Mijn vroegste jeugdherinneringen

update 30 december. Nu met bijgestelde tekst in het verhaal
Bericht van 25 november:
Mijn vroegste herinnering voert mij terug naar het voormalige Nederlands-Indië, net voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. Wij woonden toen in Malang, Oost-Java. We waren met z’n zevenen thuis: vader, moeder en vijf zonen. Mijn vader heette Herbert Valentijn Ernst van der Schoor en was de zoon van een venduhuis- eigenaar te Probolingo. Hij werd geboren op 22-11-1894 te Soerabaja. Mijn moeder was Melanie van Zwieten, geboren 01-06-1898 te Wonoase.   Lees het hele verhaal

Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

97 reacties op Mijn vroegste jeugdherinneringen

  1. D.P. Tick zegt:

    Mijn vader ook uit Malang.Is een mooie stad.Niet te warm.Lekkere appels.Gezellige stad.

  2. hansvschaik zegt:

    De koppeling “Lees het hele verhaal ” doet het niet, helaas.

  3. shellylapre zegt:

    Mijn moeder S van Gestel en familie hebben jarenlang gewoon in jl, Tjelaket en ook op het buitenkamp, ze ging bij de zusters naar school. Ze hebben veel meegemaakt tijdens de oorlog. We zijn 2011 daar nog geweest, heel wat verhalen kwamen naar boven….was een dubbelgevoel…maar ik ben vooral dankbaar dat ik samen met mijn ouders deze reis mocht mee maken. Heel bijzonder…..

    • Joyce kater-Hoeke zegt:

      Hallo Shelly, Is jouw moeder Sisca van Gestel? Een van mijn klasgenoten op de H.Hart School in Palembang (1948-50) was n.l. een Sisca van Gestel. Heb nog een schoolfoto met de hele klas.
      Joyce Kater-Hoeke,
      USA

      • shellylapre zegt:

        kkkk

      • shellylapre zegt:

        Hallo Joyce
        Mijn moeder heeft jarengeleden als enigste gereageerd op je oproep van de schoolfoto in Palembang.
        Zij weet dat je zoon en later je echtgenoot overleden zijn.
        Ze heeft soms contatc met Annie Peeters-Colaris, ook jullie klasgenoot.
        Ze wil heel graag weer contact met je?
        Sampei Jumpa Lagi 🙂
        Shelly lapré

  4. Ronny Geenen zegt:

    Gelukkig dat er ook mensen blij zijn hun Malang terug te zien en daar ook goede herinneringen hebben.
    Ik heb eerder vermeld wat mijn vrouw daar is overkomen en wat er met haar familie Lavalette en de familie Weise – Koothoofd is gebeurd.

    • Van Beek zegt:

      Ronny, wat er met uw schoonfamilie is gebeurd, is gedaan door mensen die psychish in de war zijn. Een normaal mens verkracht, moord niet. Er was maar een klein groepje Indonesiers die dat deden, scheer aub niet iedere Indonesier over 1 kamp. Als u nog de kans heeft om een keer Indonesia te bezoeken (malang bijv of andere tempat), doe dat en u zult zien hoe lief de mensen daar zijn! Heb tal van andere oude Indo’s gesproken die net zoals u en uw vrouw een trauma hebben opgelopen. Die hebben nu enorme spijt dat ze door hun leeftijd niet meer kunnen gaan.

      • Jan A.Somers zegt:

        Ik weet niet hoe of het in Malang was, maar in Soerabaja was dat groepje niet zo klein hoor. En volgens mijn ervaringen ook niet in de war. Ja, na alle ellende heb ik goede contacten, zowel in Indonesië als in Nederland. Indonesiërs zijn toch normale mensen, net als (de meeste) Nederlanders?

        • Ronny Geenen zegt:

          Jan,
          Ik ben het met U eens dat je overal rotte appels vind, maar als je eenmaal vergiftigd bent met zulke rotte appels, blijf je er ver vandaan.

      • van Beek zegt:

        @Somers, ik denk dat het voor u lijkt alsof het geen kleine groep was omdat u er midden in zat. Dat groepje was erg aanwezig toen waardoor het lijkt alsof iedere Indonesier een moordernaar/verkrachter was. Maar dit zijn slechts suggesties omdat ik geen cijfers heb om het te bewijzen.

        Mensen die erop los moorden en verkrachten zijn toch geestelijk in de war pak Somers? Een normaal gezond mens doet dat niet. De getraumatiseerden Indo’s/Nederlanders willen maar altijd alle Indonesische vrijheidstrijders/pemoedas/ moordenaars etc over 1 kamp scheren, waarom weet ik niet. Waarschijnlijk gefrustreerd,,,

      • eppeson marawasin zegt:

        Ajoh, heer Van Beek toch! Ik stel jouw eigen geluid best wel op prijs, maar over ‘bepaalde’ onderwerpen moet je soms echt wel goed weten waar je het over hebt. Vooralsnog is de beste manier om je daarover eerst gericht in te lezen. Dat voorkomt 1) dat je zomaar wat gaat roepen; 2) tenenkrommende reacties bij anderen en 3) dat je niet serieus wordt genomen.

        Neem nu je beoordeling over de Bersiap-persiap. Ik heb nu een boek bij de hand, dat 320 pagina’s dik is. Daarvan zijn 9 bladzijden bestemd om te vermelden welke literatuur de auteur allemaal heeft geraadpleegd om zijn eigen boek te kunnen schrijven. Ik zal je niet langer in spanning houden. De titel van het boek luidt: “Nederlandsch-Indië” [Staatkundige ontwikkelingen binnen een koloniale relatie].

        Om te helpen begrijpen wat ik bedoel, citeer ik twee passages uit hoofdstuk 18 met als titel ‘Revolutie’.

        18.1 De slag om Soerabaja
        De situatie is Soerabaja, die aanvankelijk weinig verschilde van de ontwikkelingen in andere grote steden op Java, kreeg een eigen momentum waarmee het wat academisch/intellectueel karakter van de nationalistische beweging en van de proclamatie van 17 augustus uitgroeide tot een door grote volksmassa’s gedragen revolutie. Het zou een volksopstand worden zoals die nog nooit in de Indische archipel had plaatsgevonden. /…/ EINDE citaat.

        18.1.3 Strijd
        Met de aankomst van Britse mijnenvegers op de rede van Soerabaja kwam een nieuwe geruchtenstroom op gang. Het volk werd opgezweept door radiotoespraken van journalist Boeng Tomo van de ‘extremistische beweging’, en van K’tut Tantri, de Brits-Amerikaanse kunstenares Muriel Pearson met de bijnaam Surabaya Sue die zich bij de revolutie had aangesloten. Tussen 15 oktober 1945, ‘bloody Monday’ en 20 oktober werden (indo)Europese mannen en jongens opgepakt en of rechtstreeks, of na bloedige confrontaties met de PRI en gepeupel in de Simpangclub, overgebracht naar de Van de Werfstraatgevangenis.Voor de hoofdpoort van deze gevangenis had zich een opgewonden menigte met bamboesperen, knuppels en kapmessen verzameld waar de nu aan hun lot overgelaten gevangenen doorheen moesten zien te komen. Pas later wist de de PRI weer greep op de situatie rond de gevangenis te krijgen en werden ook gevangen Japanners uit Soerabaja afgevoerd naar hun concentratiekampementen. Het juiste aantal doden en gewonden onder de gevangen (indo)Europese mannen is nooit vastegesteld, naar ruwe schatting ging het om tussen de vijftig en tweehonderd doden in de Simpangclub, en ca. veertig doden bij de gevangenis. In deze periode zouden in Soerabaja zo’n zeshonderd Nederlanders zijn vermoord alsmede ongeveer driehonderd Chinezen en Arabieren, en ongeveer 150 Japanse gevangenen. EINDE citaat.

        En als je openstaat voor nog een advies van mijn kant; niet de psycholoog willen zijn en vooral trauma’s van anderen niet willen bagatelliseren!

        Tot slot zal ik zelf nog eens op JavaPost kijken of ik nog wat extra-informatie over de Bersiap-periode voor je kan verzamelen.

        Ik hoop dat ik met deze bijdrage je tot steun ben geweest.

        e.m.

        ps
        Oeps! Zou ik toch bijna nog vergeten wie de auteur is van bovengenoemd boek: Dr Mr Ir Jan A. Somers

      • Boeroeng zegt:

        van Beek…. Geweldplegers hoeven helemaal niet zo pyschisch in de war te zijn. Sommige mensen, vooral jongeren, slaan eerder door in tijden van grote maatschappelijke onrust . Het heilige doel ( vrij van onderdrukking, vrij van buitenlanders) heiligt de middelen en ze gaan grof geweld goedpraten. In die jaren was het wel normaal om geweld te rechtvaardigen tegen de militairen die de Nederlands dictatuur willen herstellen. Dat er dan ook groepen ontstaan die nog groffer geweld gaan doen, ook tegen burgers, is een normaal gegeven in zulke situaties.

      • van Beek zegt:

        Pak eppison. Ik wil alleen maar zeggen dat wij niet alle Indonesische ‘vrijheidstrijders’ over 1 kamp moeten scheren. En we moeten ook onderscheid maken tussen vrijheidstrijders en moordernaars/criminelen. De Indonesiers die de schoonfamilie van de heer Geenen vermoord hebben en de oma en tante’s van de heer Somers, kun je toch moeilijk vrijheidstrijders noemen? Dat zijn gewoon moordernaars! Reken dan niet het hele Indonesische volk daarvoor aan.

      • van Beek zegt:

        Pak eppesion. Ik begrijp best dat mensen een trauma hebben opgelopen. Vooral als je dat leed allemaal van dicht bij hebt meegemaakt.

        Bedankt voor je tips/advies. Moet nog veel leren en dat kan het beste van ervaren als u, pak Pierre etc. Ik sta ervoor open!

      • eppeson marawasin zegt:

        Heer Van Beek, geen misverstand: ik begrijp best wel wat je mij probeert duidelijk te maken. Ik heb die ellende persoonlijk niet meegemaakt, maar zelfs voor mij ga je toch te snel door de bocht, waarmee je voorbijgaat aan het leed, verdriet, de pijn, angst, nachtmerries van zowel de achtergebleven dierbaren, als de nog in leven zijnde slachtoffers. Dat sommigen vinden dat deze mensen misschien aan de verkeerde kant van de geschiedenis stonden, doet daar niets aan af.

        Je hebt gelezen dat mensen werden opgezweept. In beginsel misschien wel hele brave burgers en jongelui. Anderen, waarvan heel velen, geen moordenaars of vrijheidstrijders stonden erbij en keken er naar. Met andere woorden het is vele malen gecompliceerder en moet dus evenzo genuanceerder, dan dat je dat met een paar regels kunt afdoen. Dat is mijn boodschap.

        Dat ik vind dat elk volk, maar dan ook elk volk recht heeft op zijn eigen zelfbeschikking staat hier ook los van.

        e.m.

        • Ronny Geenen zegt:

          Het heeft mij ook doen beseffen dat in deze wereld altijd de kleine man en vrouw het slachtoffer zijn van de honger van de grote bazen en leiders. Deze personen hebben zelf niet de moed om hun verlangens waar te maken en laten anderen het opknappen. Als voorbeeld, amerika had de oorlog met japan met een atoombom kunnen beeindigen, door die neertegooien op het keizerlijke paleis en de toenmalige regering, inpaats van op onschuldige mensen in de fabrieken.
          Daarom was ik ook in Nederland een dienst weigeraar en daarom geloof ik ook niet in welk geloof dan ook.
          Het enige waar ik mij kan vinden is in de woorden van Wubo Ockels toen hem werd gevraagd of hij geloofd dat er in het heelal sterren zijn met de mogelijkheid van een vorm van leven. Zijn antwoord was, dat er meer sterren in het heelal zijn dan het aantal zandkorrels op deze aarde.
          Echter dat is een ander onderwerp voor een discussie en ik wil daar ook niet verder op ingaan.

      • Jan A.Somers zegt:

        In die tijd kon je geen onderscheid maken tussen vrijheidsstrijders (PRI) en roofmoordenaars. Het afmaken van Japanners in de Boeboetangevangenis, voordat de PRI er een eind aan kon maken, gebeurde door enorme volksmassa’s. De behandeling die we ondergingen in de Simpangclub gebeurde door een ongeregelde meute ondanks dat die Simpangclub het hoofdkwartier was van de PRI. De volksmassa bij de ingang van de Werfstraatgevangenis was honderden mensen groot, geen PRI. De moord op het Goebengtransport, zowel op de burgers als op de begeleidende Gurkha’s gebeurde door honderden (duizenden?) opgezweepte mensen, niet PRI. Je kan geestelijk best in orde zijn, maar toch worden opgezweept tot de meest weerzinwekkende daden. En toch heb ik niets tegen Indonesiërs. Ik ben alleen maar geschrokken wat anders normale mensen toch kunnen uitspoken.

        • Ronny Geenen zegt:

          En hetzelfde gebeurt vandaag in Syria onder het mom van Allah is groot!
          Ergens heb ik eens gelezen, dat de mens is het meest gruwelijke wezen op deze aardkloot. Reden: hij/zij heeft hersens.

      • Ronny Geenen zegt:

        van Beek,
        Ik heb de hele wereld eerst als zeeman, dan als design engineer en ook als photgraaf gezien en bereisd. Echter vooral mijn echtgenote, maar ook ik hebben beiden totaal geen behoefte om naar dat land en speciaal naar die streek terugtekeren. Nice try!

  5. eppeson marawasin zegt:

    @van Beek, op 26 november 2012 om 15:57 zei: Ik sta ervoor open@

    You’re my man!

    e.m.

  6. eppeson marawasin zegt:

    @Ronny Geenen, op 26 november 2012 om 18:34 zei:
    Ha, ik merk dat mijn “Oeps!” wordt overgenomen.@

    Dag heer Geenen, niet dat ik u het niet gun, maar ik heb mijn ‘Oeps’ van Pak Pierre uit Semarang.

    Ik heb begrepen dat ‘Oops’ typisch Amerikaans is en naar het schijnt het favoriete stopwoordje van Jon Stewart van The Daily Show.

    e.m.

    • Ronny Geenen zegt:

      That’s correct

    • Pierre de la Croix zegt:

      Ach ja, Waarde Pak Eppeson,

      In alle bescheidenheid dien ik op te merken dat ik mijn “oeps” ook ergens vandaan heb. Misschien nog in mijn vroegste jeugd opgepikt van mijn moeder die natuurlijk in mijn bijzijn geen “adoeh” kon zeggen als zij zich over iets verbaasde of ergens van schrok.

      Of heb ik “Oeps” van Oepelepoep, u weet wel, dat mannetje (of was het een vrouwtje?) dat op de stoep zat en de mensheid aanzette tot vrolijkheid?

      Kom daar maar eens om tegenwoordig. We wentelen ons liever in schuldgevoel en boetedoening en als we daarvan genoeg hebben eisen we excuses en eerherstel van anderen.

      Oopelepoop sat on the stoop
      and let us all be gay

      Of moet “gay” tegenwoordig “happy” zijn om misverstanden te vermijden? Ik weet het allemaal niet meer, ik word oud ………

      Tijd voor de balé-balé en de klosoh amoh.

      Pak Pierre

      • bokeller zegt:

        Is ’t niet van Oepsakéé de platte boender,een marinekreet als alles achter de rug is? Geen habis pekara,hoor !
        Toen heel langgeleden in m’n geboortestreek [Sawah-luntoh] de kreet ,lajangan patoei klonk,liet je alles uit je handen vallen om de bevriendde vliegereigenaar bij te staan Alles was dan geoorloofd,dachten we en meestal eindigde deze actie bij Mas Oppas op het politiebureau.
        siBo.

      • Pierre de la Croix zegt:

        Zo mag ik het lezen, Pak Bo. Eindelijk weer eens een vrolijke noot in de tent. Of zouden wij Vliegerjagers voor het Aangezicht des Heeren toch weer worden uitgekreten voor boosaardige Tempo Doeloe Revanchisten?

        Soedah, laat maarrrrr ….

        Pak Pierre

        Overigens heette een losse vlieger in mijn geboortestreek “lajang pedot”. Als-ie dan, van de ene vleugeltip naar de andere overhellend, langzaam daalde, zongen wij “bool-bool-bool, boolie-boolie-bool-bool-bool”.

        Daarna begon het rennen op de blote kakken, dwars door tuinen, over straat, de sawah op, tot eentje de losse draad van de op drift geraakte vlieger te pakken had. Was het een kleine jongen die niet hard genoeg kon weglopen, dan had-ie niet zo lang plezier van zijn vangst ….

        Pak P.

      • Arthur Olive zegt:

        Nooit geweten, mijn moeder zong altijd “Hupelepup zat op de stoep en laten we vrolijk wezen” Nu komt de aap uit de mouw met dat Oepelepoep, of houden jullie me voor de gek?

  7. eppeson marawasin zegt:

    @Arthur Olive, op 27 november 2012 om 01:16 zei: /…/ of houden jullie me voor de gek?@

    Hoeperdepoep zat op de stoep, kom laten we vrolijk wezen
    Hoeperdepoep zat op de stoep, kom laten we vrolijk zijn
    Laat ons, laat ons, vreugde maken, vreugde maken
    Laat ons, laat ons, vreugde maken onder ons

    e.m.

  8. Surya Atmadja zegt:

    zongen wij “bool-bool-bool, boolie-boolie-bool-bool-bool”.
    ———————————————————————————————
    Komt zeker van Mumbul ?
    Zeker als de vechtvliegers ( vliegers zonder staart= is teken van siervliegers) te snel in de verkeerde richting ging.
    Zoals daken of hoge bomen.

    • Pierre de la Croix zegt:

      “Ngumbul” – klopt m.i. helemaal, Pak Surya. Het waren spannende momenten als de layangan pedot gevaarlijk dicht bij de top van een asemboom, telefoon- of electriciteitskabel of een dak kwam. Dan probeerde je hem – al rennend – met boooliem-boool-boool de lucht in te blazen.

      Lukte dat niet, dan moest de buit meestal als verloren worden beschouwd, behalve door de goede klimmers, maar bij de afdaling uit een boom kon zo’n broze vechtvlieger alsnog scheuren.

      Ik heb wel eens geprobeerd een beschadigde vlieger waarvan het frame nog goed was te tèmbèl of helemaal opnieuw te bespannen en luchtwaardig te maken. Recycling avant la lettre uit armoe, maar dat werd het nooit helemaal, meestal bleef de vlieger sinting en luisterde niet nauwkeurig naar de commando’s. Ik was niet handig genoeg en zal ook de verkeerde materialen hebben gebruikt. Vechtvliegers maken was/is specialistenwerk.

      Pak Pierre

      • hansvschaik zegt:

        Ik ging ’s middags als mijn moeder een middagdutje ging doen het dak opklimmen met mijn kleine vechtvliegers (meestal wit) vliegeren. (dat mocht niet!)
        Voor ons huis stonden grote asem bomen, dus het was opletten.
        Het touw was ingesmeerd met lijm en met glassplinters, erg scherp, maar daarmee kon je het vliegertouw van een siervlieger doorsnijden.
        Het was ook de kunst om eerst die siervlieger te vangen (een aantal keren erom heen draaien zodat het touw van je eigen vlieger vastzat.
        Dat lukte bijna nooit.Daarna met een bepaalde beweging het touw van de siervlieger stuksnijden (daar waren de glassplinters voor).

        Op andere tijden van de dag ging ik gewoon op straat vliegeren of kijken naar de luchtgevechten.
        Als er een vlieger losschoot, dan rennen!
        Meestal was een ander eerder bij de losse vlieger.

        Ook ik heb geprobeerd om een kapotte vlieger te repareren, maar dat lukt alleen als de beschadiging niet te groot was, meestal lukte het niet, inderdaad meer een klus voor de specialist.
        Wel erg spannend: vliegergevechten!

      • Pierre de la Croix zegt:

        Nu horen die Zeeuws, Fries, Heerlens, Hagenees, Californian, enz. pratende meisjes en jongens van de 2de, 3de en 4de generatie het eens van een ander.

        Pak Pierre

        • Ronny Geenen zegt:

          Nu horen die Zeeuws, Fries, Heerlens, Hagenees, Californian, enz. pratende meisjes en jongens van de 2de, 3de en 4de generatie het eens van een ander.

          Heel zielig

      • hansvschaik zegt:

        @Ronny Geenen, op 28 november 2012 om 01:44 zei:
        Nu horen die Zeeuws, Fries, Heerlens, Hagenees, Californian, enz. pratende meisjes en jongens van de 2de, 3de en 4de generatie het eens van een ander.

        Heel zielig

        Kunt U meneer Ronny Geenen ophouden met uw negatieve commentaren?
        Wat is er zielig aan het plezier van vliegeren?
        Dank U

        • Ronny Geenen zegt:

          Zielig is dat u verondersteld, een uitzondering daargelaten, dat die jongens en meisjes van tegenwoordig dat maleise taaltje verstaan en weten wat vliegeren met glasdraad is. De wetten in california zijn zelfs zodanig dat het zeer waarschijndelijk strafbaar is om met glasdraad een andermans vliegerdraad doortesnijden.
          Ik ben trouwens benieuwd of the hedendaagse jeugd in Nederland weet wat vliegeren met glasdraad is.
          Waar is de logica meneer van Schaik? Of is het leven in een droomwereld. Als dit het geval is, neem ik mijn woord zielig weg.

        • hansvschaik zegt:

          Geachte heer Ronny Geenen, ik leef niet in een droomwereld.
          Natuurlijk weet ik dat het vliegeren met glasdraad niet overal bekend is en mogelijk niet overal toegestaan.
          Maar daarom was het plezier in het vliegeren tijdens mijn (gelukkige) jeugd destijds er niet minder om.

          Maar weet u waar deze topic over gaat?
          Het gaat over: mijn-vroegste-jeugdherinneringen
          Of was dit u ontgaan?
          Graag mijn reactie ook in dit licht bezien en niet uw frustraties uiten a.u.b.
          Uw ervaringen zijn ernstig, maar dat moet u niet projecteren op de mensen die op indisch4ever reageren.
          Gaarne wat meer respect voor de schrijvers hier a.u.b.

          Naast de vele negatieve ervaringen die ik in Nederlands Indië/Indonesië heb ervaren, heb ik ook vele positieve ervaringen.
          Voor mij is de wereld niet zwart of wit, maar genuanceerd.

          Ook heb ik een goede opvoeding gehad: RESPECT voor een ander, behalve voor degene die echt fout is!

          Uw negatieve ervaringen en die van uw vrouw voeren bij u de boventoon, dat is uw goed recht, maar u kan het niet velen dat andere mensen ook andere meningen hebben.
          Dat is uw probleem, val een ander daar niet mee lastig, maar zoek hulp voor uw frustraties.

        • Ronny Geenen zegt:

          Do not worry about me. Ik mankeer niets. Vorige week nog met vlag en wimpel mijn jaarlijkse medische controle doorkomen. Echter ik kijk alleen vooruit en ben niet van plan ook maar iets van het verleden te verheerlijken. Daarentegen haalt U aan dat de derde en vierde generaties jongens en meisjes, o.a. van california, hier weer wat van geleerd hebben.
          Weet U dat de indische jeugd hier in california niet eens nederlands kunnen spreken, laat staan dat gemengde taaltje petjoh. Ook hebben ze totaal geen interesse wat er in het verleden met hun grootouders in het voormalig Indie is gebeurd. In het algemeen staan de amerindos veel verder van het oude asia af dan jullie dutch indos in nederland. En zeg alsjeblieft niet dat ik weer mijn eigen mening zit te verkondigen. Deze mening wordt door vele van mijn leeftijd genoten gedeeld, onder andere de oprichter van het internationale blad de Indo.
          Ook heb ik voor de zekerheid een indo die bij de plaatselijke politie werkt, gevraagd over glasdraad en vliegeren en hem uitgelegd hoe dat in indonesie werd gedaan. Zijn antwoord: You are in deep trouble and might end up in yale and/or you will be suit for money damages.
          U woont in Holland, echter ik denk dat U totaal geen weet heeft hoe het hier toegaat. Daarom mijn opmerking zielig!

      • Jan A.Somers zegt:

        Op mijn werk bij TNO was er een Indische man die tussen lantaarnpalen gespannen glasdraad maakte. Heel druk bekeken door vele totoks. Zijn maleise benamingen zullen wel niet blijvend in al die blanke hersenpannen zijn achtergebleven, maar iedereen snapte het.

  9. Henk Anthonijsz zegt:

    “In ’t verleden ligt het heden, in het nu wat worden zal”
    (Willem Bilderdijk)

  10. ronaldo zegt:

    Ook ik heb dat nog bewust mee gemaakt Hans, dat vliegeren..erg gaaf vond ik de voorbereidingen, hoe ze dat lijm en zo maakten en het draad er in soppen, zeg maar..ik was een knulletje van 8 jaar en stond daar met mn vriendjes dan met spanning te kijken en te wachten tot de eerste vliegers de lucht ingingen, maar het moest eerst goed drogen dus het werd lang wachten, maar…als ze gingen vliegeren dan liep bijna de hele stad/dorp uit om het te aanschouwen..weet nog goed dat er dan ook een paar vliegers waren met een lange staart en die werden dan met rust gelaten. de kleinere vechtvliegers gingen dan tegen mekaar te keer en wat je al vertelde, als er eentje naar beneden dwarrelde, dan renden we er achter aan..geweldig..ieder kind groeide op met vliegeren, nix mis mee…de herinneringen komen zachies weer terug, de mensen,hoe het nu met ze zouden gaan, het gebied waar ik zat, hoe zou dat nou uitzien..ik wil weer graag ff terug richting sumatra, zodra ik de gelegenheid heb..kan al niet wachten…:)

    • hansvschaik zegt:

      @ronaldo, dat was toch een prachtige jeugd?

      • Anoniem zegt:

        ik had een prachtige jeugd meegemaakt in indonesie, tot mijn 9de jaar was ik daar..ik ben namelijk geboren in Meulaboh, Aceh..weet bij god niet hoe mn pa daar terecht is gekomen, maar hoorde van mn ma dat hij daar een fabriek moest laten draaien en dat deed hij met de acehse bevoking waar hij geliefd was…daarna zijn we via kleine plaatsjes zoals gohor lama, dolok ilir(als ik t goed schrijf) en zo in medan gekomen en daar heb ik tot we naar holland gingen(juli 1967) op de st Jozefschool gezeten..en zo frappant, we kwamen in den haag terecht en ook hier kwam ik op de st jozefschool terecht..ook leuk als ik terug ging naar indonesie voor vakantie dan familiebezoek,dat al op het vliegveld de vragen beginnen van: hoe ken iemand van aceh nou een nederlands paspoort hebben of hoe ben je in aceh of in holland terecht gekomen..vaak na uitleg wordt er vaak om gelachen…maar had het ook wel eens gehad dat ze me bij paspoortcontrole uitpikten en me meer dan een uur in een kamertje lieten zitten..denk dat t iets politieks te maken heeft of zo, maar werd later altijd goed behandeld..en als ik daar was, voelde ik me thuis en ik kreeg dat gevoel van hen ook altijd, als ze wisten dat ik daar geboren ben..wat ik me van vroeger herinnerde ..dat mijn ouders me vaak bij de oppas liet en dat ze mij overal meenam naar de kampung en dat ik daar dan als een van hen was, en met vele kinderen speelde en dat ik dat heerlijk vond, want thuis was er als enigst kind daar geen drol te beleven voor mij…ik denk steeds met liefde terug naar de goede leuke dingen die ik hebt meegemaakt..ook in 65 heb ik nare dingen gezien, als kind, maar dat probeer ik juist uit te wissen..ik probeer altijd t positieve van te zien..en dat lukt me steeds wel aardig…:)

      • ronaldo zegt:

        aii…sorry, ik ben per ongeluk die anoniem.

    • eppeson marawasin zegt:

      @Ronaldo, op 29 november 2012 om 00:05 zei:@

      Dank u wel heer Ronaldo voor uw prachtige jeugdherinneringen. Nu weet ik waarom Rendang uw specialiteit is. Toch? 😉

      e.m.

    • Kembang zegt:

      Ik heb het ook gedaan….mijn broer die 5 jaar ouder is deed ook mee met het vliegeren, mijn broertje en ik stonden al klaar wanneer een vlieger werd los gesneden om het te onderscheppen. Wie het éérst de vlieger heeft gevonden, die mocht het hebben zónder dat er een gevecht onstaat, prachtig toch?? Het was iinderdaad een leuke jeugd ( herinneringen).
      Mensen die daar geboren én gegroeid zijn wéten dat….de rest die snappen het niet hr.v.Schaik….die zetten we in deze gewoon apart toch? Ha.ha.haaaa LOL.

  11. Ed Vos zegt:

    hansvschaik, op 28 november 2012 om 02:52 zei

    Meneer Hans van Schaik zei een heleboel 😉

    Ik ben ook op die toer gegaan zoals u en dacht bijmezelf ga je niet over de schreef met je uitlatingen?Toen vond ik opeens een doos met prachtige klassieke muziek, en ging vervolgens iets anders doen, pffff effe weg. Moet u ook doen, ik ben meer dan 10 jaar actief op fora, kreeg de grootste verwensingen naar me toe geslingerd, maar hoe langer hoe meer merkte ik op dat de zaken voor mij zich gingen herhalen. Ik dacht, ik blijf niet aan de gang. Vervolgens merkte ik op dat er meerdere personen waren die hetzelfde opmerkten en ervaarden als ik, en verbaal ook op “mijn” toer opgingen. tja…

    Effetjes minder voor de computer dat lucht op.

    Ook ik heb toegekeken hoe mij vader ging vechtvliegeren. Ik kan het me nog goed herinneren hoe hij een heuse vliegtuig maakte, en daarmee ook ging vliegeren. Dat dat ding de luchtwaardig was dat verwondert me nog steeds..Maar ja, hij was een beta-man. Maar oppassen met je vingertjes en met je tere halsje want het touw kan snijden als een stuk vlijmscherp ijzerdraad.

    • Surya Atmadja zegt:

      Pak Vos ,
      een siervlieger heeft meestal andere soort draad (benang) , atijd dikker en niet bewerkt/versterkt door de mengsel van ka (soort hars of lijm , ziet er bruin uit en stink behoorlijk) en fijngestampte “boglam” (kapotte peer /lampu).
      Het is niet zo maar fijngestampte glas , hoe fijner de glasmengsel is , hoe scherper de draad( tali layangan) wordt.

      De oude jongeren “proffesionals “, vaak mensen met duit hebben hun eigen leveranciers , hun eigen assistent die de tali layangan rol vasthouden .
      De half beroepsspeler concentreren alleen op het gevecht ( adu-an) en hebben zelfs een (soms) lerenbeschermer voor hunwijsvinger .
      Adu layangan was een serieuze zaak ( er werd soms gegokt = taruh-an) . Taruh is geld leggen) .
      Soms werd er wijdstrijden aangegaan door verschillende wijken ( al dan niet met “taruh-an”)

      • hansvschaik zegt:

        @Surya Atmadja, ik gebruikte stukjes blik om mijn vingers.
        Gewoon knippen en buigen in de vorm van je vinger, blik is beter dan leer, want het glastouw is erg scherp, het snijdt gewoon je vingers er af.

  12. bokeller zegt:

    Ronaldo,zei… ik wil weer graag ff terug richting sumatra,… .
    Zodra de gelegenheid zich voordoet,doen! Zelf ben ik na 60jaren afwezigheid weer m’n kampuang Sawah-Luntoh ingedoken.
    Maar inz.vliegeren met glastouw (geen draad) waren vele ongeschreven regels en vliegers die met rust werden gelaten.
    De vechtvlieger lokt ’t gevecht uit ,door wendingen en duikvluchten en uitdagend opklimmend.(kleine schokjes)etc.
    In korte tijd zie je dan de uitgedaagden,een stuk van 2of 3 de jago naderen,die dan één via uitdagende duik uitkiest. En dat nou is de kundigheid van de speler .Fluitend(de wind oproepen)-verplaatsend voor een goeie positie -ruimte om ’t ingehaald touw te draperen,een kundige hulp die de omgeving en belangstellenden in de gaten houdt ,kortom niet zomaar vliegers neerhalen maar in m’n ogen vakmanschap,de beheersing vinger en armbewegingen en tactieknya van de tegenpartij observerend.
    Bool-bool-boeli booi-booli- booi-mgungbul -booi siBo

  13. Surya Atmadja zegt:

    ronaldo, op 28 november 2012 om 09:24 zei:
    Ook ik heb dat nog bewust mee gemaakt Hans, dat vliegeren..erg gaaf vond ik de voorbereidingen, hoe ze dat lijm en zo maakten en het draad er in soppen,
    ik wil weer graag ff terug richting sumatra, zodra ik de gelegenheid heb..kan al niet wachten…:)
    —————————————————————————————-
    In Batavia en Djakarta werd bijna overal aan adu lajangan gedaan.
    Door arm, rijk , door Indonesiers en Indische Nederlanders, oud en jong.
    Ik weet bij benadering waar hansvschaik woonde ( Tanah Abang III) , ook bepaalde namen van de Anak Tjideng ( had ooit hun verhalen gelezen ).
    Die tanah abang III was een laan met hoge bomen links en rechts , en afhankelijk van de windrichting kan men pas gaan vliegeren.
    Jaren 60 was het s’avonds erg stil .
    Zelfs met de becak gaan we zelden langs T.A III.
    Vooral toen er verhalen kwamen over kuntilanak ( mss is het verzinsel).
    En achter de vliegers ( yang pedot) doen bijna alle jongens , jongens die in hun rumah Belanda’s wonen en uit de kleine gangs( zijgangetjes vaak Indonesiers ) .
    Zie grote kinderen desnoods met galah ( lange bambu stok) achter de layangan rennen.
    Ik verteld hier mijn (Indonesische) ervaring .

    Had ooit een serie foto gemaakt van hun oude buurt in 2003/2004 naar hun toegestuurd.
    Ik dacht dat het geplaats was op hun site .
    Ook heb ik ooit contact genomen met iemand in Amerika , een anak Tjideng die een Amerindo is geworden.

    Jammer dat volgens Ron die groep weinig vertelde aan hun kinderen en hun klein kinderen hoe het froeher was in Indie.
    Als je over traumatische ervaring niet wil praten /vertellen kan ik het wel begrijpen .
    Maar je kan ook wel dingen vertellen die leuk waren geweest, zwemmen in de kali ( de kali was toen nog schoon) , het geluid van de djangkrik of tonggeret , het ruizen van de bomen etc.
    Hoe zit het met de Indo Project van de Amerindo’s ?
    Ze zullen ook perhalen pan froeher plaatsen , toch ?

    In het begin heb ik vaak gesprekken gehad met 1ste generatie Ind.Nederlanders .
    De meesten hebben slechte ervaringen gehad met Indonesia merdeka , begrijpelijk.
    De wond(hartzeer) is nog te vers .
    In 2012 kom ik tot de ontdekking dat de oudere 2de generaties , soms mensen met iets meer dan 85 jaar al een paar keren terug zijn gegaan naar hun oude Indie, vooral de jongerre deel tot 75 jr zijn toch blij dat ze terug gingen, ondanks dat ze de bersiaptijd hadden meegemaakt.
    Ze zeggen , bijna alles is veranderd , ondanks dat ben ik blij dat ik het aangedurfd heb om terug te gaan.

    • Jan A.Somers zegt:

      citaat: “bijna alles is veranderd”. Dat is in Nederland ook zo, maar dat merk je alleen als je vele jaren bent weg geweest. In Jakarta zijn natuurlijk de grote doorbraken onherkenbaar, maar mijn buurtje rond de Jalan Sumatera is goed herkenbaar, zelfs ons huis op nr. 5, de school en de kerk. In Surabaya liep ik rond of ik er nooit was weg geweest. Maar dat komt misschien doordat het stratenplan (Darmo) praktisch ongewijzigd was (natuurlijk niet in al die grote uitbreidingen). Ons huis in de Van den Boschstraat > Jalan Mojopahit nr 5 was er ook nog. Daar woonden hartelijke mensen. Op Tunjungan zijn natuurlijk alle winkels veranderd, maar het algemene beeld is gelijk gebleven: Embong Malang, de splitsing naar Kaliasin en Simpang met de Simpangapotheek en Bir Bintang. Van de Werfstraatgevangenis was het uiterlijk netjes geworden, maar dat gebouw is geen gevangenis meer. Paleis van Justitie (Kenpeitai) bestond niet meer, in de slag om Soerabaja plat gegooid. Malang vond ik het minst veranderd. Ik vond die herkenningen opmerkelijk omdat de totale sfeer toch zuiver Indonesisch was geworden.

    • hansvschaik zegt:

      @Surya Atmadja, dat waren foto’s van Petamboeran, de begraafplaats. Oorspronkelijk was mijn opa van moederskant daar begraven omdat hij het jappenkamp Bandung niet overleefd had….
      Maar het graf was er niet meer.

  14. Surya Atmadja zegt:

    bokeller, op 28 november 2012 om 10:58 zei:

    De vechtvlieger lokt ‘t gevecht uit ,door wendingen en duikvluchten en uitdagend opklimmend.(kleine schokjes)etc.
    In korte tijd zie je dan de uitgedaagden,een stuk van 2of 3 de jago naderen,die dan één via uitdagende duik uitkiest.
    —————————————————————————————-
    Eerst klimmen en dan in een duikvlucht proberen de glastouw van de vijand door te snijden.
    Je moet wel zorgen dat je glastouw tijdens het duiken STRAK blijf .
    Het is een combinatie van duiken , strakhouden en tegelijk de glastouw ” loslaten”(dus een snijdende beweging maakt) .

    Als ze even goed zijn kan zo’n gevecht ( klimmen , duiken om te snijden, vieren,schijnbewegingen etc ) behoorlijk lang duren.

    • Henk Anthonijsz zegt:

      Ja, wat een mooie tijd was dat!
      Glastouw zelf maken: in ijzeren vijzel van moeder glas fijn stampen.
      Glas van kapotte lampen, oude jeneverkruiken! Bij de Chinees lijm (kah) kopen. In een oud blik opkoken en daarna het fijn gestampte glas in doen. Maar dan moet je wel eerst je garen klaar hebben gerold.
      Garen: tjap Kambing nr 40/ tjap Olifant nr 30.
      Wat doe je in de lucht? Welke vechtkunst? “snijden” (potong) of “vieren”(oeloer).
      Vliegers die weggesneden zijn nalopen! Oei, oei wat een fijne onbezorgde jeugd! Soms heb ik heimwee naar die tijd die nooit meer terug zal komen!

      • Ronny Geenen zegt:

        Over vliegeren gesproken in onze tjideng tijd na de oorlog, ik was 12 of 13 jaar en mijn vriend Hugo 4 jaar ouder, hebben we het volgende uitgevogeld. In de eerste plaats maakten we onze eigen vliegers. De vertikale bamboo moest overal even dik zijn. Het horizontale stuk moest even lang zijn als het vertikale, echter, nadat het midden was bepaald, moest het taps naar de uiteinden lopen. Aan alle uiteinden moest een inkeping komen. Aan het midden van het horizontale stuk bamboo bonden we een stuk draad en door bij het draadje te houden konden we zien of het aan beide kanten in balans was. Het belangrijke punt is waar maak je de verbinding met de vertikale stuk. Door diverse vliegers te maken merkten we dat wanneer de verbinding op een kwart van de top werd gemaakt, de vlieger stiller in de lucht bleef, wel kon draaien, maar haast niet wil duiken. Wanneer de verbinding tussen vertikaal en horizontaal werd gemaakt op een derde van de vertikale top, was de vlieger veel onrustiger in de lucht, maar een uitstekende duiker.
        De reden voor dit uitzoeken lag in het feit dat we de tegenstander altijd trachten te lokken naar een plaats waar minder wind is en wij juist gebruikt maakten van dezelfde wind door een sterke duik te maken naar het draad van de tegenstander en naar de wind toe. En tijdens deze duik meteen snel vieren om het snij effect te vergroten.
        Het glasdraad maakten we als volgt. Garen was nummer 10. Het glas was zeer belangrijk en het beste is van lampen en de ammeriles (de witten knoppen boven op de electrische palen). Flessen glas was a no no. Glas moest heel fijn worden en gezeefd door een bepaalde doek.
        De ka werd gekookt en moest een dunne vloeistof worden. Dan laten alkoelen want anders smelt het fijne glas. Echter ka maakte het garen ook stijf en wij ondekten dat met citroensap het garen erg soepel werd.
        Als laatste, onze vliegers hadden altijd dezelfde kentekens, zodat in die tijd een ieder wist wie wij waren.
        Het op plakken van beschadigde vliegers werkt nooit, want je verstoord daarmee de horizontale balans. Beter is het geraamte schoon maken en met nieuw papier bekleden.

  15. Arthur Olive zegt:

    Ik woonde bij het Tjekini hospitaal buurt en als kleine jongen rende ik wel eens achter zulke yang pedot vliegers aan, maar de grote kinderen waren meestal te snel voor mij.
    In Nieuw Guinea was het vliegeren echter niet zo populair als in Indie, waarom weet ik niet.
    Wat betreft vele als niet de meeste 2de en 3de generaties Amerindo, die hebben geen interesse in verhalen van toen vroeger, ze luisteren wel beleefd met glazige ogen en weinig of geen vragen. Het is jammer eigenlijk dat er een assimilatie heeft plaats gevonden inplaats van een intregatie waardoor het Indies zijn is verwaarloosd. Ze houden echter wel van sate.en tjendol, maar als de eerste generatie er niet meer is dan gaan de recepten ook verloren.

    • Henk Anthonijsz zegt:

      Olive, ik weet niet waar je nu woont maar inderdaad gaan ,wat “Indisch eten”betreft de recepten verloren.De “oudjes”willen vaak hun recepten niet bekend maken. Waarom? Mijn vrouw geeft gelukkig haar recepten wel door aan degenen die daar interesse voor hebben. Waarom niet? zegt ze.Het zou jammer zijn wanneer dat verloren gaat. Zij is nu 85 en nog steeds horen wij de kleinkinderen vaak zeggen “oma, wij hebben loempia gegeten, maar niet zo lekker als die jij maakt”. Leuk is het om dat te horen.

    • Ronny Geenen zegt:

      Arthur Olive schreef: Wat betreft vele als niet de meeste 2de en 3de generaties Amerindo, die hebben geen interesse in verhalen van toen vroeger, ze luisteren wel beleefd met glazige ogen en weinig of geen vragen. Het is jammer eigenlijk dat er een assimilatie heeft plaats gevonden inplaats van een intregatie waardoor het Indies zijn is verwaarloosd. Ze houden echter wel van sate.en tjendol, maar als de eerste generatie er niet meer is dan gaan de recepten ook verloren.

      Het is ook wel te begrijpen dat de Amerindo jeugd zo reageerd. De jongelui spreken met hun kornuiten de hele dag engels, ze krijgen verkering met amerikaanse meisjes van vaak ook geimporteerde rassen. De enige taal die ze met elkaar kunnen spreken is engels. De enige indos die nog Nederlands spreken zijn van een generatie boven de 65 jaar. Indos in de 50 zeggen met een zwaar accent dat ze nog wel een beetje hollands verstaan, maar spreken doen ze het niet. Mijn overleden jongere broer heeft 5 kinderen, waarvan de oudste boven de 40 is. Geen woord hollands meer.
      Inderdaad houden ze van indisch eten, maar ook van amerikaans junk, mexikaans, chinees, enz.

      Uw laatste zin, dat de recepten ook verloren gaan, is iets waar ik mee bezig ben.
      Zoals eerder vermeld heb ik jaren gekookt en meegewerkt met mijn nicht en neef Ungerer voor grote indische verenigingen en andere amerikaanse parties, zoals ook voor de movie star Alan Alda. Dit koken viel onder het woord catering en vond plaats in de jaren tachtig.
      In die jaren heb ik ongeveer 300 recepten verzameld en leren koken.
      Nu ben ik begonnen aan het schrijven van een internet kookboek in het engels en alles gebaseerd op de praktijk. Het moet simpel zijn, omdat dat de methode van leven hier in de states is en een eerste vereiste is.
      Een paar gerechten hebben we zelfs iets verbeterd en met groot succes.

  16. hansvschaik zegt:

    Beste heer Ronny Geenen,

    U schrijft:
    Daarentegen haalt U aan dat de derde en vierde generaties jongens en meisjes, o.a. van california, hier weer wat van geleerd hebben.

    Ik heb nergens iets geschreven over jongens en meisjes.California … etc.

    Ik begrijp uw reactie daarom niet.

    • Ronny Geenen zegt:

      Is de volgenge text van U?
      hansvschaik, op 28 november 2012 om 01:54 zei:

      @Ronny Geenen, op 28 november 2012 om 01:44 zei:
      Nu horen die Zeeuws, Fries, Heerlens, Hagenees, Californian, enz. pratende meisjes en jongens van de 2de, 3de en 4de generatie het eens van een ander.

      • hansvschaik zegt:

        Nee, geachte heer Geenen, deze tekst is niet van mij !
        Kijkt u maar goed.

      • Ronny Geenen zegt:

        hansvschaik, op 29 november 2012 om 02:20 zei:

        Nee, geachte heer Geenen, deze tekst is niet van mij !
        Kijkt u maar goed.

        Ik ben gaan scrollen, zoals dat hier in amerika heet en ik heb gezien dat onder de naam van Pierre de la Croix deze text verscheen. En daarom mijn verontschuldiging aan Uw adres hansvschaik. De tekst is bestemd voor de persoon die de schoen past.

      • Pierre de la Croix zegt:

        @ Ronny Geenen, op 29 november 2012 om 05:05 zei (schreef):

        “Ik ben gaan scrollen, zoals dat hier in amerika heet en ik heb gezien dat onder de naam van Pierre de la Croix deze text verscheen. En daarom mijn verontschuldiging aan Uw adres hansvschaik. De tekst is bestemd voor de persoon die de schoen past”.

        Bescheiden maatje 42 die sepatoe. Geen schoen voor sawahpoten, hij paste mij. Er zit dus niets anders voor mij op dan dat ik andermaal, nu ook voor u luid en duidelijk, de verantwoordelijkheid opeis voor de tekst “Nu horen die Zeeuws, Fries, Heerlens, Hagenees, Californian, enz. pratende meisjes en jongens van de 2de, 3de en 4de generatie het eens van een ander”.

        Die tekst schreef ik overigens in blijde reactie op het vliegerverhaal van Pak van Schaik, dat hij afsloot met de zin “Wel erg spannend: vliegergevechten”.

        Uw reactie “Heel zielig” had u dus voor mij sendiri bestemd. Eerlijk gezegd begreep ik er de portee niet van. Aangezien ik zoveel niet begrijp van wat u op I4E laat zien besloot ik ook deze opmerking van u te negeren. “No harm done” dacht ik op z’n Amerikaans.

        Mocht u mij in de goedheid uws harten toch nog uitleg willen verschaffen, dan zie ik uw verklarende tekst met belangstelling tegemoet.

        Pierre de la Croix

        • Ronny Geenen zegt:

          Pierre de la Croix schreef: “Nu horen die Zeeuws, Fries, Heerlens, Hagenees, Californian, enz. pratende meisjes en jongens van de 2de, 3de en 4de generatie het eens van een ander”.

          Die tekst schreef ik overigens in blijde reactie op het vliegerverhaal van Pak van Schaik, dat hij afsloot met de zin “Wel erg spannend: vliegergevechten”.

          Ik ben er haast van overtuigd dat U mijn uitleg aan de verkeerde persoon heeft gelezen. Echter bijna de enige generatie indos in California die nog nederlands spreken en verstaan, een uitzondering daargelaten, zijn de indos, die naar amerika kwamen gedurende de periode 1952 – 1968. De kinderen die mee kwamen met hun ouders zijn dat helemaal verleerd en spreken allen amerikaans en misschien door huwelijk ook spaans. Geen van deze generatie neven en nichten en hun kinderen, enkele zelfs hoog opgeleid, zijnde professor aan de universiteit van Washington and twee hoofd onderwijzers en wat dies meer, zijn niet meer instaat dan alleen “dag oom Ronny” te zeggen. En dit geldt ook voor de nazaten van mijn vrienden en kennissen.
          Ook heb ik eerder vermeld dat de grote groep indische verenigingen bijna alle verdwenen zijn en de allergrootste, de AVIO, in de jaren 80 nog ruim 5000 leden had en vandaag aan de dag alleen ongeveer 300 tot 400 ougjes telt.
          Hoe blij zullen deze deze Californians met dat vlieger verhaal zijn?
          Als U het woord “Californian” weggelaten had, had ik niet gereageerd.
          Different people, different strokes.

      • Pierre de la Croix zegt:

        Ah-so deska! Ik had de 2de, 3de en 4de generatie Californians er niet bij mogen betrekken, omdat zij al véél te ver van het nostalgisch-Indische tempo doeloe bed staan om nog iets te willen en zullen snappen van de geneugten van het vliegeren met glastouw en de jacht op losgeslagen vechtvliegers.

        Troost u zich waarde heer Geenen, dat geldt dan ook voor hun Zeeuwse, Hooghaagsche, Heerlense, etc. achterneefjes en nichtjes, zij het misschien in mindere mate.

        Overigens ben ik – en ik denk met mij heel veel andere in NL gebleven Indootjes – goed op de hoogte van de snelheid waarin het assimilatieproces zich heeft voltrokken onder Indische immigrantenfamilies in de VS en Australië, wat mij betreft door directe contacten met geëmigreerde familie, vrienden en kennissen van kennissen.

        Mijn opmerking “nu horen zij het eens van een ander” was dan ook gekscherend bedoeld.

        Tenslotte: Het is mij nog steeds niet duidelijk waarop of op wie uw opmerking “heel zielig” sloeg.

        Vond u het zielig dat die 2de, 3de en 4de generaties, waar ook ter wereld, los zijn geslagen van hun Indische ankers en op drift zijn geraakt? Ik vind dat niet zielig. Darwin heeft ons geleerd dat “aanpassing” DE voorwaarde is voor “overleving” in een veranderde of totaal nieuwe omgeving. Wie zich niet kan aanpassen gaat ten onder.

        The boenglons shall inherit the earth ……..

        Pak Pierre

      • CJ Lentze zegt:

        Mee eens Pak Pierre… en ik vind het grappig. dat in deze overpeinzingen over deze assimilatie van de kinderen en kleinkinderen van Indo’s, nooit de Indo’s worden genoemd die in Indonesië zijn achtergebleven. Dan bedoel ik niet alleen de groep die in armoede leeft, voor wie Stichting Halin zich sterk maakt, maar ook de Indo’s met wie het uiteindelijk goed is gegaan. Allen ‘verindonesischt’? Of viel er weinig te ‘verindonesischen’? Afgezien van de ingrijpende veranderingen op het gebied van bestuur, grondwet, voertaal… politiek/economische situatie… bleef het land het land en het volk het volk.

        Ik moet denken aan de mooie documentaire van Marion Bloem uit 1983, getiteld ‘Het land van mijn ouders’, deels een zelfportret, ook een portret van haar ouders, en van Indo’s in het algemeen. In deze film zien we Bloem ook Balinese danslessen volgen bij een lerares van haar leeftijd Sandra, ook Indo, maar sinds kleins af opgegroeid in het onafhankelijke Indonesië. Ze is niet lang vóór de opname van de film naar Nederland gekomen, en keert uiteindelijk terug naar Indonesië omdat ze in Nederland ‘niet kan aarden’.

        Vraag: is Bloem ‘vernederlandst’? Is Sandra ‘verindonesischt’? Zijn Eddie en Alex van Halen ‘veramerikaniseerd’?

        Pak Pierre, aangezien u Darwin gelezen heeft, zult u kunnen waarderen dat evolutie een proces is dat miljoenen jaren in beslag neemt en dat elk individueel leven op het proces van soortvorming ‘maar’ een filmframe is. Culturele ontwikkelingen verschillen daar niet veel van.

      • Pierre de la Croix zegt:

        Waarde Mas Lentze,

        Ik ben in de 60 jaar van mijn eigen diaspora maar 1 x terug geweest in Indonesia en dat nog alleen op dienstreis, voor rekening van mijn toenmalige baas. “Iets” heeft me er tot nu toe van weerhouden er terug te keren voor vacantie en om de plekken te bezoeken waar de afdrukken van mijn blote voeten nog moeten liggen.

        Ik volg natuurlijk wel op afstand de ontwikkelingen, zeker als die “Indo gerelateerd” zijn. In reactie op wat u hebt geschreven eerst maar eens 2 voorbeelden over Indo’s die achterbleven, uit eigen kring.

        Daar was Oom Bert, gehuwd met mijn tante, zuster van mijn moeder. Hij had een veembedrijf in Semarang en geloofde diep dat de Indo’s een belangrijke rol zouden kunnen spelen in de ontwikkeling van het nieuwe Indonesië. Bovendien, zo zeide hij vol trots, had hij met Mohammed Hatta himself in de klas gezeten. Hem kon dus niets gebeuren. Hij was de eerste in Semarang die zijn Nederlanderschap inruilde voor de status van WNI en kwam daarmee met foto in de krant, de onvolprezen “Locomotief”.

        Edoch …. Oom Bert’s bedrijf werd als eerste getroffen door stakingen, zijn Chinese concurrenten bleven daarvan verschoond. Hij werd bestolen, bedreigd en op alle mogelijke manieren tegengewerkt. Misschien lag het aan Oom Bert, maar ik geloof dat het WNI-tje pesten in Semarang in die tijd een trend was, Warga Negara Indo’s werden niet voor vol aangezien. Oom Bert kwam in 1959 met mijn tante als spijtoptant in NL aan, totaal berooid en gefrustreerd.

        Mijn Oom Lodewijk de la Croix voelde zich als Indo tussen de Indonesiërs als een vis in het water. Hij werkte in de Nederlandse tijd in Jakarta voor Economische Zaken, Prijsbeheersing, en bleef dat doen tot 1968, toen hij kanker kreeg en hij het verstandiger vond om voor zijn behandeling naar Nederland te vertrekken. In de jaren dat hij nog leefde werd hij in Den Haag vaak opgezocht door Indonesische vrienden, voor zover ik kon nagaan ook hotemetoten verbonden aan de Indonesische ambassade, voor mij een teken dat hij als Belanda Indo populair moet zijn geweest bij zijn volbloed bruine neefjes en nichtjes.

        Met deze 2 voorbeelden uit eigen kring als illustratie denk ik dat niet alle achtergebleven Indo’s aan lager wal zijn geraakt, maar de grote meerderheid toch wel. Dat hing natuurlijk samen met de ressentimenten van de Indonesiërs jegens de Indo’s in de overgangsperiode; in Indonesische ogen moeten de Indo’s een soort NSB-ers (= verraders) zijn geweest. Ik sluit niet uit dat het overgrote deel van de achtergebleven Indo’s zelf niet wist hoe om te gaan met het verlies van zijn bevoorrechte status en dientengevolge als onaangepast in de nieuwe omgeving ten onder ging.

        Hoe het de 2de, 3de, 4de generatie van de achtergeblevenen vergaat weet ik niet. We mogen er toch wel van uitgaan dat zij zijn verindonesischt, dus niet of nauwelijks meer Nederlands spreken en misschien even weinig weten van “toen froeherrr” als hun generatiegenoten in Nederland, de VS, Australië en andere toevluchtsoorden van Indo’s.

        Ik heb wel eens gehoord van mijn lerares Bahasa Indonesia dat Indo’s byzonder gewild – en dus succesvol – zijn in de showbusiness (film, TV) vanwege hun lichtere kleur (kulit langsep). In hoeverre Indo’s in Indonesië concessies hebben moeten doen met betrekking tot hun Nederlandse, c.q. koloniale wortels (naamsverandering, overgang van Christendom naar Moslimreligie) om succesvol te zijn weet ik niet. Misschien wil iemand daar nog een studie aan wijden.

        Uw vraag: is Bloem ‘vernederlandst’? Is Sandra ‘verindonesischt’? Zijn Eddie en Alex van Halen ‘veramerikaniseerd’?
        Antwoord: Tja …. als ik Haikoe’s schrijf, aan Kyokushinkai Karate (van Master Oyama) heb gedaan en belangstelling toon voor het Shintoïsme, ben ik dan “verjapanst”?

        Tenslotte uw opmerkingen over Darwin en mij: Het is juist dat de evolutie van eencellig weekdier tot olifant zich over miljoenen jaren heeft voltrokken, maar de wetmatigheden die aan het proces ten grondslag liggen werken altijd, op alles.
        Dat geldt zeker voor overleven of ten onder gaan in een verander(en)de omgeving.

        B.v. overleven bepaalde bedrijven door zich tijdig aan te passen aan veranderingen (markt, omgeving, technologie) terwijl andere ondernemingen, ooit zeer succesvol en als “excellent” omschreven, wegkwijnen en sterven omdat zij halsstarrig vasthielden aan verouderde strategieën.

        Pak Pierre

        • Ronny Geenen zegt:

          Mij werd ook verteld om een betere kans van slagen te hebben in Indonesie moet je het woord “korruptie” goed onder de knie hebben.
          Ik mis dat in Uw verhaal en ben benieuwd wat Uw mening/ervaring is.
          Want een indo-chinees zei mij dat je in dat spel lef moet hebben en tonen dat je het beheerst en beter ben tot op het hoogste niveau.
          Het is een deel van het zaken doen en sukkes hebben. Als makelaar/zakenman hier in California heb ik daar gelukkig geen ervaring in want de gevangenisstraffen hier zijn zeer zwaar.

  17. hansvschaik zegt:

    Eigenlijk is het triest dat ik in Holland woon.

    Mijn ouders en hun gezin werden in februari 1958 in 1 dag het land uitgezet: ’s morgens kwamen de militairen ons huis omsingelen.
    Mijn ouders waren zeer teleurgesteld immers: mijn vader wilde juist in Indonesië blijven om het land op te bouwen (hij had al vele projecten anoniem gedaan voor de Indonesische regering, omdat hij steeds de eer moest geven aan een Indonesiër – zie de Sinterklaas rede van Soekarno – en mijn moeder natuurlijk vanwege haar afkomst en familie die ook in Indonesië woonde)
    Mijn vader kende Soekarno vrij goed vanuit hun studie tijd. Mede daarom begreep mijn vader niet waarom juist hij het land werd uitgezet.
    Natuurlijk: hij had de Nederlandse nationaliteit, maar was wel zeer loyaal tegenover de Indonesische overheid.
    Mijn vader wilde niet het land verlaten zoals verreweg de meeste Hollanders “wegvluchtten” zoals hij dat noemde.
    (dat zal wel niet helemaal waar zijn, maar kennelijk voelde hij dat zo).
    Het was ook om mijn oma van moederskant (dus zijn schoonmoeder) te helpen bij het runnen van de rubberplantage, omdat de jap mijn opa had vermoord en mijn oma er allen voor stond. De rest van mijn ooms en tantes (dus de kinderen van mijn oma) waren allemaal al het land uit, dus stond mijn oma er alleen voor…

    Misschien kunnen sommige mensen hier begrijpen dat ik geen wrok of bitterheid tegen Indonesiërs heb.
    Want al waren de politici en extremisten niet Nederlands gezind en misschien moet ik zeggen: “zij waren ronduit slecht”; het volk daarentegen was en is goed.

    Ik hou van mijn geboorteland met de mensen die er wonen.

    • eppeson marawasin zegt:

      Respect!!!

      e.m.

    • Ronny Geenen zegt:

      Triest aan een kant, maar misscchien ook uw voordeel. Want is het niet zo, dat vele indos die gekozen hebben voor de indonesische nationaliteit diep in de armoede leven. Verschijdene van mijn vrienden in Holland en goede kennissen hier in Calfornia hebben mij daar trieste verhalen als voorbeeld van verteld. Ik heb ook begrepen dat er diverse organisaties bestaan die deze mensen proberen te ondersteunen.
      Per slot van rekening hebben ze in dat land nog steeds een groot probleem en dat is korruptie.

      • Ed Vos zegt:

        Ronny van Geenen u begijpt er totaal niets van, probeert voortdurend uw eigen mening door te drukken. Het leven bestaat uit het maken keuzes. Ook het kiezen van uw huwelijkspartner. Maar ook huwelijken kunnen stranden.

        Meneer Hans van Schaik, u begrijp ik volkomen.

        • Ronny Geenen zegt:

          Twee reacties.
          1. Mijn naam is Ronny Geenen en niet met van ertussen.
          2. Ik verkondig niet mijn mening, maar verwoord in schrift wat andere indos mij vertellen.
          Lezen is blijkbaar een kunst.

  18. Hans B. zegt:

    @Hans van Schaik….

    Hans, thumbs up…..

    Je collega stampcollector.

  19. ronaldo zegt:

    Voor mijn vader was het triest..toen hij na 3 jaar Nederland het wel gezien had en eigenlijk terug wilde..maar ja, na 11 jaar als enig kind werd hier in holland opeens een nakomelingetje geboren, mijn broertje en toen was het mn moeder die eigenlijk aan ons dacht en voor onze toekomst het beter was om in nederland te blijven…ik zag mijn vader wegkwijnen, door de regeltjes hier en het van onder af aan weer te beginnen, een moeder die hem in de oorlog achter liet in indonesie en die hij na 35 jaar hier weer terug zag en die alleen bezig was met de pinkster kerk en zich niet van bewust was wat die man heeft meegemaakt..als jong knil knulletje naar japan werd getransporteerd voor een jaar of vier…na 7 jaar nederland sloot hij dan ook op 51 jarige leeftijd zijn ogen..hartstilstand, mijn ma achterlatend als weduwe met 2 kindjes, tsja..dan kan je beter hier blijven…Maar mn pa hoorde ik nooit over indonesie klagen, nooit over de indonesier, nooit over de oorlog..zelfs nooit over de kou hier in holland, het was een positief mens…hopelijk heb ik dat een beetje van hem mee gekregen…ik begrijp ook wel dat er vele indischen zijn die een pokkehekel aan dat land hadden die ze moesten verlaten, maar begrijpt niet de kinderen er van die het dan ook haten omdat ze het hebben van horen vertellen..ik zou zeggen, probeer er heen te gaan en het daar een beetje van alles te ontdekken en je voelt misschien dan ook de warmte van de mensen als je daar bent..ik wel tenminste als ik daar ben…het is voor mij als jongen van de straat een mooi land, waar heerlijk toeven is…:)

    • Hans B. zegt:

      Bravo Ronaldo.
      Positief zijn en blijven en houden van datgene wat je lief is en ook wat je NIET lief. En gelet op hoe je schrijft ben ik er zeker van dat je dat van je pa hebt meegekregen.

      Het is niet juist om de wandaden (van een paar opgefokte “beest”mensen), in de schoenen te schuiven van een heel land met zijn bevolking, waar wij (velen) toch deels van afstammen….want anders: strikt door de bocht genomen, zou men dan zichzelf ook moeten haten, omdat men een deel van dat land en volk in zich en met zich meedraagt.

      á Propos: ik kan me niet heugen, dat ik in je culinaire toverdoos ooit het gerecht pindang serani of serapa tongkol (makreel) heb gezien. 😉

  20. Surya Atmadja zegt:

    Leuk om de verhaal van Ron te lezen over zijn jeugd in Tjilamaja .
    Ook over de glasmengsel , ik noemt het boglam ( peer) en die ammeriles noem ik sekering.
    Alleen de laatste is moeilijk te krijgen .
    De rest klopt als een bus .

    • Ronny Geenen zegt:

      Leuk om de verhaal van Ron te lezen over zijn jeugd in Tjilamaja .
      Ook over de glasmengsel , ik noemt het boglam ( peer) en die ammeriles noem ik sekering.
      Alleen de laatste is moeilijk te krijgen .
      De rest klopt als een bus .

      Anneriles was inderdaad moeilijk te krijgen, echter een katapult heeft dat probleem vaak opgelost.

  21. eppeson marawasin zegt:

    @Pierre de la Croix, op 29 november 2012 om 21:40 zei:
    Mijn opmerking “nu horen zij het eens van een ander” was dan ook gekscherend bedoeld.@

    Minta permisi ja, sorry, neemt u mij niet kwalijk meneer De la Croix, maar wat bedoelt u met ‘de hek scheren?’ Waar moeten die tiga kanak-kanakjes dan op zitten, zeg maar? Of bedoelt u het letterlijk, zeg maar, want morgen is géén mooie dag in september, niewaar!

    e.m.

  22. Boeroeng zegt:

    Vraag: is Bloem ‘vernederlandst’? Is Sandra ‘verindonesischt’? Zijn Eddie en Alex van Halen ‘veramerikaniseerd’?

    Het is toch 3x ja ?

    • hansvschaik zegt:

      Beste Boeroeng, hoort deze reactie niet toevallig bij een ander topic?
      Of vergis ik mij?

      • eppeson marawasin zegt:

        De antwoorden in repectievelijke volgorde:

        1x nee
        1x ja

        @CJ Lentze, op 30 november 2012 om 00:08 zei@: in reactie op: Pierre de la Croix, op 29 november 2012 om 21:40 zei:@

        Vergissen blijft gelukkig ‘menselijk’! 😉

        e.m.

        • hansvschaik zegt:

          aha, ik zie het, terima kasih E.M.
          Maar er was vandaag ook een ander topic van indisch4ever waar precies dezelfde tekst in stond.
          Inderdaad ook hier. Dubbel geplaatst.
          Sorry dat ik de 2 topic’s door elkaar haalde.

    • hansvschaik zegt:

      Het lijkt er op dat het inderdaad 3x ja is.

    • CJ Lentze zegt:

      Boeroeng… Gesproken over jeugdherinneringen, heb ik mijn moeder vaak horen vertellen over de korenvelden in Boxmeer (N.-Brabant) in de jaren ’60, toen er in het dorp nog veel boerderijen stonden, waarin zij veel heeft gerend en gespeeld, en waar er hamsters te vinden waren, en, volgens geruchten, ook adders, die zij echter nooit tegenkwam.

      Met nostalgie naar die tijd, met graanvelden, echte koude winters, en melkman en groenteboer die door het dorp hun ronde deden, denk ik- zij, die hier geboren is, heeft zich nooit ergens aan hoeven aan te passen omdat dit Nederland altijd haar decor was. Acclimatisering aan een nieuw thuis, dat hoefden alleen haar ouders (en ooms/tantes). En dat het gezin in het begin als exotisch werd gezien door de omgeving- ach? wat maakt dat uit voor m’n moeder en haar zusjes? Want voor haar was haar Indische gezinnetje het thuishonk middenin dat Brabantse dorp. Geen ongerijmdheid tussen de twee.

      Sorry voor het afdwalen van het topic- ik wilde nog een link leggen met mijn grootouders, maar die zijn zo ver van Malang af opgegroeid; desalniettemin ben ik ook bekend met verhalen uit mijn opa’s jeugd, met natuurlijk een heel ander ‘decor’ dan die van mijn moeder… Maar dit was maar om te zeggen dat sommige jongens en meisjes, hier in NL (of elders) geboren en opgegroeid, voor hun gevoel niet zijn ‘ontindischt’ in de loop van hun leven. Assimilatie is dan een term die relevant is voor de wetenschappers, en niet zozeer voor de persoon in kwestie die of sinds geboorte of prille jeugd in het ‘nieuwe’ land zitten en met dat land zijn ”meegegroeid’.

  23. CJ Lentze zegt:

    @Pierre de la Croix:

    Ik zie dat ik misschien te overhaast was in het naast elkaar plaatsen van een ‘vernederlandsen’ en een ‘verindonesischen’ in deze context, en vooral ook in het in twijfel trekken van de ernst van dat laatste. Dank voor de toelichting uit uw eigen ervaring.

    Overigens ben ik me wel bewust dat evolutie een doorlopend proces is, en de voorstelling van 1 leven als 1 filmframe was dan ook een vereenvoudiging.

    Vliegeren heb ik nooit geleerd. Maar je bent nooit te oud…

    • hansvschaik zegt:

      CJ Lentze, op 30 november 2012 om 16:14 zei:
      Vliegeren heb ik nooit geleerd. Maar je bent nooit te oud…

      Ach het vliegeren is best wel te leren, maar ik betwijfel of het net zo leuk en spannend is als in Indië/Indonesië ” zoals het vroeger aan toe ging……

    • Dat had je toch gedaan op de TANGGUL aan de Oost Bandjirkanaal, bij de brug naar Mranggen?

Laat een reactie achter op Ed Vos Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.