Boekpresentatie Tempo Doeloe, een omhelzing

Verslag en camerawerk van Ellen
Maandag 8 oktober, 16.30-18.00 uur, Koninklijke Schouwburg, Den Haag

In de sfeervolle en druk bezette Paul Steenbergenfoyer werd de presentatie gehouden van het nieuwste boek van Kester Freriks. Alhoewel je het eigenlijk geen boek(je) mag noemen, omdat het meer een pamflet is, zoals  Frits van der Meij van Athenaeum Uitgeverij verwoordde.
Het eerste exemplaar werd uitgereikt aan Eric Schneider, éminence grise van het Nederlandse toneel. Schneider werd in Batavia, Nederlands Indië geboren. Freriks werd in Djakarta geboren, toen nog geschreven met Dj.
Uiteraard was er na de presentatie tijd voor een borrel en omdat ook boekhandel Van Stockum aanwezig was, het pamflet te laten signeren.

Foto’s en filmpjes: https://photos.app.goo.gl/yGWtG4xDCFUrUzDz8

Zie dit archieftopic.

NRC, Kester Freriks schrijft op 8 oktober 2018:
De tijdsspanne die tempo doeloe heet, duidde ooit op een mooie goede tijd die voor velen duurde vanaf halverwege de negentiende eeuw tot aan het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Azië. Maar het begrip is belast en beladen, het klinkt als een verwijt. Alsof de geschiedenis heeft gelogen. Wás die tijd zo verderfelijk?

Een reactie op het stuk van 8 oktober van Kester Freriks:Lees hier in de NRC:
Ons collectieve koloniale geheugen is lang bepaald door het idee van een heerlijke tempo doeloe, die zogenaamd ‘goede oude koloniale tijd’. Vreemd is dat niet: een traumatische oorlogstijd, de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd, gedwongen migratie en een koude en racistische ontvangst in Nederland hebben voor veel Indische Nederlanders de herinnering aan hun leven in Indië gekleurd en hun identiteit bepaald. Over die afschuwelijke tijd werd lang gezwegen, terwijl herinneringen aan de vooroorlogse tijd juist vaak werden verheerlijkt en overgedragen op de volgende generaties.

Nog een reactie op Freriks, 8 oktober
Waarom ik nogal misselijk word van Kester Freriks’ opiniestuk in het NRC

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

69 reacties op Boekpresentatie Tempo Doeloe, een omhelzing

  1. ellen zegt:

    Mooi commentaar van dit gewoon Indisch meisje (dat er misselijk van werd). De tempo doeloe (ook in het pamflet van Kester Freriks) is niets anders dan de bevestiging van de apartheidspolitiek van de kolonisator. De Indo-Europese schrijver Rob Nieuwenhuys (1908-1999) – die in 1954 het tempo doeloeboek Vergeelde portretten schreef onder het pseudoniem van E. Breton de Nijs – repte, dat de Europese gemeenschappen in het voormalig Indie waren als lichte uitzaaiingen in een groen landschap. “Heterogeen als weinig andere, met haar gradaties van blank tot bruin tot ‘bijna Inlander’ hebben de Europeanen altijd enclaves gevormd temidden van het omringende miljoenenvolk, Deze gemeenschappen hebben bij alle innerlijke spanningen voortdurend de tendens gehad tot afsluiting. De Europeanen leefden inderdaad in een gesloten samenleving met een koloniaal standensysteem, die overigens hemelsbreed verschilde van die in Europa. Zijn kijk op de dingen werd bepaald door de nieuwe sociale verhoudingen waarin hij kwam te verkeren, maar hij bleef in Indie onder Europeanen leven. Men voelde zich voortdurend bedreigd en richtte sociale bolwerken op om zich te kunnen beveiligen tegen invloeden van buitenaf, die altijd – zo meende men – leiden moest tot het gevreesde proces van ‘verindischen’. De houding van de Europeaan is altijd bepaald geweest door een drang van zelfbehoud en zijn positie, zijn cultuur, zijn levensgewoonten en daartoe kwam hij tot de mythe van de superioriteit van de westerse waarden. Er bestonden voor de verschillende bevolkingsgroepen aparte scholen, een aparte ontspanningssoos en aparte zwembaden. De Europeanen woonden voornamelijk in de steden van de rest van de koloniale samenleving afgezonderd in moderne villawijken. De kleine Indischman (het overgrote deel was de kleine boeng) woonde doorgaans in de zogeheten gangen, de kleine stegen die vanaf de hoofdstraten de toegangswegen vormden tot de stedelijke kampongs. Vanwege de gescheiden woonbuurten was er van sociaal prive-contact tussen de totok in goeden doen, de Indo-Europeaan die veelal net kon rondkomen, en de arme inlander (die meestal kon terugvallen op zijn familie in de kampong) nauwelijks sprake.” Aldus Rob Nieuwenhuys. Naast de kleine boeng spraken sommigen onder de Indische groep van midden-boeng. Maar die bestond niet. De grote boeng was en bleef de totok.

  2. Mevr. T. Verstegen zegt:

    Verschil in beleving door kleur, status en een eenzijdige discriminerende blik op het verleden.
    Wat niet te begrijpen valt is dat de heer Freriks d.m.v. zijn pamflet al weer een ‘koloniale kijk’ op het recente verleden biedt. Deze poging geeft maar weer eens aan hoe verschillend er met de gedocumenteerde waarheid wordt omgegaan. Zijn argumenten en observaties worden weerlegd door de ego documenten van mensen die hele andere ervaringen hebben opgedaan, in hun privé leven en beroepsmatige carrière. Overheidsmaatregelen die verregaande discriminatoir waren voor bv de inheemse bevolking of bepaalde Indo groeperingen, ook onderdeel van die goeie ouwe ‘Tempo Doeloe’. Natuurlijk hadden bepaalde lagen van de koloniale bevolking het meer dan goed, ik kom zelf uit zo’n familie, meer dan 5 generaties ‘kolonialen’ die er fortuin maakten en als geslaagd burger weer terugkeerden naar het Vaderland. Dat had alles te maken met hun bevoorrechte posities, gebaseerd op kleur en sociale status. Freriks diskwalificeert zich hiermee als serieus deelnemer aan het publieke discours. Gelukkig zijn er ook andere wetenschappers die zijn ‘Koloniaal Sprookje’ met de juiste argumenten kunnen weerleggen.

    • Ronny Geenen zegt:

      Als u in die tijd had geleefd, had u er toch ook gebruik van gemaakt? Het waren andere tijden en niet te vergelijken met het huidige. Is uw leven zo ideaal? Over 100 jaar zullen de mensen daar ook een oordeel over vellen.

  3. Mevr. T. Verstegen zegt:

    Het feit dat ik kan terug kijken op mijn koloniale familie geschiedenis met de daarbij horende privileges, ontslaat mij niet om kritisch te kijken naar die geschiedenis. De familie heeft naast een blanke tak ook een Indische tak en beiden hebben goed geboerd in de kolonie. Gewonnen en ook geronnen, daar pluk ik en andere familieleden nog steeds te vruchten van. Dankzij of ondanks weet je of het goed of fout was, ook al was een en ander in die tijd anders. Getuige de verhalen van hen die het indertijd en naderhand minder goed getroffen hebben.

    • Robert zegt:

      De overgrote meerderheid in het koloniale system had het minder goed getroffen The majority got blued.screwed and tattooed by a”reigning” minority based on racial discrimination, colorskin, prejudice and illusions of “superiority”.

  4. Boeroeng zegt:

    citaat:
    Koloniaal geluk is niet los te zien van koloniaal leed
    Wie bracht het verkoelende drankje?
    ————–
    Grappig…. Eric Schneider ( geb 1934 Batavia) sprak op de boekpresentatie van Tempo Doeloe, een omhelzing en hij vertelde dat hij zijn eerste herinnering koesterde.
    En vrouw bracht hem een drankje in een glas .
    Was dat zijn koloniaal geluk ? En welk koloniaal leed is er dan gekoppeld aan dit specifieke geluk ?
    Later , als 8-jarige, kwam hij in het jappenkamp.
    Was dit zijn koloniaal leed en en welk koloniaal geluk is er dan gekoppeld aan het verknallen van zijn jeugd?

    Had Eric Schneider een baboe die hem verzorgde ?
    Is dat koloniaal geluk en ging dat ten koste van die baboe.
    Was de zorg voor dit kind haar koloniaal leed ?
    Dit koloniaal geluk is zeker wel los te zien van koloniaal leed.
    Die koppeling ligt niet 1-op-1.

    Wie was toch die vrouw die een verkoelend drankje bracht voor de peuter Eric ?
    Dat was zijn moeder.

  5. Geachte Heren ,
    Voor het Britse Rijk met Brits-Indië als kern eindigde hun Tempo Doeloe met de Eerste Wereld Oorlog waarbij 1.250.000 Mannen omkwamen(De meesten uit Engeland en Brits-Indië) en 2.000.000 zwaar gewond raakten en 250.000 vermisten waarvan hun botten nog steeds worden terug gevonden in Vlaanderen en Noord-Frankrijk .(Een zware slag was ook de dood van Lord Kitchener in 1916)
    God zij dank dat Nederland en Nederlands-Indië niet hebben deel genomen aan de Eerste Wereld Oorlog dit zou ook het vroegtijdige einde betekenen van hun Tempo Doeloe .

    • Jan A. Somers zegt:

      “waarbij 1.250.000 Mannen omkwamen” Maar zij hebben dan ook elke 11 november een wereldwijde herdenking. Elk jaar op 11 november verzorgt de brandweer in Ieper om 20.00 uur in Ieper, Flanders Fields een taptoe, zonder enige organisatie, gewoon uit zichzelf. Komend 11 november proberen ze een verfijning van 2017, met op TV een wereldronde herdenkingsestafette met de tijdzones mee. !918 >>2018.
      In Flanders fields the poppies blow
      Between the crosses, row on row,
      That mark our place; and in the sky
      The larks, still bravely singing, fly
      Scarce heard amid the guns below.
      We are the Dead. Short days ago
      We lived, felt dawn, saw sunset glow,
      Loved, and were loved, and now we lie
      In Flanders fields.
      Take up our quarrel with the foe:
      To you from failing hands we throw
      The torch; be yours to hold it high.
      If ye break faith with us who die
      We shall not sleep, though poppies grow
      In Flanders fields.
      Major John McCrae – 1915
      Boezinge

  6. Bert zegt:

    @ Wie was toch die vrouw die een verkoelend drankje bracht voor de peuter Eric ? Tja ik dacht meteen ( Bevooroordeeld) dat zal baboe Soep wel zijn geweest ,natuurlijk domme gedachte van mij ,het was gewoon zijn moeder .Vooroordelen alle mensen ,ook ik hebben er wel eens last van .Ging vandaag maar eens een dagje stappen in Nijmegen ,Nijmegen was tot 1940 de tweede Indische stad van Nederland na Den Haag .Werd op straat vriendelijk toegeknikt door Indische mensen ,ik heb geen bordje nodig op mijn kop met het woordje Indo erop ,dat zie je zo ook wel .De nieuwe leider van D66 ,Rob Jetten was daar raadslid geweest ,deze Jetten is 3e generatie Indisch maar in alles is Jetten gewoon een Nederlandse jongen net als Jesse Klaver en Th Baudet niks mis mee .Er kwam zelfs een wat oudere Indo op me af ,die vroeg of hij wat mocht vragen “” Boleh pak “” Nou er kwam ( het voor mij bekende riedeltje ) hoe moeilijk hij het had etc etc .Dus ik gaf hem maar wat uang ,ja als je doneert voor Sulawesi ,kun je ook doneren voor een behoeftige Indo uit Nijmegen ,weet je zeker dat je geld goed terecht komt .( Hij kan natuurlijk ook linea recta de kroeg inlopen ,is voor mij ook goed ) Misschien moeten wij Indo,s niet vergeten dat ALLE bevolking groepen het zwaar hadden tijdens de Japanse bezetting .dus niet alleen Indo,s en belanda,s maar ook de Indonesiers ,Chinezen etc .

  7. Boeroeng zegt:

    Tempo Doeloe? Een gruwelijke bezetting!
    Waarom vergoelijken veel oudere Indische-Nederlanders die gruwelijke koloniale tijd, vraag Reza Kartosen-Wong zich af.

    https://www.nrc.nl/nieuws/2018/10/13/tempo-doeloe-een-gruwelijke-bezetting-a2456213

    • Ronny Geenen zegt:

      @Als kinderen van witte vaders en Indonesische moeders waren Indische Nederlanders in voormalig Nederlands-Indië tweederangs burgers. In de raciale hiërarchie stonden zij boven Indonesiërs, maar onder witte Nederlanders of totoks. Het leidde ertoe dat veel Indische Nederlanders zich schaamden voor hun Indonesische afkomst, zich schaamden voor hun moeders. Zij keerden zich af van alles wat Indonesisch was en probeerden zich zo Nederlands mogelijk voor te doen.@

      Waarom alles op een hoop vegen en generaliseren? Ieder Indische in het voormalig Indie heeft ook zijn eigen leven bepaald en een eigen weg gevonden tussen alle andere mensen. Iedere totok wilde wat graag zaken doen met een bruine die het ook goed doet. De Chevaliers in Padang hebben met hun talent en hun gevoel voor de mede mens voor de oorlog niet voor niets een hotel/restaurant en een auto import bedrijf opgebouwd. Hadden race paarden, veeteelt en een park gevuld met herten. Bezaten huizen en bouwden een zwembad voor een city.
      Zij hadden geen tijd om over bruin of blank te denken. Gewoon zaken doen en de mensen die voor hun werkten werden goed behandeld en ook goed betaald. Het zelfde deed ik hier in Ca. Gewoon werken aan je toekomst en geld maken/opzij zetten voor je oude dag. Just money talk!

      • Jan A. Somers zegt:

        “Zij hadden geen tijd om over bruin of blank te denken.” Klopt helemaal. Maar nu, in ‘Holland’, zijn ze gepensioneerd, hebben niks te doen (hun vrouw mag stofzuigen en de afwas doen misschien). Gelukkig is er I4E.

      • Bert zegt:

        Citaat van Kartosen -Wong “” De Indo,s keerden zich af van alles wat Indonesisch was en probeerden zich zo Nederlands mogelijk voor te doen “” Tjonge jonge wat een bami bal ! Is zeker nooit op bezoek geweest bij echte Indische mensen ,zoals mijn ouders en hun vele ,vele kennissen ,je kreeg ongevraagd wat te eten en te drinken ,altijd gastvrij ,zelfs toen mijn moeder al 90 was en er weer veel te veel was gekookt ,bracht ze het eten aan de Marokkaanse buren ,hoe veel echte Nederlanders zouden dat doen ? Zou Kartosen-Wong dat doen met zijn grote bek ? Als er 1 persoon een ECHTE NEDERLANDER is geworden is het Kartosen-Wong wel met zijn domme generalisaties ,laat Kartosen-Wong maar een feestje geven samen met Pondaag en Michael van de Grauwe Eeuw ,wat doen ze dan ? Nou ze kijken elkaar aan en vragen dan “” Wie gaat het betalen ?”” Gelukkig zijn niet alle Indonesiers zo als die Kartosen dinges anders had ik een gloeiende hekel aan ze gekregen ( Wat nu zeker het geval niet is )

    • P.Lemon zegt:

      @R Kartosen-Wong : ‘Het is dan ook niet verrassend dat samenleving en politiek een instrument van onderdrukking en uitbuiting als de VOC nog altijd verheerlijken en vooral in positieve termen van handel, avontuur en vooruitgang beschouwen.

      Vanuit Indonesisch perspectief was er sprake van een gruwelijke en langdurige bezetting. Zij werden ruim driehonderd jaar stelselmatig onderdrukt, uitgebuit, gediscrimineerd, verkracht, vermoord. Ja, zij mochten later ook naar school, zoals Freriks schrijft. Maar dan nog kregen zij niet dezelfde kansen als witte of Indische Nederlanders.

      ### Daar gaan we weer…de bekende klepel en de klok. Vraag je dan toch eerst verbaasd af hoe een handjevol Europeanen een gebied van Europese afmetingen kan besturen en uitbuiten, vermoorden, discrimineren etc. Dat moeten dan wel die ‘witten’ zijn met hun geavanceerde wapentuig en juridische slimmigheidjes. Vergeten wordt dat zonder medewerking van de plaatselijke baasjes en heersers (uit persoonlijk belang) je de zgn bezetting kunt vergeten.

      ***Het aantal Europeanen in Nederlands-Indië in de negentiende eeuw was lange tijd gering. De kolonie telde in 1880 niet meer dan 59.903 Europeanen, ten opzichte van een inheemse bevolking van ruim 19,5 miljoen inwoners.1 Het totale aantal Nederlandse ambtenaren van het Binnenlands Bestuur op Java was klein.2 Niettemin konden zij Java besturen dankzij het ingevoerde dualistisch bestuurlijk systeem: de inheemse bevolking werd feitelijk bestuurd door de inheemse hoofden.3 De regenten voerden het Nederlandse koloniale beleid uit. Het Nederlandse en het inheemse bestuur functioneerden naast elkaar, maar het inheemse bestuur stond onder toezicht van het Nederlandse bewind. In de ogen van de inheemse bevolking waren de traditionele hoofden desondanks de soevereine vorsten.
      Het ‘Inlands bestuur’ bestond uit inheemse vorsten die regeerden met behulp van plaatselijke hoofden. Ook het ‘Inlands bestuur’ was hiërarchisch opgebouwd. De regenten stonden aan het hoofd; hieronder de districtshoofden of wedana’s. Tenslotte de onderdistrictshoofden en de desahoofden. De inheemse hoofden regelden de aanplant van exportproducten en zorgden dat de herendiensten werden uitgevoerd. In de ogen van de inheemse bevolking waren de inheemse hoofden de soevereine vorsten, ondanks het feit dat er nog een ‘vreemde’ bestuurslaag boven gekomen was. Deze bestuursopbouw werd gestimuleerd door hoge functionarissen zoals J.C. Baud.1 Hij wilde de inheemse bevolking zoveel mogelijk onder bestuur van de eigen hoofden laten.2

      Veel regenten waren priyayi, wat wil zeggen dat ze deel uitmaakten van de traditionele adellijke stand op Java en Madoera.3 Met deze elite ging het Nederlandse bestuur vanaf de tijden van de VOC al relaties aan.4 De verhouding tussen de regenten en het Europees binnenlands bestuur was in het tweede artikel van het ‘Reglement Europese binnenlands bestuur’ als volgt omschreven: ‘In zaken, welke het Inlandse bestuur aangaan, zijn de Regenten de vertrouwende raadslieden van den Resident, die dezelve als zijn jongere broeders zal behandelen.
      Bij aanvang van de negentiende eeuw had het Nederlands bestuur in de persoon van gouverneur-generaal H.W. Daendels geprobeerd de macht van de regenten te verminderen(te ‘ontfeodaliseren’).4 Maar met de invoering van het Cultuurstelsel in 1830 werd de macht van de Javaanse vorsten juist bevestigd en bekrachtigd. De regenten moesten met respect behandeld worden. Hun ambt werd in 1854 weer erfelijk gemaakt, waardoor hun positie geconsolideerd werd.
      https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=17&ved=2ahUKEwiwjuCGoIbeAhVFM-wKHRPlDFw4ChAWMAZ6BAgDEAI&url=https%3A%2F%2Fdspace.library.uu.nl%2Fbitstream%2Fhandle%2F1874%2F31177%2FCinematic%2520history%2520geeft%2520historici%2520het%2520nakijken.doc%3Fsequence%3D1%26isAllowed%3Dy&usg=AOvVaw0CiX7vDJWfT6PZoh9XM-Rj

      • Jan A.Somers zegt:

        “werd de macht van de Javaanse vorsten juist bevestigd en bekrachtigd.” En daar ging de rede van Max Havelaar nou juist over. Maar op de scholen wordt alleen de prachtige woordkeus besproken.

  8. Bert zegt:

    @Boeroeng :Kun je het Kester Freriks kwalijk nemen ,als hij memoreert dat hij een mooie tijd heeft gehad in het Indie van Tempo Doeloe ? Vind van niet hij zag de dingen vanuit het oogpunt van een kind ,die in een ivoren toren heeft geleefd .Als je 3 personen vraagt wat hun indruk was over die tijd ,kun je 3 verschillende verhaal versies krijgen ,persoon 1 is een volbloed Nederlander /Totok ,persoon 2 is een donker gekleurde Indo ,kind van een kleine bung ,persoon 3 is een volbloed Indonesier uit de desa /kampong .Ik houd er ook niet zo van als er slecht wordt geschreven over het KNIL ,komt natuurlijk doordat mijn Hollandse voorvaders in het KNIL hebben gediend maar de Indonesier ziet het KNIL als een bezettingsleger ,die met ijzeren hand optrad ( Zie het verhaal van Colijn ) Tja ik ga die discussie met een Indonesier natuurlijk nooit aan ,want ergens heeft ie wel een beetje gelijk .

    • RLMertens zegt:

      @Bert;’een kind, die in ivoren toren etc.’- Klopt. Wij/ nazaten behoren daar toen de bezettende macht(!) en niet anders. We genoten van alles, wat met tempo doeloe te maken had! Zij die zich hier bij aansloten; Indonesiërs/Staatsblad Nederlanders ea genoten mee, weliswaar soms niet voor de volle 100%. De één meer dan de andere. ‘Likken naar boven/ Europeanen en trappen naar beneden/inlanders’ was heel gewoon. Te behoren tot de Europese kaste was elk streven. Zelfs de ‘bruinste Indo’ beriep zich door zijn naam en christen zijn, op het/zijn Europese afkomst. ( In de Japanse tijd, net andersom!) Een staatsblad Inlander kende/noemde zelfs zijn het staatsblad nr, uit zijn hoofd/spontaan, indien hem een te benoemen inlandse salaris schaal werd voorgehouden.’Iedereen in Indië, discrimineert iedereen’, zei ooit iemand op deze site. En zo was het. Ook in het Knil) had men zelfs diverse Inlandse loonschalen. Zelfs bij de blanke(!) Nederlanders had men verschillen. Tussen lokale/blijvers en uitgezonden(uit Nederland) medewerkers/trekkers. Ooit in Tong tong/Moeson gelezen dat een totok vader verzuchtte dat zijn dochter toch op een blijver verliefd is geworden. ‘Oh, ze gaan naar Golland, betoel, was daarentegen de kreet van een trotse Indo vader en …natierlijk ook van de moeder. Ooit zag ik, net toen wij hier Amsterdam kwamen/1953, zo’n Indische dochter, naast haar man op de Albert Cuyp markt….als marktvrouw! Ik ontdekte toen mijzelf…dat ik door Indië ben aangestoken!

      • P.Lemon zegt:

        @te behoren tot de Europese kaste was ieders streven…Staatsblad Nederlanders.

        # ? Uitzonderingen die een nadere toelichting behoeven want de bevolkingsgroepen leefden los van elkaar zoals Soekarno ook benadrukte.

        *** De meer progressief denkende bestuurders, de ‘ethici’, wilden die adat in stand houden omdat ze vernietiging ervan een onwenselijke europeanisering vonden. De veelvormige inheemse cultuur en haar instituties dienden geëerbiedigd te worden. De conservatieven in het binnenlands bestuur steunden dat beleid ook, maar met een ander motief: de ervaring had geleerd dat dit systeem de economische gang van zaken in Indië weinig in de weg legde.

        Van Doorn beklemtoont dat deze politiek niet berustte op discriminatie of racisme, maar ‘logisch voortvloeide uit het aloude bestuurlijke principe dat de diverse bevolkingsgroepen hun eigen hoofden gunde en hun gebruiken en instellingen’.

        Er was één groep die buiten het inlandse adatsysteem viel en zijn eigen ‘Europese adat’ diende te gehoorzamen. Dat waren de Nederlanders en de Indische Nederlanders.

        De Wet houdende regeling van het Onderdaanschap uit 1910 zonderde deze laatstgenoemde groep uit van de status van de inlander, die werd omschreven als ‘Nederlandsch onderdaan, geen Nederlander zijnde’. De bevolkingsgroepen leefden los van elkaar. De Indonesische nationalistenleider Soekarno schreef daarover in de jaren dertig:

        ‘De blanke heeft in ons land zich zorgvuldig geïsoleerd. Hij heeft zich afgesloten van alles wat niet blank is; hij wijst iedere benadering van onze kant af. Hij heeft zich een samenleving opgebouwd, waarin hij geen contactpunten heeft met de inlander.’

        Die Indische variant van de apartheid deed zich in velerlei vormen voor: in aparte scholen, in segregatie in villawijken voor Europeanen en kampongs voor inlanders; in aparte sportclubs en zelfs in afzonderlijke sociëteiten.

        En ook in de leiding van het land. Zo bestond het bestuur uit het blanke Binnenlands Bestuur met de resident als centrale lokale figuur en het inheemse Inlands Bestuur, het Pamong Pradja met de regent als lokale machthebber. Een bruine resident was even ondenkbaar als een blanke regent. In de rechtspraak bestonden allerlei verschillen tussen blanke en inheemse rechtspleging.
        http://archief.ntr.nl/deoorlog/page/mappen/780436/Rangen+en+standen.html

        • RLMertens zegt:

          @PLemon; ‘wilden die adat in stand houden etc.’- Inderdaad, die feodale adat, kwam ons goed te pas in het systeem; Europeaan – Inlander, dwz. de totaal rechteloze inlander. Werkverschaffing via die, door ons gesalarieerde, elite betekende dat de Inlanders dan ‘de goedkoopst en gewilligste’ onderdanen werden. Problemen werden door ons opgelost dmv. bemiddeling. -Geen discriminatie? MI.pure
          verdekte(!)discriminatie door gebruikmaking van bestaande feodale kanalen.

        • PLemon zegt:

          @Hr Mertens “de totaal rechteloze inlander. Werkverschaffing via die, door ons gesalarieerde, elite”

          # Wat wilt u toch, in dat tijdperk maakte de Hollander gebruik van het heersende feodale klimaat ( al die elkaar bestrijdende vorstendommetjes )En u weet dat waar 2 honden strijden om een been, de 3de ermee heengaat. En dat hun feodalen de eigen bangsa uitbuitte en de opbrengst met die Hollander deelde kan door onze huidige bril bekeken zeker niet door de beugel. Maar de verandering in de opvatting van de menselijke normen en waarden veranderen door de tijd heen maar in slakkentempo.
          Lekker hoor dat toen lopende systeem bestraffend te bespreken en de schuld vooral de Hollander in de schoenen te schuiven.

        • Jan A.Somers zegt:

          “uit 1910 ” Waarom toch zulke ouwe koeien uit de sloot? Net alsof er in 1922 en 1925 niets is veranderd!

      • Jan A.Somers zegt:

        “op de Albert Cuyp markt….als marktvrouw! ” Erg hé! Er waren ook totok straatvegers. Ook zo erg. Van de kok in het opvangcentrum hoorde vissen waarschijnlijk bij de inburgering. Heeft hij mij geleerd. Daarna nooit meer gevist, dat was alleen maar wachten.

  9. Boeroeng zegt:

    Kester Freriks is geboren en leefde als peuter in Tempo Baru 1954-1958 .
    Hij had het ook niet over zijn jeugdherinneringen. Maar over herinneringen van oudere mensen van voor 1940 en na 1850.
    Hij vind dat het lijkt alsof de heersende moraal is dat die herinneringen allemaal niet relevant zijn , uit slechte bron en/of dienen voor rechtvaardiging van de Nederlande dictatuur.
    Inderdaad zie je die neiging bij sommige criticasters, maar het is geen heersende moraal in Nederland.
    Het tegendeel ( men vind Indië een paradijs en “we” deden niet veel fout) is ook geen heersende moraal.
    Kester Freriks maakt zich iets te druk over een zeker verandering in de publieke opinie.
    Hij heeft wel een zeker gelijk, maar moet dit concreter formuleren en niet de term tempo doeloe gebruiken.
    Deze term associeert men snel met ‘nostalgisch zijn en de Nederlandse dictatuur verheerlijken’

  10. Boeroeng zegt:

    Citaat Kartozen-Wong
    —-
    Freriks’ onvermogen om ‘Nederlands-Indië’ eerst en vooral als het gruwelijke koloniale project dat het was te zien, duidt op wat emeritus hoogleraar gender en etniciteit Gloria Wekker treffend „witte onschuld” noemt; Freriks ziet Nederlandse kolonialen als onschuldige weldoeners en slachtoffers, maar niet als daders.
    ——-
    Ik zie Kester Freriks overdrijven, maar Kartozen-Wong doet het ook.
    Hij bestempelt een heel tijdperk van Nederlandse dictatuur tot gruwelijk.
    Is veel te simpel en generaliserend. Daar ageert Freriks tegen.
    Kartozen- Wong overdrijft het standpunt van Freriks: hij “ziet Nederlandse kolonialen als onschuldige weldoeners en slachtoffers, maar niet als daders.”
    Het is ook een generaliserende overdrijving van “kolonialen” … alsof die altijd gruwelijke dingen deden, niet menselijk waren.
    Het Nederlands militair optreden in de atjeh-oorlogen had zo zijn gruwelijke feiten.
    Maar zoveel “kolonialen” leefden ergens anders, waren daar niet bij… en ook nogal wat moordpartijen werden door Indonesische knillers gedaan …. en wat weten we van de misdaden van de atjehstrijders ? In het anti-koloniaal betoog wordt dat onder de tafel geschoven.
    Goed, mijn militaire opa was in 1896 6 maanden te Atjeh. Hij was niet betrokken bij gevechten en werd naar Padang gestuurd omdat hij medisch ongeschikt werd verklaard met eczeem aan een been.
    Hij deed niks gevechten volgens zijn stamboek, dus deed niks gruwelijks.
    Ca 1906 nam hij ontslag als foerier en werd treinconducteur, 25 jaar lang.
    Was dit volgens Kartozen-Wong ook gruwelijk. Was hij hiermee een dader van gruwelijkheden ?

    En zijn indo-kinderen, daar geboren en getogen. Waren zij ook gruwelijke kolonialen?

    • Bert zegt:

      @ En zijn Indo-kinderen ,daar geboren en getogen .Waren zij ook gruwelijke kolonialen ? Ja zeker ! Net geboren zo tot hun 2e levensjaar waren het gruwelijke dictators hele dag slapen en dan huilen ,gillen en bleren ,als ze hun zin niet kregen en ook nog stampvoeten ,kolonialer kan het niet ,pas op hun derde werden ze opgevoed ,door wie ? Door de baboe en de kokkie en de djongos ,die brachten die etters Indonesische manieren bij ,waar ze in hun later leven nog veel profijt van hebben gehad .

      • Ronny Geenen zegt:

        Leuk verzonnen, Bert. Maar die vlieger gaat niet altijd niet op. Mijn nicht, nu de 90 gepasseerd en hier bij mij in de buurt woont, heeft vaak op mij gepast. Volgens haar was ik een erg zoete knul en niemand tot last. Nooit een tjenge geweest. Ben ook later na de oorlog nooit door een Indonesische opgevoed. Oma Chevalier nam die taak over na de oorlog toen ma ging werken. Was bijna 6 toen de oorlog uitbrak. Had toen al een bepaalde zelfstandigheid, vooral in de nipkamp. Mijn jongere broer werd toen vaak gepast door die zelfde nicht. Deed zelf mee met de groten om aan groenten (zoals paku) en ander eten te komen. Leerde al heel jong en als oudste meer zakelijk te denken
        Heb wel klappen van de jap gehad bij het smokkelen. Net als mijn oma, die niet kon buigen. Ben dat nooit vergeten.

        • Bert zegt:

          Mijn ouders vertrokken/migreerden/vluchten/patrieerden augustus 1951 naar Holland,ik was toen 2 ,de baboe sleurde mij altijd mee en dacht bij zich zelf ,nou nanti keluarga itu berangkat ke negri belanda ,ben ik weer sendirian ,weet je wat ,ik hou deze baby gewoon ,lijkt toch op een Indonesisch kind ,mijn klein beetje losbollige moeder scheen mij pas na 2 dagen te missen ,alhoewel zij mistte de baboe en toen pas zei ze “” Di mana nomor tujuh ? ( Ik dus ) Enfin na lang zoeken vonden ze die baboe en baby in een of andere kampong ,kassian die baboe schijnt altijd alleen te zijn geweest zonder kinderen .Er waren ook Nya,s die hun Hollandse man naar Nederland zag vertrekken MET de kinderen ,vreselijk voor zo,n moeder .Die Inlandse//inlandse vrouwen hebben hun kinderen nooit meer gezien .Sommigen kwamen elke dag bij de haven kijken of die boot misschien terug was gekomen .

        • Ronny Geenen zegt:

          Dat Indo mensen vaak heel anders zijn, wanneer ze opgroeien, blijkt al uit jouw en mijn ervaring als baby en kind. Daarom ook vind je zoveel ervaring verhalen, waardoor ook vele verschillen in ervaring. Er was altijd al een verschil in eilandbewoners en hun opvoeding. Daarbij krijg je ook nog de enorme verschillen van jap optreden en bersiap erna. Ik hoef maar alles te vergelijken tussen de gebeurtenissen op Java en Sumatra. Vervolgens kom je in het landje aan de noordzee. En wat blijkt, zij die in het westen van het land worden heel anders opgevangen en beoordeeld dan zij die bv in het oosten en/of zuiden werden opgevangen. Het is bijna niet te volgen. Ieder gezin heeft zijn eigen ervaring en eigen verhaal. Daarom ben ik nu bezig met het verhaal van mijn moeder. Ik weet zeker dat er geen tweede is.

        • Jan A.Somers zegt:

          “Sommigen kwamen elke dag bij de haven kijken of die boot misschien terug was gekomen .” Is dat een van die prachtige Indische vertellingen? Ja, baboe Soep kwam zich weer aanmelden, maar dat was dan kabar angin, en terugkeren naar een fijne dienst.

      • RLMertens zegt:

        @Bert; ‘de gruwelijke dictators etc.’- Klopt, omdat onze baboe’s/kokkie’s etc. nl. het Inlandse(!) feodale gedoe toepaste/ gedwongen werd; de meerdere tov. de mindere!! Zelfs nu nog in Indonesië. Zo bv. bestaan er geen(!) kleuter boxen. Een kleuter krijgt een eigen gedoh/ huismeisje. Die het kind, de hele dag begeleid tot slapen toe. Zelfs zijn gendoh, brutaliseerd/slaat als het niet zint etc. Waardoor in die volwassen Indische maatschappij van toen dit feodale= ‘koloniale!’ ruimschoots aan bod kwam en toepassing vond. Wanneer de in het wit gestoken koloniaal/toean een inlander toeroept dan is ‘lekas disini’/ hier, snel!
        -Ik was ooit getuige van zo’n gebeurtenis bij en Indonesische familie, toen de kleine wakker werd en huilde en de vrouw des huizes, de gedoh toe brulde; itoe anak moeh, nangis en het huismeisje hollend naar het kind toeging. Ik weet nog, dat ik me enorm daaraan ergerde en mij tegelijk realiseerde, dat ik ook zo’n kind wellicht was geweest…..tempo doeloe, een omhelzing?

  11. Jan A. Somers zegt:

    In de jaren 30 was er eigenlijk geen sprake meer van een tempo doeloe. Als je naar mijn jeugdjaren vraagt, heb ik het erg naar mijn zin gehad, een prachtige jeugd! Goed onderwijs op goede scholen. In Soerabaja fietste je vrij rond, net als hier in Nederland. Padvinderij. Misdienaar. Vakanties in Poedjon, een bergdesa met zo’n twintig Nederlandse gezinnen. Als stadsjongen met een nichtje/buitenmeisje zwierven we door de hele omgeving, kilometers lopen in een volledig Inlandse omgeving. Dat was onze wereld. Vraag je het aan een andere tijdgenoot, krijg je dezelfde verhalen. Echt gebeurd, echt waar. Maar natuurlijk geen algemene geschiedenis. Maar daar stond je buiten, net als alle kinderen, van waar dan ook. Louis Paul Boon heeft dat in zijn verhaal over oorlogsgeschiedenis duidelijk gemaakt, oorlog is er pas na een optelsom van zeer vele ‘mijn kleine oorlog’. Tempo doeloe is een verzameling van heel veel persoonlijke Nederlandse ervaringen. En dat kan niet anders zijn dan plezierig. Ik begreep in 1945 wel dat mijn toekomst elders lag. Nou, daar is dan een boot voor. Heb ik gedaan! Goede beslissing. Voor mij! Alleen maar aan mezelf denkend? Uiteraard. Doet iedereen! Je kunt niet eens anders.

    • Bert zegt:

      @Ron : Ja er was wel degelijk verschil in die jaren tussen het Westen van Nederland ( De 4 grote steden ) en zeg maar het platteland van het Oosten en het Zuiden .Wij werden in het Zuiden neergedonderd oftewel de Limburgse heuvelrug ( In mijn ogen de mooiste streek van Nederland ) Maar werkgelegenheid was kurang en die pastoors hadden de gewoonte zich intensief met die Indische migranten te bemoeien .Wij zaten met een grote groep Indo,s daar in zo,n klein dorp en zo snel als ze gekomen waren ,zo snel waren ze weer vertrokken naar Amsterdam .Ja daar geen betuttelende pastoors en moeilijke kleine dorpspotentaten en ook niet onbelangrijk banjak kerja en ook meteen een groot huis beschikbaar ,dat nieuwe Slotermeer werd een bolwerk van nieuwe Indische ingezetenen .Er vestigden zich meteen diverse Indische toko,s ( waarvan de meesten nu nog bestaan )

      • Jan A. Somers zegt:

        “oftewel de Limburgse heuvelrug” Voelde u zich daar dan niet thuis? Was ook een Nederlandse kolonie. Met zelfs nu nog een gouverneur aan het hoofd!

      • Ronny Geenen zegt:

        Blij te horen van je dat andere Indo’s ongeveer het zelfde hebben meegemaakt met de bemoeizucht van pastoors, kapelaans, doctor en allerlei domme figuren, die het nodig vonden je te moeten treiteren. Net of bij hun de beschaving begon. Wat een bekrompen volk. In dat dorp was slechts een lagere school. Verder studeren was niet nodig. Als ik er aan terugdenk, het volgende; 15 Indische gezinnen werden gehuisvest in Beuningen. Van de 15 waren het grootste gedeelte allemaal alleen staande vrouwen met kinderen en de rest gepensioneerden. De families hadden toen niets te vertellen. Woningen zonder warm water. Dat moest je koken op de potkachel. Een van de redenen dat ik als jongen van 16 al besloten had om uit NL te vertrekken zodra de mogelijkheid daar was. Die andere reden was de kou. Man, wat haatte ik dat.

        • Jan A.Somers zegt:

          “bemoeizucht van pastoors, kapelaans,” “In dat dorp was slechts een lagere school.” “Verder studeren was niet nodig.” Ik kan me nergens op de wereld vervolgonderwijs in een dorp voorstellen. Maar het was nou juist die orde in Oudenbosch, waar de onderwijzers in Brabant in die dorpen, op de lagere scholen slimme leerlingen uitzochten en zorgden dat die vervolgonderwijs konden volgen. Dat waren ook de broeders van de broederschool in Soerabaja waar ik op school ben geweest. Ik ben nog steeds trots op de basis die ik daar heb gekregen. En waarop werd in Indië gekookt? Dat waren toch die arangpotjes (sorry, ik ben de naam vergeten) waar ik van baboe Soep mocht kipassen.

        • Ronny Geenen zegt:

          @bemoeizucht van pastoors, kapelaans@
          Heb niets geen ervaring met Brabant en Soerabaja. Heeft u ervaring met Beuningen? Heeft u ooit gehoord dat een plaatselijke pastoor de reuma aan de handen van mijn moeder, haar straf is omdat ze als katholiek hertrouwd is met een protestante man?
          Laat ik maar gauw ophouden, want u bent een enorme —–!

        • Arthur Olive zegt:

          @ Ik kan me nergens op de wereld vervolgingsonderwijs in een dorp voorstellen.@
          In 1953 woonde ik voor 6 maanden in Rhenen bij mijn tante en oom en ging daar naar de Mulo.
          Rhenen was in die tijd een dorp en met de week-ends was er bioscoop op die Mulo.

        • Ronny Geenen zegt:

          Je hebt kleine en grote dorpen, ok. Dat gat Beuningen, waar ik het over had, had toen ongeveer 3000 inwoners en een paardenkop. Tegenwoordig schijnen ze diverse gemeenten samengevoegd en nu heb je een groot dorp. In die jaren was het o.a. de gewoonte van die boeren om hun zondagse pak met pet op te doen, nadat ze vermoedelijk in de teil met water hebben gestaan, Dat doen ze dan om eerst naar de rk kerk te gaan om de pastoor te pleasen. Aan de andere kant van het plein stond de kroeg. Je kon zien wie er naar toe gingen, want vele boeren met de pet gingen eerder de kerk uit. Ze hadden hun vaste plekje.
          Vermoedelijk was Rhenen een meer volwassen dorp.

        • Jan A. Somers zegt:

          Ok, je woont in een klein Brabants dorp, en gaat daar naar de dorpsschool. Maar een van de onderwijzers is een broeder van de orde uit Oudenbosch. Hij houdt van zijn werk, kinderen vooruit helpen. In de klas heeft hij twee of drie kinderen met grote mogelijkheden. Daar geeft hij extra aandacht aan, desnoods met wat bijles. Hij praat ook met hun ouders. Hij zorgt ervoor dat ze een goed CITO-advies krijgen voor Mulo of HBS of Gymnasium. Die is er natuurlijk niet in een klein dorp, maar de wereld is meer dan dat dorp. Waar ik eerder woonde in Delft waren de fietspaden uit het Westland ’s ochtends en ’s avonds verstopt door de hordes schoolkinderen. Bij een vrij tussenuur brachten mijn kinderen ze mee naar ons huis. Drukte! Leuk! Ze wisten zelf de weg in de koelkast. Dat waren in Soerabaja op de broederschol de broeders die waren uitgezonden uit Oudenbosch. Die waren ook bezig met selectie van veelbelovende kinderen. Ik heb goede herinneringen aan die leerkrachten. Natuurlijk heb je zat knullige dorpsscholen met idem dito onderwijzers. Heb je gewoon pech gehad. Maar ik houd me maar bij positief denken, bij mij is het glas minstens half vol. Op de RHBS in Vlissingen heb ik ook goede ervaringen met dat soort leerkrachten. Ik kan me vooral de bijlessen wiskunde herinneren. Niet alleen maar stampen om jaren in te halen, ook alles eromheen, de oude Griekse wiskundigen als filosofen. En de biologieleraar die mij de leerlingen wees met goede dictaten, waar ik alle gemiste leerstof uit kon halen. Weer twee jaar ingehaald. Alleen de bijlessen Frans vielen tegen, vervoegingen naar binnen stampen. En in de hogere klassen was er ook dansles.
          “want u bent een enorme —–!” U mag dat best invullen hoor. Ik ben niet zielig, dan heb ik weer zekerheid. Plus plezier als ik goed gegokt heb.

        • Loekie zegt:

          Tsja, de broeder die extra tijd nam voor kinderen met mogelijkheden. Zijn leermeester, Jezus genaamd, deed dat toch anders. Die nam juist uitgebreid de tijd voor de zieken, zwakken, lammen, blinden, hele en halve idioten. En Hij had geen flikker te maken met Griekse filosofen en zo.

        • Jan A.Somers zegt:

          Tja, als uw glas altijd half leeg is, weet u ook niet te genieten van die vele goede zaken in de wereld. Zelfs in dat verfoeide ‘Holland’.

        • Ronny Geenen zegt:

          Gelukkig kan u niet over mij oordelen. Ik zou een beroerd leven hebben.

  12. Boeroeng zegt:

    P.Lemon citeerde Kartozen-Wong:
    ‘Het is dan ook niet verrassend dat samenleving en politiek een instrument van onderdrukking en uitbuiting als de VOC nog altijd verheerlijken en vooral in positieve termen van handel, avontuur en vooruitgang beschouwen.
    (…)
    Vanuit Indonesisch perspectief was er sprake van een gruwelijke en langdurige bezetting. Zij werden ruim driehonderd jaar stelselmatig onderdrukt, uitgebuit, gediscrimineerd, verkracht, vermoord.

    Twee generalisaties.
    Zeker verweet ik J.P. Balkenende intertijd die VOC-mentaliteit te verheerlijken.
    Tegelijkertijd kreeg hij kritiek daarop van collega’s. Direct in de Tweede Kamer -vergadering. En andere collega’s zwegen en zeiden niks verheerlijkends voor en na dat slippertje. Ook is er geen eenduidige opinie in de samenleving hoe heerlijk de VOC was. Er zijn meer opinies en met steeds meer kritiek op de VOC .
    “Zij werden…etc ” Dit citaat suggereert dat alle Indonesiërs werden gruwelijk onderdrukt, verkracht en vermoord .

    Nog een citaat van Kartozen-Wong over Indische Nederlanders :
    1 Zij keerden zich af van alles wat Indonesisch was en probeerden zich zo Nederlands mogelijk voor te doen.
    (…)
    2 Uiteindelijk is hun identiteit dus vernietigd door het kolonialisme en niet door de kritiek daarop, zoals Freriks ook beweert in zijn stuk.

    Het eerste is een generalisatie die door het nog eens extra te benadrukken met ” keerden zich af van alles” ook dom is. Het is aantoonbaar niet zo.
    2 Tjaaa.. bedoelde hij dat Indische Nederlanders eigenlijk Indonesiërs zijn die het niet willen weten ? Hoe paternalistisch is dat toch. Indische Nederlanders kunnen prima zelf beslissen hoe ze zich noemen , hun identiteit omschrijven en hoe ze zich cultureel oriënteren.

    • RLMertens zegt:

      @Boeroeng; ‘vanuit Indonesisch perspectief was etc.’ – Terecht mi correct! Indië was een wingewest. Het werd maximaal geëxploiteerd. Na JP Coern’s VOC; Handel is oorlog! En oorlog is handel(Banda etc.) kwam het Cultuurstelsel. prof.Gongrijp; de uitbuiting der bevolking , waaraan nu bijna geen andere grens gesteld was dan haar physiek uithoudingsvermogen kon ongehinderd(!) plaats vinden. In het district Simpoer werden de mannen uit een aantal dessa’s gedwongen om ver van huis 7/8 maanden onafgebroken aan indigo velden te werken. Zich zelf van hun eigen voeding te voorzien. Bij hun thuiskomst vonden zij hun rijstoogst verwaarloosd/vernietigd. Alles voor het batig slot! Daarna ‘in het moderne Indië’; zie mr.JvandenBrand; De Miljoenen van Deli; over arbeidsexcessen(!); poenale acties tegen koelie’s etc.,* prof. van Gelderen, hoofd Centraal Kantoor Statistiek; Nederlands Indië blijkt, in vergelijking tot internationale cijfers, dat geen enkel land(!) een uitvoer overschot(!) heeft, dat procentueel zo hoog is als dat van Nederlands Indië! * verkracht en vermoord’ etc.’- zie ten Hage; de toen gevoerde oorlogen na de Atjeh oorlog; het binnenlands verzet door list en geweld de kop ingedrukt! En tenslotte; Zuid Celebes, de ‘politionele acties’!
      * Knil officier JC.Lamster ’30 jr:; ‘Van de kolonie niets dan goeds’. Van slanke palmen en donkere bamboe bossen, van blijde, rijst oogstende tengere lichtbruine menschen kinderen, van een donker groene tropische plantenkleed en …dolce far niente!

      • Indisch4ever zegt:

        @ RLMertens
        Onderschrijf je deze overdrijvingen van Reza Kartozen-Wong:
        Vanuit Indonesisch perspectief was er sprake van een gruwelijke en langdurige bezetting. Zij werden ruim driehonderd jaar stelselmatig onderdrukt, uitgebuit, gediscrimineerd, verkracht, vermoord.

        Hij beschrijft hier allereerst zijn perspectief . En als Indonesiërs zo denken…. ach… overdrijf toch niet zo en zoek die gruwelijkheden ook “in eigen boezem” … 1965-1970 1 miljoen vermoord onder Soeharto.
        Oost-Timor.. hoeveel doden door de bezetting…. 200.000 ?
        Atjeh-oorlog. En wat gebeurt er nu in Irian.

        • RLMertens zegt:

          @Boeroeng; ‘in eigen boezoem etc.’- we keken toch naar onze Nederlands Indische boezem van toen?

        • Bert zegt:

          Volstrekt van de pot gerukt die Kartosen -Wong ,als er 1 natie zich geweldadig opstelt jegens zijn eigen volk ,is het wel de Indonesische natie ( De regeerders) Natuurlijk in de koloniale tijd was ook niet alles pais en vree en keken die Europeanen op de Inlander neer en vormen van uitbuiting waren er zeker maar die Kartosen -Wong generaliseert een boel ,kijk naar nu SEKARANG ,niet zo lang geleden onderdrukking en moord op grote schaal in Timor ,schandalige onderdrukking van Oost -Timor en nog steeds ,moord en doodslag op West-Irian ,volslagen uitbuiting van die Indonesische boeven ,hun streven is het uitmoorden van die gehele Papua -bevolking ,kunnen ze ongestoord die enorme rijkdommen uit West-Irian halen ,bah bah bah ,hoe kunt u dit in hemelsnaam verdedigen Mr Mertens ? Ja u ageert tegen de Nederlandse politiek toen 1945-1949 ,nou die was zo fout als wat ,maar wat vindt u van die schandalige Indonesische politiek op West-Irian ? Als u zegt blijkbaar hebben die Indonesische leiders veel geleerd van hun Hollandse voorgangers en hebben zij zich goede leerlingen betoont ,nou dan kan ik daar mee leven ,puntje bij paaltje waren zowel het Nederlandse koloniale bestuur als het huidige Indonesische bestuur boeven van de bovenste plank !

        • RLMertens zegt:

          @Bert; ‘van de pot gerukt; Irian, Timor etc.’ – Helaas. Van de geschiedenis moet men leren …’Hun(!) geschiedenis; onder Nederlands bewind(!), wel te verstaan. Waar toen orde en rust moest gelden(!); pacificeren(=vrede brengen) heette het, onder het bestuur brengen etc. etc. En dat doen ze nu! Conform; onze gezegde; goed voorbeeld doet volgen! Te vuur en te zwaard! Onze ‘koloniale erfenis’. Nogmaals helaas

      • Robert zegt:

        Dolce far niente? Niet voor de tanis en vissers en vele anderen onder de slanke palmen en de donkere bamboebossen.

  13. Boeroeng zegt:

    Kester Freriks is schrijver van romans en essays. Ook schrijft hij voor NRC Handelsblad over theater, literatuur en natuur. Nu verschijnt ‘Tempo doeloe, een omhelzing’, een pamflet waarin hij voor eerherstel pleit voor het Nederlands-Indië zoals het eens was. Pieter van der Wielen spreekt met Kester Freriks
    Nooit Meer Slapen – VPRO

    Luister Radio 1 maandag om 24.00 uur.
    Dit in het eerste uur
    https://www.nporadio1.nl/

    • RLMertens zegt:

      @Boeroeng; ‘een omhelzing etc.’- Kester, nb. in 1954 in Batavia geboren, probeert de tegenwoordige stroom negatieve/ zwarte bladzijden van onze Indische geschiedenis te weerstaan cq. te weerleggen. Dat die in ‘koloniale/bezetting van meer dan 3 eeuwen, ook mooie/goede zaken zijn geschied; klopt. Zelfs liefdevolle gebeurtenissen; ontstaan van de Indo’s !(of niet). De stroom van slechte zaken; brandende kampongs etc. is, na eeuwen van ;’Uit de kolonie, niets dan goeds’, aan de gang. Zelfs in details omschreven. Een tegen geluid met zo’n pamflet vol met algemeenheden; niet alleen met schuldgevoel te bezien etc. is mi. een zwaktebod. Citaat; voor tal van Indonesiërs is de Nederlandse periode wezenlijk geweest; zeer zeker!.Vraag het de Indonesiër en de Nederlander. En het antwoord is; algemeen negatief en (toch ook) positief. Dus, kom op Kester; met een positief koloniaal verhaal! Om te omhelzen! Zoals bv. Multatuli in zijn Sumatra periode, die uit de kas geld ‘leende’ om de inlanders te eten te geven.

  14. Boeroeng zegt:

    Nog een citaat van Reza Kartozen-Wong

    Die Indonesische perspectieven krijgen ook geen of weinig ruimte in Indische culturele producties zoals de jaarlijkse Tong Tong Fair of de voorstelling De Indië Monologen die begin deze maand in première ging. Op enkele uitzonderingen na, wordt de dienst daar uitgemaakt door witte en Indisch Nederlandse sprekers die de tempo doeloe kritiekloos vieren

    Reza Kartozen -Wong heeft alle bijdragen van de indiemonologen reeds gezien of gelezen.?
    Hij weet te vertellen dat men in deze serie kritiekloos de tempodoeloe viert . De ondertoon is hier het vieren van de zgn gruwelijk dictatuur.
    Feitelijk veroordeelt hij daarmee als mensen gewoon hun dagelijkse herinneringen vertellen, want die zijn immers vaak niet vol van hoe slecht Nederlanders waren.
    Of hij veroordeelt de beschouwingen van nazaten over hun ouders en grootouders, als ze niet persé zeggen hoe gruwelijk het allemaal was voor de Indonesiërs.

    Freriks zegt: waar is de nuance , waar is de ruimte voor die herinneringen van Nederlanders aan het gewone dagelijkse leven.
    Klopt… hij heeft het niet over de alledaagse herinneringen van Indonesiërs… Maar Reza Kartozen-Wong ook niet, tenzij het zijn boosheid over kolonialisme dient.

  15. P.Lemon zegt:

    @tenzij het zijn boosheid over kolonialisme dient.

    # en activisme en vooral de ongenuanceerde negatieve benadering ve onderwerp is de trend.

    ***De meeste mensen hebben een selectief geheugen voor negatieve gebeurtenissen. Wie één keer gebeten is door een hond, zal de rest van zijn leven bang zijn voor honden, terwijl er waarschijnlijk meer positieve ervaringen met honden tegenover staan. En wie van zijn baas in een functioneringsgesprek één minpuntje te horen krijgt, zal merken dat de kritiek de positieve feedback overschaduwt. Deze neiging om meer waarde te hechten aan negatieve ervaringen en ze beter te onthouden dan positieve heet de negativity bias of de negativiteitsfout. Zoals een oud Russisch spreekwoord zegt: Eén lepel teer kan een vat honing bederven, maar één lepel honing in een vat teer betekent niets.

    Psychologen hebben de negativity bias in allerlei vormen onderzocht – van kleine tegenslagen tot traumatische gebeurtenissen – maar ook op allerlei terreinen zoals relaties, onderwijs en media. En overal kwamen ze hetzelfde mechanisme tegen. Er zijn wel vijf complimentjes nodig om de schade van één negatieve opmerking te compenseren, schreef de Amerikaanse hoogleraar psychologie Roy Baumeister in 2001, in ‘Bad is stronger than good.’

    https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/negativity-bias-negatieve-gebeurtenissen-onthouden-we-goed~b1f7d601/

    • RLMertens zegt:

      @PLemon; ‘ongenuanceerd negatieve benadering etc.’ – Nou, na 3 eeuwen als maar positieve geluiden; ‘van de kolonie niets dan goeds! Knil off.C.Lamster jr.30; De introductie van de Westerse beschaving, schetsend een dynamisch beeld van de kolonie als een van ondernemingszin bruisend land, waar het prettig wonen en werken is.Mooie berichten voor het thuisfront Holland, waar men kennis neemt van het leven in het tropische Wassenaar(!). De kolonie als heilstaat! Het vertelt niets over het lijdzaam verzet van de inlandse(kleine i) bevolking tegen de Hollandse overheersing of over het onafhankelijkheidsstreven van de Indonesische nationalisten’. Maar in 1936(!) schrijft hij; ‘zal het niet lang meer duren voordat de Indonesiërs, onder aanvoering van hun nieuwe helden Soekarno, Hatta en Sjahrir, een eind maken aan de blijde herinnering(!) van de Indisch archipel’. En bijna een eeuw(!) later wordt dan eindelijk omschreven, hoe, waardoor en waarom dat Indië aan zijn einde kwam. Ongenuanceerd, negatief? Of had u liever; hoe blij en vredig wij ons Indië hebben verlaten? Tempo doeloe ook een mooie tijd, zegt Kester. Zeker voor hen die tot de bezettende/koloniale macht behoorden of er voor werkten.

      • Jan A. Somers zegt:

        “Maar in 1936(!) schrijft hij; ‘zal het niet lang meer duren” Het zou zo gekopieerd kunnen zijn uit de verkiezingspropaganda van de NSB in Nederland. Die hadden later toch ook iets met collaboratie of zoiets?

        • RLMertens zegt:

          @JASomers; ‘gekopieerd kunnen zijn van etc.’ – Knil off.C.Lamster lid van het NSB?

        • Jan A.Somers zegt:

          Ik vergelijk niks, zoals u misschien denkt als Indische complottheorie. Ik zie alleen maar tekstovereenkomsten. Wij zijn beiden licht getint, maar (volgens mij) onvergelijkbaar. Niet erg toch?

        • RLMertens zegt:

          @JASomers;’licht getint etc.’- Nou nou, dat is toch etnisch profileren? ( weer een
          complot ?) U vergelijkt toch de teksten!

        • Jan A.Somers zegt:

          We leven in een vrij land, je kunt dus van alles vergelijken. Personen, teksten, schilderijen. Bij het vergelijken van teksten zag ik overeenkomsten. Bij het vergelijken van personen zag ik verschillen. Nu Goed? HèHè.

        • Loekie zegt:

          Vergelijken???!!!!
          Dat is discriminatie! Dat is racisme! Dan ben je op zoek naar verschillen.
          Ik ben wit, hij is zwart! Niks daarvan! het moet zijn: ik ben mens, hij is mens! Kleur doet er niet toe!
          Wat zullen we nou krijgen?!

        • Arthur Olive zegt:

          Er is niets mis met vergelijking, wij doen het allemaal en als we eerlijk willen zijn tegenover ons zelf dan komen wij tot de conclusie dat het de mens eigen of aangeleerd is.
          Als we een zaal binnenkomen waar iedereen zwart is en alleen een blanke, wat is het eerste dat je opvalt?
          Ik heb met een zwarte Amerikaan gesproken die mij vertelde dat als hij bij een bijeenkomst komt waar iedereen blank is dat hij zich opgelucht voelt als hij een andere zwarte daar ziet.
          Als we een mixed race couple zien, je hoeft er niet tegen te zijn maar wat komt in je gedachten?
          Als je als Indo naar de Tong Tong kumpulan gaat vergelijk je bijna iedereen met jezelf en krijg je een gevoel van belonging.

      • P.Lemon zegt:

        @ Het vertelt niets over het lijdzaam verzet van de inlandse(kleine i) bevolking tegen de Hollandse overheersing of over het onafhankelijkheidsstreven van de Indonesische nationalisten’.

        #Ach, u kunt bepaalde hoofdstukken in de geschiedenis ook overslaan. Heel indië was
        leed onder het eigen feodaal systeem. Met die nadruk. De Hollander mocht er een rol in spelen.

        ***. van wingewest tot schadepost
        Donderde Grote Heer:
        1806: Napoleon maakt een einde aan de Bataafse Republiek. Hij stichtte Koningrijk Holland op. Daendels moest hervormingen doorvoeren, zodat Java verdedigd kon worden tegen een Engelse aanval.
        Feodale systeem: systeem waarbij de Javaanse edelen op grond van hun geboorte de baas waren en de boeren allerlei door traditie en willekeur bepaalde verplichtingen aan hun heersers hadden. (daar moest Daendels niks van hebben)
        Hij wilde een moderne staat met duidelijke regels (= is patriottische principes). De regenten ( hoge adellijke inheemse bestuurders) konden boeren onbetaald inzetten, hun betalingen in nature eisen (rijst of vee), (=herendiensten) -> werd afgeschaft -> regenten (edelen) moesten tegen een vast salaris werken. Dat vonden de regenten niet fijn. (=oorzaak Java-oorlog)
        Landrente: de boeren moesten een deel van de grondopbrengst aan de overheid betalen.
        Daendels liet een weg over de volle lengte van Java aanleggen -> vele arbeiders kwamen om het leven. Voor snellere verplaatsing.
        1811: bezette de Engelse Java en stelden T.S. Raffles als gouverneurgeneraal aan. Nederland moest weg. De Britten wilde van Nederland een sterke staat maken. De VOC kreeg zijn bezittingen weer terug.

        Een welvarende kolonie:
        Van der Capellen werd benoemd tot gouverneur-generaal op Nederlands-Indië om te zorgen dat Nederland weer zou herstellen van de armoede.
        Hij maakte maatregelen om ze tegen de westerse ondernemingen te beschermen -> pakte verkeerd uit.
        Westerse planters kochten steeds meer grond van de Javaanse edelen.
        1823: Capellen verbood de grondverkoop van de Javanen aan de Westerse landen. Wat de Javanen niet leuk vonden (= oorzaak Java-oorlog)
        De Nederlandse handelaren konden met hun verouderde schepen de concurrentie met de Britten niet aan.

        Java oorlog:
        Java-oorlog: Diponegoro kwam in opstand. Hij kreeg veel steun van edelen en boeren en van de Islamitische geestelijkheid. De opstandelingen dreven met een guerrillatactiek het Nederlands-Indisch leger in het nauw. 5 jaar later moest hij zich overgeven. Indië was een schadepost geworden.
        https://www.scholieren.com/samenvatting/26470

        • RLMertens zegt:

          @PLemon; ‘bepaalde hoofdstukken van de geschiedenis overslaan etc.’- Niet alleen overslaan, zelfs gewoon weglaten. In Indië speelde juist de Hollander de hoofdrol van het feodale systeem. De Inlandse kwam gewoon/gedwongen(!) in dienst van de koloniale macht. Waardoor de bestuursstructuur daardoor simpeler werd. En bijbehorende arbeidsverplichtingen aan de regent rijkelijk werden uitgebuit ten eigen/koloniale bate; aanleg van de Grote Postweg! Die Postweg voor snelle verplaatsing? U bedoelt; voor snelle exploitatie! En dat hebben de nationalisten ‘niet vergeten’. Ook zij
          ( enkele uitzonderingen) werden het slachtoffer van/voor merdeka.* Diponogoro; ‘moest hij zich overgeven etc.’ – Hij kreeg een vrij geleide(!) voor overleg. Maar werd verraderlijk in het gevang gezet. En verbannen naar Celebes. Maar dit werd u /worden onze scholieren natuurlijk niet onderwezen!

        • P.Lemon zegt:

          @Hr Mertens. De Inlandse kwam gewoon/gedwongen(!) in dienst van de koloniale macht. /U bedoelt; voor snelle exploitatie /arbeidsverplichtingen aan de regent rijkelijk werden uitgebuit ten eigen/koloniale bate/
          … speelde juist de Hollander de hoofdrol van het feodale systeem.

          ##Natuurlijk hr Mertens met die zinnen schept u uw eigen realiteit. Gelooft u serieus dat de Inlandse edelen met een miljoenen bevolking achter zich zomaar laten piepelen door een handjevol brutale Hollanders. Nee ze bogen mee en lieten die handelslui in de waan dat zij het voor het zeggen hebben,.. die mochten het vuile werk (militair en bestuurlijk) opknappen. De Europeaan bracht de moderniteit binnen en kon de natuur- en bodemschatten beter exploiteren. En ach ze deelden mee in de opbrengst en winst.
          Tot de Japanner die symbiose en illusie kwam verstoren en de westers opgeleide inheemse burger en bourgeoisie de feodalen met geweld zou vervangen.

  16. Indisch4ever zegt:

    Luister Radio 1 , uitzending online bewaard.

  17. RLMertens zegt:

    @Boeroeng; ‘citaat Kartozen: weinig Indonesisch perspectief in Indische culturele producties etc.’- Totaal oneens. De meeste producties wo. Tong2fair benadrukken juist wel het Indonesisch perspectief! Zelfs bij ( vooral) de jonge garde auteurs, publicisten, historici ea.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.