Den Haag: Indische stad

Geplaatst op 5 mei 2013 door Boeroeng

Een film van Erfgoedhuis Zuid-Holland

Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

16 Responses to Den Haag: Indische stad

Jan A. Somers schreef:

6 mei 2013 om 11:52

Leuk om te lezen: De Indische Zomer in Den Haag. Het cultureel erfgoed van de Indische hoofdstad. 2005, KITLV. ISBN 90 6718 250 8. Schrijvers: Esther Captain, Fridus Steijlen, Richard Voorneman, Coos Versteeg, Pim Westerkamp, Nadet Somers, Vilan van de Loo, Roos van Put, Marieke Kroonen, Jill Stolk. Redactie: Esther Captain, Maartje de Haan, Fridus Steijlen, Pim Westerkamp.
Een openingszin: “Schrijven over muziek en dans is als het bedenken van recepten. Proeven kan niet echt, maar er aan denkend, loopt het water iemand in de mond.”

Beantwoorden
Surya Atmadja schreef:

6 mei 2013 om 11:34

P.Lemon, op 6 mei 2013 om 11:05 zei:

Ontstond zo onze eigen (autonome) cultuur….?

In het koloniale Indië vormden de Indische mensen een tussenlaag tussen de autochtone bevolking (de inlanders) en de sociale top van Europeanen. Doordat de Indische cultuur geruime tijd sterk beïnvloed werd door de omgang met de autochtone bevolking zijn veel gewoonten, gedrag en bijv. bijgeloof bij Indische mensen sterk verwant aan de cultuur van de autochtone bevolking.
——————————————————————————–
Het is logisch dat een” tussenlaag”iets van de Inlandse en Nederlandse hebben gererfd.
Alleen moet men niet net doen als of de “tussenlaag” (althans de meesten) in N.O.I bewust de Inlandse kant (en hun cultuur ) hadden omarmd .
Dat lees je in diverse bronnen.

Dat de erfenis vanuit de andere kant latent sluimert is een feit.
Het werd pas naar boven gehaald door de eerste lichting( “handje vol”) Indische mensen zoals si Tjalie( bewust trots als kind van 2 culturen) .

Het uitnodigen van Waldjinah naar TTF 2013 is een teken aan de wand dat men nu bewust is van hun binding met Indonesia.
Ik kan niet voorstellen dat vroeger de meeste Indo’s fan waren van kroncong muziek a’la Waldjinah.

Back to the roots ?

Beantwoorden
- P.Lemon schreef:
  
  6 mei 2013 om 14:59
  
  @Pak SA Mogelijk dat die ‘weggedrukte’ roots, toen maatschappelijk een verplichting om ‘hogerop’ te komen hier door een andere normen en waardenbesef, weer naar boven gehaald kunnen worden. Je bent hier nl niet bij voorbaat kansloos door een kleurtje en een niet-europees uiterlijk.
  
  “In het koloniale Indië ontstond vooral na het korte Britse zelfbestuur (1811-1816) een druk op de Indische groep om zich qua cultuur en omgangsvormen zo Europees mogelijk te dragen. Indische vrouwen moesten bij voorkeur geen sarong en kabaja meer dragen, men moest zich Europees kleden en een monogaam Europees huwelijk had de voorkeur boven Aziatische verbintenissen. Ook in de periode na het Britse zelfbestuur werd de druk op de Indische groep steeds groter. Voor maatschappelijk belangrijke functies in de vorige eeuw, vooral in de grote steden in Indië, waren geboorte en opleiding in Nederland vereist en tal van Indo’s kwamen daardoor in problemen. In de binnenlanden echter waren het vaak de Indische families die zich met particuliere landbouw bezig hielden: “de heren van de thee, de koffie en suiker”. Tegen het begin van de twintigste eeuw kwamen meer vrouwen uit Europa naar Indië die van verdere invloed waren op de ‘Europeanisering’ van de Indische cultuur.
  
  Om in Indië hogerop te komen moest je je zo Europees mogelijk gedragen. Indo-Europeanen vertoonden destijds alle kenmerken van een minderheidsgroepering. Indo’s probeerden zich zoveel mogelijk te gedragen als de dominante groep ‘totoks’, zonder ooit helemaal door hen accepteerd te worden.”
  
  Beantwoorden
Jim Jasper schreef:

6 mei 2013 om 11:25

Ik ben in mei 1946 in Nederland aangekomen. Verscheept mat de MS Boissevain. Mijn familie is Indisch dwz zowel van mijn vader als van mijn moeders kant hadden wij Indonesisch bloed Dit in tegensstelling tot de zg Totoks , die alleen Nederlands bloed hadden, die ook in NOI woonden De aanpassing in Nederland verliep geruisloos, veelal omdat het weinig verschlide van het leven in NOI Wel behielden wij het Indonesische eten en daaromheen de bekende gebruiken en tradities.
en andere gebruiken van sanitaire aard Tot nu toe zal ik alleen papier gebruiken na de toilet gang om af te drogen. Mijn kinderen hebben zich wat dat betreft al lang aangepast, maar zelfs mijn kleinkinderen eten nog veel liever Indonesisch dan Nederlandse kost
Onlangs heb ik gecorrespondeerd met Eric Lapre over onze voorouders Hij heeft daar ontzettend veel werk van gemaakt en da wordt ik toch emotioneel als al die Indische namen voorbij komen Al die namen waarover mijn grootouders en ouders altijd over spraken
Wij zijn een uitstervend ras, dat kun je zien aan de bloemen op het monument in Den Haag Eens zullen er geen bloemen meer zijn !

Beantwoorden
P.Lemon schreef:

6 mei 2013 om 11:05

Ontstond zo onze eigen (autonome) cultuur….?

In het koloniale Indië vormden de Indische mensen een tussenlaag tussen de autochtone bevolking (de inlanders) en de sociale top van Europeanen. Doordat de Indische cultuur geruime tijd sterk beïnvloed werd door de omgang met de autochtone bevolking zijn veel gewoonten, gedrag en bijv. bijgeloof bij Indische mensen sterk verwant aan de cultuur van de autochtone bevolking. Indische mensen komen voort uit gemengde huwelijken van Indonesiërs en Hollanders en zijn dragers van een in oorsprong gemengde-, doch autonome cultuur. Vroeger in de 18e eeuw werd die cultuur ook wel ‘mestiezencultuur’ genoemd

Indische ‘roots’…….

Zoals adoptiekinderen vroeg of laat willen weten hoe het zit met hun herkomst, zo zijn er ook vele kinderen uit Indische ouders die – vaak bij het ouder worden – zich de vraag stellen : hoe zit het nu eigenlijk met mijn eigen ‘Indische roots’?

Indische cultuur wordt vaak vereenzelvigd met Indisch eten, maar is meer dan dat alleen. Het is ook het handelen vanuit een besef dat je eigen wortels nu eenmaal in het verre Indië liggen en je dat verleden als waardevol beschouwd en je daarin wilt verdiepen. Indische cultuur uit zich daarnaast ook in de eigen cultuur, muziek, literatuur en omgangsvormen.

Na Indonesië bezocht te hebben wordt dat ‘Indisch bewustzijn’ bij velen vaak nog eens versterkt. Het land roept, ondanks dat het nu een geheel Aziatische staat is, herinneringen op aan de Indische tijden van vroeger. De behoefte wordt sterker om graag te vertoeven in de prettige ‘dampkring’ van de Indische cultuur. En de Indische cultuur is nog steeds een levend iets, kijk maar naar de films over Indië, de Indische literatuur, de geschiedschrijving en de Indische culturele activiteiten in deze negentiger jaren.
Indische identiteit……

In deze periode zijn velen uit de 2e en de 3e generatie Indo’s bezig met hun eigen Indische identiteit. Het bewust-zijn van je eigen roots en de vertrouwdheid met de Indische cultuur waarin je bent grootgebracht geeft bij je verdere ontwikkeling vaak aanleiding meer te investeren op de Indische kant van jezelf. In Nederland worden in tal van plaatsen kumpulans en bijeenkomsten gehouden om in de behoefte om met Indo’s bij elkaar te zijn tegemoet te komen. Juist de toenemende belangstelling voor b.v. de Pasar Malam Besar in Den Haag, die jaarlijks op het Malieveld in Den Haag gehouden wordt, duidt op een toenemende behoefte om uiting te willen geven aan het Indisch-zijn.

Toch zal de tijd leren of de daadwerkelijke beleving van iets als ‘Indische identiteit’ geleidelijk aan uitsterft. Immers in een post-koloniale periode (50 jaar na de soevereiniteitsoverdracht) is het begrijpelijk dat die hang naar de Indische cultuur nog levend is, maar de kans is groot dat in volgende generaties de Indische cultuur nog alleen maar in musea en geschiedenisboeken wordt aangetroffen en er geen sprake meer is van een ‘levende cultuur’. Alleen generaties die daadwerkelijk in de Indische ‘dampkring’ grootgebracht zijn zullen immers de behoefte voelen die cultuur voort te zetten.
Zie : http://www.inog.org/index.php/nl/achtergrond/2011-09-20-23-08-35/wat-is-indisch

Beantwoorden
- Jan A. Somers schreef:
  
  6 mei 2013 om 11:58
  
  Als ik Europeaan en Indo met een hoofdletter schrijf, schrijf ik ook Inlander. Juridisch bestond/bestaat de Indo niet, de Inlander wel.
  
  Beantwoorden
Surya Atmadja schreef:

6 mei 2013 om 08:13

Quote:
“tegen deze achtergrond besloot een handjevol Indische Nederlanders in 1959 een Indische culturele vereniging op te richten”
—————————————————————————————-
Dus als het goed was duurde het ongeveer 14 jaren tot dat een handjevol I.N hun cultuur naar buiten brachten opdat Totoks het leren kennen ?

De vraag is wat versta en rekende men toen als Indische cultuur ?
In Ned.Oost Indie heb je alleen maar de Inlandse Cultuur en de Europese(Nederlandse) en Niet Europese cultuur ?

Bijna 60 jaren later kan men constateren dat er een grote groep Nederlanders die anders denken en voelen en het ook uitdragen naar buiten , naar de andere Medelanders dat ze een eigen cultuur , dus een eigen keuken hebben.

Of ze het kunnen behoudenis is nog de vraag , ook door de verder invloeden van uit Indonesische culturele kant .
Ik hoop van harte dat ze het kunnen behouden en afbakenen , heb respect voor die Tjalie en de andere pioniers.

Beantwoorden
van den Broek schreef:

6 mei 2013 om 00:46

Wim Willems schrijft in de biografie van Tjalie Robinson…………………….de markt kwam voort uit een financiele behoefte. Er was geld nodig om een eigen Indische Kunstkring op te richten. Twee mensen stonden aan de basis Mevr. Mary Brueckel-Beiten en dhr. Tjalie Robinson . zij ontwikkelden samen het idee voor een reunie, een beurs, een cultureel festival en een eetfestijn ineen.

Ik denk dat dit meer in overeenstemming is met de versie van Florine Koning, dus geen heimwee, een stereotiep voor andere Nederlanders want het Heim bestond niet meer, zo realistisch zijn Indischen dan wel.

Beantwoorden
- Pierre de la Croix schreef:
  
  6 mei 2013 om 01:27
  
  @ van den Broek, op 6 mei 2013 om 00:46 zei (onder meer):
  
  ” ….. dus geen heimwee, een stereotiep voor andere Nederlanders want het Heim bestond niet meer, zo realistisch zijn Indischen dan wel”.
  
  @Boeroeng, op 6 mei 2013 om 00:46 zei (onder meer):
  
  “Natuurlijk hadden mensen heimwee, maar die ouderen die ik kende, bleven er niet in steken, zoals de Hollandse stereotypering wel suggereert”.
  
  Ik heb mij in mijn leven niet laten kwellen door heimwee, maar het was er wél. Ik kan mij daarom heel goed voorstellen dat juist het wee naar een niet meer bestaand, c.q. onbereikbaar heim met alles erop en eraan, het grootst kan zijn van alle heimweeën.
  
  Voor mij waren die eerste PM’s door de luchtjes die ik opsnoof, de sfeer en de ontmoetingen met bekenden een soort terugkeer naar de omgeving waar ik werd geboren en opgroeide, een tijdelijk opheffen van sluimerend verlangen naar iets dat was en nooit meer terugkomt. Ik denk dat velen het zo voelden.
  
  Over het behoud en uitdragen van “de Indische cultuur”, wat die ook zou mogen zijn, heb ik mij nooit illusies gemaakt.
  
  Pak Pierre
  
  Beantwoorden
  - Boeroeng schreef:
    
    6 mei 2013 om 10:43
    
    Even grappig pogen te wezen en een nieuwe term lanceren.
    Ik ben post-exodusiaal. Geboren na de exodus uit Indië/Indonesië.
    Geen herinneringen, niet het geheel van zon, kleuren, geuren en geluiden hebben ervaren.
    Niet ooit het gevoel hebben deze wortel te missen
    
    Na het antwoord van Pierre is er de vraag:
    * Is het backhome-gevoel, waarom mensen naar een pasar malam gaan , zoals ik doe, het meest bepalende motief om te gaan ?
    Ik ben eerder opgegroeid met backhomegevoel: terug in de groep, de groep bij elkaar. Voor mij – later in Holland geboren- is dat wat anders dan heimwee.
    sub a van de vraag is, hoe was dat 50 jaar geleden voor de pasargangers? In hoeverre was het heimwee ?
    sub b: hoe ligt dat nu voor pasargangers ?
    Verdrongen heimwee kan ineens losgewoeld worden door na lange tijd op een pasar malam te komen?
    
    Meer info:
    
    Help! We zijn vernostalgieseerd !!
  - Jan A. Somers schreef:
    
    6 mei 2013 om 12:05
    
    Heimwee? In Surabaya vind ik het best leuk. Maar ook in Vlissingen, de stad van mijn Zeeuws meisje. Maar dat meisje vindt het in Surabaya net zo leuk als ik. Ik ga ook nooit meer weg uit Delft! Mijn meisje ook niet.
Boeroeng schreef:

5 mei 2013 om 23:21

Een aardig informatief filmpje over Indisch/Indonesisch eten in Den Haag en het eindigt als een reclamespotje voor de Tong Tong Fair
De vertelster zegt dit op 2.15 minuten:

“….Veel mensen die uit Indonesië kwamen hadden heimwee en wilden graag de herinneringen aan dat land levend te houden.
Dat was ook de reden dat er in Den Haag de eerste multi-culturele festival in Nederland werd georganiseerd:
De Pasar Malam Besar …”

Was dat de reden? Heimwee en herinneringen ?
Florine Koning, met jarenlang ervaring in de PMB/TTF-kringen, schrijft wat anders in haar boek ‘de pasar malam van Tong Tong, een Indische onderneming.

Jammer….erfgoed conserveren is belangrijk en die moet je niet labellen met stereotyperingen over bevolkingsgroepen ( die indo’s hebben heimwee en willen terug naar vroeger).
Besef je dan wel de diepte van het erfgoed ?

Beantwoorden
- Pierre de la Croix schreef:
  
  6 mei 2013 om 00:26
  
  Misschien is het één én het andere waar, m.a.w. de Indische Culturele Vereniging nam het initiatief voor een PM om “de Indische cultuur” uit te dragen en vond een markt onder de vele displaced Indootjes en totoks met heimwee naar Insulinde, die de PM’s zagen als plaatsen om herinneringen te doen herleven en oude sobats te ontmoeten.
  
  Als jong representatnt van laatstgenoemde categorie was ik – als het even kon in mijn zwerversbestaan – trouw bezoeker van die eerste PM’s in de Haagse Houtrusthallen.
  
  Pak Pierre
  
  Beantwoorden
  - Boeroeng schreef:
    
    6 mei 2013 om 00:46
    
    Dan word nog een stereotypering gebruikt om de motieven van de oprichters van de Tong Tong Pasar te noemen.
    Zo ging het helemaal niet wat het Erfgoedhuis beweert.
    
    Nu was ik te jong in de sixties en niet wonend in Den Haag.
    Natuurlijk hadden mensen heimwee, maar die ouderen die ik kende, bleven er niet in steken, zoals de Hollandse stereotypering wel suggereert.
    Was het heimwee naar het land waarom mensen naar de Pasar Tong Tong gingen of waren ook andere redenen daarnaast?
    Gewoon een gezellig familiefeestje ? Oude bekenden ontmoeten .
    Dat is een ander soort backhome-zijn.
    Het back home van back in de groep die uiteengereten werd.
  - Pierre de la Croix schreef:
    
    6 mei 2013 om 11:11
    
    Goede vragen die Pak Boeroeng stelt. Misschien moeten we het dan eerst eens worden over de betekenis van het begrip “heimwee”.
    
    Voor mij is het geen verlangen naar uitsluitend geboortegrond (Heimat) en het huis (Heim) aldaar, maar naar “geboortegrond én huis én alles erop en eraan”, dus met de natuur, de mensen, de geluiden, de geuren, the heat of the day when the fish won’t bite ……
    
    Zo’n PM (in die oude oorspronkelijke bescheiden en intieme vorm) kon natuurlijk niet in de totale behoefte voorzien maar kwam een eindje in de richting.
    
    Ik kwam voor het halve ei, zoals bekend altijd beter dan een dop jang kosong sekali.
    
    Ben zeer benieuwd naar de mening van andere lezertjes.
    
    Pak Pierre
  - Pierre de la Croix schreef:
    
    6 mei 2013 om 11:15
    
    Ach … weer gesuft zie ik. De seniormomenten volgen elkaar in steeds sneller tempo op.
    
    Mijn bovenstaande reactie was bedoeld voor Boeroeng’s stukje van vandaag, 6 mei 2013 om 10:43 uur.
    
    Pak P.