dit boek in 1987 trok grote aandacht en leidde tot een felle polemiek over de aard van het Nederlandse koloniale bestuur.
Feit of fictie. Je kan een fictieve roman over schrijven.
Het boek van Breman ken ik Wat betreft het nieuwe boek van Reggie Baaij: ik ken mijn opa niet, ik weet dus niet of het verhaal over hem op een stereotiep gedrag berust. Een stereotype is een vaststaand beeld van bijvoorbeeld een groep mensen dat niet overeenkomt met de werkelijkheid, of een deel van de werkelijkheid buiten proportie vergroot. Het gaat dus om een vooroordeel.
@ellen; ‘stereotiep gedrag etc.’- Uit E.Berghaus; Paradijsvlucht naar Java; Halfbloed; de jonge planter nam een bruine minnares, de Javaanse huishoudster. Uit haar, die hem in trieste dagen troostte, die hem niet meer losliet, de moeder zijner kinderen. Deze zonen, dochters der Europeanen echter erfden van hun vaders meestal meer, dan hen toekwam. Eén druppel blank bloed schijnt voldoende om de machtswil van ons ras ook in wezen te laten ontplooien. De kinderen van toean Besar, de grote heer, wilden zelf toewan besars worden. Indo, de klank verbindt hen met de Indonesiërs, met de bruine moeder…..ze willen blanker zijn, naar lichaam en ziel.
Er is deze maand (maart 2024) een nieuw boek van Reggie Baaij verschenen. De contractarbeiders van Deli. Interessant omdat mijn Indo-Europese grootvader (Pekalongan, 1888-1947) planter in suikerriet op Midden-Java was. Oma was trots op hem, want de Indo kwam meestal niet verder dan snijvelder (opzichter), Maar in de familie stond hij bekend als een goede manager, tevens “slavendrijver”.
Ik probeer dit boek te lenen van de bibliotheek.
@ellen; contract arbeiders van Deli etc.’- Lees; Jan Breman; Koelies, planters en Koloniale politiek 1992: ‘een koelie werd gedurende een paar dagen aan een boom gebonden, zonder eten eten of drinken. Waardoor die ziek werd en stierf. Tegen de administrateur werd een vervolging ingesteld. Vervolgens vrij gesproken wegens gebrek aan bewijs…..!