Indisch4ever op de Tong Tong Fair (3)

Vandaag (maandag) eigenlijk een bliksembezoekje samen met dochter omdat we toch in de stad moesten zijn.. Deze periode is het erg druk, niet alleen op de TTF, maar ook op veel andere locaties laten de Indischen weer flink van zich horen. Wij moeten onze agenda’s dus slim indelen om van dat alles toch iets mee te pikken.

Het is grappig wanneer je onderweg, in de tram, op straat en bij de kassa’s in gesprek raakt met anderen. Vaak ontstaat meteen een geanimeerd gesprek of je mekaar al jaren kent. Een Indische dame stond haar Hollandse vriendin uit te leggen wat de TTF is. Hoe groot het is, de eettenten, maar vooral de prettige manier hoe iedereen met elkaar omgaat. Dat moest de vriendin ook meteen beamen, ze vond het heel leuk, die gezelligheid, hartelijkheid en de ongedwongen sfeer. En dan waren ze nog niet eens voorbij de kassa!!

In de Bengkel het Batikknopen en batik workshop. Prachtig zagen de dames eruit, alles van natuurlijk materiaal en de kleding is helemaal geknoopt, er komt geen naaimachine aan te pas. Toevallig kwam een vriendin kijken en heb ik haar naar voren gelokt zodat zij als model kon fungeren (haha niets te danken hoor!). Op het TT-podium muziek geluisterd van The Streetrollers en Behind the Actors.

En dit dametje was incognito tsss, haha ik herken je toch wel….aan dat pasteitje! Okay, lekker slapen lui en tot morgen, sampai besok!
De foto’s zijn hier te bekijken.

Dit bericht werd geplaatst in TTF 2012. Bookmark de permalink .

62 reacties op Indisch4ever op de Tong Tong Fair (3)

  1. Boeroeng zegt:

    eigen batikdesigns kunnen surrealistisch zijn, zelfs koninklijk

    • Pierre de la Croix zegt:

      Koninklijke batiks ….. en als mijn oude ogen mij niet bedriegen o.m. geshowd door een nazaat van die Zeeuwse admiraal, die ooit zijn carrière begon in een blauw geruite kiel (aan het grote wiel, je weet wel).

      Wat mij betreft mag zij ook in de Indo Hall of Fame, in haar koninklijke batik.

      Pak Pierre

  2. Boeroeng zegt:


    Meer maandagfoto’s van George Dankmeyer: klik hier

    Verslagen en foto’s van ElMi: kijk hier

  3. Noor zegt:

    Ik vind het eigenlijk schandalig dat ze zo’n plompe vrouw uit het publiek gekozen hebben, met schoenen om de vierdaagse mee te lopen. Dat doet toch afbreuk aan de beeldige sarongs met motieven uit het Solo-se, de accessoires vervaardigd uit puur natuurlijke produkten en de prachtige Indonesische schonen die de kleding demonstreren…. Bah…

    • Boeroeng zegt:

      Laat dit een les zijn voor ons allen.
      Kijk uit voor vreemde vrouwen met een fototoestel die je wilt meelokken voor een ‘foto’.

    • Pierre de la Croix zegt:

      Ja, die trappertjes vielen meteen op. Maar alles daar boven is toch nog heel mooi. Compliment!

      Pak P.

      • bokeller zegt:

        En die trompah wel gezien,maar ja smakennya !

      • Pierre de la Croix zegt:

        Apa itu, Pak Bo, “trompah”? Wat heb ik gemist?

        Ik was “door omstandigheden” te kort in de archipel om alle toen gangbare woordjes te leren. Mijn woordenschat beperkt zich tot wat ik als jonge straatslijper met kattapult nodig had om mij verbaal te handhaven onder sprekers van petjok, Javaans en pasarmaleis.

        Later heb ik wel cursussen BI gevolgd, maar “trompah” staat niet in mijn Kamus Praktis.

        Pierre

      • bokeller zegt:

        Pak dit nav. 4daagse.schoenen van die mooie Indo-se.
        Verder dacht ik in de oude tyd == trompah moet zijn teropah nu.(teklek ?).
        Zie verder reactie van S.A. dd. 23/5 te 07.49 Heel.GOED.
        nl.Waar vinden we de Indo batik terug, dat heel populair was.
        Mvg siBo

    • Surya Atmadja zegt:

      @ Noor
      Ik denk dat je gelijk hebt over die batikmotieven en de manier hoe ze dat gebruiken.
      Is anders dan de verfijnde Solonese batik en andere Javaanse-Sundanese batikmotieven.
      Het is omdat het bij de TTF gebeurde en wordt vermeld dat het batik gebeuren is , anders zou ik gedacht hebben aan een Surinaamse kledingdracht.
      Aan de andere kant hebben ze ok niet gezegd over Batik Jawa-Sunda , het gaat over worksjoppen , hoe je gaat batikken.
      Mss de geboorte van Indo-Batik ????

      Als de maaksters uit Maastricht komen dan wordt het Batik Maastricht of Batik Indo of omdat het geintroduceerd wordt bij de TTF kan je ook Batik Tong Tong noemen.
      Bij dese wil ik het registreren (wink)

      • Noor zegt:

        Het waren dames uit Soerakarta, ze legden uit dat ieder vorstendom zijn eigen sarong-motief had. Er hingen op de tafel ook sarongs met oude motieven, vooral in de kleuren wit/beige/bruin. Prachtig hoor! Overigens heeft mijn pleegmoeder (geb. 1901) nooit sarongs gedragen, Háár moeder, mijn oma (geb. 1882) heeft tot aan haar dood sarongs gedragen. Binnen 20 jaar heeft de “moderne tijd” dus toegeslagen….
        Er bestaat nog een foto van Raden Ajoe Tjondrokoesomo, zuster van Pakubuono VII en VIII in sarong, met één van de motieven uit Solo. Misschien wil Boeroeng de foto bijvoegen? Jammer dat de foto onduidelijk is én zwart/wit.

      • Boeroeng zegt:

        De foto die Noor bedoelde:

      • Jeroen zegt:

        Indo-Batik bestaat al.
        Batik-Belanda is Indo-Batik.
        Het begon ergens in 1840 en een van de beroemdste designers was de Indo-Europese Eliza van Zuylen

  4. eppeson marawasin zegt:

    ’t Zal wel oprecht zijn, dus absoluut geen sprake van jalousie de metier. Mijn vraag aan de connaiseur(s): liepen Indische mevrouwen in Nederlands -Indië nooit of niet in de plaatselijke klederdracht, of überhaupt niet in sarong en kabaya?

  5. Boeroeng zegt:

    Sarong en kabaya als dagelijkse kleding was in de 19e eeuw veel voorkomend in de Nederlandse gemeenschap. Ook voor de totok-vrouwen net uit Europa aangekomen. Ergens na 1900 ontstond de modetrend meer Europese kleding dagelijks te dragen. Oudere vrouwen deden vaak niet mee aan deze trend, zodat ook zij aankomen in Nederland in sarong en kabaya.
    Tenminste… zover ik het begreep uit wat ik las, is het ongeveer zo gegaan. Ik heb wel mijn overgrootmoeder in Nederland nog meegemaakt, die altijd een sarong droeg.

    • eppeson marawasin zegt:

      Okay. Dank u. Is dan vanaf 1900 zeg maar die trendbreuk ook het begin geweest om standsverschil te benadrukken. Met andere woorden gaf het dragen van de Europese mode meer aanzien in Nederlands-Indië. Want als dat zo is, dan begrijp ik ook waarom een Ambonese echtgenote van een Ambonese majoor nooit sarong en kabaya droeg, maar altijd jurken en met mevrouw werd aangesproken in plaats van ‘tante’.

      • Boeroeng zegt:

        Zo kun je het zien: officiersvrouwen moeten zich naar de officiersstand gedragen…… en Europees was netjes, vond men. En men werd eerder geaccepteerd in de betere Europese kringen. Zo lijkt het me dus.
        Maar er zijn lezers die er meer zicht op hebben uit eigen ervaring.
        Er waren ook Molukse vrouwen die opgroeiden in indo-kringen of in een weeshuis in een grote stad en die verhollandsten zo.Die voelden zich dan ook weer niet thuis bij de dorpsvrouwen in de tangsi’s, toch ?

      • Surya Atmadja zegt:

        Sarung en kebaya is ” pakaian tradisional Indonesia” voor de dames (en de heren).
        Tradisional is …. Juist traditioneel en streng gereglementeerd .
        Je hebt 2 soorten , voor dagelijks gebruik en officiele momenten.
        Vroeger had men op Java , in mijn voorbeeld in Parahyangan ( Land der Goden=West Java) 3 groepen, de Menaks , de Santana’s en de Tjatjah, gewone volk , boeren en werkenden.
        In Midden en Oost Java zal het ongeveer dezelfde zijn.
        Iemand uit Solo kan bijvoorbeeld geen Yogyanese batikmotieven gebruiken, dat geldt ook voor iemand uit Garut die geen Tjirebonse kan gebruiken.
        Ze gebruiken verschillende soorten batikmotieven , met bijbehorende kebaya , selendang en schoeisel(trompah).
        In mijn kinderjaren gebruiken miijn tante’s alleen maar Sundanese batik , en geen Javaanse .

        Toen de Europeanen en Chinezen kwamen werd batik min of meer gedemocratiseerd , de Batik Belanda en Batik Tjina werd geintroduceerd.
        Omdat het ook mooi en exotisch was werd het ook soms gedragen door Indonesische gegoede families.
        Gelukkig is het nu niet meer streng zoals vroeger.
        Je gebruikt batik omdat je het mooi vindt .
        Het enige verschil is of men geld /smaak heeft of niet .

        En omdat Majapahit(de Oost Javanen) vroeger behoorlijk invloed hadden in heel Nusantara(archipel) zie je de batik en sarung gebruik ook in andere gebieden .Aangepast aan de plaatselijke motieven en smaak.

        Over het gebruik van sarung en kebaya door (hoge) officieren meprauen zal het denk ik zelden gebeuren .
        Niet buitenshuis en zeker niet in officiele bijenkomsten met de Raden Ajoe’s tijdens de viering van de ulang tahoen van Sri Baginda Ratoe Belanda.

        Thuis zullen ze mss (?) een sarong gebruiken omdat het lekker luchtig is .
        Zoals de heren kolonialen een lekker luchtig “pijama” gebruiken .
        De dames gebruiken meestal een housecoat of duster (?) .

        salam
        si G

      • Surya Atmadja zegt:

        Ik denk dat er een verschil bestaat tussen “tante”en tante .
        “Tante” (of Om) zoals gebruikelijk is bij de zuid molukkers en “Amsterdammers” , dus koosnaampje . Of het je eigen Tante is,zuster en of nichten van je eigen moeder.
        De kinderen van Jan soldadu (desnoods tot een O.O) kan ook tante noemen als Meprau Major toevallig de zuster van hun moeder is , die toevallig met een Major getrouwd is .
        ( Major ketjil atawa Major besar ?)

      • bokeller zegt:

        Meneer E. Marawasin .wat me is bijgebleven in wat voor rang ook is de Kerkgang van de Molukkers in kain dan kabya.
        Nu weet ik het niiet, maar zo was ’t toen in de tangsi.
        Mvg siBo

      • Jeroen zegt:

        Indo-Batik,
        Dat bestaat toch al lang, dat is Batik Belanda.
        Het merendeel van de vrouwen die het maakte was Indo-Europees.

        Ik vind Batik Belanda het soort term waarmee je het in een Nederlands museum kunt hangen en Hollanders het gevoel kunt geven dan het ook van hun is (natuurlijk hebben zij ook een aandeel gehad maar moet het dan Batik-Belanda heten?).
        En natuurlijk zullen Indo’s erkennen dat ze ook Belanda’s zijn en cultureel erfgoed door hun handen laten glippen.

        Toen ik nog jong was, vroeger toen ik nog geen 35 was maar een jaar of 12, kwam er ook wel eens een Indische dame in sarung kebaya bij mijn overgrootoma op bezoek.
        Volgens mijn moeder droeg ze het dagelijks, zelfs in de kou!

        Ik heb thuis batik- Jogya en, madura met rood en zwart.
        En Songket van Lombok en Bali. Songket van Sumatra en verder is duur, maar mooi.

    • Surya Atmadja zegt:

      De elite van Batavia werd zelfs door Raffles becritiseerd:
      *ze kopieerden de grootse stijl en weelderigheid van de Javaanse adel, inclusief de eindeloze wisselingen in rang en sociale positie die Europese waarnemers zo onzeker maakten, voelden zich alleen op hun gemak in inheemse kleding, sarong en kabaja, baadden een aantal malen per dag (een gebruik dat de Nederlanders verafschuwden)

      *het sirih-pruimen, de gewoonte van Indische vrouwen om de uiterst praktische en aantrekkelijke Indonesische kleding te dragen.
      Het is begrijpelijk dat het Britse interregnum van Raffles de eerste regering was die probeerde deze onorthodoxe samenleving te verwestersen
      Bron: Paradijzen van Weleer.
      E.M Beekman.

    • Boeroeng zegt:

      Wat ik begrepen heb, leek me de sarong en kabaya wel ‘done’ als dagelijkse kleding voor thuisgebruik in de 19e eeuw. Als men uit ging dan was het weer ‘netjes’ om als Europese dame te gaan. Er waren ook indo-vrouwen die zich daar niks van aantrokken en zij hoefden niet zonodig een netheid op te houden
      Maar ja…. als iemand daar meer van weet? Ff melden..
      Voor wie hedendaagse batik wilt uitspitten:
      http://mamabatik.over-blog.com/

    • eppeson marawasin zegt:

      https://indisch4ever.nu/2012/05/21/indisch-in-beeld-43/

      Ik kwam dit plaatje (1889) weer onder ogen en inderdaad lijkt het me dat de vrouw Europees/Engels is gedressed. Queen Victoria-achtig?

      e.m.

      • Boeroeng zegt:

        Normale deftige Europese kleding. van dikke stof, voor staatsiefoto’s en netjes buitenshuis verschijnen.
        Hals, keel , armen, benen, enkels bedekt.
        Zal wel ook victoriaanse mode-invloed geweest zijn.
        Wie weet er meer van ?

      • Pierre de la Croix zegt:

        Ik geloof dat Boeroeng gelijk heeft. In die tijd moet het ook onder gegoede burgers niet de gewoonte zijn geweest zich dagelijks deftig Europees te kleden.

        Het (laten) maken van een foto was een hele gebeurtenis waarvoor men zich in paasbest kleedde. Misschien (maar dit is een veronderstelling) kon men voor de gelegenheid zelfs “state of the art” Europese kleding huren.

        Op huiselijke foto’s van voor WO II zie ik vaak Indische en ook totok vrouwen in sarong en kabaja, lekker relaxed in de tuin of de voorgalerij. Ik heb van mijn grootouders Bonjer ook nog zo’n foto, anno 1912.

        Dat veranderde naar mijn beperkte jongenswaarneming na de oorlog. Ik kan mij niet herinneren dat Totok en Indische vrouwen uit de (uitgebreide) kennissenkring van mijn ouders toen in sarong en kabaja rondliepen, ook niet thuis.

        Oudere Indische vrouwen van de leeftijd van mijn grootmoeder daarentegen wel. Die deden kennelijk niet zo gemakkelijk afstand van wat zij gewend waren.

        Mijn grootmoeder van moeder’s kant liep thuis altijd in sarong en kabaja, maar zij was dan ook “inlandse”. Als zij uitging, b.v. voor haar wekelijkse bezoek met de betjak aan het kerkhof, droeg zij evenwel een lange jurk, altijd van een donkere kleur, die reikte tot haar enkels.

        Misschien dat 1ste generatie lezertjes op deze site een nauwkeuriger beeld kunnen geven. Zijn die er nog?????

        Pak Pierre

  6. Waduh, zo mooiiiiiii si Noor in sarong kebaya, rupanya kaya kembang goyang, nu nog serimpi-dans dan is het helemaal compleet seg! Volgende keer doen ja Noor.

  7. eppeson marawasin zegt:

    Vanuit een kritische benadering aangevangen, een voor mij persoonlijk ontzettend boeiend topic geworden. Met voor mij nog ongekende zeer interessante informatie. Sommige lezers weten er leuke zaken over te melden.

    In mijn directe omgeving zag ik bij de eerste generatie (mijn moeder)op hoogtijdagen vaak rood gekleurde sarongs met veel gouddraad (?). Zouden dat dan de exemplaren zijn ‘made in China’, want ik begrijp dat de traditie ‘batik’ is.

    Meneer Keller zou dat bijvoorbeeld een bewijs kunnen zijn dat de ‘adat’ op bepaalde momenten gewoon sterker is.

    Normaal gesproken zie je in het algemeen bij ‘emigranten’ (niet kwaad bedoeld), dat het vasthouden aan tradities en gewoonten uit het land van herkomst (soms overdreven) worden gekoesterd. Maar voor zover ik het me kan herinneren was bij de tweede generatie de sarong al niet meer gangbaar. Mijn oudste zus was fan van Doris Day en Connie Francis EN van de ‘petticoat’. Mijn puberdochter heeft het alleen maar over ‘skinny jeans’ en ‘leggings’. Ze wil vooralsnog niet aan de sarong en kabaya; zelfs niet voor de foto. Ik kan er verdrietig van worden. Want sarong en kabya hebben toch wel iets vind ik. Op zonnige feestdagen zelfs een koninklijke uitstraling. Maar ja, ‘old man and his cup of tea’.

    • Surya Atmadja zegt:

      Om E.M .
      De sarung van Orang Maluku is anders van de sarung van Orang Jawa-Sunda.
      De laatsten zijn ge-batikde sarung , de goedkopere versie met cap (gedrukt) met batik stempel ( dus massaproductie) , de duurdere versie is vaak een tulis versie (met de hand geschilderd).
      Afhankelijk van de gebruikte kleur en ingewikkelde patronen kan het een paar maanden duren voordat het klaar is .De stoffen zijn van fijne katoen of zijde.

      De sarung van andere streken zoals van de Molukken, Minangkabau, Noord Sumatra , dacht ook Lombok ( ikat) etc zijn vaak een geweven sarung .Denk aan de sarung songket.
      Waar men soms echte gouden en zilveren draden verwerken.
      Daar heb je ook bepaalde variaties in kleur , gebruikte stof , motieven etc.
      Op Java kennen ze ook die sarung tenun( geweven sarungs) die ook per streek/regio kunnen verschillen.
      Er zijn verschillen bij de Javanen, Sundanezen, Betawinezen en van de Orang Melayu .
      Dat zie je vaak bij de santri’s , stad en desa’s.
      Om te bidden gebruik ik een geweven sarung , soms van katoen, soms van synthetisch materiaal .

      • eppeson marawasin zegt:

        Dag meneer Atmadja, ik ben er eigenlijk zelf een beetje verbaasd over dat ik dit alles boeiende informatie vind. Uw geografische verwijzingen hebben mij weer een (foto)boek van zolder doen halen [(te groot (36x25cm)] waarvan ik eigenlijk al niet meer wist dat ik die ook nog had. Titel: ‘Indonesië, een reis in foto’s’ van Bill Harris. Laat nu in de inleiding ook informatie te vinden zijn over ‘batik’.

        Nu ik het boek weer eens heb doorgebladerd wil ik het echt iedereen aanraden die het nog niet heeft. Via antiqbook kun je al exemplaren verkrijgen vanaf € 4,00. Voor dat geld kun je het echt niet laten liggen. Een informatieve inleiding en daarna120 pagina’s prachtige foto’s van normale grootte tot bladvullend; van klederdrachten tot landschappen; van Aceh tot aan de Baliem vallei. Wat mij betreft een ‘must have’. Ik heb het boek in de versie ©1993 Nederlandstalige editie: R & B Lisse.

        Titel: Indonesië, een reis in foto’s
        (oorspronkelijk: Indonesia, A Photographic Journey)
        Inleiding: Bill Harris
        http://www.antiqbook.nl/

    • Surya Atmadja zegt:

      Pierre de la Croix, op 26 mei 2012 om 00:11 zei:
      Ik geloof dat Boeroeng gelijk heeft. In die tijd moet het ook onder gegoede burgers niet de gewoonte zijn geweest zich dagelijks deftig Europees te kleden.
      ———————————————————————————–
      Betoel Pak.
      Zelfs aan de Koningsplein(Batavia) kleed men thuis in casual kleding, lekker , niet van die stijfe Europese kleding ( met korset etc) .
      Is ook niet te harden in de tropische warmte van de voormalige moerasgebied die Batavia heet .
      Toen ken men nog geen electrische kipas angin , laatstaan airco .
      Ze hebben wel personeel die mert de kipas een klein beetje koelte brengt als de njonja en toean het wensen.
      Mensen die in de plantages wonen hoog in de bergen hebben het beter.

      Het boek Oud Batavia (Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen) melde over een Indische heerenkleedij , de kabaja, thans geheel verdrongen door het Engelse neglige.
      Oorspronkelijk reikte de kabaja tot de voeten.
      Zoo spreekt Van Linschoten van de cabaj der Brahmanen.
      .
      In boedelbeschrijvingen werd “mans cabaij of japon” vermeld , met bijbehorende “cabaijband ” ,ene sjerp of koord om het middel.
      Later bekend als stagen (?)
      Japon werd door Prof Van der Lith gelinkt met djoubah (Arabisch) , de Indonesiers kennen het als djubah .

      Deze kabaja , welke eigenlijk thuis hoorde in Conserate en Bengalen leek dus op een kimono.
      Ze werd zoowel door heeren gedragen als door de dames
      Vandaar dat de Indische dames vaak mandie-en , tot afschuw van de totoks.
      Doordat de Portugezen o.a de Mardijkers in de eerste 2 eeuwen
      veel invloed hebben in Batavia zal de Portugese mode ook invloed hebben, later aangevuld door Engelse mode (o.a invloed van Raffles).
      Leuke foto’s zijn ook te zien in:
      “Baren en oudgasten” – ” Met vreemde ogen” , Fotografische documenten uit het oude Indie 1870-1920 uit de 3 boeken van Rob Nieuwenhuis.
      “Soos en samenleving in tempo doeloe” van Hein Buitenweg.

  8. Eppeson Marawasin, het hoeft niet persè made in China te zijn hoor, ik bezit een prachtige sarong blouse made in Indonesia – Solo, bij Batik Pranoto, welke rondom de batikmotieven is geaccentueerd met heel fijn gouddraad. Batik Pranoto is een vrij dure producent van klasse batikproducten, maar wel ontzettend mooi en gebruikt ook zeer goede kwaliteit stoffen die tot dames-herensarongs en blouse`s handmatig vervaardigd worden. Ikzelf ben er heel blij mee en mijn motto: ” old man and his cup koppi luak “.

    • eppeson marawasin zegt:

      Dag meneer Pinchetti, is kopi luwak hier ook te verkrijgen dan? Ik zie u al zitten hoor; pink omhoog, een cup van echt Chinees porselein. Naja, één keer per jaar moet kunnen, toch. 🙂

      Anders dan u heb ik batik blouses in de Lidl-kwaliteit, denk ik. Niks mis mee verder. Ik heb er echt geen verstand van, maar voor de geïnteresseerden. Ik heb een tweetal inmiddels sleetse van Baju Batik® Ramanjana. Dan nog één van Batik Ardy en de vierde is van Sundjojo Batik Indonesia Reg.no. 102325. Alle ‘made in Indonesia’.

      Ik heb ze ooit eind zeventiger jaren van de vorige eeuw in bezit verkregen dankzij, althans zo is me dat bijgebleven, via een smokkellijntje die van Jakarta naar een grote Ambonezenkamp in het zuiden des land liep. Ssstt! Op de laatste 2 exemplaren ben ik erg zuinig. Maar ja …. gouddraad, ik ga sparen.

      e.m.

  9. Surya Atmadja zegt:

    Indo-Batik is een verzinsel van mij , gewoon als omong kosong .
    De Batik Belanda (Hollandse Batik) kan ook Indisch zijn , alleen is het bekend onder de naam Batik Belanda en het gaat over een bepaalde periode.
    Als meneer Jansen uit Amsterdam in 2012 een design batik maakt kan zijn creatie ook Batik Jansen of Batik Amsterdam genoemd worden.

    een beetje geschiedenis van Indische of hollandse batik .
    http://books.google.nl/books?id=kf_A8YENhRQC&pg=PA278&lpg=PA278&dq=indische+batik&source=bl&ots=589_GiuSV8&sig=8YIFH3T-Yh7TqSk3EAJ7O9Llv5U&hl=nl&sa=X&ei=frW9T_nSLISk8QO65N1e&ved=0CEwQ6AEwAQ#v=onepage&q=indische%20batik&f=false

    • Jeroen zegt:

      Tuurlijk…
      De Borobudur is ook in een bepaalde periode gebouwd en daarna vergeten. Dus noem het geen Indonesisch erfgoed omdat het slechts in een bepaalde periode gebruikt is en door een bepaalde raja gemaakt, maar het erfgoed van Raja Piet, opgegraven door oom Belanda.

      Indo Batik werd door meer Indo-Europeanen gemaakt dan allen Eliza van Zuylen. En het werd gedragen door voornamelijk Indo-Europese vrouwen. Bij museum Nusantara hebben ze oa een exemplaar die speciaal voor het huwelijk werd gemaakt.

      • Surya Atmadja zegt:

        Als je de samenstelling en de asal-oesoel van de Nederlandse samenleving in Nederlands Indie beter bestudeerd zal de kans dat ze een Indische achtergrond hebben redelijk groot.
        In het boek de Indo( Dr T.Kok) werd vermeld dat 70-90% Nederlanders een Indo achtergrond had .
        De rijke elite van Batavia hadden ook veel Mardijkse invloeden , in bovenstaande artikel had Raffles zijn bedenkingen geuit hoe de dames zich kleden en gedroegen.

        Als wij over Batik Belanda ( desnoods Indische Batik) praten dan moeten we toch een verschil maken tussen Batik Belanda van vroeger (vaak zeldzaam-museumstuk) en Batik Belanda van nu .
        De jonge Nederlandse designers kunnen ook Batik (dari) Belanda lanceren .
        Als de designer een Indo achtergrond heeft kan men het ook Indo Batik noemen , waarom niet ?
        Zelfs in Indonesia maak men informeel verschil tussen traditionele Batik (Yogya, Solo, Sunda ) die sterk gereglementeerd is qua motieven ,soms ook als saai ervaren door jonge generaties Inonesiers qua kleuren en wie het mogen dragen en de hedendaagse batikdesign met internationale allure .

  10. Indo Batik — I.B., klinkt wel leuk Surya. Buiten de kopiak (muts) heb je ook nog een van batikstof met een staartje eraan dacht ik, net een soort pet zonder klep, ik weet alleen niet meer hoe die genoemd wordt, weet jij dat nog?

  11. Beste Eppeson, ik weet niet of kopi luak hier ook verkrijgbaar is, ik heb het in october 2010 meegekregen van een kennis Pak Dugel genaamd, die een koffieplantage heeft in Dampit (in de buurt van Malang). Mijn vrouw vind het gelih en wil het niet drinken want ze heeft gezien hoe die pitten uit de “tai kering” van die luwaks werd gepeuterd hahaha, mazzel dus aku. Haha, pink omhoog, loh, de echte manier is op een schoteltje gieten en dan luid slurpend “ssssrrrrpp” minum en daarna uitblazen met geluid “ehhhhhhgggg” toch. Ja, er zijn zoveel batikfabrikanten, alleen al in Yogja hebben we er 3 van bezocht, de een van betere kwaliteit dan de ander, er was ook een winkel met batik van Solo en daar heb ik mijn blouse gekocht voor omgerekend €35.- , ik ben er heel zuinig op en draag het alleen op kumpulans van TDH (Tropenvrienden Den Helder). Blangkon? heet dat zo Pak Pierre, wat is dan een Tagèn?, duh ik weet niet meer, op de Pasar Malam Rijswijk hebben Boeroeng en ik nog diverse kopiaks en kupluks gepast, maar de namen daarvan al lupa. Weet je nog dat we vorig jaar op de TTF samen met Nelly en Boeroeng op het terras zaten (bij Indorock cafe). Ik heb je afgelopen vrijdag helaas niet gezien op de TTF, we zijn tot het einde gebleven.

    • Surya Atmadja zegt:

      Blankon is voor de Javanen en bendo voor de Sundanezen .
      Er is een verschil tussen Yogya en Solo.
      Eerlijk gezegd ben ik het vergeten , in Jakarta , zelfs in Bandung zie ik bijna nooit mensen die met zo’n hoofdeksel rondlopen.
      Tagen denk ik dat het stagen is.
      Dat is die lange strook “brede riem van stof “om de middel van de vrouw.
      Heeft 2 functies:
      1. Als riem ( formeel moet je ook volgens bepaalde manier omdoen)
      2. Om je slappe buik van net bevallen vrouw terug te laten keren naar de oude toestand, stevig en plat .

      Bij de dames heeft het indirect een andere functie , als korset zodat ze niet te al lange en grote stappen doen.
      Ze moeten als het ware kunnen dribbellen en tegelijk zwevend met die kleine trompah voor hun poezelige voetjes.
      Adoeh, lijkt wel een prinses uit Duizend en een nacht verhalen maar versie Jawa-Sunda.

      Bij de TTF zag ik een Hollandse toko koppi Luwak verkopen .Je kan zelf voor 3,5 pop kopi drinken .
      Wil eigenlijk doen maar had bedacht dat ik voor een kwartje mijn eigen kopi tubruk kan slurpen met eigen gebakken pisang tanduk goreng.
      En rileks in mijn eigen sarung tenun biasa (geen export kwaliteit) , want lekker koel , je voelt een beetje silir silir angin tussen je benen.
      Wat wil je nog meer ??

      Kost me wel een rib om naar naar TTF te gaan , wel stil op 23 mei.
      Om 5 uur ben ik al terug in mijn Amsterdamse kampung.

      • Pierre de la Croix zegt:

        Pak Surya: Als ik zo lees waarvoor een s(t)agèn wordt/werd gebruikt, dan denk ik dat die in het Semarang van mijn jeugd “gendit” wordt/werd genoemd.

        Klopt dat?

        Pak Pierre

  12. Pierre de la Croix zegt:

    Pak Peter Pinchetti en meelezertjes,

    Ik bezit een mooie kopiah (of “kuplok” zoals ze bij ons in Semarang zeiden), bestikt met zilverdraad en een blankon, beide ooit gekocht op de TTF toen deze nog Pasar Malam heette. De man van wie ik de hoofddeksels kocht was een “echte” Indonesiër. Hij had blankons met verschillende batikmotieven en vertelde mij dat iedere streek (Madoera, Solo, etc.) zijn eigen herkenbare motief had.

    Op I4E was nog niet zo lang geleden een foto van de jonge (scholier of student) Soekarno te zien met blankon. Als ik mij goed herinner had onze “sekolah” in Semarang na de oorlog nog een blankon op en ook de djongossen van Toko Oen op de Bodjong. Ik ben een tijd niet meer bij Garoeda op de Haagse Kneuterdijk geweest, maar het bedienend personeel heeft daar lange tijd blankon gedragen, geen kopiah.

    Persoonlijk vind ik de blankon meer bij Indonesië of, beter gezegd, Java passen. De kopiah associeer ik met de godsdienst die later de archipel is binnengeslopen, t.w. de Islam. In Maleisië is de kopiah ook de nationale topi. Mensen knapper dan ik zullen dadelijk misschien schrijven dat er al een goed bewaard gebleven kopiah is gevonden in een prehistorisch graf aan de oevers van de Kali Solo, benevens een groot aantal afgekloven saté stokjes.

    Met mijn kopiah ben ik eens in Duitsland verschenen op een themafeestje, waar iedereen in klederdracht moest komen. Ik houd niet zo van die grapjasserij maar had, om niet flauw te zijn, de kopiah opgezet en aan de autochtone gasten vertelt dat ik de broer was van president Soeharto (die toen nog over het eilandenrijk heerste). Het heeft mij moeite gekost om mij van dat imago af te helpen. Wat zo’n muts al niet met een gewoon mens kan doen, laat staan een pet .

    Pak Pierre

    • Surya Atmadja zegt:

      een prehistorisch graf aan de oevers van de Kali Solo, benevens een groot aantal afgekloven saté stokjes.
      ================================
      Geen kopiah van die Homo erectus , maar wel kopimokken plus rvs sate spiesjes ,resten van een barbecuefeest die achtergelaten zijn door de moderne en slimmere broer ( 100 ml meer inhoudspan) .

      Ken gendit niet , bukan orang Jawa. Wel genit.

    • Boeroeng zegt:


      Oranjeklant vermomd als soendanees met blankon

      • Surya Atmadja zegt:

        Si B vermomd als Sundanees .
        Ganteng die vent.
        Met zijn koemis en brewok.

      • Chris zegt:

        Koemaha damang ? is wat de Soendanese pembantoe me leerde toen ik mijn tante bezocht in Djakarta 18 jaar geleden. Zou best nog eens Soendanees willen leren….

  13. Pak Pierre, ikzelf ben tot m`n 15e opgegroeid in oost Java (Lawang en de laatste 5jr. Surabaya tot 1954). Ik dacht dat vrouwen als corset een “gurita” gebruikten, althans daar had mijn oma het steeds over als commentaar op mijn zus die gendut (dikke buik en billen) dreigde te worden en ze had het ook vaak over “slimut” , apa itu?. Ja, in Maleisia heb ik ook mannen zien lopen met kopiah en die zien er idd. anders uit als die van Java, ook eventuele sarongs die ze droegen. Van “gendit” of “genit” heb ik ook nog nooit gehoord, vind het wel interressant om te weten wat wat is.

    • Pierre de la Croix zegt:

      Tja … Pak Peter P.,

      Ik werd al op mijn 14de op de boot naar NL geschopt. Op die leeftijd ging mijn interesse voor vrouwen nog niet tot de gurita en verder.

      Over de woorden “slimut”, “genit” en “gendit” ga ik mijn goede oude Semarangse vriend Henk, wandelend woordenboek hoog- en laag javaans, bellen maar niet nu, want op dit uur al afgemeerd op Pulau Kapok. Hij wordt binnenkort vijfentahetech en heeft wat lichamelijke malheur. Ooit was hij groot vliegeraar, djago voor de meisjes en pentjakkampioen, nu staat een elektriek maanwagentje voor zijn deur.

      Pak Pierre

      • sibangga zegt:

        Over de woorden “slimut”, “genit” en “gendit” ga ik mijn goede oude Semarangse vriend Henk

        Dat kan ik als 3e generatie indo(wiens indische ouders geboren in nederland en ik zelf ook) zelfs vertellen.

        Selimut is een deken(itu kan kata gampang pak pierre!?!) , genit zeggen we als iemand flirt andere woorden zijn bijvoorbeeld lembeng en centil, gendit is gordel of riem dacht ik. Pak surya kalau salah bilang aja ya..m

      • Surya Atmadja zegt:

        Pak P.P
        Selimut is een deken.
        Kan ook andere betekenis krijgen als je ge-peluk(t) wordt door een forse partner.

      • sibangga zegt:

        Ik vind de boso djowo(javaans) een intresante taal. Hoe kan die vriend van u zo goed javaans? Ik spreek wel wat boso djowo kasar, zoals kowe sedeng badhok opo(wat ben je aan t eten) en ik ken een javaans liedje wat tante lien(wieteke van dort ) ooit gezongen heeft. Dit lukt me nog redelijk te vertalen,
        Het gaat als volgt: kil kil nong nong kil kil blong, si ketek atine bingong(zijn hart is in de war), wong ayu lenggang kangkung(een mooie vrouw loopt sierlijk), si ketek njaluk ambong(de aap vraagt op een kus). Kil kil nong nong kil kil blong, si ketek ora iso turu(de aap kan niet slapen), ngiling ngiling si wong ayu(hij denkt aan dat mooie meisje), si ketek ndas’e ngelu(de aap zijn hoofd is in de war/misselijk). Kil kil nong nong kil kil blung: si ketek golek bojo(de aap zoekt een vrouw) sa ora entuk jodo(hij heeft zijn ware liefde nog niet gevonden) ketek nangis geroh-geroh(de aap huilt gero2 kan k nie goed vertalen in hollands), Kil kil nong nong kil kil blung, wong ayu ora gelem(de mooie vrouw wil niet), si ketek nguntal peyem(de aap slikt peyem, ik weet niet wat dat is een soort singkong vertelde een indonesier mij) , kokeyan dadi mendem(teveel dat hij dronken word).

      • Ok Pak Pierre, ik heb de uitleg gelezen van Sibannga, nou ik weet het.

        Sibangga, ken jij ook dit Javaanse lied:

        Sòl dò iwàk kebòh, re mi fa sol gerèh tongkòl,
        Mi re segòh karè, mangàn sotò besòk sorè
        Byùk ayòh ajòh, byùk ayòh ayòh.
        en deze:
        Waktu semalam bung, aku bermimpi,
        Ular mendelar bung, wah aku lari,
        Aku di tyokòt aduh, loròhnè sikil,
        Aku memblayuh molèh, ambil katepil,
        Ular diri memblayùh, aku ta burùh,
        Tembak pada `ndàs nèh
        Sampè di bunuh.

        Heb dit geleerd van mijn kebon in Lawang en nog de tekst nog redelijk onthouden.

      • Pierre de la Croix zegt:

        Pak Peter P. en SiBangga,

        Ik zie dat de raadselen rond “slimut” en “gendit” al zijn ontsluierd, hoewel ……

        V.w.b. “gendit” heeft mijn geheugen mij toch niet zo erg in de steek gelaten. In mijn woordenboek Indonesisch – Nederlands (1952) van Poerwadarminta en Teeuw (van de laatste zag ik kort geleden een overlijdensadvertentie) staat bij “gendit” een verwijzing naar “kendit” = buikband, gordel.

        Dan heb je ook nog “kemben” (met 2 stomme “e’s”), een brede band waar een vrouw zich tot boven de aanzet van de borsten in wikkelt en die onder de kabaja wordt gedragen.

        Compliment voor de kennis van SiBangga, 3de generatie Indo en hij en Peter P. bedankt voor de Javaanse rijmpjes. Die gaan bij de verzameling.

        Een paar weken geleden kreeg ik van een van oorsprong Javaanse (dochter van een Javaanse KNIL onderofficier die ik nog heb gekend in Semarang) de woorden van een kinderversje dat ik al bijna was vergeten:

        é dajohé teko
        é gelarna kloso
        é klosoné belak
        é tèmbèlan djadah

        en het gaat nog even door met é …..

        Ik vind Javaans een mooie taal. Mijn vriendje Henk zegt dat het Javaans 4 lagen kent, t.w. Ngoko (laag javaans, gesproken onder gelijken), Boso (van de mindere naar de hogere), Kromo = super hoog en dan Kromo Inggel, het Javaans waarmee men zich tot de vorsten hoort te richten.

        Ergens heb ik gelezen dat het Javaans door deze voor buitenstaanders moeilijk te doorgronden subtiliteiten geen lingua franca in de archipel is geworden, maar het Maleis, dat vervolgens is geëvolueerd tot het moderne Bahasa Indonesia, de officiële
        lands taal.

        Vriendje Henk (geboren 1927) legde de basis voor zijn kennis van het Javaans in een plaatsje boven Semarang waar zijn vader een melkerij had en waar hij (Henk) dagelijks met Javaanse jongens om ging. Ik weet uit eigen ervaring (tot 1952) dat in de dessa’s niet zo ver buiten Semarang al geen (pasar) maleis meer werd gesproken.

        Hoop dat dit verhaal weer iets toevoegt aan de oplossing van het puzzeltje dat Indië heet.

        Pak Pierre

      • sibangga zegt:

        ‘Sibangga, ken jij ook dit Javaanse lied:’

        Ik ben geboren in nederland netzoals mijn ouders. Mijn opa’s en oma’s zijn daar in indonesie(ned indie) geboren. Dus eigenlijk ken ik die liedjes allemaal niet. Wel de indische/javaanse liedjes van late late lien show, anneke gronloh etc, waarmee ik ben opgegroeid, ken ik.

        Ik als trotse indo(europees gemengd met indonesisch) heb altijd intresse gehad in de taal van mijn indonesische voorouders. Het voelde voor mij als een plicht(ik vind het ook leuk) om indonesisch te kunnen, kben immers ‘half’ indonesisch en vind dat ik beide talen moet kennen. Mijn indonesisch is natuurlijk niet 100% maar mijn doel zal dat wel zijn, om later mijn indische kinderen tweetalig op te kunnen voeden.

        Sòl dò iwàk kebòh, re mi fa sol gerèh tongkòl,
        Mi re segòh karè, mangàn sotò besòk sorè
        Byùk ayòh ajòh, byùk ayòh ayòh.
        en deze:
        Waktu semalam bung, aku bermimpi,
        Ular mendelar bung, wah aku lari,
        Aku di tyokòt aduh, loròhnè sikil,
        Aku memblayuh molèh, ambil katepil,
        Ular diri memblayùh, aku ta burùh,
        Tembak pada `ndàs nèh
        Sampè di bunuh.

        Heb dit geleerd van mijn kebon in Lawang en nog de tekst nog redelijk onthouden.

      • sibangga zegt:

        In mijn vorige reactie staat dit lied erbij maar de bedoeling was dat ik het probeerde te vertalen maar ik drukte te snel op reactie plaatsen:

        Sòl dò iwàk kebòh, re mi fa sol gerèh tongkòl,(ikheb geen flauw iedee wat dit betekent)
        Mi re segòh karè, mangàn sotò besòk sorè(sego kare is volgens mij kerrie rijst en mangan soto besok sore is morgen middag/avond soto eten)
        Byùk ayòh ajòh, byùk ayòh ayòh.( Ook geen iedee?)
        en deze:
        Waktu semalam bung(gister avond bung), aku bermimpi(droomde ik),
        Ular mendelar bung(een , wah aku lari(wah ik rende),
        Aku di tyokòt aduh(o ik ben gebeten), loròhnè sikil,
        Aku memblayuh molèh(ook geen iedee), ambil katepil(ik pakte een kattepult??),
        Ular diri memblayùh, aku ta burùh,( wat is blayuh en buruh)
        Tembak pada `ndàs nèh(schoot hem op zijn kop)
        Sampè di bunuh.(Tot dat ik hem vermoord had)

        Misschienkan pak surya mij helpen?
        Heb dit geleerd van mijn kebon in Lawang en nog de tekst nog redelijk onthouden.

    • sibangga zegt:

      Pak pierre hier nog een grappig javaans/maleis liedje wat ik paar jaar geleden in mangga dua in jakarta hoorde.

      Kucoba coba melempar manggis
      Manggis kulempar mangga kudapat,
      Kucoba coba melamar gadis
      Gadis kulamar janda kudapat

      Iki piye iki piye iki piye
      Wong tuwo rabi perawan,
      Prawane yen bengi nangis wae,
      Amargo wedi karo manuke

      Manuke manuke cucak rowo,
      Cucak rowo dowo buntute
      Buntute sing akeh wulune,
      Yen digoyang ser-ser aduh enake

      Jamane jamane jaman edan
      Wong tuwo rabi perawan
      Prawane yen bengi nangis wae
      Amargo wedi karo manuke

      Manuke manuke cucak rowo,
      Cucak rowo dowo buntute
      Buntute sing akeh wulune,
      Yen digoyang ser-ser aduh enake

      • Pierre de la Croix zegt:

        Mas Sibangga,

        Leuk liedje om het notenschrift te leren.

        Ik denk dat woorden hier en daar niet juist zijn gespeld, maar ik ga proberen je lacunes op te vullen met mijn weggeroeste kennis van het Javaans dat ik als jongen leerde (morgen is het precies 60 jaar geleden dat ik uit Semarang vertrok; ik ben er niet meer terug geweest):

        1. Sòl dò iwàk kebòh = karbouwenvlees
        re mi fa sol gerèh tongkòl = gerèh = gedroogde en gezouten vis; tongkol = een bepaald soort vis

        2. Ular mendelar bung – Ular = slang (in het Semarangse Javaans zeiden wij “ulòh”). Wat “mendelar” is weet ik niet.

        3. Loròhnè sikil = Mijn voet doet pijn

        4. Aku memblayuh molèh = ik holde/rende naar huis. “Melayu” = rennen; vreemd dat een paar regels er boven voor “rennen” het Maleise “lari” is gebruikt).
        Ambil katepil (“ambil” = halen; katapult voor katepil zou kunnen, maar in het Semarangse Javaans noemden wij zo’n ding een “blandring”).

        5. Ular diri memblayùh, aku ta burùh. Blayuh = rennen, in dit verband “hard weglopen” (wel vreemd voor een slang, maar sudah, dichterlijke vrijheid!) en buru (zonder “h” op het eind) = opjagen; achterna zitten.

        Bedankt voor de aanvullingen op mijn verzameling!

        Pak Pierre

  14. Jeroen zegt:

    @ Surya Atmadja,
    Daar heb je gelijk in, men kan het ook Batik Indo-Eropa tua noemen of op z’n Nederlands of Engels.
    Mijn voorkeur zou zijn dat Indo’s zich laten insprireren door de Indo Batik tua, maar dan in een modern/tijdloos jasje stoppen.

    • Surya Atmadja zegt:

      @ Jeroen.
      Mijn voorkeur zou zijn dat Indo’s zich laten insprireren door de Indo Batik tua, maar dan in een modern/tijdloos jasje stoppen.
      ————————————————————————————–
      Hoe dat beestje heet maakt in pincipe niet uit.
      Zolang de gebatikde jas/smoking /avondjurk mooi is en in de smaak valt bij de mensen.
      De designer kan zijn stempel geven.

      Je kan ook mooie motieven van de (oude) Batik Belanda overnemen en in een palet van moderne kleuren verwerken.
      Smaken/trends veranderen .
      Dat hoeft niet meer in die “saaie “patronen van die oude Batik Belanda of Batik Indonesia.
      Wel moet men weten wat het verschil is tussen Batik Keraton (Jawa-Sunda) , Batik “Biasa “, Batik Belanda en of Batik Tjina .

      De Maleisiers hebben ook hun Batik en Kebaya( Kebaya Nyonya) met veel Chinese invloeden.
      Wie weet komt in de toekomst een nieuwe soort batik , een Dutch Batik of Nederlandse Batik van bekende Indische designers.
      Het is ook jullie erfenis.

      • jeroen zegt:

        Ik weet het en kan ook niet wachten tot iemand er mee begint. Ik denk dat het bestaan van de oorspronkelijke batik Indo eerst bekent moet worden onder creatieve jongeren. Ik vind die geknoopte hoofdversiering op Indisch3 ook erg mooi.
        En de batik van Singapore Airlines heeft ook iets Batik Indo achtigs.

      • Ik denk Surya dat de huidige batikmode toch al wat populariteit heeft, gisteren op de pasar malam TDH (Den Helder) zag ik een hoop mannen en vrouwen rondlopen in jurken (moderne sarongmodel) met batikmotieven en mannen met gebatikte blouses korte/lange mouw. Sommige ook met een soort kopiak in verschillende batikkleuren en motieven, ook een heleboel totoks. Nah, dat bij deze generatie, niet verkeerd toch.

  15. Surya Atmadja zegt:

    Weet je wat mooi is ?
    Batik Parang kencana , bij grote malls te koop.
    In Jakarta o.a Plaza Senayan en ik dacht ook bij Grand Indonesia Mall.

    http://www.google.nl/search?q=batik+parang+kencana&hl=nl&rlz=1T4ACPW_nlNL394NL394&prmd=imvns&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ei=eTvCT8zYH4X80QXeheSYCg&ved=0CGIQsAQ&biw=1280&bih=615

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.