Onderzoek: Indonesië ’45-’50. Een stromingenstrijd

De Groene Amsterdammer  :
Onderzoek: Indonesië ’45-’50. Een stromingenstrijd
Het finale onderzoek naar het Nederlandse optreden in Indonesië tussen 1945 en 1950 wordt door verschillende historici bekritiseerd. Zo zou te weinig gekeken worden naar Indonesische bronnen. En wie schrijft het publieksboek?

Ronald vertelt op ind45-50.org: ‘Er werden in de beginmaanden van internering, vanaf september 1945, regelmatig kampbewoners met fysiek geweld afgebeuld als ze zich niet aan het kampregime hielden. Zelfs voor moord deinsden de kampbewakers niet terug. Mijn vader is in november 1945 in dit kamp vermoord’.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

59 reacties op Onderzoek: Indonesië ’45-’50. Een stromingenstrijd

  1. Loekie zegt:

    “De programmaleiding van het onderzoek lijkt verrast door deze critici. Ze had commentaar verwacht van veteranen, maar op deze postkoloniale verwijten lijkt ze geen goed antwoord te hebben. ”
    Toch een typische verwachting van de programmaleiding. Wat is de gemiddelde leeftijd van nog levende veteranen? 90, 95, 100? En uit die leeftijdscategorie werd commentaar verwacht?Opmerkelijk.
    En wat die stromingenstrijd betreft: ik hoop niet dat er één stroming is die meent DE waarheid te kunnen schrijven. En evenmin hoop ik dat wordt gedacht dat verschillende visies in één boek DE waarheid weer zullen geven.

  2. Peter van den Broek zegt:

    Citaat:…”Zo zou te weinig gekeken worden naar Indonesische bronnen”…..
    Dit argument heb ik niet gehoord tijdens de Rawagede-rechtsaak. Natuurlijk niet, behalve de Indonesische getuigen was de gehele zaak gebaseerd op Nederlands bronnen. Jeffry Pondaag en Histori Bersama van Marion van Pagee zeggen in deze niks erover want het past niet in hun kraam.

    Pas bij het dekolonisatieproject wordt heel opportunistisch het argument van de Indonesische bronnen naar voren gehaald want de Dame en Heren weten al het antwoord. Historici kunnnen wel van een hele grote afstand “kijken” naar Indonesische bronnen, maar die zijn niet of nauwelijks toegankelijk, ook niet met de juiste aanbevelingsbrieven.
    Indonesie beschikt over een speciaal militair archief het Arsip ABRI waar buitenlandse historici slechts bij zeer hoge uitzondering worden toegelaten (zie Harry Poeze voor zijn biografie over de linkse (communistische) Indonesische revolutionair Tan Malaka.

    Ik heb eens Mevr. van Pagee op aangesproken en toen kreeg ik als antwoord dat ik alleen maar verwijten maakte en dan houdt voor haar de discussie op.

    Voor mij is de toegankelijkheid van het Arsip ABRI de lakmoesproef voor het dekolonisatieproject. Zonder dit archief is onderzoek naar geweld in de dekolonisatieperiode toch een wassen neus, een herhalingsoefening, die iets meer dan 4,1 miljoen kost?

    • Boeroeng zegt:

      Ook al heeft men geen toegang tot overheidsarchieven.
      Men moet de kampongs ingaan en de mensen interviewen.
      Men kan in de bibliotheken te Indonesië zoeken naar getuigenverhalen en beschrijvende historische verslagen.
      Indonesische historici kennen natuurlijk meer bronnen . Dus die moet je vragen.

      Kennelijk waren te weinig Indonesische historici geïnteresseerd in een samenwerking ?
      Tjaa dat is triestig…. het is ook hún geschiedenis.
      En inderdaad …. met hun eigen inzichten heb je die meerstemmigheid die een Hollandse kokervisie kan openbreken.
      Uiteindelijk schrijven meerdere onderzoekers hun boeken, begrijp ik.
      Geheel volgens eigen bevindingen. Dat is toch meerstemmigheid ?
      Zij het dan met te weinig Indonesische stemmen.
      Het is niet nodig persé een eenduidige mening te maken en te presenteren aan het publiek. Het is zelfs verstarrend.. Meer botsende meningen houd de discussie levend, de noodzaak voor nieuw onderzoek en inzichten.

  3. Boeroeng zegt:

    Mijn idee was een onderzoek naar de geweldsexcessen van 1945-1950.
    De focus moest liggen op Nederlandse daders en Nederlandse slachtoffers, maar er waren meer partijen met geweldsexcessen. En ook die moeten meegenomen worden in dit onderzoek.
    Het zogeheten bersiap-onderzoek beperkt zich tot de bersiapperiode 1945 en begin 1946.
    Maar ook na begin 1946 was er excessief geweld vanuit Indonesisch nationalisme of etnische haat van Indonesische heethoofden.
    En die excessen worden dan weer niet in kaart gebracht. Als ik naar de titel van het bersiap-onderzoek kijjk.
    Geweld, bersiap, berdaulat. Transitie 1945-1946 

  4. Jan A. Somers zegt:

    ” een onderzoek naar de geweldsexcessen van 1945-1950.” Het gaat om onderzoek naar dekolonisatie, waaronder ook de geweldsexcessen. Waar ik bang voor ben is dat geweld het grootste deel van de inhoud zal vullen. Hoe meer bloed, des te beter, brengt zijn geld op. Ik zie de krantenkoppen al voor me. Ik heb de grootste moeite met de aandacht te geven aan de gebieden buiten Java en Sumatra, met een redelijk stabiele ontwikkeling naar de onafhankelijkheid. Dekolonisatie zoals het hoort. Het meest complete plaatje ben ik tot nog toe, alleen voor Soerabaja, bij Meelhuijsen tegengekomen. Inclusief een overvloed aan Indonesische bronnen. Een nadeel van Meelhuijsen is dat hij geen historicus is waardoor het boek minder goed leesbaar is. Maar elk nadeel heb zijn voordeel: De chaos. Met als eindoordeel: opgeschreven chaos is chaos, en zo hoort het ook. Een richtingenstrijd heb ik wel verwacht, gelet op de deelnemende instituten. Een nadeel dat ook zijn voordeel kan hebben, inclusief chaos. Een publieksboek zal nuttig zijn, maar of dat een betere voorstelling van de werkelijkheid is waag ik te betwijfelen. Vergeet ook niet dat het een Nederlands onderzoek is, het is de dekolonisatie van Nederland. Het nut van aanvullende Indonesische bronnen is de verantwoordelijkheid van de onderzoekers. In mijn eigen leven als onderzoeker heb ik me nooit laten sturen door de betrokken instanties. Maar de regelmatige bijeenkomsten met Raad van Bestuur en opdrachtgevers waren altijd erg leerzaam voor me.

    • PLemon zegt:

      @ Vergeet ook niet dat het een Nederlands onderzoek is, het is de dekolonisatie van Nederland. Het nut van aanvullende Indonesische bronnen is de verantwoordelijkheid van de onderzoekers.

      #En om diverse reden blijven die Indonesische bronnen buiten zicht. Hun heldenverhaal komt er mogelijk anders uit te zien, naast de eigen excessen op de eigen bevolking zou anders ook hun merdeka niet heroïsch zijn veroverd maar te danken zijn aan de bemoeienis van de Internationale gemeenschap.

      *** In Indonesië vertelt de officiële geschiedschrijving dat Nederlanders wrede soldaten waren die verschrikkelijke dingen deden. Dit narratief vormt de versie van het verleden dat door de Indonesische overheid uitgedragen wordt. Meedoen met de Nederlandse onderzoeksopzet wilden zij daarom niet. Want het officiële Indonesische clichéverhaal over de oorlog zou zo alleen maar extra aangezet worden. Purwanto en Wahid zitten daardoor klem tussen de Nederlandse onderzoeksagenda en die van de nationalistische Indonesische overheid. Zich conformeren aan een van deze twee is voor hen geen optie. Nederlandse onderzoekers krijgen daarnaast geen toegang tot Indonesische archieven
      Vooral bij een aantal onderzoekers die betrokken zijn bij de deelstudies Bersiap en Regio-studies lopen de frustraties hoog op over de onbereikbaarheid van Indonesisch bronnenmateriaal en de rol die Indonesische historici kregen toebedeeld bij de opzet van het onderzoeksprogramma.(sic)

      • R Geenen zegt:

        Al uw vermeldingen betreffende de medewerking van het Indonesisch onderzoek is volledig waar. Van day one heb ik mijn bedenkingen geuit en ik geloof beslist niet in een objectieve uitspraak. En waarschijnlijk worden er toch schuldigen gevonden; zij die zich niet meer kunnen verdedigen.

      • Jan A. Somers zegt:

        “Meedoen met de Nederlandse onderzoeksopzet wilden zij daarom niet.” Nou, dan niet.

      • RLMertens zegt:

        @PLemon; ‘hun helden verhaal komt er mogelijk anders uit te zien etc.’- Ja natuurlijk! Ons geschied verhaal is toch ook pas na decennia’s bijgesteld. En waarom moeten wij zo nodig hun kijk op hun(!) verleden bij de onze betrekken? Om ….onze verleden/oorlogsmisdaden te verzachten?

        • PLemon zegt:

          @ onze verleden/oorlogsmisdaden te verzachten?

          # Verzachten? Eerder aantonen dat aan structurele wreedheden de beide strijdende partijen niet voor elkaar onderdoen. De nadruk van die donkere kant wordt nu eenzijdig door Nederland op zichzelf gelegd vanwege de mea’s culpa zoals Rawagede , Z -Celebes. En….” In Indonesië vertelt de officiële geschiedschrijving dat Nederlanders wrede soldaten waren die verschrikkelijke dingen deden.”

        • Jan A. Somers zegt:

          Wreedheden komen niet alleen. Actie en reactie. In angst en haat komen nare dingen. Ook hier op I4E kom ik af en toe de roep om vergelding tegen.

        • Jan A. Somers zegt:

          “Ons geschied verhaal is toch ook pas na decennia’s bijgesteld.” Om bijzondere redenen heb ik mijn beide oude interviews nog eens beluisterd/bekeken. Als beschrijving van gebeurtenissen 1942-1950 op een rijtje (waarvan ik waarschijnlijk wel vele ben vergeten). Gewoon hetzelfde gebleven. Wat heb ik toch een rijk verleden!

        • RLMertens zegt:

          @PLemon; ‘niet voor elkaar onderdoen etc.’- Door pemoeda’s begane bersiap wreedheden was juist wat ons altijd, na het Indië echec werd ingegeven/ingeprent! Nu de beerput is geopend( 1969 Hueting, Limpach 2016!) wil men plotseling de ‘andere kant belichten’. En dat onderzoek met bemiddeling/steun(belasting geld!) van de overheid. Diezelfde overheid, die toen deze ‘politionele ellende/trauma (; Beel, Drees sr.) heeft veroorzaakt!~ Het is aan de regering nu alles gelegen om deze beerput met wat fatsoen af te sluiten!

        • PLemon zegt:

          @ Diezelfde overheid, die toen deze ‘politionele ellende/trauma (; Beel, Drees sr.) heeft veroorzaakt!~

          # Over de oorzaak van de ellende kun je oeverloos debatteren.

          De activisten zoals Pondaag vinden dat de Europeanen niets in de Gordel te zoeken hadden en dus met hun beschaving alleen kwaad meebrachten.
          De realisten erkennen dat je nu eenmaal de ontdekkingsreizen naar nieuwe gebieden niet kunt tegenhouden en vanuit handelsposten bestaande culturen en bestuur beïnvloed werden met westerse normen en waarden.
          Dat mede door 2 westerse en deels oosterse(Japan) wereldoorlogen o.a.de westerse koloniën niet langer verbonden wilden zijn aan hun kolonisator tot verrasssing van laatstgenoemde(n). Dat het losmakingsproces niet zonder slag of stoot zou gebeuren kon iedereen voorspellen.( Macro gezien).
          Op micro niveau is in Indië het proces van eerst geestelijke voorbereiding naar zelfstandigheid( o.a.het etisch reveil en scholing inheemsen) verstoord door de Japanse bezetting en daaruit gekweekte haat tegen de westerse ‘bezetter’.
          Het haat-zaadje is na de capitulatie tot volle wasdom gekomen en heeft dood en verderf gebracht, temeer hoe na de wrede Japanse overheersing, de inheemse bevolking schoon genoeg had van ‘ de buitenlander-ook de inwonende’. Triest dat de diplomatieke weg (Linggadjati) dat wantrouwen en achterdocht alleen bevestigde en beiden het tenslotte met de wapens dachten uit te vechten.

        • Jan A. Somers zegt:

          “dat de Europeanen niets in de Gordel te zoeken hadden” Gelukkig was er ene JPC die de wieg van ‘Van Sabang tot Merauke’ heeft getimmerd. Zodat bij de overdracht de balans kon bestaan uit een heel erg lange lijst activa!

        • Loekie zegt:

          De insluiper heeft gestolen en het huis in brand gestoken.
          Gelukkig was de huiseigenaar verzekerd en werd het huis opnieuw geverfd, gewit en behangen zodat het er mooier uitzag als voorheen.

        • RLMertens zegt:

          @PLemon;’verstoord door de Japanse bezetting etc.’- Juist versneld! Bewustwording; eigenwaarden en zelfrespect door de Inlander hervonden! Het is eerder aan ons te wijten, dit moment; 17 augustus 1945; de proklamasi niet op de waarde/n te erkennen! Wij (Nederland) zouden wel even dat zelfbeschikkingsrecht bepalen; Van Mook 10 jaar en Logemann zelfs 30 jaar!
          Plus nog wat provocatieve uitingen; Soekarno de collaborateur etc. en de hel brak los; bersiap!
          note; Lingadjattti was maar een ( afgedwongen door VN) ‘zijweggetje/tijdwinst’ om toch hardhandig; zie troepen transporten(!), in te grijpen om de Republiek te verslaan. Na 4 jaar modderen werden wij uiteindelijk met de ‘staart tussen de benen’ uit ons Insulinde geschopt’. Voila Nederlands Indië’s einde in kort bestek

        • RLMertens zegt:

          @JASomers; ‘actie en reactie etc.’- Klopt. En wij gaan nu aan de Indonesiërs vragen/eisen, na hun heldhaftige strijd, na 300 jaar bezetting, of zij hun wreedheden even willen ophoesten/verklaren? Opdat wij, ons klootjesvolk, onze wreedheden kunnen uitleggen/verklaren dat alles zo gelopen is. Zodat wij tenminste met ‘wat fatsoen’ voortaan een Indië herdenking kunnen houden.(met uitreiking van de benodigde eretekens etc. tot sintjuttemus)

        • PLemon zegt:

          @ Hr Mertens. “Juist versneld!”

          # Het uitgangspunt in deze discussie is dit keer niet de verzelfstandiging zelf, maar het proces dat juist geleidelijk en verantwoord zou kunnen verlopen zonder die haat en slachtpartijen.Bedenk dat die door u bewonderde versnelling, ons van het geboorteland heeft verdreven. Nee die Japanse bezetting heeft vanuit het Indisch standpunt uit bekeken ons weerhouden ook verder mee te bouwen aan een zelfstandig gedekoloniseerd Indonesië.

        • Jan A. Somers zegt:

          “Van Mook 10 jaar” Dat was Soetardjo in de Volksraad! ‘d. een plan op te stellen,
          e. ten einde aan Nederlands-Indië langs de weg van geleidelijke hervorming,
          f. binnen zodanige tijd als de conferentie voor de uitvoering van de gedachte mogelijk zal achten, ‘. En de motie Wiwoho, ook in de Volksraad: ‘1. dat aan den staatkundigen opbouw van Nederlandsch-Indië op de grond-slagen gelegd door de grondwetsherziening van 1922 gestadig voortgearbeid dient te worden,
          2. dat die opbouw behoort te leiden tot zelfstandigheid van Nederlandsch-Indië binnen het Rijksverband,’
          U merkt het, het ging om overgangsperioden van jaren. Netjes afgerond, 10 jaar. En de kreet van Logeman was niet interessant.

        • Jan A. Somers zegt:

          “maar het proces ” Vanaf 23 augustus 1940 stond de onafhankelijkheid ook voor Nederland al vast. Maar de tijdsduur van technische uitvoering werd steeds duidelijker. Soekarno hield in de tweede zin van de proclamatie (wordt nu vaak verduisterd!) nog een slag om de arm: ‘Zaken met betrekking tot het overnemen van de macht en dergelijke zullen op een ordelijke wijze en in de kortst mogelijke tijd worden uitgevoerd.’ Over die zaken (wat en hoe?) werd vanaf Hoge Veluwe tot aan het begin van de RTC onderhandeld. Bij de aanvang van de RTC was de akte, maar vooral de bijlagen, eindelijk in concept gereed, maar die RTC had toch nog van 23 augustus 1949 tot 27 december 1949 nodig om overeenstemming over het hele pakket te krijgen. Een compleet land met alles erop en eraan overdragen, een complete staatshuishouding, is veel hoor! En daarna bleek nog veel niet geregeld te zijn.

        • RLMertens zegt:

          @PLemon;’ het proces etc.’- Dit door Nederland gewenste ‘proces’ is in flagrante tegenspraak met het door Nederland reeds ondertekende Atlantisch Handvest 1941; elk volk heeft het zelfbeschikkingsrecht! Dat in wezen al in de 7 dec.HM rede 1942 werd verloochend. Daarvoor in de plaats een (oud) aanbodt; Soetardjo’s 1936 voorstel; zelfstandigheid etc. Echter voor de Republiek als achterhaald beschouwd door hun proklamsi 17 ayug.1945!
          Een voor de Republiek onomkeerbaar feit, dat door Nederland niet werd onderkend In plaats van overleg, zoals ook door de Britten is voorgesteld, zocht men confrontatie!.
          -Overleg met bv.een overgangsperiode tot overdracht had ons alle ‘bersiap/politionele’ ellende’ bespaard. En zeker ons een blijvende samengaan/samenwerking in het vooruitzicht gesteld!
          note; een door u genoemd Indisch(!) standpunt nl. de Nederlandse propaganda met kretelogieën; eerst orde en rust etc. heeft het Indië debacle opgeleverd.

        • PLemon zegt:

          @ In plaats van overleg, zoals ook door de Britten is voorgesteld, zocht men confrontatie!.

          #Nou ja, er werd overlegd maar het resultaat stond Soekarno cs niet aan, stel je voor een soort Gemenebest / federatie met Nederland er nog in. Het was duidelijk dat door deze afwijzing men aanstuurde op een gewapende guerrillastrijd omdat men numeriek , hoewel slechter bewapend, toch de meerdere zou zijn.Tactisch dom van Nederland dat ze in die val trapten. Al met al zorgde die afwijzing van de federatie voor onnodige slachtpartijen en excessen. En wij verloren ons geboorteland.

        • Jan A. Somers zegt:

          “zocht men confrontatie!.” Inderdaad, op de Hoge Veluwe kennis gemaakt, en afspraken gemaakt. 14 april 1946. Voorafgegaan door de eerste ontmoeting in Batavia 23 oktober 1945.

        • RLMertens zegt:

          @PLemon; ‘stond Soekarno niet aan etc.’- Neen, natuurlijk! Merdeka tetap, en niets anders was de wens/eis. Maar Nederlaand draalde en draalde en rascalde maar over orde en rust etc. Profoceerde; niet praten met de Republiek, Soekarno de collaborateur etc. tot amok/bersiap uitbrak toen Republiek duidelijk werd dat hun zelfbeschikkingsrecht niet werd gehonoreerd. Het was Nederland die alles uitlokte, hopende dat de Britten deze opstand zouden neerslaan( zoals later in Soerabaja). De Britten bleven op afstand om niet gemengd te worden in dit conflict. Kregen toen al onze hoon.
          Wij, Indischen ea. buiten de kampen, werden geslachtofferd voor dit Nederlands beleid! Dit beleid dat een debacle opleverde. En nu nog als een trauma wordt ervaren.

        • RLMertens zegt:

          @JASomers; ‘een compleet land overdragen etc.’- Daar ging het in eerste instantie helemaal niet over. Erkenning van het Indonesische zelfbeschikkingsrecht was de essentie(!) die Nederland verloochende cq weigerde. Het overige is ‘ja maar’ na praterij om eigen falen te verdoezelen!
          ‘van MOOK ‘- Feitelijk(!) de man, die het Indië drama in leidde; toen in sept.1941 het Atlantisch Handvest werd ondertekend, werd ook Nederland door de VS/Roosevelt opgeroepen een boodschap aangaande het zelfbeschikkingsrecht naar de koloniën te zenden. Zie JJP de Jong; Diplomatie of strijd; min.Soejono, pleitte vurig dit zelfbeschikkingsrecht in de as. 7 dec.HM rede op te nemen. Soejono wees er op dat het nationalisme niet alleen onder een beperkte groep intellectuelen leefde. En mede door Japans beleid weleens versterkt zou kunnen zijn. Het was van Mook (met min.van koloniën Welter), die zich keerde tegen een directe erkenning van het recht van onafhankelijkheid! Hij wilde een volledige nevenschikking tussen Nederland en Indonesië. Het zou dan onder leiding staan van een GG en autonoom zijn in interne aangelegenheden. Het koninkrijk zou een superstaat vormen etc. Hij was degenen die de 7 dec.HM rede formuleerde, inhoudende (slechts) een principe verklaring over te houden rijksconferentie na de oorlog. Over de precieze intenties bleef men vaag. Van Mook was ook degene, die na zijn constatering dat de Republiek vasthield aan hun merdeka, de verdeel en heers methodiek in werking stelde; door met enorme voortvarendheid het federale plan van deelstaten opstelde. Als wig tegen de Republiek. Hij was ook degene, die ondanks verweer van Sharir wijzend op Linggadjati art.17/2 over vreedzame oplossing van geschillen, de ‘1e politonele actie’ aankondigde,.Zijn secretaris prof.P.Sanders trad, als enige die tegenstemde, af en vertrok als paria beschouwd naar Nederland. Van Mook werd uiteindelijk, vanwege zijn voorheen gevoerde ‘gedesavoueerde acties’, ontslagen en vertrok via de ‘achterdeur’! -Ooit verscheen van Indonesische kant beschouwing over hem; Men omschreef hem als een ‘echte Indische jongen’ die nog Hollandser wilde zijn dan de Hollander zelf ! En uiteindelijk zijn eigen ondergang bewerk stelde!

        • PLemon zegt:

          @ Hr Mertens ” zelfbeschikkingsrecht was de essentie(!) die Nederland verloochende cq weigerde”

          # Uw herhaalde mantra …wat staatsrechtelijk van de één op de andere dag natuurlijk onuitvoerbaar was. Daar gaan politieke partijen in het parlement eindeloos over met elkaar in debat en dan volgen allerlei wetswijziging etc. etc.
          Een beetje naïef van Soekarno en pemuda ’s om dat te eisen tenzij hij de strijd wilde uitlokken om het via een oorlog (guerilla) uit te vechten.

          *** Onderhandelen, vechten, onderhandelen
          Er werd overeenstemming bereikt over een voorstel van Van Mook om te komen tot een Unie van Nederland en de Federatieve staat Indonesië (waarvan de Republiek Indonesië deel was).
          Nederlandse regering en parlement wilden die Unie een veel groter gewicht toekennen dan de Indonesiërs. In het Nederlandse parlement werd dit vastgelegd in een motie-Romme/Van der Goes van Naters.
          Zeker de leiders op Java (Soekarno) keerden zich daartegen. Zij wilden onafhankelijkheid van Nederland. Niet lang daarna braken opnieuw schermutselingen uit en ontstond er een guerrilla. Uiteindelijk besloot de regering tot militair ingrijpen (sinds november 1946 waren de Engelse troepen volledig afgelost door Nederlandse).
          https://www.parlement.com/id/vhm0l02igvut/soevereiniteitsoverdracht_aan_indonesie

        • Jan A. Somers zegt:

          “elk volk heeft het zelfbeschikkingsrecht!” Daarvoor heeft Van Mook toch al in oktober 1945 (midden in de bersiap!) ontmoetingen gehad met de Indonesische leiders, waaronder Soekarno? Daarvoor heeft Van Mook al in 1946 Indonesische onderhandelaars op de Hoge Veluwe met de koninkrijksregering kennis laten maken? Als je vanaf 1940 met elkaar bezig bent besprekingen te gaan houden, gaat het toch om het proces en vorm van het zelfbeschikkingsrecht (dat door de RIS op de RTC werd geschrapt). Daarna formuleren partijen hun uitgangspunten. In Nederland wisten ze niks nieuws te verzinnen, werd zoiets als het Britse gemenebest, dat werkte goed. Het enige nieuwe was de naam ‘Unie’. Zo is dat ook in Linggadjati gebeurd. Jammer dat u zo’n negatief oordeel velt over Van Mook (elkaar napraten, de verrader van Mook enz. Maar zelf deden ze niets!), de enige die samen met Sjahrir zijn kop boven het maaiveld uitstak. Soevereiniteitsoverdracht was een koninkrijksaangelegenheid, maar een Indisch ambtenaar, bestuurder van het gebiedsdeel, haalde de kastanjes uit het vuur. Sjahrir had het nog moeilijker met zijn achterban, en werd vaak door Van Mook uit de penarie geholpen.
          “rascalde maar over orde en rust” Uiteraard! Het Koninkrijk der Nederlanden was gewoon verantwoordelijk voor orde en rust in de gebiedsdelen van het koninkrijk, beginnen met een eind maken aan de moordpartijen van de bersiap. In de gebieden onder controle van de RI was dat de taak van de RI! Wat hebben die ervan gebakken? Buiten Java en Sumatra had de RI geen gebieden onder controle, daar was de situatie dan ook redelijk stabiel met een kleine NICA en een klein KNIL. Als hooligans elkaar aan het afmaken zijn stuurt de overheid toch ook politie, ME en Marechaussee erop af?

        • RLMertens zegt:

          @PLemon; ‘van de één op andere dag etc.’- Ja of neen zeggen over zelfbeschikkingsrecht is toch in één zucht geuit? Alle andere zaken die volgen, zoals reeds in de proklamsi staat vermeld, worden nader afgehandeld. Zo simpel is het. ‘vechten, onderhandelen, vechten etc.’- Dat was ons beleid; tot aan de vernietiging van de Republiek toe. Maar het verliep anders door vooral toedoen van de VN/wereld forum. Een debacle was het resultaat; kruideniers politiek versus wereld politiek!

        • RLMertens zegt:

          @JASomers; ‘van Mook etc.’- Met hem begon de ellende, doordat zijn reeds achterhaalde(!) visie/ Soetardjo petitie, in 1936 reeds door nationalisten te min geacht, in 1945 aan de Republiek werd gepresenteerd. Alsof het een gul gebaar was. De rest van zijn daden zijn op één stappelingen om de Republiek te miniseren. Tot aan zijn eigen ontslag toe. – Een weigering tot insteming met een ‘politionele actie’, zoals zijn secretaris P.Sanders deed, had hem wellicht een betere status gegeven.
          note; ‘het zelfbeschikkingsrecht dat door de RIS is geschrapt’- waar/wanneer? De door Nederland ontstane Federale staten kozen al in 1948/Bandoeng conferentie voor de Republiek. Nederland schrapte de overdracht van Nw.Gunea om de Papoea’s het zelfbeschikkingrecht te onderwijzen. En met succes, want bij de olv. de VN gehouden volksstemming 1962 kozen ze voor de Republiek.

        • Jan A. Somers zegt:

          “Soetardjo petitie, in 1936 reeds door nationalisten te min geacht, in 1945 aan de Republiek werd gepresenteerd.” We stonden aan het begin van de onderhandelingen. Elke partij kiest zijn uitgangspunt. Voor Nederland was Soetardjo in de Volksraad het laatste vastgelegde legale uitgangspunt, op een formele plek gedaan. Voor de Indonesiërs was dat de proclamatie, maar waar bestond de legaliteit van die proclamatie uit?
          “zelfbeschikkingsrecht dat door de RIS is geschrapt’- waar/wanneer?” Op de RTC. Heb ik al zo vaak geschreven.
          “Een weigering tot insteming met een ‘politionele actie’,” Dat kon hij toch niet! Hij was verantwoordelijk voor orde en rust. Stel je voor dat in Amsterdam het opruimen van de relschoppers door de politie geweigerd wordt door de burgemeester? En het lukte dan ook. In de tijdens de eerste politionele actie bevrijde gebieden leefde de economie weer op, Naam Produkt was goed gekozen geweest. Beide politionele acties waren buiten Java en Suimatra niet nodig. Daar werd wat groots verricht,maar dat wordt weggelakt. Daar was het overleg van hier tot gunter!
          “door Nederland ontstane Federale staten kozen al in 1948/Bandoeng conferentie voor de Republiek. ” Het BFO bestond uit Indonesiërs. Uit vertegenwoordigers van die deelgebieden werd de Voorlopige Federale Raad gevormd, allen Indonesiërs onder voorzitterschap van prof. Hoesein Djajadiningrat. Dat die Raad in Bandoeng bijeenkwam zonder Nederlanders was niet zo bijzonder, er zaten geen Nederlanders in die Raad. Maar die vergadering ook niet in Djokja, maar in Bandoeng, de hoofdstad van het na de politionele actie gevormde Pasoendan.

        • RLMertens zegt:

          @PLemon; ‘ die toezegging was eigenlijk overbodig etc.’- Overbodig? Dat had een oprechter daad van Nederland geweest en de verhoudingen onder elkaar zeker geoptimaliseerd! Zie Engeland met India! En ons daarna zeker geen ‘windeieren’ opgeleverd! En …een hoop leed bespaard. Over en weer! Lees; JdeKadt; De Gemiste kansen.
          @JASomers;’ erop en eraan etc.’- Had ons, na de toezegging van merdeka, een zee van tijd(!) gegeven al dat ‘gedoe’ te regelen. En ons zeker gewin(!) gebracht….zie hoe Sherll noodgedwongen door ons politieke beleid uiteindelijk moest vertrekken/verkopen.

        • Jan A. Somers zegt:

          “al dat ‘gedoe’ te regelen.”Dat regelen gebeurde tussen de acties door, maar daar was niks leuks aan om over te schrijven, De krant wil bloed! En Stanvac nam gewoon Shell in Pladjoe over, iedereen bleef aan het werk. Mijn buurvrouw is daar toen geboren. Zie: INDONESIANISASI OP SUNGEI GERONG

        • RLMertens zegt:

          @JASomers; ‘ petitie Soetardjo 1936, het laatste vastgestelde legale punt etc.- Die door ons, na 2 jaar ‘dubben’, in 1938 afgewezen petitie! Alsof de nationalisten dat juichend zouden begroeten. En de door ons in sept.1941 ondertekende Atlantisch Handvest, een volkenrechtelijk stuk? Het was Nederland/vMook, die het verloochende en het omkleed met ‘wollig spraakgebruik; over gelijkheid etc. deze petitie oprakelde en de Indonesiërs alsware door ‘hun strot’ aanbood. In de veronderstelling dat Boeng/Hatta hun proklamasi zouden intrekken.( dat te doen, zou toch ‘zelfmoord’ betekenen) De rest van uw betoog is als hollandites= een ge-oh ziekte, om ongelijk te verbloemen cq.als waarheid te verkopen!

      • PLemon zegt:

        @ Hr Mertens ” Ja of neen zeggen over zelfbeschikkingsrecht is toch in één zucht geuit? “.

        # Nou ja…na 300 jaar en de verantwoordelijkheid voor de niet-inheemse bevolkingsgroep, tevens de vraag of er bestuurskader is om de taken over te nemen en omdat geen koning of premier dat in z’n eentje kan beslissen maar een meerderheid in het parlement. Kortom een reeks van hordes die eerst genomen moeten worden vooraleerst de ‘macht’ kan worden overgedragen. Zo gaat dat in een democratie …maar ja daar had Soekarno cs geen boodschap aan en koos daarmee de weg van bloedvergieten.

        • Jan A. Somers zegt:

          “vooraleerst de ‘macht’ kan worden overgedragen.’En niet alleen de macht! Maar WAT er moet worden overgedragen, Een heel groot land hoor, met een hele hoop erop en eraan. Bent u wel eens bij de notaris geweest om een stukje bouwkavel te kopen? Die man had weken nodig om wat vierkante meters, met alles erop en eraan, aan u over te dragen. En daar bleven dan nog wat rafelrandjes, dingen waarover niet wordt gepraat, een goede Indische traditie!

        • RLMertens zegt:

          @PLemon; ‘een reeks van hordes etc.’- Ja zeggen tegen het zelfbeschikkingsrecht?
          @JASomers; ‘WAT er moet overgedragen worden etc.’- Na erkenning van het zelfbeschikkingsrecht; heel Nederlands Indië (incl.Nw.Guinea) natuurlijk! Zo staat het toch ook in de Linggadjatti overeenkomst opgesteld 15 november 1946! ( i jaar na merdeka)

        • PLemon zegt:

          @ Hr Mertens. ” Ja zeggen tegen het zelfbeschikkingsrecht?”

          # Die toezegging was eigenlijk overbodig na de eigenmachtige merdeka verklaring van Soekarno cs. Nederland was zo ‘ gedwongen’ om via onderhandelingen het beste voor zichzelf eruit te slepen. De 2 partijen en vooral van Indonesische kant wilden 100% van de boedel. Kurang ajar natuurlijk want daarmee zou in theorie de Nederlandse economie net na de 2e WO helemaal in elkaar storten. Zie de militaire acties dan ook als een ultieme poging het vege lijf te redden.

        • Jan A. Somers zegt:

          “heel Nederlands Indië” Heel Indië zegt mij niks, alleen maar in de atlas kijken. Het is die ‘erop en eraan’. Boekhoudkundig geformuleerd, de hele staatshuishoudkundige balans met de activa en passiva. Dat was jaren werk alleen al voor het uitzoeken! En toch nog niet volledige klaar gekomen.
          “acties dan ook als een ultieme poging het vege lijf te redden.” Feitelijk was Indië financieel zelf verantwoordelijk voor orde en rust. Maar gezien de heftigheid van de bersiap e.d. moest Nederland bijspringen. Staatsrechtelijk gezien had Indië Nederland daarvoor financieel moeten compenseren. Maar gezien het effective control door de RI konden Java en Sumatra geen bijdrage aan de economie leveren, en dus niet aan de belastinginkomsten bijdragen. Alleen de gebieden buiten Java en Sumatra leverden een plus aan de economie. De Nederlandse bedrijven in dat RI-gebied konden niet produceren, en wat er aan producten lag werd gestolen en weggesmokkeld. Denk aan de naam van de eerste politionele actie: Operatie Produkt! Al binnen een jaar was de handelsbalans van Indië weer positief, en kon er belasting worden geïnd.

        • RLMertens zegt:

          @PLemon; ‘een reeks van hordes etc.’- Dat was wat Nederland opwierp. En het resultaat was….bloedvergieten met een smadelijke aftocht! Gewoon oprecht het door ons ondertekende zelfbeschikkingsrecht erkennen. Want dat is toch ook het democratisch recht van ieder volk? Vooral voor hen, die eeuwen werden onderdrukt. Dat inzien blijkt ook nu, 70 jaar na dato, een probleem. Oostindisch doofheid; Chronisch!

        • PLemon zegt:

          @ Hr Mertens : een reeks van hordes etc.’- Dat was wat Nederland opwierp. En het resultaat was….bloedvergieten …

          # U blijft het maar steeds niet neutraal en objectief te kunnen bekijken en de belanda’s alle schuld in de schoenen schuiven.
          Had de Nederlandse politiek maar eensluidend en direct de merdekaverklaring omarmd en toegejuicht dan ging alles van een leien dakje zonder bloedvergieten.
          Helaas zo werkt dat niet in een rechtsstaat zonder raadpleging en overleg met alle stakeholders.
          Achterdocht en ongeduld zijn slechte raadgevers aan Indonesische kant. Erken dan toch dat dit vooral ons het geboorteland kostte.

      • Jan A. Somers zegt:

        “in 1938 afgewezen petitie! “Als u mij een beetje gevolgd hebt, of mijn boek gelezen, had u kunnen weten dat de tijd nooit stilstaat:
        15.6.2 Na de oorlog verder
        Minister Welter had inmiddels laten weten dat na de oorlog een conferentie kon worden bijeengeroepen om hervormingen op staatkundig gebied voor te bereiden. De gouverneur-generaal ging echter verder. Als vervolg op de op 23 augustus in de Volksraad aangekondigde commissie, werd bij gouvernementsbesluit van 14 september 1940 de ‘Kleine commissie van bekwame mannen’ ingesteld onder de naam ‘Commissie tot bestudeering van staatsrechtelijke hervormingen’. Aan de commissie werd opgedragen: (…).
        Als gevolg van de nu duidelijk gespannen internationale situatie leken, na het echec van de petitie Soetardjo, nieuwe staatkundige ontwikkelingen mogelijk. (…)./
        Een telegrammenwisseling tussen de minister van koloniën Welter, minister-president Gerbrandy, en gouverneur-generaal Tjarda van Starkenborgh Stachouwer resulteerde in: ‘Opperbestuur voornemens na bevrijding Nederland aanstonds conferentie bijeen roepen vooraanstaande personen uit diverse deelen rijk teneinde kroon van advies dienen over aanpassing structuur Koninkrijk aan eisch tijden. Status Nederlandsch-Indië welke in overeenstemming zal zijn te brengen met beteekenis dit gebiedsdeel in rijkseenheid zoomede zijn inwendig staatkundig bestel zullen integreerend deel gedachtenwisseling moeten uitmaken.’ De aankondiging in de Volksraad van deze conferentie over hervormingen na de oorlog vond plaats op 16 juni 1941, het werk van de commissie Visman kreeg hiermee het karakter van een Indische voorbereiding van deze rijksconferentie. Het verslag van de commissie werd op 9 december 1941 aan de gouverneur-generaal aangeboden, twee dagen na de aanval van Japan op Pearl Harbor. (…).
        In augustus 1941 deelde de Indische regering mee in overleg met het Opperbestuur ‘eerlang’ tot aanwijzing te geraken van degenen die uit Indië aan de rijksconferentie zouden deelnemen. Gouverneur-generaal Tjarda van Starkenborgh Stachouwer stelde minister Welter voor te komen tot een aanbeveling door de Volksraad van dubbeltallen. (…).
        Na een drukke wisseling van telegrammen, volgend op het begin van de oorlog met Japan op 7 december, seinde de minister dat koninklijke machtiging was verleend om deelnemers aan te wijzen.(…).
        De ontwikkeling van de oorlog in Indië was inmiddels zover gevorderd dat de buitengewesten voor een deel al in Japanse handen waren, de verbindingen waren verstoord en voor een belangrijk deel al niet meer bestaand. Hierdoor was ook het aantal deelnemers aan de vergaderingen van de Volksraad in belangrijke mate verminderd. De gouverneur-generaal achtte het niet raadzaam nu tot aanwijzing van deelnemers aan de rijksconferentie over te gaan, dit zou onder de huidige omstandigheden niet representatief zijn. De voorgenomen voorbereiding tot de rijksconferentie was hiermee tot een eind gekomen. Op 27 februari 1942 vond de laatste vergadering van de Volksraad plaats.

        • Loekie zegt:

          ” Het verslag van de commissie werd op 9 december 1941 aan de gouverneur-generaal aangeboden, twee dagen na de aanval van Japan op Pearl Harbor. (…).”
          Si Pepsodent zal toen wellicht hebben gezegd: flikker op met dat verslag, ik heb nu andere dingen aan mijn kop.

        • RLMertens zegt:

          @JASomers; ‘aankondiging van een conferentie over hervormingen(!) etc.’- En wat gebeurde er in de Volksraad toen het dd. sept.1941 door Nederland ondertekende Atlantisch Handvest ter sprake kwam?
          note; die (afgewezen) petitie Soetardjo vond toen al bij indiening in 1936(!) geen genade bij de nationalisten! Laat staan bij de verbannen(!) Indonesische leiders!

        • RLMertens zegt:

          @Loekie; ‘het verslag van de Commissie etc’ – Bij het lezen oa.; ‘Wat de raciale differentiatie in het maatschappelijk leven betreft, die erger prikkelt dat de wettelijke, kwam de Commissie tot de conclusie dat de toenadering, vooral die van groep tot groep(!), thans in 1941 over een breder front nauwer is en meer bewust is is dan voorheen, al mangelt aan onderlinge(!) omgang nog veel.- Snel naar het slot; dat Indië in 1942(!), op moment waarop de Japanners het land reeds van vele zijden binnendrongen, bij niet één groep(!), ook niet bij de meest extremistische(!), de wens leefde om de staatkundige banden met Nederland te verbreken(!)’. En toen ging de GG naar bed.

        • Jan A. Somers zegt:

          “flikker op met dat verslag” Dat verslag werd vanuit Batavia verzonden aan de regering in Londen en vertegenwoordigingen buiten Indië. Deze zendingen moeten zijn verzonden met schepen die getorpedeerd zijn. Op één exemplaar na, op de ambassade in Washington. Daar is het fotografisch vermenigvuldigd. Mijn exemplaar vermeldt dan ook: New York, 28 april 1944. Maar ja, dat heeft u dan ook niet gelezen. Jammer voor u, want daar staan veel gegevens over Indië in.

        • Jan A. Somers zegt:

          “al mangelt aan onderlinge(!) omgang nog veel.” Dat is toch prachtige ambtelijke taal?
          “ook niet bij de meest extremistische(!), de wens leefde om de staatkundige banden met Nederland te verbreken” We hebben het in die tijd over de opinievorming in de Volksraad. Waarin een Indonesische meerderheid. Dat is de vertegenwoordiging van diegenen die gezorgd hebben dat er leden van de Volksraad zijn. Er zijn noncoöperatieve partijen die niet meedoen in de Volksraad. Jammer dan, hun stem wordt niet gehoord. Net als de stemmen hier in I4E die de politiek weghonen.. De Volksraad stond nog steeds achter de petitie Soetardjo.
          “geen genade bij de nationalisten! Laat staan bij de verbannen(!) Indonesische leiders!” Nou en? Er zijn vele zaken die bijvoorbeeld de leden van de PVV en FvD ook niet zinnen, zoals bijvoorbeeld het lidmaatschap van de EU. Nou en?

        • Loekie zegt:

          Voor 20 euro te koop:
          Verslag van de Commissie tot Bestudeering van Staatsrechtelijke Hervormingen, ingesteld bij gouvernementsbesluit van 14 sept. 1940, No. 1x/KAB. Deel 1: Indië’s ontwikkeling tusschen den eersten en den tweeden wereldoorlog; Deel 2: Indië’s wenschen.
          New York : [Minden Press], 1944. [2e druk]. 2 Volumes. Paperback. viii,156; xvi,378 pp. Bibliotheekstempels (Ministerie van Buitenlandse zaken). Mailorder only – Alleen verzending mogelijk. Condition : very good. . ISBN
          Kloof Booksellers & Scientia VerlagProfessional seller
          Book number: #12974
          € 20.00

        • RLMertens zegt:

          @JASomers;’Volksraad met een Indonesische meerderheid etc’ – Die Indonesische meerderheid; voornamelijk door GG benoemt! En goed de Nederlands taal beheersten. Een Raad van/voor welk volk? Spottend werd het de ‘badkuip’ genoemd.

  5. Henk Anthonijsz zegt:

    De “Bersiap-periode”, de avond van 24 op 25 november 1945″kan ik niet vergeten. Dat neem ik mijn hele leven met me mee. Jalan Alipin in Bandoeng. Wachtend op een neef van me pakte een oudere broer van hem zijn fiets om hem te zoeken. Hij fietste de gang uit, we hoorden schieten en daar lag hij, dood naast zijn fiets. Met twee andere jongens droegen wij hem het huis in, Sloten de deuren. kropen zelf onder de tafels en wachten maar wat er verder komen zou. Buiten hoorden wij gekrijs en geschreeuw. Het was middernacht! Weer geschreeuw . Maar nu met gebons op de deuren.Het was mijn neef met Japanse soldaten! We moesten, alleen met de kleding die we toen aanhadden de vrachtwagen in en we werden door Japanse militairen naar het veilige noordelijk deel van Bandoeng gereden. Naar het Ursulinenkloosten! Daar waren we “veilig”. Gered door de Japanse bezetters. Waar waren de “bevrijders”?

    • R Geenen zegt:

      @@we werden door Japanse militairen naar het veilige noordelijk deel van Bandoeng gereden. @@
      Dus het noorden van Bandung was dus inderdaad veiliger dan het zuiden. Hugo van Waardenburg, nu 97 en wonend met dochter in Oregon, heeft mij dat ook geschreven. Laurent Eugene Chevalier was met zijn zus Meta getrouwd. Ze hadden een zoon Raoel. Twee andere Waardenburg vrouwen woonden ook bij hun. Alle vijf werden in dat zelfde zuidelijke Bandung vermoord, verkrachtsneden. Ik vind het daarom helemaal niet gek dat KNIL mensen ook te keer gingen, want die moordenaars verdienen niet beter.

  6. Anoniem zegt:

    De wijk ” Indisch Bronbeek ” lag dacht ik in Bandoeng-Noord waar ruim 40 mensen (Indo’s) werden gegijzeld en vermoord, waaronder mijn vader die na 3,5 jaar krjgsgevangenschap niet langer kon wachten om naar zijn gezin te gaan en gewoon “geblobost was uit het Jappenkamp in Tjimahi.
    Kinderen onder de ca 10 jaar waaronder mijn persoontje en broertje en zusjes ontsprongen gelukkig de dans
    Maar overigens klopt het wel dat Bandoeng-Zuid in handen was van de Republikeinen en Noord van de geallieerden met als demarcatielijn de spoorweg die dwars door Bandoeng liep.

    • Anoniem zegt:

      Wil je meer weten van die “bersiap-tijd”in Bandoeng? Lees dan het boek “Bersiap in Bandoeng”, geschreven door Mary van Delden. Een onderzoek naar geweld in de periode van 17 augustus 1945 tot maart 1946. Ik ben nu 93 jaar. Was 19 jaar toen ik die verschrikking meemaakte. Blijft in mijn gedachten. Droom er vaak van.Moet geregeld naar een hulpverlener.Maar wat kan die doen? Krijg pilletjes voor de slaap.Meer niet. Moet het zelf zien te verwerken.

  7. Huib zegt:

    Anoniem = Huib

  8. Huib zegt:

    Anoniem is “Huib”

  9. PLemon zegt:

    @ Hr Mertens …Lees; JdeKadt; De Gemiste kansen.

    # Duidelijk dat de Kadt door de internering ws met andere ogen naar Indië keek. De portie ellende die Japan bijdroeg aan het kolonialisme bedierf feitelijk het voor hem onbekende gemoedelijke vooroorlogse tempo doeloe beeld van Indië.

    *** In mei 1940 vluchtte De Kadt met zijn ouders en twee broers naar Londen en vandaar naar Indië. Alleen hij zelf en een van zijn broers overleefden de internering in Japanse kampen. Na de bevrijding van Indië in augustus 1945 behoorde hij tot de weinige Nederlanders die de toen uitgeroepen Republiek Indonesië steunden. Ook in de PvdA, waarvan hij lid werd na in het voorjaar van 1946 naar Nederland te zijn teruggekeerd, waren weinig medestanders voor dit standpunt te vinden. Hij behoorde tot de minderheid die de twee ‘politionele’ acties tegen de Republiek afwezen. In 1949 publiceerde hij zijn bittere aanklacht De Indonesische tragedie. Een jaar eerder was De Kadt lid van de Tweede Kamer geworden, waar hij als een van de fractiewoordvoerders voor buitenlandse zaken zijn reputatie van weerbare anti-communist vestigde.
    https://socialhistory.org/bwsa/biografie/kadt

    • RLMertens zegt:

      @PLemon; ‘bedierf feitelijk het voor hem het vooroorlogse tempo doeloe etc’.- Nou, dan heeft u het boekje niet goed gelezen. Lees het gedeelte over onze (vooroorlogse) omgang met Inlanders; hoe men altijd op vaderlijke/kinderlijke toon de Inlander aanspreekt etc. Lees ook zijn; Jaren die dubbel tellen/Politieke herinneringen uit mijn Indisch jaren! Zijn tempo doeloe ervaringen.

      • PLemon zegt:

        @ Zijn tempo doeloe ervaringen..

        # Hoe kèn? als hij pas in 1940 net voor de oorlogsjaren naar Indië is gevlucht.En als hij z ’n kennis van horen zeggen heeft gekregen is dat altijd gekleurd, door zwartgallige anti-kolonialen. Tja dat er een verschil is tussen de 2 beschavingen blijft in de dagelijkse omgang wel pijnlijk. Neem aan dat de inheemse adel/elite ook voorkomendheid van de boeleh verwacht.

    • Jan A. Somers zegt:

      “zijn reputatie van weerbare anti-communist” Juist de CPN was de grootste voorstander van de Indonesische revolutie! Verkeerde partij gekozen!
      “Die Indonesische meerderheid; voornamelijk door GG benoemt!” U zult toch eerst eens moeten leren tellen. Ik heb de verdelingen niet paraat, die waren na de oprichting in 1916 (Nederland had toen ook geen algemeen kiesrecht!) veranderd, maar ik zal maar eens 1929 pakken die ik paraat heb. De Volksraad bestond uit een lid, tevens voorzitter, en 60 leden die deels waren benoemd en deels gekozen. (Voor elk benoemd lid diende de Raad van Indië een aanbeveling te doen van twee personen). Er was sprake van drie groepen volgens het nationaliteits- en landaardcriterium: 30 inheemse onderdanen-niet-Nederlanders (Inlanders), ten hoogste 27 en ten minste 25 onderdanen-Nederlanders, alsmede ten hoogste 5 en ten minste 3 uitheemse onderdanen-niet-Nederlanders. In 1929 werd de Indische Staatsregeling gewijzigd waarmee het aantal van 60 leden werd gesplitst in twee gelijke delen: 30 inheemsen, bestaande uit één groep, en 30 niet-inheemsen, bestaande uit twee groepen. Gekozen werden 38 leden, en wel 20 inheemsen, 15 Nederlanders en 3 uitheemsen. Benoemd werden 23 leden, door de Koning het lid-voorzitter (uit drie aanbevelingen van de Volksraad), en door de Gouverneur-Generaal 10 inheemsen, tenminste 10 Nederlanders en ten hoogste 2 uitheemsen. Voor de voorzitter werd geen landaard aangewezen. Voor de Volksraad die in zijn nieuwe samenstelling voor het eerst op 15 juni 1931 bijeenkwam had de Gouverneur-Generaal naast de 10 inheemsen, 10 Nederlanders en 2 uitheemsen (een Chinees en een Arabier) benoemd.
      Het benoemen van leden had een doel: zoveel mogelijk groeperingen bij de samenstelling van de Volksraad te betrekken. Van belang bij een samenleving bestaande uit standen en rassen. De Europese partijen bestonden voornamelijk uit ‘vooraanstaande’ figuren, de kleine boeng kwam niet of nauwelijks op de kieslijsten voor. De inheemse partijen kwamen praktisch alle uit Java, sterker nog, Javanen! Met nogal neerbuigende opvattingen over vooral Sumatra en de overige buitengewesten. Voor wat betreft de vreemde oosterlingen e.d. was er in het geheel geen politieke organisatie. Zo werden van de 60 leden er 23 benoemd. De aanwijzing had de bedoeling dit recht te trekken. Overigens is de evenredige vertegenwoordiging in Nederland ook niet geheel naar wens. Bovenin de kieslijsten staan de partijbonzen en de meeste kiezers stemmen domweg op nr. 1. Het resultaat laat zich raden. Een probleem dat ook bij het bestuur van de VOC al speelde. Amsterdam was de rijkste Kamer en wilde dit uitspelen in een meerderheid van macht. Maar dat werd in de Heeren XVII heel slim vermeden: acht stemmen voor Amsterdam, vier voor Zeeland, twee voor zowel het Noorderkwartier als voor Zuid-Holland, en een stem afwisselend voor de drie laatstgenoemde regio’s.
      “En goed de Nederlands taal beheersten.” De Indische Staatsregeling gaf niet aan in welke taal de beraadslagingen dienden te worden gehouden, krachtens het Reglement van Orde waren zowel het Nederlands als het Maleis gelijkwaardig geacht. De notulen werden gehouden in het Nederlands.

Laat een reactie achter op Peter van den Broek Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.