Opinie: Waarom het woord ‘bersiap’ zoveel woede oproept 

Commotie over een tentoonstelling in het Rijksmuseum, berust volgens historicus Henk Schulte Nordholt op een misverstand over de slachtoffers van de Indonesische revolutie.

© Peter van Dongen

Volgende maand opent de tentoonstelling Revolusi! Indonesië onafhankelijk. Vooraf ontstond grote commotie toen het Rijksmuseum aankondigde de term ‘bersiap’ daarbij te vermijden. Dat woord wordt volgens de Indonesische mede-curator Bonnie Triyana in Nederland namelijk uitsluitend geassocieerd met extreem geweld van jonge Indonesische revolutionairen tegen (Indo-)Europeanen en heeft een racistische ondertoon.
Tegen deze bewering werd furieus geprotesteerd door vertegenwoordigers uit de Indische gemeenschap in Nederland. Zij voelen zich weggezet als racisten en hebben het gevoel dat het leed dat hun is aangedaan verdonkeremaand wordt  Trouw

Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

28 reacties op Opinie: Waarom het woord ‘bersiap’ zoveel woede oproept 

  1. Boeroeng zegt:

    Het opiniestuk van Triyana lijkt op verdonkeremanen van bruut Indonesisch extremistisch geweld.
    De aanname ontstond dat het Rijksmuseum , de top zelve, het woord bersiap had verboden/geschrapt/verbannen in de komende expositie en in toekomstige projecten. En daarmee ook de geschiedenis van Indonesische extremisme en de moordpartijen gaat verbergen.
    Natuurlijk moet de top van het museum verklaren dat dit een onjuist beeld is.

    Het was Triyana die het Rijksmuseum beschadigde

  2. waluparmo zegt:

    Bersiap heb je alleen maar in bepaalde steden op Java.Wal Suparmo

  3. Boeroeng zegt:

    Vilan van de Loo over de Bersiap-discussie:
    Het is u vast opgevallen, die commotie over het woord Bersiap. Dat het racistisch zou zijn. Ja, en dat dan wel of niet in de tentoonstelling in het Rijksmuseum. Laatste stand van zaken: het woord gaat gebruikt worden en alles ligt gevoelig en genuanceerd. Ik kreeg een idee.Dat idee is een tentoonstelling maken over de Bersiap, in een toonaangevend museum van Indonesië, bij voorkeur in Jakarta. Daarvoor financieren we de overtocht en het verblijf van enkele families die met hun persoonlijke geschiedenis in de Bersiap verwikkeld zijn geraakt. Een ouder, een oom of tante, neefjes of nichtjes die verliezen hebben geleden of die nooit meer thuis kwamen.Dit als het allerergste.Als minder allerergste kan daarbij een visualisatie van de spullen, dus vanaf een koelkast en een radiotoestel tot en met huisraad en juwelen.

    • Ja, goed idee! Ik kan over de Bersiap in Padang, Sumatra vertellen. Al schrijft Vilan er meteen na dat zo’n tentoonstelling waarschijnlijk nooit zal plaatsvinden.

    • R.L. Mertens zegt:

      @VilandeLoo; ‘bersiap tentoonstelling etc.’- De benaming bersiap niet benoemen is natuurlijk onzinnig. Bersiap is voor de merdeka strijd natuurlijk een smet. Echter; bij elk tumult/ revolutie is er altijd gespuis(!), die bij zo’n gelegenheid hun lusten botvieren op nb. onbeschermde mensen; verwoesten, moorden, stelen etc. Zie zelfs onze ‘politionele oorlog’ Limpach; de Brandende kampong van generaal Spoor; waar onze jongens vrouwen verkrachten, zelfs armtierige gedode kampong bewoners van hun ‘sierraden’ beroven etc. -Bonnie benoemde nb. dat gespuis als ongeciviliseerden etc. Dus wat is er mis mee? – Zie zelfs in nu onze Corono tijd; anti vaccinatie betogers, die auto’s in brand steken, winkels plunderen etc. – Veel belangrijker is het; waarom/waardoor bersiap zo gelopen is?

      • vandenbroek@libero.it (1953) zegt:

        @dhr. Mertens
        Bovenstaande reactie is koren op de molen van Bonnie Triyana. “bij elk tumult/ revolutie is er altijd gespuis(!), die bij zo’n gelegenheid (?) hun lusten (?) botvieren op nb. onbeschermde mensen; verwoesten, moorden, stelen etc (?) “. Het past gewoon in het dominante verhaal dat hier in Nederland over de bloedige gebeurtenissen tijdens de Indonesische Revolusi wordt rondverteld. Aan zulke fabels is heel veel mis mee.

        Want wat moet ik anders met de verklaring van de getuige S.M.E. Moormann afgelegd bij de Oorlogsdienst Overledenen O.D.O. :

        “alle Europese gezinnen van Toempang, Woromoelio, Pontjokesoemo, Pandasarie en Ngadiredjo (Engelenburg) zijn afgeslacht en dat deze slachting bedreven werd door 6 Indonesiers………de moordenaars handelden op instructie van hooge Indonesische Ambtenaren te Malang en dat zo dienden als waarschuwing aan de Engelse militairen Autoriteiten, hun operaties naar deze Gewesten niet verder voort te zetten. Deze Indonesische Autoriteiten hadden ook gedreigd alle Europeanen in en om Malang te zullen vermoorden, indien d Engelsen hun plannen om verder op te rukken niet zouden wijzigen”.

        ik voeg er zelf aan toe dat deze autoriteiten voor de vorm 6 beulen lieten opsluiten in de Groot gevangenis in Malang, U wellicht bekend..

        Dus niks gespuis o.i.d. of Atlantisch Handvest (1941), het lijkt mij niet dat Pemuda’s of autoriteiten met dat papier onder d warm op jacht gingen naar Indo-Europeanen. Het lijkt mij dat onze Indonesische expert Bonnie Triyana best antwoord kan geven op de vraag wie die 6 boeven en de Indonesische autoriteiten in Malang toentertijd waren. Het politieke motief lijkt mij wel duidelijk

        Laten we ons wel aan de feiten houden, back to basic.

        • R.L. Mertens zegt:

          @vandenbroek; ‘ zulke fabels.’- Over het gespuis dat ons, buiten de kampen, als 1e doelwit hadden? Dat gespuis/sadisten, zoals Bonnie ze omschreef(!), dat weerloze vrouwen, kinderen, ouderen zomaar tjingtjangen/ in stukjes hakken/ doodstaken etc. Of waren ze vervuld van enorme haat? Na eeuwen onderdrukking/3e rang burgers in hun eigen land? U mag het zeggen. We hadden in Ambarawa Pemoeda’s (!) die ons ontweken om verderop bij de Jappen kampen hun woede te uiten; met inderdaad boenoeh Belanda. Ik maak/zie in die angstige situatie; het verschil met; zij die bij die Britse uitval streden tegen de Brit Indiërs/Japanners. – @ Atlatisch Handvest 1941; natuurlijk hebben die Pemoeda’s/gespuis daar geen notie van. Maar wel via radio(!) Merdeka dat Nederland nav. het gesprek 4/10-’45 vd.Plas-Hatta geen merdeka wenst. En ook 6/10-’45 door de afkondiging van een voedselboycot tegen alles wat Nederlands was. * Politiek besluit heeft altijd zijn weerslag op de achterban! En waarom moet Triyani weten wie die boeven in Malang waren? – Al op 9/10- ’45 (!) schreef Soekarno een brief aan de Britse bevelhebber Christison, dat zij buiten de kampen in gevaar waren ( en dat wist van Mook ook!) en hij niet staat was hen te laten beschermen, als massa hysterie uitbreekt! Hij was het ook die opdracht gaf aan de geregelde militie TNI om kampen op te richten. – * Maar velen ‘kolonialen’ en hun nazaten(!) willen hier; dat al die pemoeda’s gespuis zijn, dus ook die hele Republiek. – *Het is Nederland, die bersiap uitlokte! Om de Britten voor het blok te zetten deze opstand neer te slaan. Gesprek Singapore 7/10- ’45 van Mook met Mountbatten/Christistison; dringt aan krachtig optreden tegen die zgn. Republiek. – * Wij, onbeschermd buiten de kampen, zijn geslachtofferd(!) voor herbezetting van Indië!
          – ex.min.Bot zei het al in 2015; ‘we stonden aan de verkeerde van de geschiedenis’!

  4. vandenbroek@libero.it (1953) zegt:

    citaat: “Bersiap heb je alleen maar in bepaalde steden”!!!!! Maar is dat wel waar?

    Ngadireso met het Engelenburg bloedbad wordt al genoemd, het ligt dicht bij Malang. Plaats ik Ngadireso in regionaal perspectief dan valt er ook wat te zeggen voor Toempang of Pontjokoesoema. Deze twee plaatsen liggen allebei vlakbij Malang en er vonden massaker vergelijkbaar met Ngadireso plaats.

    Dan wordt het toch interessant een dialoog met de historicus Triyana te beginnen. Hij weet veel van het geweld in de Revolusi af. Als ik regionaal revolutionair geweld verbind met het geweld tegen Indo-Europeanen in dezelfde tijd dan komen we wellicht meer te weten wat er precies gebeurde in Malang e.o. in die tijd. Van Indonesische historici moeten we het wel hebben als het over bloedige gebeurtenissen in de Revolusi gaat. Wat mij wel opvalt dat in de commotie het Indonesisch geluid wordt stilgezet, wat er overblijft is een echte koloniale discussie.

    Vergeet niet dat Bonnie Triyana (on)gewild Bersiap niet alleen als begrip maar ook als gebeurtenis op de wereldkaart i.c. in het collectieve bewustzijn heeft plaatst.

  5. ellen zegt:

    Eind 1945 schreef Soetan Sjahrir (eerste premier van Indonesie) een geschrift, waarin hij o.a. de invloed van het Japanse fascisme op de Indonesische jeugd beschreef en de pogroms van Pemoeda’s op Indischen, Nederlanders, Chinezen en Molukkers veroordeelde. Zijn tekst wordt voorgelezen door Ahmad Sunardi.
    Hoe de bersiap werd beinvloed en geleid door de Japanners. Een geschrift van Soetan Sjahrir over het Japans fascisme.

    • Bung Tolol zegt:

      Indrukwekkend geschrift ! Bedankt Mw Ellen voor het opduiken en het hier plaatsen van dit epistel .Ja Soetan Sjahrir zag het wel goed : Fascistische propaganda werkt als een vergif en vooral jongeren waren /zijn er bevattelijk voor .Het vreemde was nou ,dat dit in het Nederland van net na 1945 ook speelde ! Die Nederlandse bevolking was murw gebeukt door die Duitse nazi -propaganda ,waarin Joden met ratten werden vergeleken .Van de 140.000 Joden zijn maar 35.000 in leven gebleven ,dus 105.000 hebben hun leven verloren in de gaskamer .Die 35.000 overlevenden van die Sjoa werden met de nek aangekeken en vaak onheus behandeld “” Ze hebben jou vergeten te vergassen !”” Zou die Indonesische historicus Bonnie Triyana op de hoogte zijn van dit geschrift ? Misschien wel ,misschien niet maar Bonnie is geen aanhanger van Soetan Shajrir maar van Bung Karno .Bonnie T is in mijn ogen nou niet bepaald iemand met hoge geestelijke waarden en normen ,hoe kun je nou zeggen dat dat begrip Bersiap racistisch is ? Ben je toch volslagen van de pot gerukt ! en weet je blijkbaar niks af van die massa slachtingen of je weet het wel maar je moet van Hogerhand het zwijgen er toe doen ,zielig hoor .

    • A. Olive zegt:

      Dank voor de video Mw Ellen.
      Ik wist wel dat het ophitsen van de jap veel had te maken met de Bersiap maar hier werd het duidelijk uitgelegd door niemand minder dan de eerste premier van Indonesia, Soetan Sjahrir. De 350 jaar kolonialisme die we doooor maar krijgen te lezen als oorzaak heeft minder te maken met de Bersiap en jlijkt mij meer op een “red herring”.

  6. vandenbroek@libero.it (1953) zegt:

    Ook dit is koren op de molen van de kritiek van Bonnie Tiyana. In het dominante Nederlandse verhaal wordt er meestal gesproken over “door de Japanse propaganda opgehitste jongeren”. Met andere woorden wordt het authentieke karakter van het Indonesisch anti-koloniaal Verzet ontkend. Net zoals de Proklamasi door de Nederlandse propaganda toen voorgesteld als een Japans maaksel en Soekarno afgeschilderd werd als collaborateur. Alsof de permuda’s en Soekarno niet zonder de Japanners in opstand waren gekomen tegen het Nederlands kolonialisme. .

    De arme Soethan Sjahrir wordt er weer met de haren bijgesleept, maar niet wordt vermeld dat hij ook schreef over de Nederlandse overheersing waarbij de bevolking als horigen uit de feodale tijd werden behandeld: “het eerste voorbeeld van fascisme in de wereld”. Boven-Digoel, waar hij zelf had gezeten, was er eerder dan welk concentratiekamp van de Nazi’s.

    Laten we Sjahrir er a.u.b. buiten houden, dat leidt maar af van het racistisch karakter van de Bersiap. want zeg nou zelf: Nederlands-indie was als maatschappij niet alleen fascistisch, woorden van de expert de NSBer Anton Mussert bij zijn bezoek aan Indie, maar ook racistisch, Dan wordt elk begrip dat betrekking heeft op ons koloniaal verleden. meegetrokken door haar racistisch karakter., te beginnen bij het begrip Indo.

    • vandenbroek@libero.it (1935) zegt:

      @dhr Robert
      Ik denk alles gehad te hebben, maar de volgende zinnen uit het door U aangehaalde artikel doen mijn wenkbrauwen wel fronsen:

      1. “brutally murdered by unregulated Indonesian forces” . dit vooroordeel hoef ik niet te vertalen.
      2. The hatred of the young Indonesian revolutionaries, encouraged by “Japanese propaganda and indoctrination” ….. ook deze open deur behoeft geen vertaling

      Dit zijn allemaal vooroordelen over Indonesiers die de stelling van Bonnie Triyana bevestigen .

      Maar het kan nog erger “…….. including their British Indian Gurkha companions…..”
      a) Gurkha’s waren soldaten uit Nepal ,
      b) Nepal maakte geen deel uit van Brits-Indie , het maakte geen deel uit van Brits-Indie, maar was een soeverein Koninkrijk
      c) De Gurkha’s waren op 28 oktober, ten tijde van de aanval op het z.g.n. Goebeng transport nog niet aanwezig in Soerabaja, deze Nepalese militairen arriveerden pas op 9 november 1945 in Soerabaja.

      Als in een paar woorden al zulke grove fouten worden gemaakt, dan kan ik me wel voorstellen en indenken hoe het in de rest van het artikel toegaat. Dat mocht ook nog eens worden gepubliceerd in de Volkskrant en op de web site van Histori Bersama. Zo was en is het gesteld met het historisch besef in Nederland.

      • Anoniem zegt:

        oeps (1953)

        • Robert zegt:

          Klets maar uit Uw nek. De Gurkhas waren soldaten in het Brits-Indisch leger. Bersiap was echt en ten minste 30000 ongewapende mensen werden gemarteld en gedood, door een stelletje laffe , criminele SOB’s, that is the real issue.

        • RLMertens zegt:

          @Robert; ‘30.000 bersiap slachtoffers etc.’- Regeringsverklaring Batavia 1947; ca,3500 geregistreerd en ca. 2000 vermisten. zie ook Javapost 2012(!) ; Buitenzorg/Pelita(!) over de bersiap slachtoffers! Indonesiërs ea.; onbekend ( toen; geen interesse?)
          Over uit je nek gesproken

        • vandenbroek@libero.it (1953) zegt:

          Ach, ik klets wel meer uit mijn nek. Ik ben op zoek gegaan naar die regeringsverklaring, die volgens dhr Robert niks zegt en waar stuit ik op in Het Dagblad van 11 september 1947 nummer 280:
          “Initiële BACKPAY ordonnantie vastgesteld. Hoogste basis voor het berekend bedrag Hfl 1000,= per maand”.
          http://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010897544:mpeg21:pdf

          De Back play is dus op basis van een heuse ordonnantie bepaald en aan personen uitgekeerd in Nederlands-Indie. Maar niet aan mijn opa van moeders kant. Waarschijnlijk is dit “vergeten” door het Gouvernement. Deze Vergeetachtigheid kunnen ze niet afschuiven op de Republik Indonesia, die toen nog geeneens bestond. .

          Mijn opa zou ook voor de backpay in aanmerking komen, maar hij overleed in het kamp. Mijn Oma kreeg voor zijn sneuvelen voor Koningin en Vaderland een bedrag van Hfl 900. Dat is in vergelijking met de backpay een fooi. Ik ga nu wat rekenen en maak dit bedrag contant op de dag van Nu. Hopelijk kom ik ook in aanmerking als rechtsopvolger of zeker mijn moeder (1925). Mevr. Kaag (D66), Min. van Financiën zal tevreden kunnen zijn een Indo blij te maken. maar nu de Bersiap.

  7. Anoniem zegt:

    oeps (1953). verschil bij inversie van cijfers is altijd deelbaar door 9

  8. Robert zegt:

    Een regeringsverklaring zegt mij niks! Ook de materiele schade verricht aan particuliere bedrijven, tijdens de Bersiap tijd,wordt niet vermeld. Mijn grootmoeder verloor heel veel geld toen haar boerderij met de grond gelijk gemaakt werd, in Wonokromo, en de uiers van haar melkkoeien met
    bamboo spietsen werden doorboord.Zij moest op de vlucht slaan om haar leven te redden. Sommige mensen die voor haar werkten deden ook mee aan de vernietiging van haar bedrijf.Mensen die zij een onderkomen gaf en een loon!

    • vandenbroek@libero.it (1953) zegt:

      Het verhaal van dhr Robert over die door bamboe roentjeng doorboorde uiers heb ik al een paar keer gehoord en niet vergeten. Maar nu vertelt hij dat sommige mensen die voor zijn moeder werkten, meededen aan het geweld tijdens de Revolusi, mensen die zijn moeder onderkomen en loon gaf.
      Dan wordt het verhaal over “door de Japanners opgehitste bendes” genuanceerd. . Er lijkt niet alleen sprake te zijn van crimineel handelen, maar er waren mensen, die de boomtak doorzaagden waarop ze zaten, dwz mensen vernietigden hun eigen en andermans broodwinning. Dan was er sprake van klassenstrijd, d.w.z. politieke strijd zoals dhr Bonnie Triyana beweert.

      @ R. Brouwer. Maar datzelfde gebeurde bij het bloedbad in de Olostraat 27 te Padang. Het was niet alleen een criminele gebeurtenis maar duidelijk een politieke boodschap van de pemoeda’s, Indonesische nationalisten aan de Britse militairen.

  9. ellen zegt:

    De heer Van den Broek wijst – terecht – op de achtergrond van de revolutie, t.w. het cultuurstelsel. Dit is ook vanuit de zienswijze van verschillende historici een mogelijke oorzaak van de Revolusi. “Vooral Havelaars toespraak tot de hoofden van Lebak sprak de aanstormende revolutionaire generatie tot de verbeelding. Daarin wijst Havelaar de regent en diens bestuursambtenaren, onomwonden op hun verplichtingen jegens de bevolking. Grof gezegd: ’Jullie staan ten dienste van de bevolking, niet andersom’. In het feodale gedrag van de hoofden herkenden deze Indonesiërs meteen het heersende koloniaal bestuur. De schrijfster Soewarsih Djojopoespito, een van de stemmen van deze generatie, kende de toespraak tot de hoofden zelfs uit haar hoofd en de schrijver Pramoedya Ananta Toer zei in een interview in Time dat Multatuli met zijn boek het kolonialisme heeft vermoord. (Bron: Douwe Dekker, geest van de Indonesische revolutie).”

    • RLMerterns zegt:

      @ellen; ‘mogelijke oorzaak etc.’- Het cultuurstel en al die andere oorlogen; pacificeren(= vrede brengen!) is het gif welke tot een erfenis van haat hebben gebracht; met Rebvolusi als slot. De directe oorzaak van Revolusi is Nederlands beleid; geen merdeka= amok!
      Alle slachtoffers (Nederlanders, Indonesiërs, Chinezen ea )van/in die Revolusi is: op conto van Nederland. Baatzuchtige politici; Gerbrandy, Romme, Beel, Drees sr. ea
      ( Indië verloren, rampspoed geboren) hebben dit op hun geweten.
      JdeKadt; de Indonesische Tragedie 1949; ‘de Nederlanders met hun baboeisme(!) met hun militair/ambtenaar systeem, hebben alle kansen verknoeid! Wat ons overblijft is schaamte over zoveel bekrompenheid, onbekwaamheid en zelfgenoegzaamheid.
      – ex.min. Bot 2015; ‘we stonden aan de verkeerde kant van de geschiedenis’!
      * Op naar het museum; Revolusi!

  10. RLMerterns zegt:

    @ellen; ‘mogelijke oorzaak etc.’- Het cultuurstel en al die andere oorlogen; pacificeren(= vrede brengen!) is het gif welke tot een erfenis van haat hebben gebracht; met Rebvolusi als slot. De directe oorzaak van Revolusi is Nederlands beleid; geen merdeka= amok!
    Alle slachtoffers (Nederlanders, Indonesiërs, Chinezen ea )van/in die Revolusi is: op conto van Nederland. Baatzuchtige politici; Gerbrandy, Romme, Beel, Drees sr. ea
    ( Indië verloren, rampspoed geboren) hebben dit op hun geweten.
    JdeKadt; de Indonesische Tragedie 1949; ‘de Nederlanders met hun baboeisme(!) met hun militair/ambtenaar systeem, hebben alle kansen verknoeid! Wat ons overblijft is schaamte over zoveel bekrompenheid, onbekwaamheid en zelfgenoegzaamheid.
    – ex.min. Bot 2015; ‘we stonden aan de verkeerde kant van de geschiedenis’!
    * Op naar het museum; Revolusi!

    • Bung Tolol zegt:

      Gisteren een reactie gelezen van de zeer geachte Dame Mw Lebert op Java Post .Zij schreef “” Ik mengde mij ook in die discussie over die Bersiap ,kreeg meteen een lading stront over mij en sommigen herhaalden hun reactie wel 1000 x ! “” Wie zou zij nou bedoelen ? Saya tidak tahu /tempeh ! 😂😁🤣 Logisch dat Mw Lebert ook wat wilde zeggen over die Bersiap ,want zij heeft dat als kind aan den lijfe ondervonden ! Respect voor u Mw Lebert .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.