Sla eens een ouwe krant open

In 1833 overleed Augustijn Michielsz. Zijn mardijkerfamilie was nogal rijk geworden de laatste 100 jaar. Zo rijk dat zijn landerijen een kwart van de residentie Batavia omvatte en hij was de rijkste grondbezitter van Java. Via zijn dochter kwam een aardig deel van de erfenis in de familie du Perron terecht. Bekend van de schrijver Charles du Perron. Maar hij was geen nazaat

Roeland de Neve schrijft in de Indische Navorscher van 2007 pagina 12:

Op Tjitrap bijvoorbeeld logeerden in de tijd dat de bekende landheer Augustijn Michiels (1769-1833) er de scepter zwaaide, soms wel meer dan veertig families tegelijk. De dagen en avonden waren een groot, ononderbroken feest en werden gevuld met eten, drinken, wandelen, kaartspelen en dansen. Een huisorkest van dertig muzikanten zorgde voor verhoging van de feestvreugde. Voor de logés stond er bovendien steeds een met vier paarden bespannen wagen klaar, mochten zij zich in de omgeving van het landhuis willen verpozen. Sluitstuk van dit alles vormde liet personeel dat zich in en rond liet landhuis ophield. Michiels bezat maar liefst 117 huisslaven en had bovendien nog 48 vrije inlanders in dienst, die op elk gewenst moment voor zijn gasten klaarstonden. Daarnaast waren er nog inheemsen die in de stallen werkten en de tuinen onderhielden. Alles bij elkaar had de eigenaar van Tjitrap 320 mensen tot zijn beschikking. Met name voor de ongetrouwde heren onder de gasten was Tjitrap door de aanwezigheid van een groot aantal jonge, lieftallige slavinnen letterlijk een waar lustoord

Er werd een ‘partijtje’  slaven verkocht en het valt op in onderstaande advertentie van april 1833 in de Javasche Courant, dat er een huisorkest bij zit.



Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

17 Responses to Sla eens een ouwe krant open

  1. Boeroeng schreef:

    quote Sigeblek:

    Het lot van de slaven in N.O.I is waarschijnlijk stukken beter dan in West Indie.

    Is dat wel zo?

    Algemeen wordt in Nederland aangenomen dat de slavernij in de VOC-gebieden in totaal minder erg tot verwaarloosbaar is.
    Maar is het wel zoveel minder erg geweest? Hoeveel minder ?
    Dat idee is zo algemeen dat men het niet nodig vind in een tv-serie over Nederlandse slavernij de VOC-gebieden te behandelen.

  2. Peter van den Broek schreef:

    Ik ben uitgebreid op het onderwerp ingegaan omdat het opmerkelijk is dat de reactie van J.A.Somers sterk afwijkt van mijn reactie als we het toch over een heet hangijzer als slaven in Nederlands Oost-Indie hebben. Ik heb vnl uit de VOC-archieven geput en dat kan wat bias gegeven. Het blijkt vooralsnog dat het onderwerpen beladen is en dat ik wacht op de excuses van de Nederlandse regering. N.B. Voor Boeroeng heb ik enkele gegevens over de slavenbevolking in Batavia

    1A. Somers: In de verhalen over slavernij in de Nederlandse koloniën worden vaak de situaties in Oost- en West-Indië over één kam geschoren.
    1B.vd Broek Voor de slaven maakt het geen meter uit of hij in een kolonie of handelsgebied tewerkgesteld is , hij is en blijft een onvrij mens een slaaf, ook ongeacht het werk.

    2A. Somers: Aanvankelijk ging het bij de VOC slechts om in oorlogsbuit aangetroffen slaven. De VOC had geen werk voor ze zoals in West-Indië het geval was op de plantages. Zij werden meestal toegewezen aan vooraanstaande VOC-families waar zij werkten in de huishouding of als lijfwacht of leraar.
    2B . VdBroek Toch maakte de VOC wel gebruik van slaven (vaak lijfeigenen genoemd) en voerde zij slaventransporten uit. Uit Afrika werden maar een relatief beperkt aantal slaven naar Oost-Indië getransporteerd. Tot ca 1700 had de VOC weinig plantages, alleen op de Molukken had de VOC plantages (“tuinen”) van nootmuskaatbomen maar daar werden geen slaven ingezet. Voor de latere koffieplantages op Java gebruikte men ook geen slaven omdat de lokale bevolking bepaalde hoeveelheden koffie moest leveren. De lokale bevolking op Java kende het gebruik van slaven niet. Alleen in Batavia waren slaven die van elders uit Oost-Indië en van India kwamen.

    3A. Somers Van de buitgemaakte slaven werden er ook in het VOC-leger ingelijfd. Dit beviel zo goed dat door de VOC ook soldaten werden geronseld in Afrika. .
    3B.VdBroek Daarom werden zij van elders gehaald. De meeste slaven in Batavia waren afstammelingen van Balinezen, Boeginezen, Makassaren en Timorezen. In vergelijk met de vrije inlanders die in de ogen van hun vorsten en hoofden weinig meer waren dan slaven, hadden slaven het niet veel slechter.
    De VOC had in haar inrichtingen, werven, pakhuizen enz. behalve vrijlieden (orang prijman) ook slaven. De VOC kende slaven van het ambachtskwartier, de gouvernementsslaven, de lijfeigenen van het gouvernement en de landslijfeigenen.
    In Batavia waren moeilijk slaven te vinden. De slaven uit Afrika, de zgn. “kaffers”, die de VOC had, kwamen uit Kaap de Goede Hoop en Mozambique. Zij werden ingezet als hulppolitie. De slavinnen werkten soms als concubine bij Chinezen en hoewel het verboden was, ook wel bij Nederlanders.
    In Oost-Indië waren in Batavia de meeste slaven werkzaam, vooral in de huishouding en als handwerkslieden in de werkplaatsen in het ambachtskwartier. De laatsten woonden in een slavenhui

    4A.Somers: Voor zover mij bekend was Banda de enige (Europese) situatie waar slaven werden gebruikt in de productie. Volgens Els Jacobs ging het om een kleine zeventig perken elk bezet met 20 tot 30 slaven, samen zo’n 1750 man, geleverd door inheemse handelaren.
    4B. VdBroek Behalve in Batavia maakte de VOC ook gebruik van slaven op de plantages op de Westkust van Sumatra. Deze slaven kwamen voornamelijk van Madagaskar. Er werden door de VOC regelmatig schepen uitgezonden om van de koning van Madagaskar, die heerste over tweederde van het eiland, slaven te kopen. Aanvankelijk was het niet bepaald een succes omdat veel slaven tijdens de reis overleden.

    5A. Somers: In 1809 besloot het gouvernement de aanvoer van slaven uit Celebes (Makassaarse handelaren!) te verbieden.
    5B. VdBroek Desalniettemin werden in 1732, 1740 en 1782 invoerverbodsbepalingen verordonneerd (deze bepalingen werden overigens in 1809 door Daendels ingetrokken)

    6A. Somers: Door deze maatregelen was wel de slavenhandel verboden, niet het houden van slaven, daar was veel te weinig over bekend en er was geen bestuurlijke grip op.
    6B vdBroekOmdat Batavia ieder jaar het inwoneraantal op 31 dember moest doorgeven aan de Heren XVII is het bekend hoeveel slaven er in Batavia waren. In 1699 waren dat er ca 20.000, 30% van de totale bevolking, in 1719 23.000 (28%), in 1739 16.000 (26%), in 1759 18.000 (14%) en in 1779 34.000 (25%). Van 1700 tot 1780 vormden de slaven dus zo’n 25-30% (20.000-34.000) van de bevolking. Meer dan de helft van alle slaven leefde in de 18e eeuw in Batavia. Die stad werd vanaf 1730 door de malaria geteisterd waardoor ook het absolute aantal slaven afnam

    7A. Somers: Door deze maatregelen was wel de slavenhandel verboden, niet het houden van slaven, daar was veel te weinig over bekend en er was geen bestuurlijke grip op.
    7B. vdBroek Gedurende de hele VOC-tijd bleef de slavernij bestaan, ondanks dat men er bedenkingen over had. Pas in 1811 toen Java onder Brits gezag stond werd een begin gemaakt met de afschaffing van de slavernij in Oost-Indië. Er kwam belasting op het houden van slaven en nieuwe slaven mochten niet meer ingevoerd worden. Toen de Nederlanders het gezag weer terug hadden werd dit voortgezet. Directe afschaffing durfde men niet aan omdat zo’n onteigenings-maatregel een schadeloosstelling betekende. Pas op 1 januari 1860 werden alle slaven vrij; de eigenaars werden desgewenst schadeloosgesteld. Overigens waren er in heel Nederlands-Indië nog maar ongeveer 4739 geregistreerde slaven die volgens deze regeling vrij kwamen. Desalniettemin was de slavernij toen nog lang niet uit Nederlands-Indië verdwenen; waar inlandse vorsten zelfbestuur hadden bleef slavernij voortbestaan en werd de slavernij pas echt rond 1900 afgeschaft

    • sigeblek schreef:

      Het lot van de slaven in N.O.I is waarschijnlijk stukken beter dan in West Indie.
      In het begin jaren gebeurt wel eens dat een slaaf of slavin (dood) geranseld werd.

      In Batavia heb je vroeger een Drospad
      Er zijn ook vershillende soorten slaven, buitgemaakte krijgsgevangen , geroofde slaven , huisslaaf , werkslaaf , vrijwillige slaven etc.

      Mooie huisslavinnen (beroemd waren de Balinese) kunnen ook goede leven hebben , zelfs kinderen baren voor de meester.
      Hebben de kinderen geluk , worden ze goed behandeld , zo niet worden kunen ze ook verkocht worden.

      Goede meesters kunnen hun bekeerde huisslaven ook goed behandelen , zie voorbeeld van de Depokkers .
      Buitgemaakte slaven , krijgsgevangenen uit de buitengewesten kunnen in dienst komen als soldaten bij de Kumpeni.
      Zoals de buitgemaakte Bandanezen (600 -resten van de Hongitochten), Papangers , Mardijkers etc.

      De vrije Javanen en Sundanezen konden nooit slaven worden omdat ze gewantrouwd en verboden werden door de VOC , bang dat ze soldaten van vorsten waren .
      Ze mogen ook niet binnen de stadmuren wonen.

      • Bo Keller schreef:

        Dan is nmi.een heel dun draadje, tussen gestraften [veroordeelden ] en slaven.Ik neem hierbij als voorbeeld, de nederzetting van de
        Karimun jawa eilanden,vanaf 1818 onder beheer van een Posthouder de off.Michalofski.

    • Boeroeng schreef:

      Henk Niemeijer van het boek Batavia, eerder genoemd , had het over 52% slaaf van de bevolking te Batavia in 1679 en eind van die eeuw ruim de helft.

    • sigeblek schreef:

      Het is gevoelsmatig , zonder eerst in diverse boekoe pinter door te bladeren.
      Ik heb alleen films gezien van de Amerikaanse toestanden (Roots ?) en artikelen gelezen over de slavernij in Suriname e.o .

    • sigeblek schreef:

      De betaalde vergoeding zijn 50 tot 120 voor slaven t/m 10 jr oud.
      Afhankelijk v.d leeftijd werd vanaf 40-100 gld voor een slaaf/slavin boven 50 jr.
      De duurste waren de 20-t/m 30 jarigen , men betaalde betaalde tussen 150-350 gulden.

      DE slavernij kan voortbestaan door verschillende redenen.
      1.De betaalde vergoeding is van toepassing op geregistreerde slaven/perkhorigen Banda.
      2.Van de plaatselijke vorsten gelden andere regels,
      3.Door onvolledige kennis van gewestelijke en Indische toestanden.
      4..pandelingschap

      Pas in 1901 werd op Bali (ook Lombok?) en Oost Ned.Indie de slavernij afgeschaft.
      Encyclopaedie van Nederlandsch Indie
      P.A van der Lith en John F Snelleman

  3. Boeroeng schreef:

    De VOC had wel slaven voor eigen produktie, bijv op de scheepswerven.
    In Batavia was het aantal VOC-slaven niet zo veel in verhouding op het totaal aantal slaven. Het gros van de slaveneigenaren waren de vrije burgers, w.o de VOC-dienaren , particuliere handelaren, mixtiesen, Chinezen en Mardijkers.
    Veel slaven dienden voor het huishouden en voor de pronkzucht, maar een zeker aantal werkte wel op de bedrijven, in de stad of buiten de stad. Maar bestaat er een goede website die verhoudingen en aantallen noemt ?
    De VOC jaagde op weggelopen slaven van de burgers en straften hen. Ik dacht dat ook de namen per eigenaar werd geregistreerd door de VOC, in ieder geval waren er VOC-regels rond de handel en werd er taxes geheven per verkoop.
    (bron: het boek Batavia)
    Wat ik in de geschiedschrijving mis, is de details in de Nederlandse slavernij. En als er zoals laatst een tv-serie komt dan negeert men de slavernij in Oost-Indië. Alsof men denkt dat het niks voorstelde.
    Me dunkt…. misschien wel 200.000 slaven in de VOC-gebieden in die 2 eeuwen.

    Maar blijkbaar was de slavenhandel te Indië toch niet geheel verboden in 1833, gezien de advertentie.

    • Jan A. Somers schreef:

      Handel is wat anders dan verkoop uit eigen bezit. Moeilijk, dan maar voorbeeld: Jan heeft een winkel waarvoor hij geïmporteerde televisies inslaat en die verkoopt aan klanten = handel (wel BTW). Jan heeft thuis een televisie over die hij op marktplaats zet = geen handel (geen BTW). Sorry dat ik een slaaf vergelijk met televisie, het gaat om wat de wetgever onder handel verstaat.
      Ik ben het volkomen eens met de meeste reacties op mijn verhaal. Een beetje dom van mij om in een blog te proberen zo’n ingewikkeld probleem aan te kaarten. Zelfs teveel voor een televisie-uitzending. Ik vond het alleen vervelend dat niet wordt onderkend dat slavernij overal anders is, minder of meer erg laat ik maar in het midden. Voor Indië is het belangrijk onderscheid te maken tussen inzet van slaven door de VOC (= ‘overheid’, ambachtslieden), burgers (meest pronkzucht, behalve o.a. Banda) en de hogere lagen van de Indonesische bevolking. Deze laatste groep is altijd onzichtbaar geweest, behalve als het ging om pronken. Zowel de VOC als het bestuur in Indië gingen uit van indirect bestuur, je niet bemoeien met wat er werd uitgespookt, zolang er maar orde en rust was. Maar dan weet je ook niet welke ellende er speelt! Dat was het probleem voor Max Havelaar. Hoe staat het er nu voor met slavernij in Indonesië?
      Sorry, dat ik weer zo kort door de bocht ben, ik weet alleen wat ik (een beetje) over heb gelezen. Voor mij maakt Van Goor het duidelijkste verschil tussen Oost en West. Els Jacobs alleen de Indische archipel maar wel het dagelijks leven.

  4. Jan A. Somers schreef:

    Die ouwe krant geeft (onbedoeld) een aardig beeld van de slavernij in Indië. Wel wat patserig! In de verhalen over slavernij in de Nederlandse koloniën worden vaak de situaties in Oost- en West-Indië over één kam geschoren.
    West-Indië was van het begin af aan een (landbouw)productiekolonie, de Europeanen bezaten plantages waar arbeidskrachten nodig waren. Het land kon deze arbeiders niet in voldoende aantallen zelf leveren, de tekorten werden met aangekochte slaven aangevuld.
    Oost-Indië was voor de VOC geen kolonie maar een handelsgebied. Het ging voornamelijk wel om agrarische producten, maar deze werden door de inheemse bevolking gekweekt. Een kleinschalige productie waarbij nauwelijks slaven werden gebruikt, de kleine boertjes konden dat niet betalen.
    Aanvankelijk ging het bij de VOC slechts om in oorlogsbuit aangetroffen slaven. De VOC had geen werk voor ze zoals in West-Indië het geval was op de plantages. Zij werden meestal toegewezen aan vooraanstaande VOC-families waar zij werkten in de huishouding of als lijfwacht of leraar. Deze slaven leidden een draaglijk bestaan, er bestond dan ook een groot verschil tussen de slavernij in Oost- en in West-Indië: de Oost-Indische slaaf was een voorwerp van gerief en weelde, de West-Indische een werktuig. Van de buitgemaakte slaven werden er ook in het VOC-leger ingelijfd. Dit beviel zo goed dat door de VOC ook soldaten werden geronseld in Afrika. Deze militairen waren na afloop van hun contract vrij, maar bleven vaak in dienst. Bij de gegoede burgers van bijvoorbeeld Batavia was bij de Europese en Chinese bevolking vraag naar slaven om mee te kunnen pronken. Daar was niet moeilijk aan te komen, buiten de stad was alle handel vrij, dat viel buiten de verantwoordelijkheid van het Europese stadsbestuur.
    Voor zover mij bekend was Banda de enige (Europese) situatie waar slaven werden gebruikt in de productie. Volgens Els Jacobs ging het om een kleine zeventig perken elk bezet met 20 tot 30 slaven, samen zo’n 1750 man, geleverd door inheemse handelaren. Binnen de inheemse bevolking kwam slavernij en slavenhandel op veel grotere schaal voor. Els Jacobs heeft in haar proefschrift hier en daar geschreven over deze slavernij in de VOC-tijd.
    De slavenhandel werd voornamelijk vanuit Makassar bedreven. Overigens kwam het ook voor dat slaven werden vervoerd op VOC-schepen. Elk handelsschip, VOC, Chinees, of Makassaars, wilde volle ruimen.
    In 1809 besloot het gouvernement de aanvoer van slaven uit Celebes (Makassaarse handelaren!) te verbieden. Vanaf 1813 werd de invoer van slaven op Java totaal verboden. Door Raffles was in 1815 de Java Benevolent Institution opgericht met als doel mee te werken aan de afschaffing van de slavernij en om voor vrijgelaten slaven te zorgen. Na het herstel van het Nederlandse gezag werd de naam veranderd in Javaansch menschlievend genootschap. In het Regeringsreglement van 1818 werd bepaald dat slavenhandel verboden was, in 1819 werd begonnen met het aanleggen van registers van toenmalig aanwezige slaven, in 1825 gevolgd door een algemeen reglement op de slavenstand. Door deze maatregelen was wel de slavenhandel verboden, niet het houden van slaven, daar was veel te weinig over bekend en er was geen bestuurlijke grip op. Vanwege het verbod op de handel nam echter het aantal slaven sterk af. Schatte Raffles het aantal slaven op Java en Madoera nog op 30.000, schattingen uit 1814 wezen op een aantal van 27.142, in de registers van1820 nog 20.680 en in 1843 nog 9907. Mogelijk lagen die aantallen hoger, de slavernij bij de Indonesische vorsten en hoofden was moeilijk te doorgronden. Overigens werden geen uitwassen gemeld zoals in het Caribische gebied en de Zuidelijke Amerikaanse staten.
    Het is opmerkelijk dat nog in de Indische Staatsregeling 1925 wel de slavenhandel is verboden, maar dat slavernij niet wordt genoemd: Art. 170. De slavenhandel, de invoer en de openbare verkoop van slaven zijn verboden. De als slaven van elders aangevoerde personen zijn vrij, zoodra zij zich op het grondgebied van Nederlandsch-Indië bevinden. In Art. 172 wordt voor pandelingen ongeveer hetzelfde bepaald. Het gouvernement had vanwege het indirecte karakter van het bestuur onvoldoende grip op het zelfbestuur van de inheemse hoofden en hoopte via een verbod op de handel een natuurlijk einde te maken aan de slavernij.
    Algemeen leesvoer:
    J. van Goor, De Nederlandse Koloniën, Sdu Uitgeverij.
    Els M. Jacobs, Koopman in Azië, Walburg Pers.

  5. Peter van den Broek schreef:

    Du Perron staat literair bekend als E(Edgar) Du Perron, alhoewel Charles één van zijn voornamen is.

    Het is opmerkelijk dat Nederland pas laat ivt Engeland en Frankrijk, de slavernij heeft afgeschaft, hier was Nederland niet haantje de voorste, er moest zeker nog wat verdiend worden.

    Daarnaast is er weinig in de vaderlandse Geschiedenis bekend van de slavenhandel, er moest zeker met het christelijke (ethiek) hart in het reine worden gekomen.

    In de VOC-archieven wordt eea op meer dan ongelukkige wijze goedgepraat en veel naar anderen met bloed op de palmen gekeken, zie ook hierboven . Wel wordt sind kort de afschaffing van de slavernij in NL gevierd, (Keti Koti-viering) beter laat dan nooit en worden OOK de ex-kolonien bij betrokken???

    Als ik kinderarbeid zie, dan is de slavernij nooit afgeschaft

  6. Arthur Olive schreef:

    Dat was Saudi Arabia.

    Massachusetts was de eerste Engelse Kolonie die slavernij wettig maakte in 1642
    Voor 1625 waren er nog geen slaven in de Engelse Kolonie, waarschijnlijk wel in Mexico die Texas en het Zuid Westen beheerden.
    John Punch, een neger en twee andere blanke contract bedienden van Anthony Johnson liepen weg.
    Toen ze hun te pakken kregen werden de contracten van de twee blanken met 4 jaar verlengd en het contract van John Punch werd levenslang. Hij werd daardoor de eerste slaaf in de Kolonies en een slaaf van Anthony Johnson, een neger, die een land eigenaar werd nadat zijn eigen contract verliep.

  7. Boeroeng schreef:

    Arabia? Welk land was dat ?
    Het was niet alle Arabische landen, dat bedoelde ik.
    Waren er al niet vóór 1625 slaven op USA-grondgebied ?

  8. Arthur Olive schreef:

    Boeroeng, het klonk mij ook ongeloofwaardig in de oren toen ik twee jaren geleden op tv te horen kreeg dat de eerste slaven eigenaar in Kolonial Amerika een neger was.

    Zijn naam was “Antonio the Negro” in de 1625 Virginia jaartelling, hij was niet een slaaf maar een servant.
    Later toen hij zijn eerste land kocht veranderde hij zijn naam in Anthony Johnson en hij had een black indentured servant genaamd John Punch, een black man.
    John Punch is op de vlucht gegaan en toen ze hem te pakken kregen was hij veroordeeld om de rest van zijn leven voor Anthony Johnson te werken.

    Wat betreft Die 20%, ga naar “Arab Slave Trade” op Wikapedia, Arabia had in 1950, 450000 slaven en Mauritiana 600000, ook 20%.

    In 1953 hebben de sheiks van Qatar slaven meegebracht naar de coronatie van koningin Elizabeth II en 5 jaar later deden ze hetzelfde.

  9. Boeroeng schreef:

    Dat de eerste slaveneigenaar te Amerika een neger was en die 20% is niet geloofwaardig.

  10. Arthur Olive schreef:

    Ik heb gelezen dat de slavenhandel in Engeland pas in 1833 tot einde kwam, maar er werd een uitzondering gemaakt voor o.a. de East India Co. die er nog was tot 1870 denk ik.
    Het is toch wel frapant dat een Mardijker zoals Augustijn Michielsz slaven had terwijl de Mardijkers zelf vrij gevochten slaven waren.
    Het woord “Merdeka” (Vrijheid), komt van Mardijker.
    In Koloniaal Amerika was de eerste slaven eigenaar ook een neger, ik ben echter zijn naam vergeten.

    Er zijn naar schatting tussen de 12 en 20 millioen slaven in de wereld, dus zelf meer dan vroeger toen het nog wettig was.
    In 1950 was 20% van de bevolking in Arabie een slaaf en in de Arabische peninsula worden slaven nog steeds op open markets verkocht. Ook in Azie en de Westerse wereld worden kinderen en vrouwen cladestine verkocht voor de sex trade.
    De wereld is er niet beter op geworden.

  11. Boeroeng schreef:

    Nogal decadent die pak Augustijn, niet dan ?
    Ik dacht eigenlijk dat sinds het engelse bewind van Raffles (1811) de koop en verkoop van slaven verboden was.
    In 1839 telde men nog 5000 slaven op Java.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *