Linggarjati: een weg naar vrede ?

Joty ter Kulve deed een lezing op de Indonesische School in Den Haag, Sekolah Indonesia Den Haag

Na de capitulatie van Nederlands-Indië in 1942 aan Japan, waren de Nederlanders hun gezag in de kolonie definitief kwijt. Dit was ook de mening van de heer Jim Janssen van Raay, verantwoordelijk voor de watercentrales in het voormalig Nederlands-Indië, en de Dr. P.J. Koets, directeur van het Kabinet van Luitenant- Generaal Van Mook. Ook ik deel die mening.
Staatslieden als Van Mook, Schermerhorn, Soekarno en Hatta wisten dat een verhouding in de eerstmalige kolonie niet langer houdbaar was.
Indonesië had op 17 Augustus 1945 haar onafhankelijkheid uitgeroepen en de Nederlandse delegatie besloot voor ballad in plaats van combat en sloten het Akkoord van Linggarjati. In de onderhandelingen keken zij verder dan de puur nationale belangen en bereikten een compromis. Onderhandelen betekent altijd : geven en nemen. Leren omgaan met diversiteit d.w.z. met iemand die anders is dan jij . Dat is moeilijk dat doet pijn je moet leren luisteren , de ander is zo anders. Misschien is dat de grote les die wij kunnen leren van Linggarjati : onderhandelen Is dat de reden dat bussen met schoolkinderen van ver en dichtbij naar Linggarjati komen ?.
Helaas was in 1946 de Nederlandse politiek en een groot deel van de bevolking nog niet zo ver, het akkoord bleek niet levensvatbaar. Er volgde een onafhankelijkheidsstrijd met veel slachtoffers aan beide zijden. Deed Nederland het slecht in die tijd? Dat moet je in de context plaatsen van de wereldwijde dekolonisatie na Wereldoorlog II. Elke vorm van dekolonisatie verliep gewelddadig en een strijd zonder slachtoffers aan beide kanten bestaat niet. Deden Engeland en Frankrijk het beter?
Dekolonisatie betekent machtsoverdracht. Dekolonisatie betekent verlies van rijkdom. Dekolonisatie betekent verlies aan invloed en imago. Maar dekolonisatie betekent ook volwassenheid, respect en gelijkwaardigheid. Met dekolonisatie vervalt ook de arrogantie van de macht. Als je niet oprecht dekoloniseert, krijg je een gewapende strijd. Zo werkt het nog steeds, zie het Syrië vandaag. Het draait nog steeds om geld, macht en arrogantie.
In de media wordt driftig gedebatteerd over onze dekolonisatie, waarbij we Suriname in 1975 buiten beschouwing laten. Een minderheid die zich flink laat horen, vindt dat Nederlandse militairen tijdens de onafhankelijkheidsoorlog in 1946 buitengewoon en op wrede wijze zijn opgetreden tegen de Indonesische bevolking en hun verzetsstrijders. Zij hebben het overigens meer over de soldaten dan over de regering van destijds, onder wiens gezag de militairen hun
taak uitvoerden. We kunnen het verleden niet veranderen. Maar we kunnen wel degelijk leren van de geschiedenis. Niet door minutieus uit te pluizen wie toen precies wat waar ​deed en dat te beoordelen met de ogen van nu. Niet door het verleden te gebruiken voor politieke doeleinden. Dat leidt opnieuw tot ruzie en oorlog, kijk naar Palestina en Israel. Wel door de goede dingen uit het verleden te herhalen. Kijk naar de wijze mannen als Van Mook en Hatta, die in Linggarjati respect en begrip voor elkaar toonden. Handelen in die geest kan ook nu een weg naar Vrede zijn!
Joty ter Kulve, Wassenaar maart 2018
Sekola Indonesia den Haag

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Gast Pikirans. Bookmark de permalink .

36 reacties op Linggarjati: een weg naar vrede ?

  1. Guardiacivil zegt:

    Ben het hier deels mee eens. Maar om even een voorbeeld te geven en tevens er op te wijzen dat dit een heel groot probleem is geworden voor Europa en zijn Staten, is de islam en de islamisering.
    Hierbij worden de rollen omgedraaid en verdwijnen oorspronkelijke culturen om plaats te maken voor de ideologie van de islam en zijn sharia wetten.
    En dat is niet goed voor het oude Continent. De belangen van Brussel EU gaan boven de belangen van de Europese bevolking en is in feite een zelfmoord van wat eens Europa was.

  2. Guardiacivil zegt:

    Indonesië was vroeger grotendeels Christelijk. Ze zijn verdreven en uitgemoord door de islam die het land heeft veroverd. En dat vind ik heel erg voor dat land dat nu voor 90% uit moslims bestaat met radicale gedachten goed en toegepaste sharia wetgeving.

    • Indisch4ever zegt:

      Guardiacivil, je moet meer gaan lezen over de geschiedenis van indonesie. Het christendom is geïmporteerd door Portugezen na 1500 en door VOC na 1600

      • Guus zegt:

        En het islamdom is geïmporteerd door de Arabieren.

      • PLemon zegt:

        @ meer gaan lezen over de geschiedenis van Indonesië. ..

        Wel een enigszins gekleurd verhaal rondom de feiten…Ter info:

        *** Ongeveer 200 jaar geleden hadden Moslimhandelaren zich gevestigd in alle grote handelssteden langs de Zuid Oost Aziatische kustlijn. Daarmee zorgde zij ervoor dat Islam onderdeel werd van de haarvaten van de samenleving. Vele handelaren waren getrouwd met de lokale vrouwen en sommige hadden zelfs vertrouwde relaties opgebouwd met het lokale bestuur. (5). Bijvoorbeeld de ambassadeur die gestuurd werd door Maharaja van Sriviljaya naar China in het jaar 904 CE, was een Moslim. (6)
        Weer 200 jaar later waren de Moslims onderdeel geworden van het bestuur van hedendaags Indonesië. Het koninkrijk van Lamre ten Noorden van Sumatra wordt beschouwd als het eerste gebied waar dit plaatsvond. Volgens het grafsteen in dat gebied, is Soeltan Sulayman ibn Abdoella ibn Al Basjir van Lamre gestorven in 608 Hidjri/1211 CE. Dat betekent dat de koninklijke familie van Lamre moet zijn bekeerd tot Islam ruim voor die datum. (7)

        In het jaar 1292 bezocht de beroemde Italiaanse reiziger Marco Polo de poort van Perlak op Noord Sumatra, vlakbij Lamre en hij trof daar een Moslimheerser aan. Hij noteerde in zijn dagboek dat het koninkrijk was “zo vaak bezocht door Saracen (Moslims) handelaren dat zij de oorspronkelijke bewoners hebben bekeerd tot de Wet van Mahommet (Mohammed).” (8). Blijkbaar hebben de Moslimhandelaren die in Perlak verbleven op een gegeven moment Islamitische geleerden over laten brengen, met de bewuste intentie om hun handelspartners in Perlak te bekeren tot Islam. 
        http://deoemma.nl/de-oorsprong-van-islam-in-indonesie-deel-1-het-eerste-contact-en-het-begin-in-sumatra/

    • Wal Suparmo zegt:

      Jesus is zelf in de stallen vande koning van Madjapahit geboren?Dus niet de Inlandse Hindhus waar hun temples in Midden en Oost Java verdedigd waren voor de vernietiging lust van de Mohammadanen.Maar niet West Java en Sumatra. Anyway Indonesia mag van geluk spreken door de de Hollanders gekoloniseerd waren te zijn .Met Christenen die gingen GONTJENGEN bij de VOC.En niet door de Spanjaarden en Portugezen met hun GOD,GOLD en GLORY .Anders waren de indonesiers werkelijk allemaal Christen ge worden en GEEN BAHASA INDONESIA Zo als het autochtone volk in Zuid Amerika dat uitgeroeid waren door DIAZ, CORTEZ etc in naam van hun godienst en GOD.GOLD en CLORY. Compleet met KRUIS gedragen door hun moordende stoottroepen, ook compleet met hun pastoors.

  3. Wal Suparmo zegt:

    Niet te vergeten by GOD,GOLD,GLORY en voor VOORAL de GOSPEL niet tevergeten zoals de DAKWAH van de Mohammadanen.Om op communtische wijze, dat eerst PERSUASIEF is en dan met GEWELD hun verjaarde godsdienst Net als expired medicijn een vergif is geworden voor de mens.Aan de mens te verkopen dat bewezen is, na
    duizenden jaren,tegen hun eigen propaganda de mens en de wereld niet beter hebben gemaakt maar juist slechter..

  4. Rudolph Bauer zegt:

    De Moslims zijn gewoon een paar eeuwen ten achter. Kijk naar de inquisitie van de katholieke kerk een paar eeuwen geleden…

  5. Peggy Stein zegt:

    Dank Joty, voor dit mooie stuk. Uw visie en de onderbouwing ervan zou ik wel eens in een groter en langer gesprek willen beluisteren. In ieder geval veel respect voor uw inzet al jarenlang. Lieve groet en hopelijk tot gauw in april :-), Peggy

  6. Jan A. Somers zegt:

    ” Ook ik deel die mening.” Ik niet. Met de capitulatievoorwaarden werd de vooroorlogse status quo hersteld. Bijvoorbeeld: Soerabaja lag weer in Nederlands-Indië. Maar die clausule in die voorwaarden was alleen maar een herinnering aan het volkenrecht: Met de capitulatie van het KNIL capituleerde het KNIL. Meer niet. Staatkundig gebeurde er niets. Met de capitulatie van het Nederlandse leger in 1940 hield Nederland toch ook niet op te bestaan? Net zo min als Denemarken, Noorwegen, België, Frankrijk. En met de capitulatie van het Duitse leger in 1945 hield Duitsland toch ook niet op te bestaan?
    “was in 1946 de Nederlandse politiek en een groot deel van de bevolking nog niet zo ver” Dit klopt. De Tweede Kamer zorgde ervoor dat de regering een nota met voorgestelde wijzigingen indiende bij de onderhandelaars. Is niks mee gedaan. De Indonesische regering was gegijzeld door de TNI en kon niets. Resultaat: bloedvergieten. Maar eind goed, al goed: Een akkoord tussen de delegatieleiders in de Veiligheidsraad, Van Roijen en Roem, van 7 mei 1949 gaf de grondslag voor een overdracht van de soevereiniteit. Dit akkoord bestond feitelijk uit twee eenzijdige verklaringen : Mr. Moh. Roem verklaarde overeenkomstig de resolutie van de Veiligheidsraad van 28 januari 1949 en de ‘ruling’ van 23 maart, dat er een bevel zou uitgaan tot het staken van de guerrilla-oorlog, dat er bereidheid was tot samenwerking gericht op het herstel van de vrede, en de bereidheid tot deelneming aan een Ronde Tafel Conferentie te Den Haag, “teneinde de onvoorwaardelijke overdracht van werkelijke en volledige souvereiniteit aan de Verenigde Staten van Indonesië [curs. JS] te bespoedigen.” In antwoord verklaarde Dr. Van Roijen onder meer dat op de Ronde Tafel Conferentie besprekingen zullen worden gehouden over de wijze, “waarop de onvoorwaardelijke overdracht van werkelijke en volledige souvereiniteit aan de Verenigde Staten van Indonesië in overeenstemming met de Beginselen van de Renville [curs. JS], zal kunnen worden bespoedigd.” Ondanks alle strijd was het in deze verklaring genoemde Linggadjati-akkoord, opnieuw geformuleerd in het Renville-akkoord, overeind gebleven.

    • Loekie zegt:

      “Met de capitulatie van het Nederlandse leger in 1940 hield Nederland toch ook niet op te bestaan?”
      Het stukje grond met de naam Nederland bleef bestaan. Maar met de capitulatie werd het landsbestuur overgedragen aan de bezetter…Toch?

    • RLMertens zegt:

      @JASomers; ‘de Indonesische regering was gegijzeld door de TNI etc.’- Oh ja? Wel het hele verhaal graag! Terwijl onze troepen op sterkte kwamen werd de Linggadjatti overeenkomst door Nederland ‘aangekleed’ met aanvullende eisen wo. Nederlands gezag(!) in overgangstijd. De TNI moest ontbonden worden!!( nb. de ruggengraat van de revolutie!) Dan is het toch vanzelfsprekend dat zij tegen deze overeenkomst waren. Het is Nederland die alles in het werk stelde om tot een gewapend treffen ter komen. Drees sr.; ‘onze troepen zijn toch niet voor niets naar Indië gekomen?’.- ‘Maar eind goed, al goed’
      -Oh ja? De blamerend aftocht te Djakarta 27/12’49, toen met gejoel en gefluit de driekleur werd gestreken?

  7. Peter van den Broek van die andere generatie zegt:

    De capitulatie in Nederlands Indie van 1942 was niet te vergelijken met die van Nederland in 1940.

    De Japanse opperbevelhebber Imamoera wenste een ALGEMENE en onvoorwaardelijke capitulatie. Daarom had hij zowel Gen. Ter Poorten (opperbevelhebber van het leger) als de GG van Starkenborgh (hoogste vertegenwoordiger van Nederland en hoogste baas van het Nederlands bestuursapperaat in Ned. Indie) uitgenodigd in Soebang dat later gewijzigd werd in Kalidjati.

    De capitulatie gold ook voor de Koninklijke Marine, de Gouvernementsmarine en alle havenmeesters. Gen. ter Poorten had weliswaar niets over de Marine te zeggen maar de schout-bij-nacht van Staveren was twee dagen eerder, samen met een vriendin uit Bandoeng verdwenen en had zijn opperbevelhebberschap aan niemand overgedragen.

    De Zelfstandige Rechtspersoon Ned. Indie werd door die capitulatie letterlijk en figuurlijk geëlimineerd. Binnen enkele maanden werd het voltallige Nederlandse bestuursapparaat in de interneringskampen gestopt.

    In Nederland gaf Gen. Winkelman als opperbevelhebber van het leger zich over. De Koningin en het kabinet vluchtte naar Engeland. Het burgerlijk Bestuur in Nederland bleef op haar plaats.
    In Nederland regelden de Duitsers het totaal. Zij beschouwden Nederland onderdeel van het Groot-Duitse Rijk. Nederland werd door een burger bestuurd (Seys Inquart). De andere door de Duitsers bezette gebieden werden door Duitse militairen bestuurd. Datzelfde gebeurde ook in Indie.

    Om terug te komen op Ned. Indie. De Zelfstandige Rechtspersoon bestond internationaal rechterlijk al niet, na de capitulatie bestond de Rechtspersoon formeel en feitelijk niet meer.

    Na 15 augustus wees niets erop dat er ueberhaupt een Rechtspersoon Ned. Indie bestond, laat staan zelfstandig. Indie werd ook voor Linggadjati vanuit Den Haag bestuurd zoals in verschillende reacties duidelijk is. Tekenend hierbij is dat van Starkenborgh na de oorlog niet terug wilde komen als GG. Van Mook was en bleef een luitenant, een ondergeschikte, ook bij Linggadjati.

    • Jan A. Somers zegt:

      “wenste een ALGEMENE en onvoorwaardelijke capitulatie.” Capitulatie is een afspraak tussen krijgsmachten, niet tussen staten. Gouverneur-Generaal Tjarda had op last van de regering in Londen al op 4 maart zijn staatsrechtelijke positie als opperbevelhebber overgedragen aan de legercommandant en de waarnemend vlootvoogd. Niemand begreep dan ook zijn aanwezigheid bij deze capitulatiebesprekingen, uitgenodigd of niet.. De slechte verhouding tussen Tjarda en generaal Ter Poorten, de legercommandant, de aanwezigheid van de Gouverneur-Generaal bij de capitulatiebesprekingen en zijn onduidelijkheid over begrippen als algemene overgave en beperking van de capitulatie tot Bandoeng zaaiden verwarring zowel bij de Nederlandse als bij de Japanse legercommandanten. Generaal Imamura nam daarna bij decreet de bevoegdheden van de Gouverneur-Generaal over. Luid en duidelijk, niet binnen de capitulatievoorwaarden, maar bij afzonderlijk decreet, als zijn eigen extra. Plus: Begin augustus had veldmaarschalk Terauchi in naam van de Keizerlijke Japanse Regering Soekarno en Hatta het keizerlijk decreet met betrekking tot de op 17 juli toegezegde onafhankelijkheid overhandigd. Op dezelfde dag maakte generaal Yamamoto de namen bekend van de leden van het Comité van voorbereiding, met Soekarno als voorzitter en Hatta als vice-voorzitter. Keizer Hirohito maakte op 15 augustus 1945 de capitulatie in een radiotoespraak bekend. Japan deed afstand van alle bezette gebieden en daarmee tevens van het zich toegeëigende recht wijzigingen aan te brengen in de staatkundige verhoudingen. Toch luid en duidelijk?
      “De capitulatie gold ook voor de Koninklijke Marine” Oei! De KM was daarna dus actief als franc-tireur! Onrechtmatig! Ter Poorten kon alleen tekenen namens het KNIL, niet namens Nederlands-Indië en niet namens de KM. In Nederland had de KM zich ook niet overgegeven! Die commandant zat niet naast Winkelman, en kon dus niet tekenen.
      “Gouvernementsmarine en alle havenmeesters.” Dat waren geen militairen,die hadden daar niets mee te maken. Maar wel met tragische gevolgen. Het bericht van demilitarisering kwam bij sommigen te laat of helemaal niet aan. Zij brachten hun schip tot zinken, franc-tireur, met executie tot gevolg. Mijn vader had dat gelukkig al gedaan vóór de demilitarisering.
      “regelden de Duitsers het totaal. Zij beschouwden Nederland onderdeel van het Groot-Duitse Rijk.” In de plannen voor de Nanyo, de expansie in zuidelijk Azië, was er sprake van een blijvende bezetting en japanisering van Nederlandsch-Indië dat deel diende te nemen aan de Japanse oorlogsinspanning om de eindoverwinning mogelijk te maken. Dit hield in de levering van arbeid, landbouwproducten en mijnbouwproducten. Borneo, Celebes, de Molukken, Nieuw-Guinea en de Kleine Soenda-eilanden, onder bestuur van de keizerlijke marine, zouden direct bij het Japanse keizerrijk moeten worden ingelijfd; over de status van Java en Sumatra, bestuurd door het leger, zou binnen de Nieuwe Orde, de Gemeenschappelijke Welvaartssfeer in Groot-Oost-Azië, in een later stadium worden beslist. Tiga A: Nippon pemimpin Asia, Nippon pelindoeng Asia, Nippon tjahaja Asia. De Banteng van Indonesië, beschenen door de zon van Japan.
      “ook bij Linggadjati.” Linggadjati was geen interne Indische aangelegenheid, maar de bevoegdheid van het Koninkrijk, conform art. 1 Grondwet. Voor de afscheiding van Indonesië was een grondwetswijziging noodzakelijk.

      • Peter van den Broek van die andere generatie zegt:

        Heer Somers kijkt U even naar L. de Jong, deel 11 A . Dat is mijn bronvermelding. En wat is de Uwe? Kom maar met bewijzen Ik zit hier niet iets te verzinnen.

        • Peter van den Broek van die andere generatie zegt:

          Ik dien toch wat kanttekenen te plaatsen bij de weliswaar uitgebreide maar weinig tot de zaak betrekking hebbend uitleg van dhr Somers. Uit zijn reactie leid ik af dat hij onbekend is hoe een capitulatie volkenrechtelijk is bepaald. Ik zal het kortheidshalve uitleggen.

          Capitulaties
          Capitulaties zijn volkenrechtelijke overeenkomsten, die op een niet gewone wijze tot stand komen, namelijk door een eenzijdige verklaring van één der partijen (in dit geval Het Koninkrijk der Nederlanden in London met het grondgebied in Ned. Indie,vertegenwoordigd door de GG i.c. de militaire autoriteit Gen. Ter Poorten ) , waarbij deze instemt met een eenzijdig geformuleerd aanbod van de tegenpartij (Het keizerrijk Japan vertegenwoordigd door Gen. Imamura) om de vijandelijkheden te staken

          Partijen
          Partijen bij een capitulatie-overeenkomst zijn soevereine staten of organisaties met internationale rechtspersoonlijkheid (Nederlands Indie was geen rechtspersoonlijkheid) . Krijgsmachten of krijgsmachtdelen kunnen geen partij zijn, omdat zij internationale rechtspersoonlijkheid missen (let U even op mijne Heren). Omdat een capitulatie-overeenkomst betrekking kan hebben op een deel van het grondgebied van een staat of zelfs op één bepaald slagveld, moet worden aangenomen dat in dat geval de werking van de overeenkomst territoriaal beperkt is tot dat betreffende deel van het grondgebied (dat is in dit geval alleen Nederlands Indie).

          Bevoegdheden tot sluiten van een capitulatie
          Partijen bij een capitulatie zijn staten, internationale organisaties, bevrijdingsorganisaties of andere opstandige bewegingen. De laatstgenoemde twee hebben, wanneer zij erkenning genieten van een of meer staten of een regionale organisatie, meestal internationale rechtspersoonlijkheid en kunnen verdragen sluiten (werd van belang voor Indonesië na de proklamasi) .
          In beginsel is uit volkenrechtelijk oogpunt een ieder bevoegd de partijen bij het sluiten van de overeenkomst te vertegenwoordigen. Gezien de geschiedschrijving van met name de Tweede Wereldoorlog berust de bevoegdheid om capitulatie overeenkomsten te sluiten – waarschijnijk als uitvloeisel van de militaire doctrine – echter uitsluitend bij militaire autoriteiten. Dat de GG niet begreep dat hij aanwezig diende te zijn wijt ik aan zijn onbekendheid met het capitulatiegebeuren, de Japanners daarentegen hadden wat meer ervaring anderen te laten capituleren.

          De Japanners wisten niet dat de GG kort voor de capitulatie het opperbevelhebberschap verdeeld tussen de KNIL en KM, een wat wonderlijke constructie, ook voor de Japanners. daar komt nog bij dat de KM vanwege de vlucht van SBN van Staveren en zijn vriendin, letterlijk en figuurlijk zonder commandant in indie zat. Daargelaten dat de KM na de slag in de Javazee feitelijk niet meer bestond.

          Dhr Somers weet niet dat bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in Europa, op 1 september 1939, de Gouvernements Marine gemilitariseerd. werd Officieel kwam de gehele Dienst van Scheepvaart onder bevel van de Commandant Zeemacht (CZMin Ned. Indie ) te staan. De witte schepen waren vanaf dat moment Harer Majesteitsschepen en werden in marinegrijs overgeschilderd.

          bronvermelding:
          

A.J.P. Tammes, Internationaal Publiekrecht, p. 28, tweede druk, Amsterdam 1973.
PanosTerz,‘DasGrundprinzip der Vertragstreue und die RechtsquellendesVölkerrechts’, 

          Peter Malanczuk, Akehurst’s modern introduction to international law, p. 139, zevende druk Londen/New York 1997.
          
J.P.A. François, Grondlijnen van het volkenrecht, pp. 304-305, Zwolle 1967.
          
P.H. Kooymans, Internationaal Publiekrecht in vogelvlucht, p.137, achtste druk, Deventer 2000. 

          R.M. Eiting, ‘Wapenstilstand en staakt-het-vuren’ in: Militaire Spectator 162 (1993) (12) p. 528.
          L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog, deel 4 eerste helft, p. 4,

          Hopelijk is het voor dhr Somers duidelijk

        • Jan A. Somers zegt:

          ff kort, er tussen door:
          “Officieel kwam de gehele Dienst van Scheepvaart onder bevel van de Commandant Zeemacht (CZMin Ned. Indie ) te staan.” Dat hebben ze geweten. Maar ik dacht dat u een tijdlijn had. Gelijk met de capitulatie werd de Gouvernements Marine weer gedemilitariseerd, maar de effecten waren rommelig. De Nederlandse GM-officieren werden door de Japanners deels als krijgsgevangenen beoordeeld, en deels als burgergeïnterneerden. De inheemse schepelingen verdwenen naar hun oorspronkelijke woonplaatsen, maar konden deels ook in Japanse dienst werkzaam blijven bij het lichten van schepen die bij de capitulatie tot zinken waren gebracht. Het meest tragische was dat de order tot demilitarisering, gedaan door de Commandant Zeemacht, vergezeld was van een incomplete adreslijst, of te laat aankwam. Het uitvoeren van de voor militairen verplichte vernietiging van het schip was nu een onrechtmatige daad van francs-tireurs, met de gevolgen daarvan. De GMmers kregen door die demilitarisering te maken met de beruchte achterstallige salarissen. Hun collega’s bij de KM niet!

        • Jan A. Somers zegt:

          Uw literatuurlijst is prachtig, maar gaat over volkenrecht. Maar dat betekent ook o.m. twee verschillende zaken: Wat onder volkenrecht valt, en waar het volkenrecht rekening mee moet houden (en afstand moet bewaren). Zo is bijvoorbeeld een grondwet nationaal bepaald, het volkenrecht dient die te respecteren. Zo ook met art. 1 van die grondwet. Het beginnen van een oorlog is op zichzelf al een onrechtmatige daad, over de gevolgen zullen we het hier niet hebben. En het begrip ‘conquest’ is al helemaal van heel lang geleden. Maar de (bestuurs)daden van een bezetter kunnen wel volkenrechtelijke betekenis hebben, denk bijvoorbeeld aan de Joden in het bezette Nederland. Dan kunt u beter lezen: H.L. Zwitzer, Verwikkelingen rondom de capitulatie van het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger in maart 1942, onder redactie van prof. Dr. G. Teitler, u welbekend. Het gaat om de capitulatie van het KNIL, vandaar dat de GG door de Japanse opperbevelhebber was uitgenodigd als [citaat] “opperbevelhebber van de in Nederlandsch-Indië aanwezige zee- en landmacht”.[einde citaat]. Toen generaal Imamura Hitoshi hoorde dat de GG uit die functie was ontheven, had hij voor die staatsrechtelijk nog steeds hoogste bestuurder geen belangstelling meer, maar alleen voor generaal Ter Poorten. Maar de GG bleef zijn mond roeren: Ter Poorten was een lafaard, er moest tot het bittere eind worden doorgevochten, de capitulatie (van het KNIL!) moest beperkt blijven tot het gebied van Bandoeng. Het leek Helfrich wel. De slechte verhouding tussen Tjarda en generaal Ter Poorten, de legercommandant, de aanwezigheid van de niet ter zake doende gouverneur-generaal bij de capitulatiebesprekingen, en onduidelijkheid over zijn begrippen als ‘algemene overgave’ en ‘beperking van de capitulatie tot Bandoeng’ zaaiden verwarring zowel bij de Nederlandse als bij de Japanse legercommandanten. Dat bracht meteen de huidige interpretatieproblemen met zich mee over de begrippen ‘onvoorwaardelijk’en ‘algemeen’. [citaat] “hij steunde daarbij op wat volgens het oorlogsrecht gebruikelijk is, dat de Japanners wilden spreken over een algemene capitulatie en met minder geen genoegen zouden nemen: Een opperbevelhebber onderhandelt namelijk niet over een gedeeltelijke capitulatie, en dus ook niet over de capitulatie van een stad. Besprekingen daarover worden gevoerd door ondercommandanten. (…) Het gevolg daarvan zou zijn geweest, dat de Japanners hun bedreigingen waarschijnlijk ter uitvoer zouden brengen. (…) de gouverneur-generaal stelde zich echter op het standpunt dat de orders van de regering in Londen moesten worden uitgevoerd (…).” [einde citaat]. Bij de uiteindelijke ondertekening van de capitulatievoorwaarden was de GG niet aanwezig. Ter Poorten tekende namens het KNIL, niet namens de KM, het gebied Nederlandsch-Indië, of namens het koninkrijk. Daar had hij geen opdracht voor gehad. Een totaal andere situatie als bij de ondertekening van de Japanse capitulatie. Amerika had besloten Japan om te turnen tot een trouwe bondgenoot tegen het oprukkende communisme. MacArthur kreeg de vrije hand. Een gangbare militaire capitulatie was niet voldoende, Japan moest met een spectaculair toneelstuk eerst als staat, met alles erop en eraan, tot op het bot worden vernederd. Behalve de keizer, die was nog even als symbool bruikbaar en nodig. Daarna zou MacArtur Japan met vriendelijke hand uit de ellende trekken en ombouwen tot een economische macht. Japan was een soevereine staat, en bleef een soevereine staat. Daar kon Amerika noch het volkenrecht iets aan veranderen. Een schoolvoorbeeld van geopolitiek!
          Na de ondertekening van de capitulatie-overeenkomst nam Imamura bij decreet de bevoegdheden van de gouverneur-generaal over, als invulling van het militair gezag dat met de capitulatie in Japanse handen was overgegaan. Een éénzijdige staatsrechtelijke verschuiving, na de capitulatie, binnen de staat van oorlog waarin Indië zich bevond, waar het volkenrecht rekening mee diende te houden. En al zou de capitulatie staatkundige wijzigingen in het Indische staatsbestel (en de grondwet) kunnen hebben veroorzaakt (niet dus, daar is in het koninkrijk wijziging van de grondwet en van de IS nodig!), zouden deze bij de capitulatie van Japan zijn hersteld naar de vóóroorlogse status quo. Op 15 augustus 1945 lag Soerabaja nog gewoon in Nederlandsch-Indië (met sch). Mijn vader kreeg zijn post nog steeds van het departement Scheepvaart uit Batavia-C., Nederlandsch-Indië. Tot 27 december 1949. Pas daarna via de Komisaris Agung van de Republik Indonesia Serikat in Den Haag.

      • Loekie zegt:

        “Capitulatie is een afspraak tussen krijgsmachten, niet tussen staten. ”
        Dat betekent dat een bevelhebber kan zeggen: ik heb geen zin (meer) in oorlog, koning en regering bekijk het maar, ik capituleer…?

        • Jan A. Somers zegt:

          De professionaliteit van een beroepsmilitair houdt o.m.in dat hij van mening kan zijn dat een oorlogssituatie uitzichtloos is. Doorgaan houdt dan in dat hij zijn manschappen de dood in stuurt. Hij heeft wat dat betreft zijn eigen discretionaire bevoegdheden.

        • Peter van den Broek van een andere generatie zegt:

          Nee Loekie, een militaire bevelhebber kan dat bij een capitulatie niet zeggen. Capitulatie is geen bijeenkomst tussen een paar militairen zoals ik bovenstaand al heb uitgelegd. Een capitulatie is een volkenrechterlijke overeenkomst. Bij een capitulatie vertegenwoordigt de militair het Koninkrijk der Nederlanden . Kijkt U maar naar de capitulatie van Japan op 2 September 1945 a.b. van de USS Missouri. Admiraal Helfrich tekende daar niet als Militair maar als Representative of the Kingdom of the Netherlands , dat staat tenminste op het document wat hij ondertekende. Wat hij persoonlijk dacht kan mij eerlijk gezegd een worst schelen

  8. Robert zegt:

    De schout-bij-nacht van Staveren: See the conquering hero comes! Sound the trumpets, beat the drums! He must have had a good time with his girlfriend, while the others were suffering under the boot of the enemy.

    • Bert zegt:

      @Robert :ha ha ,goed gezien maar effe eerlijk wezen Robert ,wat zou jij doen in zijn plaats ? Een potje vechten met de vijand met het risico ,dat je pak vuil wordt of het bed induiken met je vriendin ,uiteraard heeft “” Onze held”” van Staveren de Militaire Willemsorde gekregen ( vanwege zijn verdiensten in bed ) Gelukkig hebben we nog “” Een held”” ene Helfrich ,die beval Doorman aan te vallen ,terwijl hij hoog en droog in Bandung zat ,toen onze gladakker zag dat de boel verloren was ,peerde hij hem meteen naar het veilige Ceylon .Er zijn tegenwoordig diverse straten genoemd naar deze vaderlandse ”Held”” ( In mijn ogen een lul de behanger eerste klas )

    • Loekie zegt:

      Kan zijn dat ik een ander voor ogen heb, maar Van Staveren had andere dingen aan zijn hoofd dan te rolliedol met een girlfriend…
      http://www.erelijst.nl/johan-jasper-abraham-van-staveren

      • bokeller zegt:

        De ondergang van de Poelau Bras.
        27 februari 1942 wist de Poelau Bras veilig de haven van Tjilatjap te verlaten. Op 4 maart bereikte ze de Wijnkoopsbaai op Java. Pelabuhanratoe, Wijnkoopsbaai, Indische Oceaan, ten Zuiden van Buitenzorg, West-Java.

        Op 6 maart kwam er een afdeling van 100 man van de Koninklijke Marine aan boord waaronder waarnemend Commandant Zeemacht J.J.A. van Staveren.
        De Poelau Bras was teruggeroepen om de marinetop te evacueren.

        Daarnaast kwam er nog een grote groep personen aan boord waaronder 28 topfunctionarissen van de B.P.M. en bemanningsleden van Shell en andere S.M.N.-schepen die al eerder getroffen waren of hun schepen zelf tot zinken hadden gebracht.
        siBo

      • Robert zegt:

        Ja hij had ook andere grote dingen aan zijn hoofd, onder andere sex with the babu on the baleh baleh voordat hij op de vlucht sloeg.

        • e.m. zegt:

          @babu on the baleh baleh@

          — Was dat niet ooit een hit van Chubby Checker ?

      • Peter van den Broek van die andere generatie zegt:

        Met SBN van Staveren is toch wel iets opmerkelijks aan de hand. Loekie geeft weliswaar een verwijzingen naar de erelijst, maar hij verschijnt op geen enkele pagina in die lijst. Zijn naam dient op pag. 1688 te verschijnen, maar daar lees ik geen enkele naam die begint met van Staveren. Een vlagofficier zoals SBN van Staveren ziet men toch niet zo gemakkelijk over het hoofd? K. Doorman staat wel op de erelijst en als SBN.
        Ik kan mij best indenken , dat hij niet op de ERElijst staat, want deze officier verliet zijn post en in dit geval staat dat gelijk aan desertie en ook nog eens in oorlogstijd.

        ik heb het verhaalster van Staveren niet van een vreemde. Prof. Dr. L. de Jong heeft het verhaal over de SBN en zijn vriendin opgenomen in zijn standaardwerk, deel 11A, blz 17.
        De vraag blijft open wat er met die vriendin is gebeurd.

        • Bert zegt:

          Er is trouwens wel een marine officier ,die de Militaire Willemsorde heeft verkregen maar dat was Johannes van Staveren 1910-1999 ,die zich heeft onderscheiden bij de strijd om Rotterdam mei 1940 .Overigens was het chaos troef in maart 1942 ,kwam ook door het warrige beleid van Helfrich.Diverse bevelhebbers wilden eerder evacueren maar Helfrich hield dat tegen en toen het wel moest was het te laat ,terlambat !

        • Robert zegt:

          De vriendin werd door een krokodil in haar billen gebeten toen ze op de vlucht sloeg dwars door de moerassen van Lalaland.

  9. Arthur Olive zegt:

    ” Ook ik deel die mening ” Ik niet. West Nieuw Guinea was ook Nederlands Indie tot 1949 en dat werd niet afgestaan tot 1962. Dat is dus 20 jaar nadat mevr.ter Kulve beweerde dat Nederland het gezag in de kolonie definitief kwijt was. Het was een kwart van de oppervlakte van Indie en werd bestuurd door een Nederlandse GG.

    • RLMertens zegt:

      @Arthur Olive; ‘dat is toch 20 jaar later etc.’ – Die periode was de ‘administratieve afhandeling’; confrontatie,een beetje oorlog, ellende,slachtoffers etc. door Nederland. Om het verloren(!) gezag tenslotte in het laatste restje(Nw.Guinea) Indië trachten te herstellen. Onder de mom; de Papoea’s het zelfbeschikkingsrecht bij te brengen. Wat een gotspe! Het heeft allemaal niets geholpen; daar werd iets groots goed verknald!

      • Arthur Olive zegt:

        @ RLMertens; Mvr. Joty ter Kulve was van mening dat Nederlanders na 1942 hun gezag in de kolonie definitief kwijt waren.
        Nederland was het gezag in Nieuw Guinea niet kwijt tot 1962, dat is een feit die zelfs u niet kan veranderen.
        Daar werd zeer zeker iets groots goed verknald door een Indonesische bezetings leger met als gevolg meer dan een half miljoen Papua’s vemoord. Ga dat maar vergelijken met Coen en van Heutz.

  10. Peter van den Broek van die andere generatie zegt:

    Ik verwijt mevr. Joty ter Kulve een gebrek aan inzicht in de de koloniale geschiedenis.Haar uitspraak geeft aan dat ze weinig begrip heeft voor het dekolonisatieproces, althans op basis van bovengenoemde uitspraken. Ze is blijven vastplakken in haar colonial mind set.

    1. Citaat:….Elke vorm van dekolonisatie verliep gewelddadig en een strijd zonder slachtoffers aan beide kanten bestaat niet. Deden Engeland en Frankrijk het beter?
    Waaraan is die gewelddadigheid dan te wijten, in Nederlands Indie wel te verstaan? De verwijzing naar andere landen geeft al aan dat ze het Nederland beleid goed wil praten.???
    Het Nederland bewind onderdrukte elke vorm van kritiek en vreedzame participatie van de Indonesiers in het politiek proces van Nederlands Indie. Sukarno probeerde toch met vreedzame middelen zijn politiek ideeën te realiseren? Het ging hem toch om Gerechtigheid voor het Indonesische volk. ?
    Er kwam een tijd dat het Indonesische volk moe was door de ijzeren knoet van de koloniale repressie vermorzeld te worden. Die tijd kwam. Een vreedzame oplossing was vòòr de oorlog al uitgesloten. Er bleven weinig alternatieven over.

    2. Haar definitie van dekolonisatie drukt uit wat Nederlanders te verliezen hadden: macht, rijkdom, invloed en imago. Maar wat konden de Hollanders erbij winnen? Waar was de Win-Win situatie?
    Mevr. ter Kulve gaat niet in op het wezenskenmerk van het dekolonisatie als historisch vraagstuk:…was de geprivilegieerden bereidt haar privileges op te geven? Nee toch, dat blijkt wel uit die dékolonisatieoorlog die aan duizenden Totoks, Indo-Europeanen, Chinezen en Indonesiers het leven heeft gekost.

    Want wat was en is de betekenis van Linggarjati/Linggadjati: een weg naar vrede?
    Maar wordt een Vrede niet gekenmerkt door verzoening en vergeving om een paar bijbels termen te gebruiken.. Gebruik ik deze begrippen om Linggarjati/Linggadjati te beoordelen, wat blijft er dan van over?
    Wat zeker waar was en is dat de weg naar de Hel geplaveid is met goede voornemens om in bijbelse termen te blijven. Die goede voornemens waren bij die gesprekken in Linggarjati/Linggadjati te over.
    Alhoewel ik aan de goed voornemens van Van Mook zwaar twijfel. Ook hij kon zich niet van zijn privileges ontdoen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.