Brieven aan Hueting: over de getuigenssen die Nederland niet wilde horen
In 1969 veroorzaakt klokkenluider Joop Hueting een politieke en maatschappelijke schokgolf als hij in het VARA-programma Achter het Nieuws vertelt hoe Nederlandse militairen – ook hijzelf – zich tussen 1945-1949 in Nederlands-Indië schuldig hebben gemaakt aan oorlogsmisdaden. Het openhartige interview leidde tot honderden ingezonden brieven, doodsbedreigingen en zijn gedwongen onderduik. Maar ondanks de enorme opschudding werd het onderwerp in het politieke en publieke debat vervolgens weer snel onder het tapijt geveegd. Waarom?
In de driedelige BNNVARA-serie ‘Brieven aan Hueting’,van regisseur Elena Lindemans,duikt journalist en historicus Erik Dijkstra in het vergeten brievenarchief en reconstrueert hij de impact van toen.
Wat zeggen deze persoonlijke reacties over het jarenlang collectief wegkijken?
Deel 1 van 28 januari, zie terug
Deel 2 op 4 februari. Deel 3: 11 februari bij NPO 2
Erik Dijkstra schrijft in de Volkskrant
...................
Indisch4ever 
@brieven; collectief wegkijken etc.- Na 80 jaar na dato: ‘na de opzienbarende processen; uitspraak, de nabestaanden krijgen € 5000,- vergoeding!’ Moeten wel kunnen aantonen, dat hun vaders/zonen werkelijk zijn geëxecuteerd…. hoe/wanneer etc. geregistreerd? En dat hebben de nabestaanden; veelal ouderen natuurlijk niet, dus ………geen uitkering! – Schande!
Er hangt overigens nog steeds een zweem van mysterie rond de dood van generaal Spoor. Na een lunch in de Jachtclub van Tandjong Priok is Spoor, samen met zijn disgenoten ritmeester Rob Smulders en aalmoezenier Verhoeven, zwaar ziek geworden. Spoor is een paar dagen later overleden. Officieel aan een hartaanval, maar Smulders, die ik op 27 augustus 2003 heb geïnterviewd, was nog steeds van mening dat ze opzettelijk waren vergiftigd omdat geen van de andere gasten, die precies hetzelfde hadden gegeten, ziek waren geworden. Smulders vertelde mij ook dat de vergiftiging van generaal Spoor uit politieke overwegingen bewust was verzwegen en dat alles rond de dood van de generaal was ‘weggemoffeld’. Zie mijn uitgebreide verslag.
GerarddeBoer:’gen.Spoor etc.’- Onder zijn leiding gebeurden er toen de oorlogsmisdaden. Hij was het ook , die de daders veelal beschermden door de daden te seponeren zoals in Rawah Gedeh 1947 waar meer dan 400 dessa burgers werden geëxecuteerd omdat men 1 verdachte(!) niet kon vinden. Beel en Spoor waren ook de iniatiefnemers van de 2e politionele actie om ‘pesthaard Djokja’ te elimineren. Het werd een debacle; de hele wereldforum VN keerde zich tegen Nederland. De Autralische VN veiligheidsraad lid foeterde tegen de Nederlandse ambassadeur; ‘jullie overval tijdens de Kerstdagen is nog erger, wat Hitler jullie hebben aangedaan’!- een vergiftiging? Denk eerder aan een hartstilstand toen hij vernam, dat zijn troepen de heroverde stad Djokja weer moesten verlaten. En Soekarno met de TNI een glorieuze intocht hield!
De affaire Hueting: Natuurlijk gefundenes fressen voor iemand als de heer ing. R. L. Mertens.
Maar …. voor velen die daar voor Nederland in een guerilla-oorlog moesten vechten onder de meest zware omstandigheden, tegen een vaak onzichtbare tegenstander die gevangen genomen militairen op wrede wijze vermoordde en die burgers, zelfs van eigen volk, niet spaarde, was Hueting een matennaaier, een nestbevuiler.
Toen hij in 1968/69 met zijn verhalen kwam zat ik in militaire dienst met veel collega’s die als OVW-er, marinier, dienstplichtige van de KL, KNIL veteraan, in 1945 – 50 in Indië hadden moeten vechten. In de tijd dat zij ook voor mijn veiligheid en die van mijn moeder, grootmoeder en zusje vochten, was ik tussen de 7 en 11 jaar. Als collega militair heb ik deze “oorlogsmisdadigers” daarom altijd met respect en dankbaarheid bejegend. Hun verontwaardiging en woede tegen Hueting was groot en voor mij zeer begrijpelijk.
Het was geen oorlogje waar mannetjes met groene petjes enerzijds en gele petjes aan de andere kant op open veld tegenover elkaar stonden. Het was een vuile oorlog waarbij de tegenstander onzichtbaar was, zich overdag onder de bevolking in de kampongs schuil hield, die terroriseerde, ’s nachts toesloeg en nooit had gehoord van de Conventies van Genève.
Dat hadden Hueting en zijn medestanders ook mogen vertellen.
@PierreHdelaCroix; ‘zware omstandigheden etc.’- Tegen een goed uitgeruste Ned. leger; met tanks, artillerie, vlammenwerpers etc. plus lucht- en zeemacht(!) moest het samenraapsel van de TNI zich te weer stellen! De door de Japan ingestampte discipline/zelf vertrouwen bracht hen de nu of nooit/merdeka atau mati spirit; de belanda te verdrijven! – Zij moesten zich zelf voorzien van alle levensbehoeften; voedsel etc. in onherbergzame gebieden! Waar onze lucht/zeemacht hen bestookten. Dat wij daarom/daarbij (!) oorlogsmisdaden; nb. na een nazi en Japanse periode ongewapende(!) burgers doden is een grof schandaal! – En dan nu nog vrome onschuld speelt! Typisch hollanditis= een Hollandse ziekte; altijd naar die(!) andere wijzen.
@brieven: ‘ophef etc.’- Toen een menigte, nav. de Vietnam oorlog, op het Museumplein bij de USA ambassade scandeerde ‘Nixon moordenaar, weg uit Vietnam etc.’ verscheen Hueting op tv. om te vertellen; dat hij ook destijds in Indië oorlogsmisdaden heeft gepleegd’ sloeg het in als een bom! Meteen verschenen er reacties van veteranen, dat zij daar naar ‘eer geweten juist orde en rust hebben gebracht. De bevolking hebben geholpen etc,’! Tijdens die zgn. politionele acties sneuvelden ca 200.000 Indonesiërs (bij ons ca.6000) en werden meer dan 4 miljoen dakloos en tot de bedelstaf gedreven door de verbrande kampong van gen. Spoor! Hueting werd met de dood bedreigd en dook onder!