blanke huid en kattenogen

Aan de vestiging van de Hollanders op de Molukken was de komst van de Portugezen vooraf gegaan. De Portugezen waren de eerste Europeanen die de Molukken bereikten. Na lang zoeken vond men eerst de weg tot aan Malakka. In het jaar 1531 zeilden vanuit Malakka vier Portugese schepen naar de Molukken want men had gehoord dat daar kruidnagels en nootmuskaatnoten groeiden. artikel

Dit bericht werd geplaatst in Algemeen. Bookmark de permalink .

26 reacties op blanke huid en kattenogen

  1. Pierre de la Croix zegt:

    Aardig artikeltje, ook al weten we allemaal wel zo ongeveer hoe het is gelopen.

    Op deze storm- en regenachtige dag dringt de vraag zich nog prangender dan anders bij mij op hoe die Portugezen en later de Nederlanders toch betrekkelijk snel konden communiceren met de mensen die zij op hun reizen aantroffen, zo goed zelfs dat zij met de plaatselijke sultans en radjahs binnen de kortste keren verdragen konden sluiten.

    Mensen die nu door hun werkgevers naar vreemde oorden worden gezonden om er voor langere tijd te werken worden, ter voorbereiding, naar “de nonnetjes in Vught” of andere talenpractica gezonden, maar die waren er in de tijd van de ontdekkingsreizigers niet.

    Overigens … bij dit “topic” moge ik voor geïnteresseerden vermelden dat ik van een vriendje uit Engeland een boekje heb gekregen, “Nathaniel’s nutmeg”, geschreven door ene Giles Milton, Engelsman (ISBN 0 340 69676 1), over de avontuurlijke tochten naar de “Spiceries”, de specerij eilanden, van zijn landgenoten, in het kader van de hele westeuropese trek over zee naar Azië in de 15de, 16de en 17de eeuw, op zoek naar kruidnagel en nootmuskaat.
    JPC krijgt er ook ruime aandacht.

    De schrijver heeft zijn huiswerk m.i. goed gedaan. Onder “Acknowledgements” o.a. deze regels:

    – “Thank you to (wijlen – Pak Pierre) Des Alwi on Neira Island for his hospitality, enthusiasm and the use of his twin-engine power boat; to Monsignor Andreas Sol of St Francis Xavier Cathedral in Ambon (Amboina) for allowing me free access to his library”

    – “In London, I am grateful to Marjolein van der Valk for rendering obscure Dutch chronicles into fluent English ….”

    Uit dat boek nog één citaatje bij een plaatje van de Gunung Api: “The Banda Islands’ volcano, the Gunung Api, had a habit of erupting every time a Dutch fleet arrived”.

    Tja ……

    Pak Pierre

    • eppeson marawasin zegt:

      Dag meneer De la Croix, het zal wel geen toeval zijn maar toch bijzonder. Ik heb de Nederlandse versie ‘Nathaniels nootmuskaat’ gelezen. Echt zo’n boek om ‘m op een dag als deze in één adem uit te lezen. Een aanrader dus!

      Titel: Nathaniels nootmuskaat
      Auteur: Giles Milton
      ISBN 90 290 6500 1
      v.a. € 6,50
      http://www.deslegte.com/boek/milton-giles/nathaniels-nootmuskaat-9789029065009/

      Op Bol.com onderstaande recensie:

      Recensie(s)
      NBD|Biblion recensie
      In dit vlot geschreven populair-wetenschappelijke werk schildert Milton met veel gevoel voor detail en karaktertekening de Engelse rol in de strijd om de specerijenhandel in de zeventiende eeuw. Die rol was en bleef marginaal. De Hollanders hadden met hun meedogenloze aanpak meer succes. Maar het gaat Milton eigenlijk om twee verhalen. Hoe Nathaniel Courthope enkele jaren een klein nootmuskaateiland verdedigde tegen een Hollandse overmacht, en hoe een groep Engelse handelaars door de Hollanders gruwelijk werd vermoord in Ambon. Beide verhalen zijn zowel in Engeland als in Nederland vrijwel vergeten. Het gaat fout als Milton ons wil laten geloven dat in 1667 het Oost-Indische eiland Run werd geruild voor Nieuw-Nederland. Desalniettemin een boek dat het waard is om gelezen te worden. Met bibliografie, alfabetisch register en zwartwitillustraties. Kleine druk.

      (Biblion recensie, Drs. B. Hummel)

      • Surya Atmadja zegt:

        Over de moorden op de Engelsen werd in diverse “oude” Nederlandse boekenvermeld.
        Mss niet zo uitgebreid zoals bij de Engelsen .

        Veel oude verhalen zijn wel beschikbaar als men moeite doet om het te zoeken .
        De KB en Nat.Archief in Den Haag , en de K.I.T in Amsterdam zal ook veel boeken hebben.

      • Pierre de la Croix zegt:

        Nou …. en ik dacht eindelijk eens een keer met een “hot topic” te komen waar niemand nog van had gehoord.

        Ik ga nog maar eens aan de werken van Kant beginnen. Bladzijde 2. Maar oeps … de zon breekt door. Buiten gebeuren spannende dingen ……

        Pak Pierre

      • Jan A. Somers zegt:

        De ‘Ambonsche Moord’ staat gedetailleerd in mijn proefschrift met alle bronnen! (geen oud Nederlands boek)
        JPC klaagde ook bij zijn bazen dat er mensen werden gestuurd die het verdomden de plaatselijke taal te leren. (met als probleem dat er zoveel talen waren!) Wel was soms het Portugees de lingua franca, later het maleis.

    • Jan A. Somers zegt:

      De schippers van de voorcompagniën kregen van Maurits/Oldenbarnevelt aanbevelingsbrieven in diverse talen mee. Bij de verdragen tussen de VOC en de inheemse vorsten is vaak te lezen in welke talen het verdrag is vastgesteld. En dat in de talen tussen Kaap de Goede Hoop en China/Japan!
      Nu nog worden verdragen in verschillende talen gesloten, en in die talen getekend. Maar er staat wel vermeld dat bij onenigheid één vertaling geldt. Ik heb zelf ervaring bij de VN hoe moeilijk het is om die verschillende vertalingen gelijkwaardig te interpreteren, zelfs bij gewone technische onderwerpen. Bij de besprekingen was er al gauw overeenstemming over wat er was bedoeld. Het probleem kwam pas bij het vaststellen van de officiële vertalingen. Vooral mensen van de oostbloklanden deden moeilijk. Onderling waren wij collega’s, maar zij wilden geen problemen met hun bazen krijgen. Ik weet nog wel dat een oude Engelsman voor elk ‘moeilijk’ woord een ander Engels woord als mogelijk synoniem verzon, daarna afwachten wat de tolken/vertalers ervan maakten, en afwachten of de Russische delegatieleden/collega’s dat woord thuis konden verdedigen. Koude oorlog???

      • eppeson marawasin zegt:

        Dag meneer Somers, mag ik u hierover twee vragen stellen:

        1. Zouden die interpretatie-opties zich ook (niet) hebben voorgedaan bij gebruikmaking vanLatijn, Oud-Grieks en Esperanto?

        2. Welke beroepsgroep/en beheerste/n die vreemde talen tussen Kaap de Goede Hoop en China/Japan?

        e.m.

      • Surya Atmadja zegt:

        Bij verdragen tussen de VOC en plaatselijke vorsten zoals in Bantam of Jacatra en ik dacht ook op de Molukken gingen de Nederlanders extra zaken erbij gedaan of een andere interpretaties geven .
        Bron Oud Batavia
        Mijn komentaar is , dat hadden ze ook geflikt met de “aangeklede”Linggardjati .

        Heb ergens gelezen dat de Engelsen de Bantamers (? of Molukkers) hadden gewaarschuwd tot de woede van de Nederlanders.

        Ten tijde van de Portugezen hadden de Portugezen hun verdragen met de vorsten uit de regio(ook Filipijnen) gesloten in de Bahasa Melayu , de handelstaal van de regio .
        Zie de rol van Panglima Awang ( een Sumatraan) , in dienst van de overwonen Sultan van Malaka .( Hamba di Raja)
        Bij de Engelsen bekend onder de naam Henry the Black , werd vermeld door A.Pigafeta

    • Jan A. Somers zegt:

      Van Linggadjati zijn bij mijn weten mogelijk twee versies getekend, Komt vaker voor, niet geniepig dus. Verder niet belangrijk, want beide versies zijn samen op de agenda van de Rondetafelconferentie terecht gekomen en dat was de bedoeling. Als het nuttig voor hen was, hebben de Nederlanders natuurlijk ook gerommeld met teksten van verdragen, maar de vorsten wisten ook van rommelen. Of helemaal van niets weten, of niets meer afweten van een verdrag van 27 december 1949.
      @eppeson marawasin:
      1. Ik denk wel dat er vaak problemen zijn geweest, maar daar weet ik verder niets van af.
      2. Amsterdam/Middelburg waren middelpunten van de toenmalige wereld! Daar kwamen handelaren van overal vandaan. Veel Arabisch is binnengekomen met handelaren uit Italiaanse steden zoals Venetië en Genua. En de vorsten van havenvorstendommen hadden shabandars die buitenlander waren en zo een beetje van alles spraken. Verder natuurlijk (o.a. Portugese) zendelingen en missionarissen die behoorlijk hun talen spraken. Ik heb wel zo’n idee dat interpretatiegeschillen veel bloed hebben gekost.

      • eppeson marawasin zegt:

        Dank u meneer Somers. Als je al uit eigen land wegging dan verbleef je in die tijden gebruikelijk langer in vreemde taalgebieden en dat konden dan weleens vele jaren zijn. Dankzij uw rijtje schoten mij de groepen diplomaten en geleerden als tolken/vertalers nog te binnen.

        e.m.

      • Jan A. Somers zegt:

        Dank zij mijn dochter die in Middelburg werkt hoorde ik van Molukse activiteiten in Zeeland. (niemand weet meer iets af van de woonoorden daar, op de kermis in Vlissingen knokten de ‘Ambonnese’ jongens met de Vlissingse jeugd) Was het mena moeria of plat Zeeuws? Op de website van de provincie roepen ze nu: ‘Ons bin noe ier 60 jaer’ Dat komt er nou van als jullie langer tijden in vreemde taalgebieden verblijven!

      • eppeson marawasin zegt:

        Ja, dat komt er dan inderdaad van. Na zovele jaren evolueer je van een ‘tropische verrassing in Hollandse melktjoklat’ naar een ‘Zeeuwse Babbelaar’. Met toevoeging van cacao, kaneel of stukjes pinda behoudt het nog alleszins een tropisch karakter. Niettemin, des te meer zwarte haren, des te minder blauwe ogen (op de kermis).

        e.m.

  2. bokeller zegt:

    Meneer Somers,een hele kleine correctie als ’t toegestaan is.dus jangan ambil marah. Deze ouwe nyo had vele jaren in Middelburg gewoond. En in woonoord ” Modderoord” lagen m”n oude KNIL-makkers en deze mensen kan ik nooit vergeten ook al woon ik nu elders ter lande.
    En hoe denkt men tegenwoordig over de ontruimingen van vele woonoorden,daarover ook ”Geschiedenis”mss.
    Mvg. siBo

    • Jan A. Somers zegt:

      In de zomer rij ik vaak met de bus tussen Vlissingen en Middelburg. In de rivierenbuurt (Oosterscheldestraat?) zag ik dan elke keer op een muur RMS gekalkt. Dan kwam mijn verleden weer boven. Nu is die muur schoon. Ingeburgerd?

      • eppeson marawasin zegt:

        Dag meneer Somers, uw vraag is voer voor sociologen. Er schijnen studies te zijn dat ze het in Zeeland inderdaad beter gedaan hebben
        dan bijvoorbeeld in de noordelijke regio’s. Zelf denk ik dat ’t meer een kwestie is van aansluiting door onderdompeling op grond van ‘soedah ……’ dan vanwege ‘luctor et emergo’.

        ‘k Zou graag terugkeren naar het voormalig eiland Walcheren. Heb er goede (jeugd)herinneringen aan. Twee jaar in Ambonezenkamp West-Souburg en 2 jaar kamp/woonoord Nadorst aan de Nadorstweg in Middelburg.

        Ben eind 50-er jaren daar tussen toekomstige beroemdheden opgegroeid zoals de gitaarspelende broers De Queljoe en de voetballende broers Pentury. De oudste broer (geen voetballer) was één van de leidende figuren tijdens de bezetting van de woning van de Indonesische ambassadeur in Wassenaar in 1970. Op Youtube (e.g. Reportage Molukse bezetters ambassade deel 2) zijn van hem twee jaar later nog interviews terug te zien in het VPRO-programma ‘Het Gat van Nederland’. Uit Breskens kwamen de schrjfsters Elly en Sylvia Pessireron vaak bij dominee Pentury op (familie)bezoek. Een andere beroemdheid uit woonoord Nadorst is Johnny Malawauw, wiens vader wij kinderen altijd respectvol met “Opa Oenoe” aanspraken. Maar ik moet nu stoppen, want anders blijf ik aan de gang.

        Met Malawauw ben ik eigenlijk weer terug bij uw vraag ‘ingeburgerd?’ Want hij is na zijn beroepsopleiding operator geworden op Borssele.
        Op Javapost las ik zojuist begrippen als ‘makan gadjih’ en ‘buta’. Ik zou zeggen ‘pragmatisme’. Waar je ook bent, indien van toepassing, je wilt toch altijd een goede opvoeder en echtgenoot zijn. Zeg maar zoals het een goed huisvader betaamt.

        http://www.pzc.nl/zomer/11468366/Op-zoek-naar-stilte-Onze-reis-doet-ons-verlangen-naar-thuis.ece

        e.m.

        ps
        meer weten over de karateka: http://www.malawauw.nl/biografie.html

      • Pierre de la Croix zegt:

        @ Pak Eppeson,

        Ik weet niet waarom, maar ik heb nu pas uw verhaal gelezen over uw jeugd op Walcheren, temidden van aankomende beroemdheden.

        U eindigt met “Maar ik moet nu stoppen, want anders blijf ik aan de gang”. Jammer, ik hoop dat er meer jeugdherinneringen komen, misschien zelfs een boek of een feuilleton op I4E.

        Pak Pierre

    • Erik Bakker zegt:

      Goedemiddag,

      In 1961 heb ik een aantal maanden in het kamp Modderoord gezeten voor mijn militaire opleiding. Het was afzien daar (alleen in kantine en waslokaal verwarming.
      Mijn vraag is welke bestemming had dit kamp voordat het een “kazerne” werd. Werden daar Molukkers opgevangen?

      Groet

      Erik Bakker

      • Pierre de la Croix zegt:

        Erik Bakker: “Werden daar Molukkers opgevangen?”

        Ik moge verwijzen naar een bijdrage van Eppeson Marawasin onder dit topic, van 3 september 2012 om 14:46 (even naar boven scrollen):

        “Ik Zou graag terugkeren naar het voormalig eiland Walcheren. Heb er goede (jeugd)herinneringen aan. Twee jaar in Ambonezenkamp West-Souburg en 2 jaar kamp/woonoord Nadorst aan de Nadorstweg in Middelburg”.

        Waren (zijn) “Nadorst” en “Modderoord” niet verschillende namen voor het zelfde kamp? Jammer dat de heer Eppeson Marawasin zich al maanden niet laat horen, c.q. lezen op deze site. Anders zou u het antwoord op uw vraag “right from the horses mouth” kunnen vernemen.

        Overigens aangenaam om via uw vraag weer even terug te keren naar het verleden, toen de discussies op I4E kennelijk nog gezellig konden voortkabbelen en toch leerzaam waren, geen prietpraat.

        Pak Pierre

        • bokeller zegt:

          Tjsa, Modderoord!
          Heel vreemd ik had daar vanaf
          1957 tot 1962 in militaire dienst ge-
          zeten ingedeeld als militair instructeur bij de COAK.
          Ook een paar maanden op kamp Modderoord
          gewoond.
          Een goed van houten barakken voorziene
          militair kamp met alles deropenderaan.
          De Molukkers zaten in een paar 100m.
          verder vanaf de zelfde straat.
          siBo

  3. Jeroen zegt:

    Manado schijnt de plek te zijn waar voor het eerst sprake was van een Indo-Europese gemeenschap in de archipel.
    De eerste koning zou een mestizo met Spaans bloed geweest zijn.
    Verder is er op de Molukken nu nog een eiland waar voornamelijk Indo-Europeanen wonen, waarvan hun voorouders en Toepassen (andere naam voor mardijkers, komt waarschijnlijk van Toepas wat afgeleid is van de hoed die Portugezen droegen), tegen de Portugezen en Nederlands vochten.
    Wijlen Si Londoh schijnt er geweest te zijn.

  4. eppeson marawasin zegt:

    @Pierre de la Croix, op 7 september 2012 om 23:45 zei:

    ‘/../ ik hoop dat er meer jeugdherinneringen komen, misschien zelfs een boek of een feuilleton op I4E.’@

    Dag meneer De la Croix, ik ben misschien te vaak op mijn achterhoofd gevallen, maar ik heb mijn jeugdherinneringen helaas niet allemaal meer op een rijtje. Het zijn flarden die dan (n.a.v.)*** boven komen drijven. In dit geval vormde het geheugen geen obstakel, omdat betrokkenen regelmatig nadien langer of korter de publiciteit haalden. Maar vraag je me nu hoe mijn juffen en meesters uit de 1e t/m de 4e klas van de lagere school heetten, dan moet ik het antwoord op dit moment schuldig blijven. Nu ik al schrijvende aan het denken ben schiet ineens in mijn herinnering de enige dag dat ik ooit op de lagere school heb durven spijbelen. Die hebt dan nog tegoed van mij. Hoewel beloftes in verkiezingstijd? 😉

    ***een woord, een reactie, enz.

    e.m.

    • Pierre de la Croix zegt:

      @ Pak Eppeson,

      Ach … wanneer u het punt op de tijdlijn bent gepasseerd dat u – in het licht van de statistiek – meer verleden hebt dan toekomst, dan zullen die jeugdherinneringen in versterkte mate bezit gaan nemen van uw geheugen.

      Het is misschien goed om vanaf dat moment met een dictafoontje rond te lopen, om iedere inval in het extern geheugen vast te leggen, hihihi ……

      Alle gekheid op een stokje ….. herinneringen van iemand die nog net voor de grote uittocht van KNIL-Molukkers in (of is het “op”?) Tanah Maluku is geboren, als boreling werd meegevoerd op de boot naar Negeri Dingin, op Walcheren terecht kwam en opgroeide in “Ambonezen woonoorden”, door zijn vader met een oorlogsveteranensausje werd overgoten en via zijn moeder andere waarden kreeg bijgebracht, beïnvloed door de culturen van zijn voorvaderen en van zijn Zeeuwse omgeving, heimwee heeft naar Walcheren en dus een voorbeeld is van perfecte inburgering, zulke mémoires zou ik de moeite waard vinden om te lezen.

      En ….. u schrijft niet alleen voor mij, want wie ben ik voor u, maar voor UW nageslacht. Herinneringen ….. de beste poesaka die u kunt doorgeven!

      Pak Pierre

      • Jan A. Somers zegt:

        Ja, ja, ja!!! Het leuke van het op je achterhoofd vallen is dat er nieuwe verhalen bijkomen. Niet waar? Wel leuk! Er bestaat natuurlijk een echte geschiedenis van de ‘Ambonezen’ (sorry, zo heetten die lui toen allemaal, net alsof we de Nederlanders allemaal Hagenezen zouden noemen) in Nederland. Maar verhalen?

      • Pierre de la Croix zegt:

        Ja, verhalen, dat bedoel ik, right from the horse’s mouth.

        Pak Pierre

      • eppeson marawasin zegt:

        But I’m just a stable lad!!!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.