Geachte lezer,
Mijn naam is Loes Sonneveld en ik doe als opdracht voor mijn opleiding tot Uitvaartbegeleider een onderzoek naar gebruiken en rituelen die worden toegepast voor, tijdens en na een overlijden van Indische Nederlanders. Waarom kiest men voor een “Indische uitvaart” en wat verstaat men daaronder of verwacht men daarvan?
Mijn man is in 1950 op Java geboren en door mijn Indische schoonfamilie ken ik al wel het één en ander aan gebruiken, maar nog te weinig over rituelen tijdens en na een uitvaart.
Kunt u mij helpen aan informatie?
Hartelijk dank,
Loes Sonneveld
Woudenberg
06-54995113
...................
Indisch4ever 
Dank u wel voor de vele bruikbare reacties.
Loes
Ik heb vroeger wel eens gedacht waarom er zoveel bloemen bij het Indisch monument waren.
Nu weet ik dat hoe meer bloemen, hoe waarschijnlijk meer oud Indischen zijn overleden. Het monument is niet alleen een monument voor hun die zijn omgekomen en hebben geleden en voor hen die hormat willen geven maar ook een getuigenis met bloemen voor de velen die hun geboorte land moesten verlaten.
Bij ons in de familie gingen uitvaarten ook op zun Hollands.
Nu is het een gewoonte in Den Haag dat de nabestaanden de bloemen brengen naar het Indisch monument .
Zo ook naar de Monumenten op het Landgoed ”Bronbeek”
siBo
Wij brachten ze naar het Indisch monument in Amstelveen
Ik ben getrouwd met een indo.ik weet van de 40ste dag .dan word er lekker gegeten met alles wat de overledene lekker vond .een foto .kaars en een bord eten op tafel.ook mag dr geen traan in de kist vallen is mij verteld .dat brengt ongeluk.groetjes
De begrafenis van mijn Opa in 1941 in Malang was gewoon zoals dat in Nederland zou gebeuren. Voor het eerst zag ik heel veel familie die ik niet kende. Ben door alle tantes uitgebreid omhelst en gezoend. Vond ik wel een beetje griezelig. Als misdienaar heb ik in Soerabaja veel uitvaarten begeleid, met begrafenissen op Kembang Koening. Was voor een jongetje heel spannend. Volgens de verhalen spookte het daar. Bij het ruimen van lijken na de bersiap was er natuurlijk geen ritueel. Zo snel mogelijk in een noodgraf, zonder nabestaanden.
In Nederland heb ik als vrijwilliger in de katholieke kerk veel uitvaarten begeleid. Dat vond ik met mijn verleden van lijken ruimen prachtig, het laatste wat je voor een mens kunt doen. Voor de dode Indische mensen heb ik eigenlijk niets bijzonders meegemaakt. Wel af en toe na de begrafenis Indische lekkertjes in plaats van koffie en cake. Na een crematie werden de bloemen (die toch werden weggegooid) soms naar het Indisch Monument in Den Haag gebracht. Dat vond ik wel een mooi gebaar.
Voor zover ik me ’t nog kan herinneren werd
buiten schepje zand of bloemen verstrooiing
bij het graf, veel flesjes eau de cologne 4711
(boldoot) leeggegoten in het graf zelf.
Waarna we gezamenlijk vertrokken naar het huis
van de overledene.
siBo
In mijn familie wordt traditiegetrouw 40 dagen na het overlijden een selamatan gehouden. Voor ons hoort dit er gewoon bij.
Ik kom, zoals heel veel Indo’s, uit een christelijke (zowel protestants als katholiek) Indische familie (al enige geslachten lang in voormalig Indië).
Dat betekent dus meestal niet te worden gecremeerd maar begraven. En geen heidense tradities zoals een selamatan, ook niet na een bepaalde periode.
Het afscheid vindt plaats in een speciale dienst in de kerk waar de overledene ter kerke ging. Bij het graf wordt dan wel eens gebeden.
Daarna is er wel vaak een receptie waar men met elkaar over de gestorvene napraat met vaak muziek waar de overledene van hield (dus meestal inderdaad oude Indorock liedjes voor de 1e generatie repatrianten).
De dood is voor christenen (net als voor moslims) een overgang naar een ander eeuwig leven in een andere dimensie. Dat is geloof, kun je niet bewijzen.
Indorein zegt:
2 november 2015 om 11:16
Ik kom, zoals heel veel Indo’s, uit een christelijke (zowel protestants als katholiek) Indische familie (al enige geslachten lang in voormalig Indië).
Dat betekent dus meestal niet te worden gecremeerd maar begraven. En geen heidense tradities zoals een selamatan, ook niet na een bepaalde periode.
===========================================================
Goed dat je het zegt .
Formeel heeft selamatan ( etentje, drankje . een soort “feestje”) geen Islam basis.
Je krijgt drinken en eten , voor al als de gasten (pe-lawat) uit andere stad delen of buiten de stad komen .In Islam heet dat Ta’ziyah .
In de afgelopen 1200 jaren aanwezigheid van Islam in Indonesia bestaat de oude gebruiken nog steeds .En omdat de Islam daar niet echt streng is zoals bij de salafisten/wahabieten ( de Islam in Indonesia is nog steeds Islam Abangan ) zie je soms de niet Islam gebruiken .
http://www.salamterakhir.nl/indische-uitvaart/
e.m.
De uitvaartbegeleiders van Salam Terakhir (de laatste groet) maken van iedere laatste groet een afscheidsceremonie die het leven weerspiegelt van de overledene.
En de toevoeging bij een Indische uitvaart is de selamatan na de dienst en eventueel de batikjas die de begeleider naar wens draagt. (filmpje)
Eigenlijk ken ik niemand in mijn familie of Indische vriendenkring die een selamatan willen hebben bij een overlijden of andere plechtigheden. Ik weet het niet zeker maar het kan zijn dat de meeste Indische mensen hier niet aan doen.
He is niet een christelijk of moslim gebruik en heeft meer te maken met de adat van vershillende bevolkingsgroepen in Indonesia.
Arthur Olive zegt:
2 november 2015 om 07:07
Eigenlijk ken ik niemand in mijn familie of Indische vriendenkring die een selamatan willen hebben bij een overlijden of andere plechtigheden.
======================================================
Pak Olive , het is begrijpelijk dat de Amerindo’s de oude gebruiken van Nederlands Oost Indie in Amerika niet gebruiken of voortzetten.
Het is zelfs nog een vraag of de Indische Nederlanders froeher dat ook doen.
Behalve de groep die veel binding hebben met de Indonesische kant .
Voor de zekerheid wil ik toch weten of de Christenen/Katholieken de “selamatan” gebeuren het doen.Wel weet ik dat er gebeden werd, mis/berdoa opgedragen werd.
Dat de aanwezigen, familie,buren,vrienden kleine versnappering kregen is logisch, in Nederland krijgt men ook kopje koffie eventueel met cake.
Bij artiesten werd soms ook muziek gedraaid, en mss iets sterker dan koffie of thee geschonken in de cafe .
Bij de inheemsen(nu Indonesiers) hebben ze de selamat-an gebeuren, vanaf de 7de dag , 40ste dag en verder.
Vaak is het een sobere gebeuren met alleen kopi susu, teh en bij naar huis gaande een kleine “berkat” pakje voor thuis , soms ook iets uitbundig (een klein feestje=dus selamatan ) .
De “puristen” gaan bijeenkomen om te bidden voor de overleden persoon .
En geen nasi tumpeng of wat dan ook , want het is volgens de oude geloven (Kejawen/Javaans-Kabuyutan/Sundanees ) . Een beetje water bij de wijn(syncretisch) kan geen kwaad .
Als de Indische mensen het leuk vinden om het te doen , ook om batik hemd te dragen, dan is het hun eigen keuze.
Als het omarmt wordt door bijna iedereen dan kan het uitgroeien tot een cultuur gebeuren.
Death is an evil, the Gods have so judged, had it been good, they would die. See Sappho,fragment.
in this world nothing can be said to be certain, except death and taxes..Benjamin Franklin, 1706-90.
Hoe verscheiden Indische mensen?
Gewoon, op een gegeven moment blazen ze een laatste adem uit.
Dat is een veelvoorkomende methode Loekie.
Volgens mij word steeds meer dit lied van Wouter Muller gedraaid op uitvaarten
Of wellicht een stukje indorock 🙂