NRC: Adriaan van Dis is boos. Boos op “die sukkels van NICAM”, de organisatie achter Kijkwijzer. “Eindelijk wordt er eens een fraai staaltje koloniaal gedrag vertoond op de Nederlandse televisie en dan moet dat onzichtbaar worden gemaakt. Schandelijk!”
zondag 15 april Ned 2 20.25: Aflevering 7: Het offer van Bali
Bali, het eiland der goden staat onder druk van miljoenen toeristen en migranten werkzaam in de hotelindustrie. Van Dis kijkt achter de façade van ceremonies, traditionele dansen en publieke lijkverbranding. En laat zich tien jaar na de aanslag op een discotheek in Kuta meenemen door gastvrije hindoes op zoek naar harmonie in een veranderende omgeving.
TV-serie van Dis in Indonesië:
afl 1 Bestemming Hoop ………. te zien online
afl 2 Hollandse duinen ……….. te zien online
afl 3 Soekarno’s kinderen …….te zien online
afl 4 Verdeel en Heers …………te zien online
afl 5 De economische erfenis ….. te zien online
afl 6 Verloren taal…………………te zien online
afl 7 Het offer van Bali ………….te zien online
afl 8 De wraak van de tijger (over Sumatra), zo 22 april 20.25 u Nederland 2
* OVT Radio1 zo 11 maart Toko van Dis… terugluisteren start op 2.50 min.
* OVT Radio1 zo 18 maart Toko van Dis .. terugluisteren start op 21.50 min.
* OVT Radio1 zo 25 maart Toko van Dis .. terugluisteren start op 33.00 min
* OVT Radio1 zo 1 april Toko van Dis ….. terugluisteren start op 25.50 minuten
* OVT Radio1 zo 8 april Toko van Dis ….. terugluisteren start op 29.55 minuten
* OVT Radio1 zo 15 april Toko van Dis …. terugluisteren start op 31.15 minuten
Archieftopic 1,.. Arch2,.. Arch 3,.. Arch 4… Arch 5 … Arch 6 … Arch 7 .. Arch 8 ..
...................
Indisch4ever 
Het is hier wel eens eerder vermeld, reageren gaat soms (te) snel en dus ook minder genuanceerd. Je had nog zoveel meer willen schrijven of achteraf juist iets anders. Maar uiteindelijk gaat het om het vinden van juiste evenwicht in alles en dan heb ik eigenlijk al meteen het probleem geduid. Dus niet ‘money is the root of all evil’, maar onbalans. Met betrekking tot authenciteit en vooruitgang geldt misschien ook wel ‘onderzoek alle dingen en behoudt het goede’
Een voor mij mooi voorbeeld zag ik terug bij de moeder, de traditonele danseres, over heur ‘vroeger’. Van Dis had ook de dochter aan het woord moeten laten over wat zij van facebook, internet, electriciteit en water uit de kraan vindt. Want ondanks de ogenschijnlijke tegenstelling in beider opvoeding dansten moeder en dochter even gracieus, zoals dat volgens de Balinese traditie moet worden uitgevoerd.
Evenwicht dus tussen mens en natuur. Evenwicht tussen authenticiteit en vooruitgang. Evenwicht tussen drink met maten en drink met mate.
Kortom, evenwicht tussen verleden, heden en toekomst. En als de kritiek luidt ‘niemand kan in de toekomst kijken’ dan kun je op z’n minst altijd nog aangeven waar je in de toekomst naar toe wil werken en niet alléén maar gaan voor ‘cepat duit’ met alle consequenties van dien.
Misschien is ‘oorlog uitbannen’ een illusie, maar dat mag ons er niet van weerhouden om naar vrede te blijven streven.
Al
In hoeverre is dat “authentieke Bali” nu eigenlijk echt authentiek?
– Ik weet het niet.
In het authentieke Bali had je weduwenverbrandingen en droegen de vrouwen nog geen bh’s en vochten de vorsten onderling nog hun robbertje uit
Ik denk dat het authentieke bali niet meer bestond sinds de nederlanders er een vakantie-oord van maakten (na de pacificatie). Dat was toen de moeder van A. van Dis daar op vakantie ging.
Naar aanleiding van de discussie hierboven heb ik een paar vraagjes:
In hoeverre is dat “authentieke Bali” nu eigenlijk echt authentiek?
Is nostalgie naar vroegere landelijkheid een beter, of sympathieker, sentiment dan het verlangen naar vooruitgang?
Deze vraag heb ik niet beantwoord.
In die tijd dat ik daar op vakantie ging bezocht ik de stad Trunyan, van de Bali Aga. Het volk dat daar woonde waren de oorspronkelijke Balinezen, die hun doden opbaarden in de open lucht (op de berghellingen). De belangrijkste figuren kregen nog zoiets als een afdakje.
Later las of hoorde ik dat men de dollar daar ook had ontdekt, en dat aan die eeuwenoude serieuze traditie ook een commercieel tintje werd gegeven. Evenals die lijkverbrandingen, waarvoor je je als toerist ook kan intekenen.
Maar ja in Lourdes schijnt het ook een commerciele bedoening te zijn, Dus, het is een evenwicht zoeken naar behoud van traditie en vooruitgang.
Indien je cultuur wilt behouden dan moet je het stoppen in een museum. Dat wilden de Nederlanders ook na de puputan op Bali. Aan de Balineze cultuur mocht niks veranderd worden..Zie wat er nu van geworden is..
Edoch, wanneer het het aan de moslim-extremisten ligt komt er gauw een eind aan de westerse invloed, op hun manier dus.
Toeristen vegeten ook dat Bali, spiritueel, 1 grote hindoe-tempel is. Het is dus ook afwachten wat orthodoxe Balinezen in de toekomst doen. En hoe ging Jezus ooit te keer tegen de handelaren in de tempel van Jerusalem. Hij sloeg die toch ook de tempel uit.
Wat er op Bali gebeurt heb ik ook gezien op het mooie Griekse eiland Kreta van de Minotaur.
Door al die goedkope vluchten kwam het eiland opeens onder het bereik van hooligans die rechtstreeks kwamen uit de slums van Manchester e.d.
Dus:
In hoeverre is dat “authentieke Bali” nu eigenlijk echt authentiek?
– Ik weet het niet.
Is nostalgie naar vroegere landelijkheid een beter, of sympathieker, sentiment dan het verlangen naar vooruitgang?
– deze vraag zouden de Balinezen moeten beantwoorden.
De heren Vos en Atmadja hebben misschien, zij het pas 10 tot 30 jaar geleden, nog wat van het authentieke Bali meegkregen. Maar het verloren gaan van de authenticitteit begint eigenlijk al bij de komst van de eerste Europeanen in de 16e eeuw. Blijkbaar hebben eeuwen daarvoor de Arabieren (Islam) in goede harmonie zaken kunnen doen met de Balinezen. De Hollanders evenwel moesten zonodig het eiland ‘pacificeren’. Begint hier dan ‘de vooruitgang’ van het overwegend hindoeistische Bali? En die vooruitgang is dan blijkbaar in onze tijd in een versnelling geraakt.
Om de natuurlijke schoonheid van mens en omgeving op het canvas vast te leggen gingen Europese schilders naar Bali.Mogelijk hebben volgers en lezers van I4E dat gisteren mogen en kunnen aanschouwen.
Gisteren hebben we ook kunnen zien hoe in rap tempo sawahs worden geofferd aan de oppergod Mamon ter meerdere eer en glorie van de vooruitgang. Om die reden wordt ook het massa-toerisme naar Bali ruimhartig door de Indonesiche regering gepropageerd. Daar hoort dan bij dat je niet meer zelf voorziet in ‘s- eilands hoofdvoedsel, maar dat dat met duizenden tonnen per maand uit Thailand wordt geïmporteerd; ‘tourism pays’.
Als we die schilderachtige rijstvelden dan toch niet gebruiken laten we we ze dan nuttig aanwenden en er wegen naar de overvolle stranden op aanleggen. En als er aan weerszijden nog vierkante meters overschieten laten we dat dan, niet dagelijks natuurlijk, eenmalig (op)offeren aan faciliteiten zoals hotels, winkels, uitgaanscentra. De inkomsten uit toerisme kunnen voor een deel er misschien toe bijdragen dat ook de gezondheidszorg op Bali vooruitgang boekt.
Natuurlijk moet Bali niet alleen openstaan voor buitenlandse toeristen. Op het overwegend hindoeistische eiland moet ook een moslim kunnen zeggen ‘ich bin ein Indonesier’ dus ik blijf hier en neem mijn eigen geloof en heilig huisje mee. Moslims uit alle delen van het archipel kunnen op Bali zeggen ‘ich bin ein Indonesier’. Er zijn ongeveer 3,5 tot 4 miljoen Balinezen en heel, heel veel moslims in Indonesië. Komt dat goed uit, want de Balinezen al dan niet ook het toerisme bedienend, hebben haast geen tijd meer om al die dagelijks benodigde offerrandes zelf nog te vervaardigen.
Het authentieke Bali? Gelukkig hebben we ‘Andere Tijden’ nog!!!
e.m.
De eerste Indische Nederlanders waren waarschijnlijk de nakomelingen van een Nederlandse adelborst en een matroos uit de eerste reis van Compagnie van Verre.
En het was pas begin 20ste eeuw (?) dat Nederland echt de baas kon spelen op Bali.
Mag wel aannemen dat beide heren met de plaatselijke dames converseren .
Balinese slavinnen was een lange tijdbij de Kompenie populair.
Er waren ook deserteurs geweest zoals vaandrig Roodenburch, die op Bali was ondergedoken omdat hij het leven er zo goed vond. Hij had een vrouw ten geschenke gekregen, “een maecht van grooter afcomste, die van haer vier jaren in zijn hof opgevoedt geweest was ende niet uitgegaen” Von Saher 1986, 82, 87-88. Zie ook Corpus Diplomaticum, VII, Bali, 7 juli 1601: Dit is de copye des Conincks brief in Baleesche spraeck my mede gegeven, de welcke door Emanuel Rodenburch over geset is in onse Nederlandtsche spraeck. Ende [zij] gebruycken gheen onderteeckeninghe. Wordt derhalven van mij aen UL. also gesonden.
Een goede vraag Mas Rob, waarop ik in het kort een antwoord probeer te geven.
Aanvullingen en correcties van anderen hoor ik gaarne.
Op de eerste plaats ga ik uit van het feit dat de familie Heilig is.
Zonder hulp van je familie ben je in Indonesie overgeleverd aan de goede wil van anderen, of word je tot de bedelstaf verheven,.
Voorts gehandicapten, dan wel als gehandicapt geborenen vormen geen parel in de kroon van het huwelijk.
Malu….
Dit kan ik aantonen aan de hand van deaanweigheid in Salatiga van
1. tehuis voor familieloze ouden van dagen (Salib Putih)
2. Oase van Java, tehuis voor gehandicapte (wees)kinderen, die o.a. lijden an het syndroom van down.
Mijn grootmoeder was een Balineze die uit de ashrama verstoten werd omdat ze trouwde met resp, een protestant en een katholiek.
Aangezien het in die kring het idee vigeert van vrouw volgt man is, nam ze ook die godsdiensten aan, en behoorde ze niet meer tot de kring Agama Hindoe Bali.
Natuurlijk kon haar echtgnotes (mijn ooms) haar goed onderhouden.
Wat die verstoten vrouw in dat hok is overkomen, strookt niet met de verkondigde Hindoe-opvatting van het in harmonie leven met je medemens en het milieu.
Of je van een exces kunt spreken of dat dergelijke dingen op grote schaal gebeuren, weet ik niet.
Maar ik vrees, o.a. gezien de houtkap en het verdwijnen van de natuur, dat geld een van de Hindoe-goden is geworden, een van de verschijningsvormen
van Sang Hyang Tunggal
Tot hier.
Dat de huidige “generatie”(niet allemaal) hun heil in materialisme zoeken wil nog niet zeggen dat hun waarden en normen vergeten zijn .
En ze moeten ook de rekening betalen , geen eigen baas meer in hun “eigen”eiland.
De beste plekken( behalve tanah adat) is vaak in het bezit van buiten eilanders en buitenlanders , al dan niet met een nominee.
Soms komen buitenlanders om zich zelf te ontdekken , dus in de ogen van de buitenlanders kan je nog veel leren op Bali.
Het is ook een proces waar in andere delen van Indonesia gaande zijn , gelukkig in mindere mate.
Het was gewoon een schande dat je een familielid , al dan niet verstoten zo verwaarloost .
Trouwens de Bali van froeher (jaren 20-40) is ook een door Westerlingen beinvloede samenleving.
De keuze van Bung K om zijn pakansi daar te vieren was o.a gebaseerd op zijn afkomst, zijn moeder was een Balinese.
De Javaanse en Balinese adat zijn bijna dezelfde , met het verschil dat de Javanen en Sundanezen later over gegaan zijn tot de Islam.
Ook arbeidsethos is iets anders , van daar dat men beroep moet doen op “gastarbeiders” , en als het kan uit Java.
.. voortkomt… moet zijn voorkomt….
Naar aanleiding van de discussie hierboven heb ik een paar vraagjes:
In hoeverre is dat “authentieke Bali” nu eigenlijk echt authentiek?
Is nostalgie naar vroegere landelijkheid een beter, of sympathieker, sentiment dan het verlangen naar vooruitgang?
Als verwaarlozing van oude mensen te verklaren is uit Balinese godsdienstige en culturele concepten, kunnen we dan stellen dat die verwaarlozing niet voortkomt in andere delen van Indonesië?
Hebben de huidige problemen rond toerisme io Bali nu te maken met de aard of met de schaal ervan?
Van Dis heeft het over Hindoestanen in plaats van over Hindoeïsten………lijkt me totaal iets anders…….wat een stomme vergissing.
Van Dis heeft het over Hindoestanen in plaats van over Hindoeïsten………lijkt me totaal iets anders…….wat een stomme vergissing
Dat is heel goed opgemerkt..
Ik vond dat ook vreemd. Dat Van Dis dat niet weet kan ik me wel voorstellen, maar hij maakt die uitzending toch niet alleen?
Bali – het Benidorm van Indonesie – is een voorbeeld van geld binnenhalen via de duivel. Dat gebeurt ook in het echte Benidorm en veel andere vakantiegebieden. Hordes bezopen jongeren komen daar vakantie ‘vieren’, hetgeen bestaat uit sex, drugs en rock en roll. Overheden en bevolking laten dit toe, want dat gedrag betekent inkomsten. Wat je dus niet ziet, is dat vanuit geloof, traditie of gewoon common sense een halt aan die perversiteiten wordt toeroepen, integendeel.
Maar over een paar decennia zal een hoofdredacteur in zo’n gebied ongetwijfeld zeggen dat het inderdaad juist is dat haar (groot)ouders zich als grijze muizen hebben gedragen en dat daardoor hun eiland naar de verdommenis is gegaan..
Wat kan die David het allemaal heerlijk brengen. Wat kan ik toch genieten van zijn verontwaardiging 😉
Ik heb net uitzending gemist zitten kijken. Dit gaat niet goed. Ik heb niet zo lang geleden het verval van de haven van Ambon aan de hand van twee momentopnames met een tijdspanne van 130 jaar mogen illustreren.
Ik vind het heel erg, maar naar wat ik zojuist heb bekeken is Bali volgens mij de spreekwoordelijke kruik die net zo lang te water gaat tot ze barst. Eeuwig zonde.
Illustratief die gracieuze danseres die tegen de ‘herrie’ in haar dochter de sierlijke bewegingen van een traditionele dans probeert aan te leren en die dichter/boekhandelaar, die langs de drukke verkeersader de in mijn ogen historische woorden sprak “this was a dirt trail!”. En dan die eerste zin van het dat hij voorlas “ik wil dat mijn kinderen de berg kunnen zien”.
De tegenstrijdigheid dat zelfs Jakarta niet inziet dat het uiteindelijk het eiland Bali zelf is dat wordt opgeofferd.
En EM, wat vond je dan van die verwaarloosde vrouw? Meer dan de emoties van Van Dis kon ik eigenlijk heel goed meegaan in de toelichting van die Nederlandse mevrouw (mw Bessem?). Misschien meer dan Van Dis ben ik van huisuit met lotsbeschikking opgevoed en opgegroeid. Maar ik zou die arme vrouw om humane reden ook niet zo hebben laten liggen.
Eeuwig zonde!
Jaren geleden zag ik een paar programma’s over de behandeling van patienten.
Dat was mss veel erger .
Ik weet wel(meestal van horen zeggen) dat er verwaarlozing gevallen zijn , maar zo erg had ik “pas” geweten na een buitenlandse reportage , in kleuren ook nog.
Het is wel een vreemde uitleg van die mevrouw over die karma , en vraag me af of het zo is (ken te weinig van Hinduisme).
Hoe dan ook is het onmenselijk om iemand in zo’n toestand te laten verkeren.
De oudere generatie Balinezen zijn ook niet zo gelukkig met de huide toevloed van vreemde culturen , is ook te zien n.a.v de uitspraken van die mevrouw over halal vermelding bij vele Moslim restaurant.
Mijn inziens houdt ze te weinig rekening met eventuele wensen van de Moslim bevolking.
Zoals we weten werd en wordt de “instroom”van migranten( “gastarbeiders”) sterk!! gereguleerd, ook het bouwen van moskee .
Verder is VD no 7 een programma van 13 in een dozijn .
si g
eppeson marawasin, op 16 april 2012 om 00:44 zei:
De tegenstrijdigheid dat zelfs Jakarta niet inziet dat het uiteindelijk het eiland Bali zelf is dat wordt opgeofferd.
=================================================
Juist Jakarta( Pemerintah Pusat) had veel bezwaren , maar ze kunnen niet veel doen omdat de Pemerintah daerah haar eigen beleid voert.
En dan is het een kwestie van je knopen tellen , wil je zoals “froeher”leven ( zie de opmerking van die Balinese mevrouw over de komst van electriciteit, internet en feesboek ) of ook mee doen in de welvaart.
De andere Indonesische toeristen met een grotere dompet gaan ook naar buitenland die soms goedkoper is.
Alleen de massa binnenlandse toeristen komen nu in grote getallen naar Bali.
Ik “ken” Bali(Kuta) uit 1979 , toen we op honeymoon reis gingen.
Dus nog relatief leeg , nog geen hordes kangurus of zelfs Nederlanders.Eerlijk gezegd zijn er mooiere plekken in den Gordel van Smaragd die nog mooier is dan Bali .
Die uitzending van Van Dis riep bij mij vele herinneringen op. Ik was een paar dagen na die bali-bom (voor de tweede keer) op Bali. De eerste keer dat jaar was in januari, omdat ik op Midden-Java ging trouwen. Daarvoor moest ik wel een busreis van ruim 19 uur ondernemen van Den Pasar naar Solo (momenteel de stad van Rob Kramer)
Ik wilde weten hoe dat was, zo’n lange busreis.
Het was me daar een puinhoop wel. Er gingen geruchten dat de geesten van de overledenen daar nog rondwaarden.
Bali was net als Lombok ook “mijn eiland”, Ik heb nog een fotootje van mij voor een van die heilige grotten daar in een celana monyet. Maar dat was uit de tijd dat vrijwel niemand wist waar dat eiland lag.
En nu meneer Vos zijn het er dus miljoenen. Met als gevolg dat het authentieke Bali dreigt te worden vermorzeld tussen aan de ene kant het commerciële massa-toerisme (e.g. sawahs voor infrastructuur) en het toenemend halal fundamentalisme aan de andere kant.
Waar gaat het uiteindelijk heen met het eens zo paradijselijke Bali. Niet geheel ten onrechte het favoriete vakantie-resort van voormalig president Soekarno.
e.m.
Met een ashrama bedoel ik een uitgebreid gebouwencomplex waar een gehele familie bijelkaar woont.
Asrama een leenwoord uit Sanskrit(?) betekent in het Bahasa ook een wooncomplex , zoals een studenten complex (asrama mahasiswa), of een wooncomplex van militairen (asrama milter/tentara ), soms werd ook tangsi genoemd.
Deze zin loopt zo beter.
Overigens telkens wanneer ik naar Bali op vakantie ging (elk jaar) logeerde ik bij mijn nicht, die getrouwd is met een van die vele Brahmanen . Een uit Karangasem…
Ed, het heeft geen zin om vaste I4E-lezers te verwijten dat ze niet reageren op dit topic.
Ik verwijt niemand iets, het was slechts een voorzetje en een normale vraag.
Ik heb vandaag ook twee musea bezocht. Met als gevolg dat ik de uitzending over de amstel goldrace heb gemist. Maar goed, net kunnen zien dat ajax straks kampioenn gaat worden. Hoe ik de uitzending vond? Ik ga niets verklappen, maar het was vrijwel datgene wat vele kritische Bali-bezoekers reeds jaren hebben ervaren en verkondigd. Een en ander is te zien tijdens de 7e aflevering van Van Dis.
Overigens telkens wanneer naar Bali op vakantie (elk jaar) logeerde ik bij mijn nicht die getrouwd was met een van die vele Brahmanen, een uit Karangasem, en niet uit de eerste de beste ashrama
Wat een conservatieve wereld vond ik dat, maar gelukkig zijn er ook personen zoals die boekhandelaar uit ubud.
Volgens mij was ik ook in zijn winkel geweest, maar dat was zo’n jaar of 9/10 geleden
Nou, waar blijven de vrienden van Bali met hun commentaar,na deze uitzending van Van Dis?
Voor degenen die het nog niet weten ook Erica Terpstra is op Bali geweest
http://www.uitzendinggemist.nl/afleveringen/1033214
Ed, het heeft geen zin om vaste I4E-lezers te verwijten dat ze niet reageren op dit topic.
Doe je eigen zegje wat je vond van deel 7 en eis geen reactie van wie dan ook.
Ik was vandaag op Bronbeek. Het was nationale museumdag en ik wilde ook eens voor het eerst kijken daar. Ik was laat thuis en ik heb deel 7 nog niet gezien.
Oeps … ik moet sinds eergisteren wel heel erg voorzichtig zijn met mijn uitspraken over Bali en de Balinezen. Voordat ik het weet word ik door onbekenden als zuigeling ontmaskerd.
Dus sorry ……. “no comment”!
Pak Pierre
Je kunt er wel aan toevoegen dat dergelijke films bij de Indonesische kinderen de indruk wekt van wrede Nederlandse op alles wat zich bewoog schietende bezetters.
Terwijl in Nederland men moet voorkomen dat kinderen zien hoe Nederlanders schoten op dat vredelievend volk van het land waar men op vakantie gaat..
@Anoniem 😉
Ik heb eens een Indo gekend; zo’n peer.Misschien is dat het wel: er zijn bijna geen peren! Ach, ja toch maar weer terug naar de ‘tijd van vroeger’, toen Apple en Black Berry nog gewoon vruchten waren, zoals ik onlangs uit de mond van mijn dochter optekende. En zij had het weer van internet. Nee, doe mij dan toch maar de boeken die mij door de heren Buitenzorg, De la Croix, Somers en Vos worden aanbevolen. Terug naar Van Dis, want Indische Duinen had ik al.
NRC: Adriaan van Dis is boos. Boos op “die sukkels van NICAM”, de organisatie achter Kijkwijzer. “Eindelijk wordt er eens een fraai staaltje koloniaal gedrag vertoond op de Nederlandse televisie en dan moet dat onzichtbaar worden gemaakt. Schandelijk!”
Wanneer die “sukkels” eens wisten waar de Indonesische kijkbuiskindertjes allemaal naar keken. Van deze fragmenten schrikken zij niet eens van.
Blijkbaar kun je in deze geen durians met peren vergelijken.