17 febr Koning onthult gedenksteen Multatuli 

Daarmee opent de koning officieel het Multatuli-jaar: op 2 maart van dit jaar is het 200 jaar geleden dat de schrijver in Amsterdam werd geboren. Het Parool

Dit bericht werd geplaatst in agenda - evenementen. Bookmark de permalink .

59 reacties op 17 febr Koning onthult gedenksteen Multatuli 

  1. Brief van Multatuli in 1860 aan koning Willem III:” dat daar ginds dertig miljoen onderdanen worden mishandeld en uitgezogen in uw naam”.

  2. Jan A. Somers zegt:

    “worden mishandeld en uitgezogen” Ja, door hun eigen hoofden/vorsten. Zie toespraak tot de hoofden van Lebak.

    • Bertsiap zegt:

      Nou nou nou heer Somers ,die brief van Multatuli aan koning Willem III was natuurlijk een gospe ,want Willem 3 behoorde eveneens tot die uitbuiters ,ja die hoofden/vorsten eveneens ,eigenlijk mag je best wel zeggen dat de gewone tani door iedereen in de zeik werd genomen,en vakkundig uitgebuit !.

      • Jan A. Somers zegt:

        Hier gaat het om wat anders. Vanwege het indirect bestuur mochten door de Indische overheid niet direct Inlandse werkkrachten worden gebruikt. Dat gebeurde via de hoofden, die dus fungeerden als een soort verplicht uitzendbureau. Deze werden ook betaald voor de verrichte arbeid. Maar dat geld kwam nauwelijks bij die werkkrachten zelf aan. In dit item gaat het om dat indirect bestuur. Willem III was in die tijd nog formeel de opperste bestuurder van Indië. En het was dus in zijn naam dat deze misstanden voorkwamen. Maar daar kon hij natuurlijk niets mee, die situatie was geregeld in het regeringsreglement, dat was wetgeving door o.a. het parlement. Let ook op de datum in de tijdlijn. De Max Havelaar, waar het hier om gaat, dateert van 1860. Dit boek heeft mede geleid dat er een eind kwam aan het cultuurstelsel waarin deze misstanden speelden. Vandaar het daarop volgende ethische beleid. Maar die ethische politiek hield natuurlijk ook in een expansie van het Nederlandse gezag, d.w.z. het onder reëel gezag brengen van de gehele Indische archipel. Zonder dat reëel gezag kon geen gezag worden uitgeoefend over die hoofden.

        • Bertsiap zegt:

          @Pak Somers schrijft “” Maar dat geld kwam nauwelijks bij die werkkrachten zelf aan “” Nou heer Somers ,hier plaatst u de vinger op de zere plek ,natuurlijk zijn die Inheemse vorsten een stelletje gladakkers geweest maar het koloniaal bestuur had evenveel boter op hun hoofd en die Oranjes ? Noem een paar namen Ned Handelsmaatschappij en de olie van Sumatra ( Aandelen Shell) Ach die hele koloniale bovenlaag zat te graaien blank en bruin en de tani was de pisang goreng .Doen die Hollandse /Nederlandse tanis het anders tegenwoordig ,die rossen het hele Malieveld onderste boven met hun tractors .Koning Willem 3 was nou ook niet helemaal het grootste licht dat er was ,driftig ,lichtelijk gestoord en oversekst of hij inderdaad de vader van Wilhelmina was ??? Hij was toen al over de 60 en toonde verschijnselen van dementie .Koningin Emma was wel een goede keus ,wat moest zij nou in hemelsnaam met die oude gestoorde soto-ayam ?

        • PLemon zegt:

          @Natuurlijk zijn die Inheemse vorsten een stelletje gladakkers geweest maar het koloniaal bestuur had evenveel boter op hun hoofd en die Oranjes ? 

          # ons soort mensen ?

          *** Oranjes en de sultans

          Citaat: Direct contacten tussen de oude Indische vorstenfamilies en de Oranjes is er nooit veel geweest. Sowieso was er een grote fysieke afstand. Koningin Wilhelmina en haar voorgangers bezochten Nederlands-Indië nooit. Uitzondering was prins Hendrik, de broer van koning Willem III.

          Toen het reizen eenvoudiger werd, verschenen er bij plechtigheden in Nederland wel vaker vertegenwoordigers van Indische sultanaten. Zo was bij de inhuldiging van koningin Wilhelmina in 1898 een delegatie vorsten aanwezig in Amsterdam. Dat was voor het eerst. Dat gebeurde ook bij het huwelijk van de koningin met prins Hendrik, de geboorte van prinses Juliana en haar huwelijk met prins Bernhard. Een grote delegatie kwam bij het veertigjarig regeringsjubileum van koningin Wilhelmina in 1938. De koningin ontving toen een lange rij Indische vorsten die tal van geschenken meebrachten.
          Het kostbaarste geschenk dat de Oranjes ooit uit Indië kregen, was de inrichting van de Indische Zaal in Paleis Noordeinde. Het was een huwelijkscadeau van de vorsten voor koningin Wilhelmina in 1901.

          Zelfs bij de troonsbestijging van koningin Juliana in 1948 was nog een omvangrijke delegatie Indische vorsten aanwezig. Een jaar later zouden de banden met Nederland worden doorgesneden.
          https://www.rd.nl/vandaag/koninklijk-huis/nederland-telde-ooit-300-vorstenhuizen-1.373396

        • R.L.Mertens zegt:

          @JASomers; ‘daar kon hij niets mee etc.’- Indië was toch een wingewest! Van Deventeren; een ereschuld en een ethisch(!) beleid. De inlander verheffen tot …. maar dan moet heel de archipel onder Nederlands gezag komen; dmv. pacificeren= vrede brengen. 500 Oorlogen werden er toen gevoerd. Om het gezag over die hoofden te bereiken? En gg.de Jonge; ‘wij zijn hier reeds 300 jaar etc.’….Tot Japan kwam; Azië voor de Aziaten en het Indië sluitstuk; merdeka! Na een vruchteloze strijd met zovele slachtoffers en… een Indië trauma, die nu 75 jaar na dato, nog voortduurt.

        • Jan A. Somers zegt:

          “Noem een paar namen Ned Handelsmaatschappij en de olie van Sumatra ( Aandelen Shell)” Die NHM is gesticht als centrale bank voor de productie en handel in Indië. Gewoon een NV. Doordat er van particuliere zijde eerst weinig belangstelling voor was is Willem III grootaandeelhouder geweest. Nu heet het ABNAMRO. Maar nog steeds niet heeft de bevolking van Indië/Indonesië er iets van ontvangen. Maar dat is toch normaal? Heeft niets met uitbuiting te maken. Een NV is van de eigenaren/aandeelhouders. Die krijgen de winstuitkeringen, Niet Jan en Alleman. Maar misschien krijgt u geregeld wat van die opvolger van de NHM. Via uw pensioenfonds, of verzekering? Voor de oliewinning in Indië is op 26 februari 1907(!!!) de BPM opgericht (niet SHELL). Ook dit was een NV, met de winst naar de aandeelhouders. Heeft u ook zo genoten van de winsten van het aardgas in Groningen en de oliewinning in Drenthe?
          De problemen waar Multatuli het over had, de koning/koopman, werden opgelost toen de Indische overheid de productie en handel losliet, en cultuurmaatschappijen hiervoor toegang kregen. (tevens het einde van het ‘batig saldo’!). Dit waren geen bestuurders en konden dus vrijelijk de hoofden omzeilen en rechtstreeks in zee gaan met de tani’s zelf. Zij huurden aaneensluitende stukken grond van die tani’s en namen hen meteen in dienst als arbeider. Door deze grootschaligheid werd het ook rendabel grote complexe irrigatiewerken te stichten. Hiervan konden ook de tani’s voor hun sawah’s gebruik van maken waardoor zij nu drie tot vier keer per jaar konden oogsten i.p.v. twee keer. En hun werkbuffels konden niet meer worden geroofd door de hoofden!
          Al met al is het niet zinnig nog steeds te verwijzen naar een tempo doeloe verschrikkelijk lang geleden. In Nederland was het in die tijd dezelfde situatie. De grootkapitalisten zouden dat achterlijke en arme Noord-Brabant (was ook een kolonie!) gaan ontginnen. Met grote bedrijven als Philips. Ja, het leverde werkgelegenheid. maar de winsten gingen toch aan Jan met de pet voorbij. Het is dat de vakbonden zich hier gingen roeren, anders was ook Noord-Brabant een soort Indië uit de tijd van Multatuli gebleven.

        • Jan A. Somers zegt:

          “Toen het reizen eenvoudiger werd,” Zo was er in die tijd een rechtstreekse expresse-trein van Berlijn naar Vlissingen. Daarmee konden ze van het Berlijnse hof gemakkelijk naar hun buitenverblijven in Domburg, En naar Engeland, Daarvoor was de aanlegsteiger van de Mij Zeeland direct bij de uitgang van het station. Dat waren nog eens tijden! En ligt het station Vlissingen nog steeds een eind buiten de stad.

        • Arthur Olive zegt:

          “Een NV is van de eigenaren/aandeelhouders. Die krijgen de winstuitkering, niet Jan en Alleman.”

          Dat is zo en daarom heeft het gouvernement van Noorwegen er voor gezorgd om de grootste andeelhouder te worden in hun energy productie waardoor via hun “Governement Pension Fund Global” Jan en Alleman een uitkering krijgt.
          https://www.lovemoney.com/news/85476/norway-oil-reserves-norges-investment-fund-returns-strategy

        • Piet Azijnpisser zegt:

          Arthur Olive zegt 18 januari 2020 om 18:52 o.m.: “….. daarom heeft het gouvernement van Noorwegen er voor gezorgd om de grootste andeelhouder te worden in hun energy productie waardoor via hun “Governement Pension Fund Global” Jan en Alleman een uitkering krijgt”.

          De verzorgingsstaat in optima forma. “Jan en Alleman” betalen hoge belastingen en de overheid oeroest alles voor ze. Trumpy Dumpy zou ervan griezelen.

        • R Geenen zegt:

          Niet Trump alleen. De grootste meerderheid! Ook de meeste Indo’s.

        • Piet Azijnpisser zegt:

          Representatieve steekproef gehouden?

        • Arthur Olive zegt:

          Wat ze aan belasting betalen in Noorwegen en wat ze er mee doen is een andere zaak. Het gaat hier om het feit dat dat ze een uitkering krijgen van het energy fonds wat nergens anders gebeurt.

        • Piet Azijnpisser zegt:

          Arthur Olive zegt 18 januari 2020 om 21:14 onder meer: “Het gaat hier om het feit dat dat ze een uitkering krijgen van het energy fonds wat nergens anders gebeurt”.

          Dat begrijp ik wel, maar als je daarmee wilt zeggen dat Noorwegen met haar systeem van funding van “uitkeringen” over het geheel genomen ook een kwalitatief beter sociaal verzekeringsstelsel heeft dan andere landen, dan weet ik dat nog zo net niet. We moeten geen appels en peren gaan vergelijken.

          Ieder land heeft zo zijn eigen systeem om “uitkeringen”, c.q. de sociale zekerheid voor zijn burgers, te financieren. Het gaat er om wat onder aan de streep beschikbaar is voor de uitkeringsbehoeftige burger.

          Nederland heeft haar aardgas inkomsten verjubelt, althans niet in een “fonds” bewaart. Je kan dat onverstandig vinden, maar vooralsnog staat NL nog in de top 10 van de meest welvarende landen, of ik moet mij op de late avond sterk vergissen.

        • Arthur Olive zegt:

          Heer Piet Azijnpisser schrijft: We moeten geen appels en peren gaan vergelijken.
          Heb ik ook niet gedaan. Als u het goed leest dan kan u zien dat ik alleen heb geschreven wat Noorwegen heeft gedaan met hun energie productie, dit in tegenstelling van wat de heer Somers schreef over een NV waar niet Jan en Alleman voordeel van heeft.
          Appels met appels dus. Die Peren komen van u heer Piet.

        • Piet Azijnpisser zegt:

          Arthur Olive zegt 19 januari 2020 om 02:47: “Heer Piet Azijnpisser schrijft: We moeten geen appels en peren gaan vergelijken. Heb ik ook niet gedaan. Als u het goed leest dan kan u zien dat ik alleen heb geschreven wat Noorwegen heeft gedaan met hun energie productie, dit in tegenstelling van wat de heer Somers schreef over een NV waar niet Jan en Alleman voordeel van heeft. Appels met appels dus. Die Peren komen van u heer
          Piet”.

          Tja Arthur …… als de heer Somers, in de context van wat Nederland als koloniale baas in de 19de eeuw in Indië heeft uitgespookt, schrijft dat het heel normaal is/was dat een NV (naamloze vennootschap) enige winst aan haar eigenaren (aandeelhouders) uitkeert en niet aan Jan en Alleman en jij in reactie daarop komt met het grote nieuws dat heden ten dage Noorwegen de grootste aandeelhouder van haar “energy productie” is waardoor “via hun” (ik neem aan het Noorse) “Governement Pension Fund Global” Jan en Alleman een uitkering krijgt, dan ben jij begonnen je appeltje naast de peer van de heer Somers te leggen, kennelijk ter vergelijking.

          Als je bij voorbeeld had geschreven dat in de zelfde tijd en tijdgeest (19de eeuw) Groot Brittannië in één van haar koloniën alle inkomsten uit die kolonie in een fonds als het Noorse had gestort, geheel ten bate van het arme gekoloniseerde volk, dan was je dead on track geweest.

          Als je de zaak toch anders ziet, dan zij het zo. Het kibbelen om de punten en komma’s laat ik gaarne aan de geleerden over.

    • Nederland heeft 350 jaren alleen maar schade(RUGI) geleden door Ned-Indie te koloniseren.Daarom is het niet nodig om het terverdedigen en in 5 dagen door fietsende Japanners weg gejaagd.

  3. ellen zegt:

    Op 7 december 2019 was ik aanwezig bij Indie Next, over de Indische herinnering, gehouden in Museum Sophiahof te Den Haag. Hoofdspreker was de Indonesische auteur Iksaka Banu. Hij won in 2013 de prestigieuze Khatulistiwa Literary Award met zijn verhalenbundel Semua Untuk Hindia (2014; Allen voor Indië), over de koloniale tijd van Indonesië, vanuit een Nederlands perspectief. Waarom koos hij juist voor deze invalshoek? En welke reacties riep dit op in Indonesië? De verhalenbundel Semua Untuk Hindia bestaat uit dertien korte fictieve verhalen en beslaat een periode van drie-en-een-halve eeuw, van VOC tot Bersiap. Toen zijn bundel net was verschenen kreeg hij in Indonesië veel kritiek te verduren. Zo zou hij de koloniale overheersing verheerlijken en een Indo-Europese of zelfs Europese kijk op de geschiedenis tentoonspreiden. Banu pareert die kritiek en zegt dat ook het Nederlandse perspectief een plaats moet krijgen in de Indonesische literatuur. “Deze onderwerpen zijn onderdeel van de Indonesische geschiedenis. Nederlanders en Indonesiërs ademden dezelfde lucht in, ze beïnvloedden elkaar.” Banu hoopt met zijn benadering het zwart-wit denken over het koloniale verleden in Indonesië te doorbreken. “Geschiedenis is een grijs gebied, ik probeer dat te laten zien.”

    • RLMertens zegt:

      @ellen; ‘het zwart wit denken etc.’- Onze hele Indische geschiedenis is vanuit wit(Nederlands) optiek geschreven/verteld. Waarom nu niet van uit Inlands/Indonesisch optiek. Hoe hebben zij het ervaren. bv. Zo’n imposante JPCoen standbeeld in het centrum van Batavia. Al die oranje feesten/militaire parades etc. etc. Hun dagelijkse leven/besognes. In een kampong te leven. ( met een kleine(!) uitzondering voor hen die een Europese opleiding hebben genoten.Wonend in een achteraf buurt! ). Ik herinner me van na 1945; de dagelijkse gang van koelies, die op een verzamelpunt werden opgehaald met busjes om ergens koelie arbeid te doen. Niet iedereen mocht mee! Geen kontrakten; gewoon los arbeid; dag in dag uit! De/hun vrouwen op weg naar de pasar; om te verkopen. Veelal nog met hun baby’s aan de borst. Of als baboe(met zekere inkomsten) bij de Belanda’s. Hun kinderen; velen niet(!) naar school, als katjong scharrelend om eten/werk te zoeken. Als dragers voor kokkies inkopen etc. etc. En de Belanda/indo dames? Die gingen naar de (tennis) club/op familie bezoek of winkelen; met de baboe voor het barang dragen/oppassen van de baby etc.etc. -Hoe hebben de Indonesiërs/Inlanders die ca. 4 eeuwen jeman Belanda ervaren/gekeken? Ooit schreef ik ; omkijken naar Indië. Tot mijn verbazing)te vinden via Google.

      • PLemon zegt:

        @ Hoe hebben de Indonesiërs/Inlanders die ca. 4 eeuwen jeman Belanda ervaren/gekeken? 

        # Zoals ze nu tegen hun eigen elite en bevoorrechten aankijken. Ander decor maar dezelfde handelingen van meester/knecht.

        *** 23-02-2017 | NIEUWS
        Volgens ontwikkelingsorganisatie Oxfam is Indonesië een van de meest ongelijke landen ter wereld. De vier rijkste mannen in Indonesië bezitten namelijk evenveel als de 100 miljoen armste mensen in het land, schrijft The GuardianDe lijst van rijkste Indonesiërs wordt aangevoerd door de gebroeders Hartono. Budi en Michael Hartono zijn de eigenaren van sigarettenfabrikant Djarum. Met de jaarlijkse rente op hun vermogen alleen al zouden ze de extreme armoede in Indonesië kunnen uitroeien. 

        Sinds 2000 kreeg Indonesië te maken met een snelle economische groei. In 2002 had Indonesië één dollarmiljardair. In 2016 had het land er twintig. Miljoenen arme mensen zijn buitengesloten van de economische groei. Er is sprake van een ongelijke verdeling van de economische groei over de bevolking van het land. 

        Dini Widiastuti, woordvoerder van Oxfam in Indonesië, zegt dat het niet goed is dat de rijkste persoon in Indonesië in een dag meer verdient aan de rente op zijn vermogen dan wat de armste mensen in Indonesië in een heel jaar uitgeven aan hun basisbehoeften. De ongelijkheid in Indonesië bereikt een crisisniveau. Als hier niets aan gedaan wordt, kan de enorme kloof tussen rijk en arm de armoedebestrijding ondermijnen, de sociale instabiliteit verergeren en de economische groei remmen.
         http://www.indonesienu.nl/nu-actueel/indonesie-een-van-de-meest-ongelijke-landen-ter-wereld

        • Piet Azijnpisser zegt:

          Tja …. en dat terwijl die nare Belanda’s daar al 70 jaar niet meer de dienst uitmaken.

        • RLMertens zegt:

          @PLemon; ‘eigen elite etc.’- Echter hun eigen bangsa! Zo kijken wij hier toch ook naar onze elite. En naar onze eigen verschil in sociale ongelijkheid; zie de voedselbanken etc.
          Het nasip=noodlot van elk volk in de wereld; de sociale strijd. Maar de economische groei daarginds….. is nog steeds meer als bij ons!

        • RLMertens zegt:

          @PietAzijnpisser; ‘die nare Belanda’s etc.’- Toen waren er daar niet alleen nare Belanda’s, maar waar zelfs de stompste (Indo)Belanda een toean was!

        • R Geenen zegt:

          @@Volgens ontwikkelingsorganisatie Oxfam is Indonesië een van de meest ongelijke landen ter wereld. De vier rijkste mannen in Indonesië bezitten namelijk evenveel als de 100 miljoen armste mensen in het land, schrijft The GuardianDe @@
          Ik spreek wel eens met mijn neven in Jakarta en Medan. Daarnaast ook 2 anderen in Saigon en Boekita Faso, west Afrika. Volgens hun is er geen land zo corrupt als het huidige Indonesie. De mentaliteit is daardoor vooral bij de BETER GESITUEERDEN:: EEN IEDER VOOR ZICH EN ISLAM VOOR ONS ALLEN. Ben blij dat ze nu zelfstandig zijn. Nu weten ze zelf wat het betekend om voor hun zelf te zorgen.

        • Piet Azijnpisser zegt:

          Die meneer Mertens heeft het er maar weer druk mee.

        • PLemon zegt:

          @ Echter hun eigen bangsa! Zo kijken wij hier toch ook naar onze elite….

          # Dat is juist dubbel triest. Dat verwacht je niet van je ‘eigen familie’ of volk. Bij ons is de economie ook top maar de verborgen armoe(kinderen, voedselbanken) groeiende. Moraal:
          ‘Als niet komt tot iet kent iet zichzelf niet’.

      • ellen zegt:

        U moet eens vaker naar Den Haag komen, heer Mertens, naar lezingen die geregeld gehouden worden in Museum Sophiahof (IHC). Onlangs zat ik vrijwel naast een groep Indonesische schrijvers, waaronder Joss Wibisono, die ook historische fictie schrijft, o.a. over de koloniale tijd. Dan kunt u met deze Indonesische schrijvers persoonlijk een gesprek aangaan over wat u zoal bezighoudt, vooral v.w.b. datgene wat u steeds herhaalt op deze website.

        https://gatholotjo.com/2018/11/25/waarom-ik-historische-fictie-schrijf-door-joss-wibisono/

        • RLMertens zegt:

          @ellen; ‘steeds herhaald etc.’- Wat? Mijn koloniale visie?Toch verwonderlijk dat velen hier nu zo begaan zijn met die gewone inlanders. DMKoch; Een halve eeuw in Indië; ‘men interesseerde zich totaal niet voor die inlanders. Ze waren goed voor de exploitatie. Ja zelfs als consument van hun eigen grondstoffen/batik producten etc.’ Voor hen die over dit onderwerp meer wil weten, lees Pramoedija A.Toer ea; Aarde der mensen etc. Auteurs, die bewust het koloniale verleden hebben ondergaan. Ik heb door mijn reizen in jr.’80/90 met vele oudere tijdgenoten hierover ( jeman Belanda) gegongbrold/gesproken. Wat in mijn jeugd- oa zwervend in die kampongs- door mij is ervaren. Onze koloniale maatschappij was een onterechte periode. Zoals ook de slavernij periode. Het was gedoemd te verdwijnen! Dat het gebeurd is met een nutteloze oorlog; is een historische schande!

        • Piet Azijnpisser zegt:

          Boter aan de galg gesmeerd, Ellen.

      • Jan A. Somers zegt:

        “koelies, die op een verzamelpunt werden opgehaald met busjes om ergens koelie arbeid te doen. ” U heeft waarschijnlijk nog nooit in Rotterdam en Den Haag de busjes gezien die de Polen en Bulgaren naar het Westland moeten brengen? En ’s avonds terug? Omdat de Nederlanders (en Indo’s!) dat rotwerk vinden.

        • RLMertens zegt:

          @JASomers; ‘naar het Westland etc.’- Dat werk te vergelijken met die koelie arbeid? Met die rechteloze koelie’s? Ooit door u in de haven van Soerabaja zo’n tafreel gezien( ik woonde toen ’46-’49 in Perak) Ooit met die koelie’s gesproken?

      • RLMertens zegt:

        @PLemon; ‘dubbel triest etc.’- Als er nu daar ook goed verdieners/miljardairs ontstaan, is dat dan triest? Bij onze bangsa; Mathijs van Nieuwkerk van de Wereld draait door verdient met een tv. praatje bijna een € half miljoen(!) per jaar. Ook dubbel triest?

        • Bertsiap zegt:

          @Matthijs van Nieuwkerk verdient met zijn t.v praatjes bijna een half miljoen euro per jaar ,ik ken ook een Matthijs en die is 19 jaar oud/jong en die verdient een miljoen euro schoon per maand ……maar die heeft geen praatjes ,hij laat zijn voeten spreken ! Effe kijken of Mertens hem snapt .

        • R Geenen zegt:

          Met jouw vergelijking ga je uit van hun bruto inkomsten. Is dat wel juist. Ik ben altijd uitgegaan van wat ik netto in mijn handen overhoud. Het bruto inkomen van 2 mensen in 2 verschillende landen kan je volgens mij niet met elkaar vergelijken. Daarnaast telt te factor aantal uren die je werkt ook en zijn die te vergelijken? Persoonlijk heb ik mij nooit met anderen vergeleken. Wel vergelijk ik de landen en de kansen met elkaar.

        • RLMertens zegt:

          @Bertsiap; ’19 jaar jong etc.’- Off topic. Nog steeds niet te verteren, dat er nu ook inlanders zijn, die miljonair kunnen worden/zijn?

  4. ellen zegt:

    Anti-koloniale stemmen waren wel degelijk aanwezig vanaf de 18de eeuw. Maar deze stemmen werden veelal toegedekt of genegeerd. De laatste tijd herleeft door ontdekking van deze vergeten stemmen het verleden weer. En wordt er schande gesproken over het kolonisme. Maar de geschiedenis is gebeurd, en kan niet veranderd worden. Alleen het verschillend perspectief daarop kan veranderen van zwart-wit naar een grijs gebied. Ook konden deze vergeten anti-koloniale stemmen toentertijd maatschappelijke veranderingen teweeg brengen, zoals de afschaffing van het cultuurstelsel.

    https://www.vpro.nl/programmas/ovt/speel~RBX_VPRO_13049233~vergeten-antikoloniale-stemmen~.html

    • Jan A. Somers zegt:

      In tegenstelling tot wat velen denken was Multatuli geen tegenstander van het kolonialisme. Met zijn Max Havelaar stelde hij wel de slechte kanten van het (indirecte) bestuur aan de orde. Terwijl Nederland juist uitging van het indirecte bestuur, waarbij de Inlandse bevolking, zoals van ouds, bestuurd bleef door hun eigen hoofden. Dit mede ingegeven door Hugo de Groot in zijn Mare liberum: Habent insulae istae quas dicimus et semper habuerunt suos reges, suam rempublicam, suas leges, sua iura. (Deze eilanden waarover wij spreken, hebben nu, en hebben altijd gehad hun eigen koningen, hun eigen staat, hun eigen wetten, en hun eigen rechtssystemen.)

      • RLMertens zegt:

        @JASomers; ‘geen tegenstander van het kolonialisme etc.’- Waaruit blijkt dan, dat hij wel(!) een voorstander was? * ‘voorstander was indirecte bestuur etc.’- Dat was toch de ‘makkelijkste manier’ om een volk te onderwerpen. Alles ten voordele van de veroveraar.
        * Dat ‘mare liberum’ is pure onzin! Zoals ook oud premier Gerbrandy vastlegde/bewering; Nederland bracht in de ganse archipel de onschatbare zegen van een rechtstaat! Uit; De scheuring van het rijk 1951

      • Jan A. Somers zegt:

        “Waaruit blijkt dan, dat hij wel(!) een voorstander was?” Waarom zou hij een voorstander zijn? Zijn Max Havelaar was als ambtenaar BB zelf deel van het bestuur. Daar hoef je dan toch geen voorstander van te zijn, je zit er gewoon in, net zoals u gewoon in het Nederlandse bestuurssysteem zit. Maar Multatuli liet Max wel de uitwassen bestrijden. En dat heeft inderdaad politieke gevolgen gehad.
        “‘makkelijkste manier’ om een volk te onderwerpen.” Als je maar een handvol bestuurders ter beschikking hebt voor een land zo groot als heel Europa, dan schakel je natuurlijk de plaatselijke bestuurders in. Waarvoor Hugo de Groot (mede) zijn De Jure praedae schreef. met Mare liberum als hoofdstuk 12. (lees dat eens, het hoort bij de Indische literatuur!). Alleen ontbrak het toezicht, wat na de Max Havelaar werd verbeterd. Maar dan had je voor dat toezicht toch ook een beter gezag nodig over dat grote land. En dat is ook niet naar uw zin. Maar waarmee toch de echtsstaat is gebracht in plats van de plaatselijke dictatuur buiten alle wetgeving om. Dat is goed gekomen met de Indische Staatsregeling van 1925, met later nog verbeteringen.
        ” om een volk te onderwerpen” Ik dacht dat die bevolking nou juist onder haar eigen rechtsregels is gelaten, maar dat wordt hier discriminatie genoemd.

        • R.L.Mertens zegt:

          @JAsomers; ‘daar hoef geen voorstander zijn etc.’- Klopt. Waarom dan uw opmerking/insinuatie; dat hij geen tegenstander was van het kolonialisme? Een tijdgenoot van hem Roorda van Eisinga off.(k)Nil schreef Sentot’s vloekzang; de laatst dag der Hollanders op Java. Roorda was zeker niet anti/voor het leger. Hij diende voor den brode. Zo ook Multatuli. ‘dan schakel je de plaatselijke bestuurders in etc.’- Sommigen werden helemaal uitgeschakeld(!); Bali, Lombok ea. Het ging ons uitsluitend om; die hele archipel onder het gezag te brengen. Desnoods met geweld. Van Heutsz generaals en marine kapiteins leidden het gemoderniseerde leger dat met lange afstandswapens/kanonnen
          ( tegen enkele voorladers/slagwapens van de inheemsen) op tal van plaatsen in de archipel bijna routinematig dorpen en dynastieën vernietigde. Onder de onschuldige verzamel namen zoals Pax Neerlandica (=Nederlandse vrede!) en de pacificatie van de Buitengewesten voltooide Van Heutsz de verovering van Oost Indië. ‘Omdat verdere verwaarlozing van de buiten gewesten in strijd is met onze koloniale waardigheid!’ Uit een militair verslag.
          ‘haar eigen rechtsregels is gelaten etc.’- De bevolking had helemaal geen rechtsregels. Niet bij zijn regenten/vorsten en hoofden. Dus…. Vandaar toch die ethische politiek…..
          Dat was toch onze beschaving’s taak? De Inlander te verheffen. – Zelfs tijdens onze laatste politionele oorlog was het; de bevolking beschermen tegen enkele oproerkraaiers; Soekarno,Hatta ea.

        • Jan A. Somers zegt:

          “die hele archipel onder het gezag te brengen.” Dat klopt helemaal. En dat was ook de bedoeling na de schande die werd gesproken over het doen en laten van de hoofden van Lebak, waarbij het Nederlandse gezag (terecht) werd verweten niets aan dit onrecht te doen. Hoe zou u anders corrigerend gezag kunnen uitoefenen over dat soort volk? En die hoofden vonden dat prima. Met een handtekening onder de korte verklaring, kregen ze niet alleen salaris, maar mochten nog steeds plaatselijke belastingen innen. En met de resident gearmd naar buiten lopen, als broeders. Gelukkig wist iedereen wie de oudste broeder was.
          “insinuatie” Was gewoon een reactie op uw vraag. Je bent toch niet in dienst bij een orgaan waarmee je het niet eens bent?
          “verwaarlozing van de buiten gewesten in strijd is met onze koloniale waardigheid!” Daar viel weinig te pacificeren. Net als in 1944-1949!

        • RLMertens zegt:

          @JASomers; ‘het doen en laten van de hoofden etc.’- En is er na de verdere ‘pacificatie’ een einde gemaakt aan het ‘doen en laten van de hoofden’? * ‘insinuatie’ – was eerder een reactie op uw opmerking!: M.geen tegenstander van het kolonialisme * ‘weinig te pacificeren etc.’- Vandaar van Mook’s Malino conferentie; om Federale staten te stichten. Die uiteindelijk bij de Bandoeng conferentie 1948( Nederland niet uitgenodigd!) openlijk de zijde van de Republiek kozen!

        • Peter van den Broek zegt:

          Mij lijkt het wat hypocriet om één Nederlander die wat kritiek had op het koloniaal bewind op het schild van onschuld en Nederlands rechtvaardigheidsgevoel te hijsen, terwijl in diezelfde eeuw op Java een oorlog heerste in koloniaal taalgebruik pacificatie genoemd. “Uiteindelijk stierven naar schatting 200.000 Javanen door geweld, en door honger en ziekte veroorzaakt door de oorlog”(Petra Groen). Daar komt nog bij dat gen. De Kock woordbreuk pleegde om Diponegoro gevangen nemen.

          Overwinnaar was degene die de bevolking de meeste angst wist in te boezemen. Afschrikwekkend geweld gebruikte de Nederlanders als strategisch wapen. Dan wordt de collaboratieve en corrupte houding van de hoofden van Lebak toch begrijpelijk. Daarover moet niet moeilijk worden gedaan.

          Opmerkelijk is wel dat van Multatuli al een standbeeld bestaat in Amsterdam. Dat er ook nog een steen wordt gewijd aan Multatuli lijkt mij voor een schrijver van zijn niveau wat teveel van het goede, maar literaire kwaliteiten lijken geen rol te spelen. De hele exercitie schijnt bedoeld om om ook eens de positieve kanten te laten zien van het Nederlands kolonialisme in de persoon van 1 Nederlander. Ik snap niet dat de GG niet van zijn exorbitante rechten gebruik maakte om hem in ballingschap te sturen, wellicht speelt een rol dat hij totok was.

        • Jan A. Somers zegt:

          “wellicht speelt een rol dat hij totok was.” Er zijn wel meer totoks die te maken hebben gehad met de exorbitante rechten,

  5. RLMertens zegt:

    @Ellen; ‘anti koloniale stemmen etc.’ – Klopt! Echter ook totaal niet opgenomen in onze geschiedschrijving. Zelfs niet in de kantlijnen. Maar toen door bv.dr.L.de Jong’s Indische delen/internet etc. (eindelijk) in de openbaarheid gekomen. Uiteraard tegen de zin van al die
    koloniale adepten, die nog alles proberen te verdonkeremanen/ toetoepen! En nu-zie uw verwijzing ovt uitzending door jonge historici als An Lot. Die aan waarheidsvinding doen over ons recente verleden- Al in de VOC 1616-1619 tijd was er een tegenstem tegen JP.Coens handelingen; nl. straf expedities=hongi tochten; verbod om onderling noten muskaat handel te drijven, nl. Laurens Reaal. Een integere intellectueel, die zich vooral verzette tegen het afbranden van tuinen/dorpen door VOC dienaren. Lees: Ewald Vanvugt; Zwartboek van Nederland Overzee.

    • Jan A. Somers zegt:

      “Lees: Ewald Vanvugt; Zwartboek van Nederland Overzee.” Lees ook eens Jan A. Somers, De VOC als volkenrechtelijke actor, en Jan A.Somers, Nederlandsch-Indië.

  6. PLemon zegt:

    @ Met die rechteloze koelie’s?

    # De armoe in een land is van alle tijden. Bij een miljoenen bevolking zoals in het eilandenrijk onmogelijk weg te organiseren zoals dat in het kleine negri blanda met vallen en opstaan lukte. Trouwens een sprookje dat een relatief klein aantal Europeanen fysiek in staat waren op eigen kracht de hele archipel te besturen zonder de radja’s.
    De koloniale literatuur doet wel anders vermoeden , maar ja chauvinisme is geen enkel volk vreemd.. De anti-kolonialen tuinen er met open ogen in.

    *** Tijdbalk (Nederland)
    Middeleeuwen: Parochiaal zorgstelsel op basis van charitas.
    Rond 1600: Onstuimige groei van charitas, met dank aan de Gouden Eeuw en de Reformatie.
    1770-1820: Als gevolg van economische neergang stijgt het aantal armen, dalen de inkomsten van de Kerken en is het charitatieve stelsel bijna failliet.
    1814: Het gesloten gildehulpsysteem ontwikkelt zich tot een particulier, commercieel verzekeringsstelsel voor een groot deel van de bevolking.
    1901: Instelling van de eerste sociale verzekeringswet, de Ongevallenwet. Hierna volgen een ouderdomsverzekering, de invaliditeitswet en de ziektewet. De verzorgingsstaat wordt in de steigers gezet.
    1941: De Duitse bezetters stellen een ziekenfondsverzekering verplicht voor alle arbeiders in loondienst.
    1945-1965: Uitbouw van het sociaal verzekeringsstelsel. De armenzorg wordt losgekoppeld van charitatieve instellingen.
    1956: Invoering van de eerste algemene volksverzekering, de Algemene Ouderdomswet (AOW). Hierna volgen de WW en WAO.
    1965: Invoering van de Algemene Bijstandswet; vervolmaking van het vangnet van de verzorgingsstaat.
    1987: Kerken onder leiding van bisschop Muskens signaleren weer binnenlandse armoede.
    1990: Begin herziening van het sociale stelsel.
    https://www.historischnieuwsblad.nl/nl/artikel/6119/vijfhonderd-jaar-armoedebestrijding.html

    • RLMertens zegt:

      @PLemon; ‘rechteloze koelie’s etc.’- Hun maatschappelijke posities destijds zijn niet te vergelijken met die van hen in Europa/Westers landen. Zij hadden/bezaten niets; waren totaal aan willekeur onderworpen. Lees; Aug.deWit; Orpheus in de desa. Ook de passages over de Indo, die omwille van zijn baan; naar de mond praat van de Belanda; naar boven likken en naar beneden trappen. Ook dr.L.de Jong; de koloniale maatschappij. Die een einde maakte aan het ‘witwassen van ons Indië verleden!’

      • PLemon zegt:

        @ Zij hadden/bezaten niets; waren totaal aan willekeur onderworpen. 

        # Het was in de westerse maatschappijen niet veel anders qua rechteloosheid en uitbuiting. Zoals hieronder dat men over en weer blijft touwtrekken aan de verworven rechten.’ppp

        Schrijnend dat in Indonesië na de Merdeka in dat opzicht alleen er een bourgeoisie is ontstaan die het koloniaal systeem heeft overgenomen.

        *** citaat : ” De politieke hoeder van het algemeen belang ondersteunt zijn ondernemers in hun strijd. De “sociale verworvenheden” die decennialang onweerlegbaar moesten bewijzen dat het kapitalistische uitbuitingssysteem en het levensonderhoud van de massa’s volkomen verenigbaar zijn, worden thans als grote misstand aan de kaak gesteld: uitgerekend uit de explosieve groei van het aantal uitkeringsgerechtigden blijkt nu de “ondragelijke overbelasting” van het bestaande sociale stelsel. De afkeuring wordt consequent in de daad omgezet, en stap voor stap breekt men de bekende “verworven rechten” af, de enigszins solide bestaansbasis waaraan de arbeiders gedurende een halve eeuw mochten wennen. Daarbij worden ze geenszins teruggeworpen naar hun rechteloze toestand van weleer, integendeel: de sociaalstaat houdt hen streng onder controle; hij wendt simpelweg alle sociaalrechtelijke instrumenten aan – ooit beproefde middelen voor de pacificering van de klasse – om de inkomens van de arbeiders op alle fronten te korten. De vreedzame houding die de klasse aan de dag legt, wordt hierbij verondersteld en verwacht.

        Dat alles gaat gepaard met een publieke propaganda die eveneens strijdt: tegen de dwaalleer dat het arbeidsloon voldoende moet zijn om het eigen levensonderhoud te bekostigen – en voor het inzicht dat met onmiddellijke ingang precies het omgekeerde dient te gebeuren: de kans om überhaupt voor een vaststaand loon te kunnen werken – is voor de loonafhankelijken vanaf nu een groot geschenk; überhaupt gebruikt en succesvol uitgebuit te worden, is het voornaamste nut waarop ze mogen hopen. Verdergaande eisen hebben ze niet te stellen, en van enigerlei verzet tegen de opgelegde nieuwe arbeidsvoorwaarden en “harde ingrepen” moeten ze afzien. Als staat en kapitalisten decreteren waar en hoe op de middelen voor hun levensonderhoud bezuinigd moet worden, dan krijgen de arbeiders blijkbaar slechts hetzelfde alternatief voorgelegd dat toenmaals de ellende van huns gelijken heeft veroorzaakt: iemand vinden die hen uitbuit – voor welke prijs dan ook.

        http://arbeidenrijkdom.nl/?page_id=123

        • RLMertens zegt:

          @PLemon; ‘in de westerse maatschappij niet veel anders etc. – Mijn persoonlijke ervaringen over koelie arbeid, zoals door mij hierboven omschreven, beslaat de periode 1945- 1949 in Soerabaja. Hoe deze koelies werden behandeld, bejegend en hoe hun familie behuizingen in kampongs waren etc. In Holland aangekomen zag hier de arbeiders en hun behuizingen etc. Een verschil tussen hel en paradijs. Vooral wat betreft de rechtszekerheid!

    • Peter van den Broek zegt:

      citaat: “een sprookje dat een relatief klein aantal Europeanen fysiek in staat waren op eigen kracht de hele archipel te besturen zonder de radja’” .
      Deze uitspraak is wel een sprookje over het sprookje. De Nederlandse kolonisator had wel het geweldsmonopolie: Een monopolie (alleenrecht) op het gebruik van geweld is volgens de Duitse socioloog Max Weber een van de definiërende kenmerken van een soevereine staat. Staten verbieden in principe het gebruik van geweld door hun burgers en ingezetenen, en plaatsen het recht om geweld toe te passen bij instituten als de politie en de krijgsmacht, om de orde te handhaven.
      En dat heeft Nederland de hele 19de eeuw in Nederlands-Indie toegepast of moet ik die periode van pacificaties anders benoemen.

      zie Petra Groen: Geweld en geweten Koloniale oorlogvoering en militaire ethiek in Nederlands-Indië, 1816-1941 https://www.militairespectator.nl/sites/default/files/uitgaven/inhoudsopgave/MS%205-2013%20Groen%20Geweld%20en%20geweten.pdf

      In de 20ste eeuw werd dat anders gedaan, Nederlandse-Indie werd omgetoverd tot een politiestaat, die een vergelijking met het Nazi-Duitsland gemakkelijk kan doorstaan. Indonesische tegenstand werd in 1926-1928 gewelddadig onderdrukt. Zie ook hoe stakingen in Nederlands-indie werden gebroken zoals de muiterij op Hr. Ms. Zeven Provincien. Maar de uitspraak bleef geldig: de macht komt uit de loop van een geweer.

  7. Jan A. Somers zegt:

    ” heeft het gouvernement van Noorwegen er voor gezorgd om de grootste aandeelhouder te worden”. De Nederlandse Aardolie Maatschappij bestaat uit de oliebedrijven Shell en Esso. Deze produceren in Nederland aardolie en aardgas. Daarnaast is er de N.V. Nederlandse Gasunie, het overheidsbedrijf dat de zorg draagt voor het transport van het Nederlandse aardgas. De NAM betaalt de staat de normale licentierechten, en ergens is er nog (dacht ik) een ander bedrijf waar de staat voor 50% eigenaar van is. Maar behalve werkgelegenheid gaan die inkomsten naar de algemene belastingpot.

    • PLemon zegt:

      @ ergens is er nog (dacht ik) een ander bedrijf waar de staat voor 50% eigenaar van is. 

      *** De staat doet een stap terug bij een van zijn grootste staatsbedrijven. Tennet, de beheerder van het hoogspanningsnet in Nederland en een groot deel van Duitsland, is nu nog volledig in handen van de Nederlandse staat. Vrijdag kondigde minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) aan dat dat waarschijnlijk niet zo blijft. Het kabinet overweegt het netwerkbedrijf, met een jaaromzet van 4,2 miljard euro, geheel of deels te verkopen aan een private of publieke partij. Er „vinden onder meer gesprekken met de Duitse overheid plaats”.

      https://www.nrc.nl/nieuws/2019/09/17/tennet-wordt-steeds-minder-nederlands-a3973573

    • R Geenen zegt:

      Shell is half Engels en Esso is volledig Amerikaans.

    • Arthur Olive zegt:

      Wat Noorwegen heeft gedaan met de opbrengst van energy production is niet te vergelijken met wat andere landen doen. Het is uniek omdat het in de grootste Fund ter wereld is omgezet waardoor ze een gegarandeerd incomen hebben ook nadat alle energy er niet meer is.
      https://www.nbim.no/en/the-fund/about-the-fund

  8. RLMertens zegt:

    @JAsomers; ‘volkenrechtelijke etc.’- Wat heeft dat volkenrecht de inheemsen in al die eeuwen gebracht? Rechtszekerheid?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.