Lali Djiwo

Na de oorlog duurde het in Nederland lang voordat er aandacht kwam voor het oorlogsverleden en de oorlogsslachtoffers in Indië. Na plaatsing van een urn in het monument op de Dam, het KNIL-monument in Enschede, het vrouwenmonument in Apeldoorn en de Plaquette in de Tweede Kamer te Den Haag kwam in 1988 het Indisch Monument te Den Haag tot stand. Pas vanaf dat jaar kreeg de jaarlijkse herdenking van het einde van de oorlog in Indië een officieel karakter.)
Onderstaand verhaal van de 1974 overleden Tjalie ontdekte ik in dat verband weer terug in zo’n klein AO (actueel onderwerp)boekje uit 1980. Enfin we hebben er daarna op moeten wachten maar ons jaarlijks ‘herdenkingsdrama’ is er gekomen. Voor velen vanaf de 2e generatie zal het omslagpunt in ‘onze’ indische geschiedenis minder leven en bekend zijn maar daarom uiterst belangrijk om niet alleen het einde vd oorlog te herdenken maar ook stil te staan bij het beginpunt van het einde van een tijdperk ‘. Meesterlijk verteld.
P.Lemon

Lali Djiwo  ( vergeet mijn ziel )  van Tjalie Robinson
En dan hoef ik maar één woord te zeggen, of duizenden
indischgasten zijn opeens midden in het hart getroffen; en dat woord is TJIATER.
Ja TJIATER was de plaats ( waar vóórdien, noch nádien ooit iemand van hoorde of
iemand kwam om een krans te leggen) waar de laatste slag viel … de genadeslag.

Toen zei de Jap: Capituleer, of ik bombardeer Bandung plat:
NU. Dus capituleerde het KNIL; ja praktisch zonder slag of stoot. Want zelfs een
historische veldslag had niet plaatsgevonden. Tot hier was de speerpunt met
verbijsterende snelheid doorgestoten van de ontzettende lans, die al jaren lang
in China getraind was en gehard tot een medogenloosheid  en wreedheid, waar wij geen idee van konden hebben Opgegroeid als wij waren in een vredig land met een vreedzaam volk en waar veel training, jaren lang alleen bestaan had in een rondje  van een paar kilometer rond de tangsi met de tamboer voorop om te ‘adjar pas’ (om te leren marcheren) onder commando van een gemoedelijke dikke adjudant als een koddebeier in Lutjebroek.
Neen,  niets denigrerends wordt hiermee gezegd; we markeren alleen de tegenstelling… Ik weet het immers zelf uit ervaring. Die gezellige wandeling met de compie buiten Tjimahi, de lucht vol ochtendzon en kwinkelerende vogels. de rustpauze op de berm met broodjes kaas en ijs van de katjongs, die met thermosflessen achter ons aan gezeuld hadden.
‘Boleh Peh, Als zo oorlôôôh…
En op diezelfde ochtend waren met een rotgang op weg naar ons die crack troops uit de Japans Chinese oorlog, die hele bataljons Tjang Kai Chek troepen over de kling gejaagd hadden zonder een ooglid te knipperen, en hele dorpen gijzelaars met grijsaards, vrouwen en kinderen uitgemoord. Op weg naar ons, niet met denderende tanks, maar onhoorbare rubbervoeten met de ‘gespleten hoef’ zoals Djojobojo voorspelde. En op lichte Japanse rotfietsjes, waar wij op neerkeken, maar die letterlijk moorddadig bleken te zijn, bestuurd als ze waren door diezelfde doders als we hebben leren kennen uit de reportage’s van VietNam en Cambodja.
Met meterslange bandeliers patronen en trossen handgranaten en ‘kecke’ samurai zwaarden.  Onhoorbaar en onzichtbaar bliksemsnel schuifelend als een cobra en even snel toeslaand; en direct dodelijk. Pas nu we ons na tientallen jaren realiseren, hoe onvoorstelbaar wreed een oorlog kan zijn, kunnen we ons INSTINCT prijzen, dat ons destijds heeft doen capituleren. Ook in het Indonesisch volk zouden onafzienbare massamoorden en vernielingen zijn aangericht. Nu betaalde alleen de laatste kleine garde de rekening.
De Laatse Garde van Tjiater…  in die laatste stelling van een handvol Jannen van het KNIL. En een handvol Javanen en Ambonezen. En een handvol Indo milliciëns. De ‘ Masters and the Slaves’ en derzelver kinderen van een koloniaal rijk, waarin de zon niet onderging. Aardige luitjes-weetje- van die laatste stelling. Met Uke in hun ransel en een mondharmonica en een lemper van Maatje en een kwatta van Meitie. Hm.  Geen maarschalksstaf of zo. Of zelfs een droom van ‘pisangschillen’ als U nog weet wat sergeant majoors-strepen zijn.
Als een amokgeraakte maaimachine met duizend felle sabels stortte dat Japans leger zich op die dunne menselijke defensielijn. Die in ‘ NO TIME’niet meer bestond. Zelfs wie zich overgaf werd neergeschoten; soms troepjes met puttee’s aan elkaar gebonden en gemitraillleerd. Of onthoofd, man, na man,na man. “The poor guys, they never knew, what hit them’zeggen boksers wel eens als ze door een overwachte slag opeens knock-out zijn gegaan. Ik sprak later een officier, die de slachtpartij had meegemaakt.
Nog steeds had hij die typische in ontzetting opengesperde ogen van iemand, die niet geloven kan wat hij ziet, zo on-indenkbaar en wreed en ontegenhoudbaar. Hij sprak erover met haperende stem, ook al probeerde hij nonchalant een sigaretje te roken. En nog jaren later probeerde hij in gestamelde brokjes versgedichten te maken van leed, erbarmen en God. Ja dat was Tjiater.

Zijn wij ontroerd???
Waarom brengen dan andere volken hormat aan doden, en wij niet??? En
hebben hele herdenkingsdrama’s en wij niet??? Vraag niet en oordeel niet. Neem
waar, dat de Indischman zwijgt en vergeet. Als U niet begrijpt waarom, vergeet
het dan ook maar.
Want hoe willen wij duidelijk maken dat wij op Tjiater de laatste adem uitbliezen van ons Indisch leven. En dat sindsdien ALLES definitief voorbij is??? Zo definitief dat we zelfs onze ziel vergeten zijn???
God behoede je. Kinderen van het Lali Djiwo ( zielsvergetelheid). Kinderen
zonder kerkhoven en zonder bevrijdingsmonumenten. Weet dat, als alles verloren is , vanzelf het uur aangebroken moet zijn van een nieuwe ochtend. En vergeet niet, dat wij , omdat wij kinderen van het Morgenland zijn, de ochtend van een nieuwe ziel  het eerst zullen aanschouwen. Zie dan nogmaals voor het laatst dit landschap zoals het schreit zonder tranen. Zoals het getuigt zonder woorden.
En nochtans dichter bij ons hart is dan het dierbaarste dat wij ooit zagen.
Adieu… A Dieu

Dit bericht werd geplaatst in Gast Pikirans. Bookmark de permalink .

12 reacties op Lali Djiwo

  1. Kembang zegt:

    Kippenvel……in en in triest….waarom toch???

  2. frits bakker zegt:

    Tjalie Robinson, de onvergetelijke Indische roepende stem van bezieling,trots en troost,vooral in de jaren ’50 en ’60, toen wij het hier
    nog zo “koud” hadden.
    met dank aan P.Lemon en I4e. F.B.

  3. Anoniem zegt:

    Lali Djiwo,
    Ik ben blij dat iemand zich Ciater (tjiater) nog herinnerd.
    Keep it going!
    Cap

    • Jan A.Somers zegt:

      Er zijn velen die zich Tjiater nog herinneren. De heetwaterbronnen bij de Tangkuban Perahu. Ook nu nog is Ciater een vakantie-oord waar het stikt van de (Nederlandse) toeristen. Maar wie herinnert zich nog de Tjiaterstelling van het KNIL? Dat wordt die toeristen niet verteld.

    • Surya Atmadja zegt:

      Ciater ken ik alleen door de aanwezigheid van de warm waterbronnen .
      Je hebt daar een grote atractiepark* die 24 uur open is , met een leuke resort* plus veel verhuurde particuliere “villas” (250.000 rupiah per nacht in 2011).

      In de buurt heb je de zgn Gua Belanda( je hebt daar ook een Gua Jepang, aangelegd door romusha- volgens verhalen kan het daar redelijk spoken).
      Gua Belanda:”Gua yang pada waktu dahulu berfungsi sebagai markas militer, penjara, tempat penyimpanan senjata, maupun sebagai tempat pembangkit listrik tenaga air”
      Veel orang Jakarta gaan in de week-enden eventjes naar Bandung gaan .
      Ze komen ook bij gua Jepang en gua Belanda.

      Keep it going, oftewel O(D)JO LALI Mas .

      *Sari Ater SPA Resort

      http://www.sariater-hotel.com/index.php?option=com_content&view=article&id=47&Itemid=56

  4. Boeroeng zegt:

    Er sneuvelden aan de zijde van het KNIL ongeveer 180 man, inbegrepen ongeveer 70 door de Japanners omgebrachte krijgsgevangenen, en er vielen tientallen zwaar gewonden. De Japanse verliezen bedroegen circa 200 doden en gewonden, als gevolg van hardnekkig verzet.

    http://tjiaterstelling.jouwweb.nl/de-slag-om-de-tjiater-pas

    Meer informatie: http://hbo-kennisbank.uvt.nl/cgi/nda/show.cgi?fid=481

  5. Pierre de la Croix zegt:

    Er zit ook lering in het verhaal van Tjalie, waarvan ik het navolgende nog gaarne herhaal ter illustratie van wat ik bedoel:

    “Tot hier was de speerpunt met verbijsterende snelheid doorgestoten van de ontzettende lans, die al jaren lang in China getraind was en gehard tot een meedogenloosheid en wreedheid, waar wij geen idee van konden hebben Opgegroeid als wij waren in een vredig land met een vreedzaam volk en waar veel training, jaren lang alleen bestaan had in een rondje van een paar kilometer rond de tangsi met de tamboer voorop om te ‘adjar pas’ (om te leren marcheren) onder commando van een gemoedelijke dikke adjudant als een koddebeier in Lutjebroek”.

    Misschien dat Si Tjalie hiermee het KNIL van direct voor de oorlog als geheel tekort heeft gedaan, maar feit blijft dat Nederland en Nederlands Indië gezapig waren ingedut en bleven doorbezuinigen op defensie. Zij hadden geen idee of wilden geen idee hebben van wat respectievelijk Nazi Duitsland en Japan in hun schild voerden.

    Het zou in Azië sowieso wel loslopen. De Jap kon niet vliegen vanwege aangeboren oogafwijkingen en zijn oorlogstuig zou wel even krakkemikkig zijn als het speelgoed dat ze in Nederlands Indië dumpten. Dat de Japanners de Russen al in 1904 bij Port Arthur een enorm pak slaag hadden gegeven zal niemand toen, in de jaren vlak vóór Pearl Harbour, een zorg zijn geweest.

    Het lijkt nu of Nederland en heel Europa zich wederom weinig aantrekt of wil aantrekken van wat er in de wereld op militair gebied gebeurt, want allerwegen worden opnieuw de geweertjes gebroken, omdat het instandhouden van een moderne effectieve krijgsmacht zoveel kost en omdat het met oorlog wel niet zo’n vaart zal lopen ……

    Selamat tidur en adieu, A Dieu.

    Pak Pierre

  6. Surya Atmadja zegt:

    Ik dacht ergens te lezen dat KNIL gedeeltelijk een politionele taak had.
    Moet toch even de KNIL boekoe’s raadplegen.
    En wanneer was de laatste binnenlandse oorlog geweest ?
    Mijn vader en zijn jongere broer/schoonbroers waren aangenaam verrast hoe de Knil de verschroeide aarde toepassen in West Java.
    Volgens verhaal werd hij (leraar) toen gevraagd om aan te sluiten bij de perjuangan( de strijd) in Malangbong ( in de buurt van Garut).

    • Jan A.Somers zegt:

      Het KNIL had een tweeledige taak.
      Primair: Het verzekeren van de binnenlandsche rust, orde en veiligheid. Het geven van steun aan het gezag, het afdwingen, waar noodig, van gehoorzaamheid aan gegeven bevelen, het beschermen van de goedgezinde bevolking tegen kwade elementen en dergelijke. (…) bewakingsdiensten, begeleiden van bestuursambtenaren, transporten e.d. (…).
      Secundair: De verdediging van het grondgebied tegen aanranding door een buitenlandse vijand.
      Vanaf 1927 bestond er een uitgebreide tekst over de defensiegrondslagen. Samengevat:
      a. handhaving van het Nederlandsch gezag in den Archipel tegen onrust of verzet binnen de grenzen, verzekering van rust en orde;
      b. vervulling van den militairen plicht als lid van de Volksgemeenschap tegenover andere volken.
      Ook het leger in Nederland kent politionele taken. Daarvoor bestaat het korps marechaussee. Daarnaast kunnen technisch gespecialiseerde eenheden worden ingezet. Bekend is het opruimen van springstoffen, inzet van duikploegen e.d.
      Die militaire taak van het KNIL was heel beperkt: Indien Nederlandsch-Indië ondanks het ernstig pogen om buiten den oorlog te blijven, daarin betrokken wordt, zal de aanwezige weermacht met de voorhanden middelen zich zoo goed mogelijk tegen elke bezetting van ons grondgebied verzetten, in afwachting van den steun, die ons mocht worden verleend. Op voorhand werd dus al uitgegaan van hulp door geallieerden!! Die er op dat moment niet waren!

    • Pierre de la Croix zegt:

      Mooi dat Pak Somers voor ons altijd alles netjes op een rijtje wil zetten, dit maal over de taken van het KNIL vlak voor de oorlog.

      De verdedigende taak, voor het geval de vijand ooit nakend * van buiten de grenzen zou komen, was een beetje ondergepatjold, gemakshalve vertrouwend op de wijde rokken van “de geallieerden” waarachter Nederlands Indië zou kunnen wegkruipen als “strikte neutraliteit” niet zou helpen.

      Wat dat heeft betekend aan het begin van WO II in Azië hebben we gezien: De Amerikanen lieten zich expres of niet expres overrompelen en de Britse officieren borrelden nog rustig in hun mess in Singapore toen de Japanners over land, dwars door de jungle, waren genaderd (genaakt *) en de stad al praktisch hadden omsingeld.

      Moraal van mijn verhaal is dus, nogmaals: Laten we er niet te veel op vertrouwen dat anderen bereid zijn de kastanjes voor ons uit het vuur te halen. Zo voorkomen we dat volgende generaties hun eigen 4 mei en 15 augustus krijgen, na een nieuwe oorlog, om te jammeren en weeklagen hoe slecht ZIJ door HUN vijand behandeld zijn geworden geworden.

      Pak Pierre

      * Nakend: Sorry jongste lezertjes, dit is geen verwijzing van dirty old Pak Pierre naar het vrolijke naturisme, maar het woord heeft hier de betekenis van “naderend” zoals in een strofe (2de couplet?) van het liedje

      ” ’t Is plicht dat iedere jongen
      aan d’onafhankelijkheid,
      van zijn geliefde vaderland
      zijn beste krachten wijdt ….”

      Het refrein was geloof ik iets met “Houzee”, maar dat mocht niet meer na de oorlog, want strijdkreet van de NSB.

      Tja …. dat waren nog eens liedjes, lang voor de Indo Rock. Ik heb ze op de Lagere School (“met den Bijbel”) nog moeten leren uit het Blauwe Boekje “Kun je nog zingen, zing dan mee”.

      Nog pas gisteren …….

      Pak P.

      • Jan A.Somers zegt:

        Het was met de VOC begonnen. De VOC was bedoeld om de Portugezen en Spanjaarden afbreuk te doen. Als je in Azië hun verdiensten kon afnemen, kwam dat ten goede aan de strijd in de Nederlanden. Alleen: De VOC moest dat wel zelf betalen, uit hun handelswinsten. Nederlands-Indië was financieel onafhankelijk van Nederland. Op hun eigen begroting moesten dus niet alleen de inkomsten staan, maar ook de kosten van het KNIL. Ik weet niet of er veel Zeeuwen in het bestuur zaten, maar ze waren wel erg zunig.

  7. Pierre de la Croix zegt:

    Pak Somers,

    Reden waarom ik Nederlands Indië als aparte entiteit heb genoemd in mijn eerste stukje onder dit topic, 3de alinea: Nederland én Nederlands Indië lagen beide te tidoeren en bleven doorbezuinigen op hun defensie ……

    Met respect voor uw lieve echtgenote, het zullen die zuunige Zeeuwen wel geweest zijn die ooit die atoeran hebben ingesteld. Hun invloed in de VOC en de WIC is geloof ik altijd danig onderschat.

    Dat Nederlands Indië financieel gezien zijn eigen broek moest ophouden maar tegelijkertijd schatplichtig was aan het moederland én geen belangrijke beslissing mocht nemen zonder de paraaf van het Ministerie van Kolonieën in Den Haag doet me denken aan het beleid van de huidige “Venture Capitalists”: De gekochte onderneming opzadelen met een enorme schuldenlast en dan nog uitbenen.

    Ik had gedacht dat die manier van snel geld verdienen door Angel-Saksen aan beide zijden van de Atlantsiche Oceaan was uitgevonden, maar nu weet ik het ineens niet meer zo zeker.

    Pak Pierre

    Pak Pierre

Laat een reactie achter op Anoniem Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.