Joty ter Kulve op 5 mei


Joty ter Kulve was gast op een 5 mei manifestatie in het scheepvaartmuseum te Amsterdam, oa georganiseerd door het Indisch Herinneringscentrum .
Dit was haar rede:

Wat bijzondere om in dit prachtige museum onze Vrijheid te vieren. Op 37 plaatsen in Amsterdam worden verzetshelden herdacht. Mensen die zich verzet hebben tegen racisme en het wegzetten van etnische minderheden. Relevant ook voor vandaag.
5 mei in de geschiedenis zoals wij die hebben beleefd ook een beetje dubbel, in de Pacific waren wij immers nog niet vrij. En toen wij bevrijd werden, rolden we in onze koloniale oorlog. Een golf van herinneringen spoelt over je heen op een dag als vandaag.

Zoveel mensen hebben mij geschreven: ‘Hoe was dat nou op de Johan van Oldenbarnevelt? Mijn oma, mijn moeder was op dat schip, kwam uit Indië, Waarom is het allemaal zo gelopen, de Bersiap, waarom, waarom?’

‘Bootjes’: zo begon het allemaal in de zestiende eeuw. Kleine bootjes die op zoek gingen naar verre landen. Wat een moed en wat een ontberingen voordat ze ergens aankwamen; hoe velen hebben het niet overleefd. Ja, zo begon het ook voor ons.
Ik kreeg dezer dagen een mail van een Indonesische vriend. Hij had een video gezien waarop een landgenoot van hem, op bezoek in ons land, voor de ‘Batavia’ in Lelystad stond en zei: ‘Zo deden de Hollanders dat, ze voeren in kleine bootjes naar ons land en met hun verdeel en heers politiek regeerden ze’.
‘Correct’, zei mijn vriend, ‘maar wat ze in de video vergeten te vertellen is wat een know how van de zeevaart en het bouwen van schepen de Hollanders in al die eeuwen hadden vergaard. Daarvan kunnen wij Indonesiërs ook leren, want ook nu weer staan wij voor een nieuw tijdperk van de technologie . Laten wij de boot niet missen’. En dat geldt natuurlijk voor ons allen.

Het repatriëringsschip Johan van Oldenbarnevelt betekende voor ons het einde van een tijdperk en het begin van een nieuw tijdperk. De Nederlands-Indischen, een kleine gemengde (tjampoer adoep) bevolking van misschien honderdduizend mensen, klein vergeleken bij de honderd en zeventig miljoen inheemse inwoners, verdeeld in de vele stammen en rassen stammen die de duizenden eilanden bevolkten en waarover de Nederlanders heersten.
Een mengkroes van mensen. Inheemsen, Arabieren, Chinezen, Indo’s: velletjes van licht tot donkerbruin. De vermenging is onvermijdelijk. De blanke mannen die in hun scheepjes naar de archipel voeren, ontdekten de Aziatische schoonheden. Zo ontstonden allerlei mengculturen.
Deze vermenging ging gepaard met het gegeven dat de Nederlandse cultuur (het zijn van een onvervalste blanke Nederlander), de deur opende naar vele maatschappelijke en persoonlijke voorrechten, zoals bijv. Onderwijs, Bestuurskunde, Rechtsorde.

jotykulve_oldenbarnevelt1947De overtocht op de Van Oldenbarnevelt betekende niet alleen een nieuw tijdperk, maar vooral ook – althans voor mij – het even vergeten van de pijn, de verwarring, het lijden, de honger, de angst, de ellende van een afschuwelijke oorlog die eindigde met twee atoombommen, waardoor miljoenen mensen de dood vonden, verminkt en verkoold.
Ik vond het verschrikkelijk om mijn moeder achter te laten, niet wetende wat haar lot zou zijn. Ik wist toen niet dat ik haar dertien jaar niet meer zou zien.
De Van Oldenbarnevelt was na de oorlog omgebouwd tot troepenschip. Uit Amsterdam vertrokken troepen naar Indonesië en uit Batavia repatrianten als ik. De hutten waren omgebouwd tot grote ruimtes met hangmatten. Ik moest de ruimten en toiletten schoonhouden. Een hele klus als het gestormd had.

De reis: ik herinner mij er niet al te veel van. Ik denk dat ik dronken was van Vrijheid, als zoiets kan. We hadden een groep jonge mensen, een gitaar, een scheepsdek, de zee, eten. Elke dag was genieten. Maar ook hard werken om het ruim schoon te houden. De kapitein was heel precies.
Ik dacht ook niet aan de toekomst, aan het feit dat ik in Nederland niemand kende behalve mijn broertje die al eerder was geëvacueerd. Ik had geen geld, alleen de kleren gekregen in Attaca, maar ik was Vrij, ging naar een nieuw land. Ik herinner mij ook niemand meer van de boot, behalve een fotograaf die met de troepen naar Indië was gegaan en naar Holland terugging, hij maakte altijd foto’s van mij. Als ik mij goed herinner was het juni 1951.
De aankomst in IJmuiden, Amsterdam was overweldigend, met al die familieleden van de andere repatrianten op de kade, lachend, huilend.
Voor mij was het een angstig, eenzaam begin, maar dan begint een ander verhaal. Maar ik was een vrij mensenkind, en die vrijheid hoopte ik nooit meer te verliezen.

Joty ter Kulve 5 mei 2017
Amsterdam

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

3 reacties op Joty ter Kulve op 5 mei

  1. Boeroeng zegt:

    Foto van 5 mei scheepvaartmuseum

  2. P.Lemon zegt:

    J. ter Kulve : ” ‘Zo deden de Hollanders dat, ze voeren in kleine bootjes naar ons land en met hun verdeel en heers politiek regeerden ze’

    Bootje? …Wat je klein noemt , het is geen jonk, vikingschip, galei of nijlscheepje.
    Feiten en Cijfers van de Batavia:
    Lengte over alles: 56,60 m
    Wijdte: 10,50 m
    Maximale diepgang: 5,10 m
    Hoogte grote mast vanaf kiel: 55 m
    Leeg gewicht: 650 ton
    Waterverplaatsing (volledig geballast): circa 1200 ton
    Totale lengte tuigage: 21 km
    Zeiloppervlak: 1180 m2
    Geschut: 24 gietijzeren kanons
    Aantal opvarenden in 1628: 332 personen

    zelfs in vergelijking met de J. v Oldenbarnevelt :
    met een …van
    Lengte 185,62 m
    Breedte 22,78 m
    Hoogte 11,98 m
    Tonnenmaat 19 040 ton
    Passagiers 770 totaal

    Met hun verdeel en heers politiek regeerden ze…
    Tja, ze mochten van de feodale heersers/rijkjes zetbaasje spelen als ze maar voldoende afschoven tot de door educatie ontwikkelde burgerij er een eind aan maakte.

  3. Jan A. Somers zegt:

    Een verhaal waarin ik mij kan vinden. Jong naar Holland, op weg naar je toekomst. Ik was corveeër op de Sloterdijk in 1946. Wat weten de mensen er toch een rotzooi van te maken. We moesten de vuilnisbakken altijd op het achterschip overboord leeg storten, maar dat was ver lopen. Deden we dus ook midscheeps. Maar in de Rode Zee hadden de bemanningsleden in hun hut windvangers aangebracht in de patrijspoorten. Hoop ellende dus. En bij het eten een groot Indisch gezin, ik dacht elf kinderen. Pa wist niet meer wie wie was, maar telde alleen. Wie is er weg? Miesje! Jij (Karel dus) Miesje zoeken. Karel weg, maar Miesje was er ineens. Nu weer eentje tekort. Karel zoeken! enz. Er was een meisje dat gelijktijdig in iedere hand een sjekkie kon draaien. Prachtig om te zien.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s