Who is responsible for ‘Bersiap’?

Calvin Michael de Wilde (zijn facebooksite) ontdekte op een dag dat hij ook een indo-europese oorsprong had. Hij verdiepte zich daarin en zocht  contacten op engelstalige Indische sites . Nu is hij moessoncolumnist. Hij schreef laatst voor de Jakarta Post

Who is responsible for ‘Bersiap’?
Calvin Michel Sidjaja, The Jakarta Post, Jakarta | Sat, 10/22/2011
In a surprising turn of events, a court in The Hague in September ordered the Dutch government to pay compensation for victims of Rawagede — an area in Karawang, West Java, where men were killed by Dutch brutality during Indonesia’s battle for independence. The court’s verdict was remarkable as it showed that justice could still be sought even after decades had passed.

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in diversen. Bookmark de permalink .

49 reacties op Who is responsible for ‘Bersiap’?

  1. siGeblek zegt:

    Heel slordig opgesteld .

    • Pierre de la X zegt:

      Waarde Pak Geblek,

      Het bloedige gebeuren dat in de wandeling “De Bersiap” is gaan heten, plus de opmaat er naar toe (inclusief de vraag naar de verantwoordelijken, c.q. de aanstichters) én de nasleep in de periode 1945 – 1949 (inclusief de wandaden die beide partijen in die periode hebben begaan), kunnen m.i. niet op een A-viertje worden beschreven zonder concessies te doen aan volledigheid en balans.

      Alhoewel “al” 73 jaar slurp ik nog alles op dat betrekking heeft op een stukje geschiedenis dat ik nog zelf heb meegemaakt, zij het als kind.

      Reden waarom ik u vraag om wat specifieker te zijn. Hoeft geen lange cerita te worden. Liever niet zelfs. Waarom is naar uw mening het verhaal slordig opgesteld? Wordt de waarheid ergens geweld aangedaan, zijn essentiële details weggelaten of accenten verkeerd gelegd?

      Pak Pierre

  2. sigeblek zegt:

    Over de bloederige tijd van bersiap heb ik geen bezwaren , dat staat buiten discussie.
    Kan alleen maar beamen , ook over de binnen en buitenkampers .

    Mijn kritiek heeft alleen betrekking op zijn inleiding.
    Er zijn zaken in zijn inleiding die volgens mij niet kloppen.

    1.The IEV was born as a result of the Ethical Policy in the beginning of the 20th century, when the Dutch gave more education opportunity to the Indonesian natives, an impossibility during the VOC’s rule.

    Tussen het einde van de VOC en Ethische Politiek staan bijna 100 jaren..
    2..However, by the 1930s, the IEV shifted its orientation to the natives. etc

    Daarnaast kleine en grote fouten in zijn verhaal na de Soeharto periode.
    Hij “weet”niet eens het verschil tussen pemuda of rampokkers .
    Waarschijnlijk te weinig research gedaan.
    salam
    Surya Atmadja

    • Jan A. Somers zegt:

      Ik vond het een beetje rommelig. Veel klokken met veel klepels die alle door elkaar heen beierden. Moeilijk om de juiste klepel bij de juiste klok te vinden. Beginnen met Nederlandstalige literatuur, bijvoorbeeld het boek van Herman Bussemaker. Dan heb je een compleet schema waar je verder mee kunt gaan. Wil je toch beginnen bij de (voor)VOC-tijd, pak dan mijn boek, maar daar is de bersiap natuurlijk slechts een klein onderdeel van. (Ik mag geen reclame maken voor eigen werk!) Niet teveel Wikipedia, dat is moeilijk te controleren. Vooral omdat de bersiap maar een korte tijd omvat is het belangrijk het daaraan ten grondslag liggende gezagsvacuum goed in beeld te krijgen. Je komt dan vanzelf bij de verschillen tussen Pemoeda’s en rampokkers (en niet te vergeten de leiders van de revolutie en de plaatselijke besturen). Die rampokkers waren natuurlijk ‘slechte’ mensen, maar het was voornamelijk een arm, berooid, hongerig stadsproletariaat. Ik kan mij daar wel wat bij voorstellen en wil daar niet te hard over oordelen.
      Overigens plezierig te lezen dat iemand belangstelling heeft voor de bersiap.

  3. P.Lemon zegt:

    .’The Indos also faced problems with the weather, and were unable to adapt. They were later repatriated to the US.’. Een voorbeeld hoe je half geinformeerd kunt raken als je alleen engelstalige indosites raadpleegt of kunt raadplegen. De Wilde/Sidjaja kan zich ws ook er niets bij voorstellen dat ‘gemengdbloedigen’ gewone nederlandse staatsburgers zijn die met z’n 300 duizenden repatrieërden naar het vaderland. Het tropisch uiterlijk/kleurtje zorgde in 1e instantie wel voor aanpassingsproblemen tussen hen en de witte inheemsen. En het was duidelijk dat een klein deel dit teveel werd en zij elders in wereld zoals de US hun heil zochten. Om ons als aparte bevolkingsgroep a la de joodse en losse chinese gemeenschappen neer te zetten doet inderdaad denken aan ‘de klok horen luiden enz.’

  4. Pierre de la X zegt:

    Hartelijk dank Paks Geblek, Somers en Lemon voor uw verrijking en (eensluidende) mening over de kwaliteit van onderhavige publicatie. Broddelwerk dus. Jammer dat velen het voor zoete koek zullen slikken.

    Speciaal voor Pak Somers nog de troostende mededeling dat ik mij altijd voor de Bersiapperiode heb geïnteresseerd. Hoe kan het anders. Als jongetje van 7 zat ik er midden in. Als door een wonder gespaard gebleven.

    De Japanse bezetting is min of meer langs mij heen gegaan, ik was kennelijk te jong om haar “impact” van angst en ontbering te voelen.
    De angst tijdens de Bersiap heb ik bewust gevoeld. Ik zal die tijd dan ook niet licht vergeten.

    Pak Pierre

    • sigeblek zegt:

      Ja , broddelwerk , en dan speel hij als moessoncolumnist ?
      Hij weet niet eens zijn eigen Sejarah Indonesia en de sociale/politieke politieke verhoudingen in de na oorlogse Indonesia .
      Weet ook niet veel (ehwaar) , maar kan wel zeggen dat het een slordige artikel is .

      En voor de Indonesiers in Indonesia niet echt verhelderend , en dat neem ik hem kwalijk .
      De artikel was min of meer bedoeld voor de Indonesische lezers .

  5. Boeroeng zegt:

    Een aantal historische feitjes (VOC, repatriated to USA) staan niet goed op een rij in het artikel, maar de kern was dat in navolging van het verantwoordelijk stellen van Nederland voor geweld te Rawagede.. de Indonesische samenleving een verantwoordelijkheid heeft tav de duizenden Nederlanders die vermoord, mishandeld en beroofd zijn in de bersiap.
    Dat wordt ontkend in Indonesië, het bestaat niet en de daders worden als pemoeda’s tot held verklaard.
    Ik heb een rede van Boeng Tomo gehoord online. Ik snap de taal niet maar de emotie wel, de emotie was agressie-opwekkend.
    En die agressie richtte zich ook veel tegen burgers.
    Het zou me niet verbazen als Tomo ook sprak over belanda’s in de zin van burgers…. en die moesten bestreden worden.
    Het was extreem-nationalisme en rampokkers en moordenaars dreven mee op de revolutionaire stemming in het land.
    Koloniaal geweld in Nederland nog steeds een taboe?
    Jazeker….
    Maar nationalistisch geweld in Indonesië is ook een taboe

    • sigeblek zegt:

      Aan Boeroeng:
      De “bewuste pidato”was alleen gericht aan de tentara Inggris , n.a.v hun ultimatum .
      Bung Tomo had indirect Soekarno en andere peminpins(regeringsleiders) de schuld gegeven over de ontstane situatie, dat de Engelsen had zich kunnen versterken .
      Voor 10 november was er verschillende slagen gevoerd met de Engelsen(geallieerden) .
      De Engelsen hadden de hulp van Soekarno(JKT) gevraagd om te bemiddelen.

      @ Pak Somers :
      Bung Tomo zeide ook iets over van de Japanse buitgemaakte wapenen die door de pemuda’ aan de Engelsen over gedragen moeten worden.
      Tegen lucht , zeeaanvallen en de zware wapens van goed getrainde Engelse soldaten (o.a Indiase) met gevechtservaring tegen de Japanners hadden de pemuda’s redelijk lang vol gehouden, met duizenden doden .

    • Cap van Balgooy - nog steeds zegt:

      Een laat klein antwoord.. Uit de discussies merk ik dat de meesten de Bersiaptijd alleen kennen van “horen zeggen”. De oraties van Bung Tomo kent niemand. Waren die wel zo erg?
      Neem aan dat je in kamer zit met enkele andere kornuiten (Indos) bui- ten dansen een honderd pemudas (rampokkers) rond. Twee keer per dag krijg je een blikken bord met rijst en tempe. Maar twee uren per dag hoor je Bung Tomo, die een ieder die het horen wil aan moedigd om alle Hollanders (Belandas) en hun kornuitende pijp uit te jagen.
      Nee, mensen jullie hebben de “sutil gezien maar de wajan opzij gezet.”.
      Lees: HET EINDE VAN EEN TIJDPERK. Geen litterair werk, maar het geeft je een idee wat een overlevende heeft meegemaakt.
      Cap

  6. Mas Rob zegt:

    Boeroeng,
    Heb je een linkje naar die rede online?

    • sigeblek zegt:

      Kijk even bij Indonesische sites .
      Heb ook ooit geluisterd , met veel retoriek .

      Er was een boeiende discussies geweest over welke woorden hij gebruikt had , wat de bedoeling was en de impact .
      Vandaar dat men de originele geluid hadden geplaats.

      Weet niet meer waar , probeer bij you tube.

  7. sigeblek zegt:

    Ik heb snel beluisterd , kan geen passage vinden die in de richting van Belanda’s of burgers werd gericht .
    Of ik heb niet goed geluisterd of is mijn Bahasa Indon niet goed genoeg .
    Moet nog 1x luisteren.

    Wel werd zijn pidato gericht tegen de Engelsen .
    En aansporing om niet te overgeven.
    Kami tidak akan menyerah.
    Jangan mulai menembak( ga niet als eerste schieten.

    Merdeka atau mati.

    De vraag is of die pidato van Bung Tomo de “bewuste”opruiende pidato is ????????

    salam
    Surya Atmadja

  8. Boeroeng zegt:

    Ik weet niet meer of het deze youtubefile was…. maar de hitserigheid is duidelijk. Nu, jaren later, begrijp ik mijn ouders beter in hun afkeer van volksmenners.
    Ik wist niet dat een youtubefilm ook te plaatsen was in een reactie.
    Roept hij nu god aan in de laatste zin ?
    http://en.wikipedia.org/wiki/Sutomo

  9. Mas Rob zegt:

    De rede van Sutomo op Youtube gaat inderdaad niet over Nederlanders.

    Sutomo zegt dat het Engelse leger pamfletten heeft verspreid waarin wordt gesommeerd dat de nationalisten hun Japanse wapens moeten inleveren. Voor Sutomo is dat onaanvaardbaar en vervolgens
    1. Roept hij de massa op zich gereed te maken voor de confrontatie;
    2. Laat de Engelse weten dat het volk van Surabaya gereed niet toegeeft en gereed is voor de strijd.

    Sutomo spreekt geëmotioneerd en snel met een zwaar Javaans accent. Hier het laatste gedeelte van de speech:

    Merdeka atau mati! Dan kita yakin saudara-saudara pada akhirnya pastilah kemenangan akan jatuh di tangan kita.
    Sebab Allah selalu berada dipihak yang benar. Percaya saudara saudara Tuhan akan melindungi kita sekalian.
    Allahu Akbar Allahu Akbar Allahu Akbar!
    Merdeka!

    Vertaling:
    De vrijheid of de dood! En wij zijn er zeker van, kameraden, dat uiteindelijk de overwinning ons in handen valt.
    Want Allah is altijd aan de juiste zijde. Wees ervan overtuigd, kameraden, God zal ons allen beschermen.

    God is groot, God is groot, God is Groot!
    Vrijheid!

    • Boeroeng zegt:

      “Hey British soldiers! As long as the Indonesian bulls; the youth of Indonesia, have red blood that can make a piece of white cloth, red and white, we will never surrender. Friends, fellow fighters, especially the youth of Indonesia, we will fight on, we will expel the colonialists from our Indonesian land that we love… Long have we suffered, been exploited, trampled on. Now is the time for us to seize our independence. Our slogan: FREEDOM OR DEATH. GOD IS GREAT… GOD IS GREAT… GOD IS GREAT.. FREEDOM!”

      Bung Tomo’s radio speech, 9 November 1945.
      http://4dhipresuniv.wordpress.com/2011/08/22/bung-tomos-biography/

      Dit is het laatste stuk met de verwijzing naar onverzoenlijke strijd tegen de kolonialen en daar verstond men ook de gewone burgers onder. Zo gaat dat met nationalisme.
      En zo werd het ook begrepen door sommigen: val de Europese burgers aan.
      Nav de Breivikmoorden wordt Wilders terecht verweten dat zijn agressieve taal een voedingsbodem schept voor extremisten. Wilders is maar een lieverdje in vergelijking met Bung Tomo.

      overigens: van een verre familietak van mij zijn er 3 omgekomen te Soerabaya in de bersiap. 1 verre tante die door een Ghurka werd beschoten en twee jongetjes die op het Goebengtransport zaten. Dat werd aangevallen door pemoeda’s .
      Zie onder graf van Goebengslachtoffers:

      Wie op het internet gaat zoeken naar de naam Itzig Heine komt de broer tegen van deze Itzig Heine in het graf.
      Hij heeft onderzoek gedaan naar deze periode te Soerabaya en is regelmatig gevraagd voor documentaires etc.
      De broertjes Krab zijn mijn familieleden.

      • Mas Rob zegt:

        Boeroeng,
        De speech zoals op Youtube is het origineel. Die Engelse vertaling van het linkje lijkt me te slaan op dezelfde speech, het is NIET de letterlijke tekst, maar een doorelkaar gehusseld geheel.

        Zoals gezegd gaat Bung Tomo’s speech over de aankomende strijd tegen de Engelsen in Surabaya. Het is nationalistisch, emotioneel en bedoeld om te mobiliseren. Nergens in de speech suggereert hij dat Nederlanders moeten worden aangevallen of dat Nederlandse burgers moeten worden gedood.

        Het kan best dat Utomo via de radio tot geweld opriep tegen de Nederlanders. Dat deed hij echter niet in deze speech en opnames of transcripties waarin hij dat zou doen, zijn me niet bekend. Of hij nu opriep tot geweld of niet, ik kan me levendig voorstellen dat zijn militante toon Nederlanders de schrik om het hart joeg. Zulke militante taal beloofde weinig goeds.

        Stel, for argument’s sake, dat inhoud van de speeches in de Indische herinnering niet overeenkomt met wat er daadwerkelijk werd gezegd, en dat Bung Tomo niet rechtstreeks opriep tot geweld tegen Nederlandse burgers, is de militante toon van zijn speeches genoeg om hem schuldig te verklaren aan het Bersiap geweld?

        Ik weet het zo net nog niet. Aan de ene kant droegen zijn woorden bij aan een klimaat waarin massahysterie kon ontstaan die makkelijk omsloeg in blinde woede tegen alles wat met kolonialisme werd geassocieerd. Aan de andere kant lijkt het me dat de Bersiap tijd zo chaotisch was, dat een één-op-één causaal verband een te simpele voorstelling van zaken is. Er was oorlog, het voortbestaan van de Republiek – zeker in Republikeinse ogen- stond op het spel, bendes hadden vrij spel en gewapende groepen erkenden niet of met moeite ook maar enig gezag, ook van Republikeinse zijde, als dit tegen hun eigen opvattingen inging.

        Bung Tomo’s speech zoals te beluisteren op Youtube is naar mijn oordeel een hartstochtelijke “call to arms”, die ik zeer begrijpelijk vind en eigenlijk wel te vergelijken met Churchill’s “we never surrender” speech. Het was erop of eronder. De opname steunt in geen geval Calvin Michael de Wilde’s vergelijking van Bung Tomo met Hitler. Een dergelijke vergelijking, waarbij Bung Tomo een absoluut kwaad wordt toegedicht, is nogal tendentieus zonder verdere gedegen onderbouwing. Terecht is hij daarop gewezen in de comments bij het Jakarta Post artikel.

      • Jan A. Somers zegt:

        Het was niet alleen Boeng Tomo! Denk ook aan K’tut Tantri, de Brits-Amerikaanse kunstenares Muriel Pearson met de bijnaam Surabaya Sue die zich voor de radio duchtig weerde.

      • Mas Rob zegt:

        Ja, Surabaya Sue….

        Het boek “The Romance of K’tut Tantri and Indonesia” van Timothy Lindsey is een aanrader. Zie: http://www.insideindonesia.org/edition-52-oct-dec-1997/the-romance-of-k-tut-tantri-3009833

  10. Jan A. Somers zegt:

    Sjahrir zag kort na de proclamatie van de onafhankelijkheid van Indonesië in een politiek pamflet Engeland als de grote vijand, stellend ‘dat de heerschappij van Nederland (…) slechts een pion was in het schaakspel der Engelse politiek.’ Ik weet de achtergrond van Sjahrir niet. Heeft hij het over het Traktaat van Londen van 1824 waarin Nederland een deel van zijn koloniën had teruggekregen van Engeland als basis voor het bruggenhoofd tegen Franse overheersing? Mogelijk is ook dat Sjahrir zich baseerde op de actuele situatie dat het feitelijk (militair) gezag aan Engeland (SEAC) was toegewezen. In die tijd speelde Ñederland in Indië geen enkele rol! In de graffiti op trams en gebouwen ging het dan ook praktisch alleen over Amerika en Engeland.
    Wat het Goebengtransport betreft: volgens mij was dat transport niet uitgemoord door Pemoeda’s, maar door een enorme menigte uit de daar in de buurt gelegen kampong Kepoetran. Volgens getuigenverklaringen zouden TKR-mannen het toegestroomde gepeupel niet meer de baas zijn geweest. Ook waren gewonden ondergebracht in een TKR-post.

  11. Mas Rob zegt:

    De belangrijkste bron voor Sutomo’s oproep tot geweld tegen Nederlandse burgers lijkt een Haagse Post artikel uit 1954 te zijn. HIer in Engelse vertaling (geen Nederlands origineel gevonden): http://dutcheastindies.web.id/extremists-run-amok-against-indische-nederlanders.html

    Volgens het artikel zou Bung Tomo het volgende op 24 november 1945 hebben gezegd:
    “The Indo-Nederlanders are bloodhounds. Torture them to death, eradicate those watchdogs of colonialism down to the root, before they escape to Irian (New Guinea) from where they – as unadulterated lion cubs of the imperialistic Netherlands – intend to build a springboard to recapture our beloved fatherland. For 300 years they have emaciated our country in order to fill the coffers of a white queen. But now Allah has announced the hour of revenge. Brave warriors of Indonesia, countless generations of oppressed ancestors are looking down on you. Their undying spirits require revenge from you. Vendetta!”

    De bron is om meerdere reden met argwaan te benaderen. Niet alleen door de antipathie van de Haagse Post voor de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd, maar ook het feit dat een lang letterlijk citaat wordt gegeven die ik nergens anders kan terugvinden. Verder lijkt mij de verwijzing naar Nieuw Guinea dubieus als onderdeel van een speech uit 1945.

  12. Boeroeng zegt:

    Churchill was nooit zo hitserig in zijn speeches.
    Dat is net het verschil geweest tussen gewoon de natie stoer leiden naar het front en de natie opgefokt dus bloeddorstig leiden naar het front.
    En duidelijk is dat Boeng Tomo zo’n volksmenner was. Daar hoef ik de taal niet voor te kennen.
    Maar het citaat wat ik aanhaalde was kennelijk van een speech van 9 november. Was het dezelfde speech van 10 november 1945?
    Doelbewust zat Boeng Tomo de emoties op te zwepen, de mensen vooruit te sturen het geweld tegemoet en oproepend zelf geweld te maken.
    In die hysterie verdwijnt de redelijkheid en de humaniteit.
    Het goebengtransport werd aangevallen door strijdbare jongeren en die werden toch allemaal pemoeda’s genoemd.?
    Het is naief en bagatelliserend om de grootste en meest gehoorde volksmenner van Soerabaya vrij te pleiten van verantwoordelijkheid aan geweld op burgers als hij zelf geweld zat te prediken.
    En in die context was geweld oproepen tegen kolonialen en hun legers
    impliciet geweld tegen burgers stimuleren, wel of niet bewust zo bedoeld.
    Wilders predikt geen geweld ….. maar wel een agressieve sfeer, waarin extremisten gedijen en Boeng Tomo was vele malen erger.

    Indonesië koestert de mythe van onschuldig slachtoffer te zijn die uitgroeide tot heldendom.
    Dus de superieure goodguys .Maar de gewelddadige kanten van de Indonesische revolutie worden goedgepraat, gebagatelliseerd of ontkend. De moordenaars werden niet gestrafd of juist als helden beschouwd.
    Algemeen is er een sfeer dat men het niet nodig acht de hand in eigen nationalistische boezem te steken. De mythe van onschuld dus.
    Onderwijl eist men wel van Nederland schuld te bekennen enzo,
    Overigens werden in Nederland ook een aantal moordenaars in bescherming genomen (rawagede, westerling)maar in Nederland was wel meer kritiek en zelfreflectie geweest op haar rol.
    Nog lang niet genoeg… maar toch méér.
    Die kritiek kwam van politieke opposanten, die in Nederland wel vrijuit konden spreken en tientallen jaren lang niet in Indonesië.
    So much voor het ongelijk van de Indonesische bestuursvormen van na 1950, de nepdemocratie van Soekarno en het fascisme van Suharto.

    Daarom is het schrijven van Calvin Michael de Wilde een stap voorwaarts voor Indonesië. Worteling van de democratie, de heilige huisjes van het nationalisme slopen.

    Volgens dit http://indonesischearchipel.wordpress.com/2011/06/09/de-werfstraat-gevangenis-te-soerabaja/ :

    Via luidsprekers in de stad Soerabaja verklaarde
    Soetomo de oorlog aan een ieder die ook
    maar één druppel Nederlands bloed in de aderen
    had. Een dolgedraaide menigte hakte toen op
    gevangenen in.

    De door ‘Boeng Tomo’ aangezette volksmenigte begon
    een klopjacht waarbij alle Nederlanders en Indische
    Nederlanders uit hun huizen werden gesleurd of van de
    straat opgepakt.
    Ze werden in open vrachtwagens naar de Werfstraat
    gevangenis gereden en daar door een tot hysterie
    opgezweepte menigte en pelopors mishandeld tot aan de
    poort van de gevangenis

    Wat is er waar van Boeng Tomo’s betrokkenheid over oktober 1945?

  13. Mas Rob zegt:

    “Het is naief en bagatelliserend om de grootste en meest gehoorde volksmenner van Soerabaya vrij te pleiten van verantwoordelijkheid aan geweld op burgers als hij zelf geweld zat te prediken.”

    Het gaat niet om vrijpleiten of te beschuldigen, maar om te onderzoeken wat er nu precies waar is en op welke bronnen dit is gebaseerd.

    Dat in Indonesië het officiële geschiedbeeld van de onafhankelijkheidsstrijd zeer gekleurd is en dient als legitimatie van de Indonesische staat is juist. Het lijkt me echter niet de juiste weg om dan maar als antwoord Sutomo te gaan vergelijken met Hitler. Nuance en grijstinten zijn het antwoord op een simplistish goed/fout interpretatie van de geschiedenis.

    • Boeroeng zegt:

      De gelijkstelling met Hitler is niet gemaakt in het artikel, maar Hitler in het verhaal brengen was overdone. Voor westerse begrippen zeker.

      Wat ik begreep was dat toen pemoeda betekende’ strijdbare jongere.
      Er bestond geen organisatie die het exclusieve recht had op die naam, Zoals ‘de rode jeugd’ in de zeventiger jaren in Nederland.
      Het komt mij een beetje raar en nationalistisch over om achteraf een scheiding te maken die er toen helemaal niet was…
      in die zin van : pemoeda.. was de eerlijke strijder, ook met geweld tegen militairen, maar verder door en door fatsoenlijk.
      En de extremisten en de rampokkende jeugd mag je zo niet noemen.

      Op deze plaats, een weblogje ergens in het doolhof internet, kunnen we níet veel onderzoeken wat de feiten waren toen froeher.
      We kunnen wat vaagjes speculeren en uitspreken wat we voor mogelijk waar zien. Mijn positie is dat het evident is dat Boeng Tomo een stimulerende factor was in de sfeer van etnische haat die ontstond in dat najaar van 1945.

      Nu noemde de schrijver 24 november 1945 als de datum dat Boeng Tomo opriep tot moord op burgers.
      Wat is daarvan bekend ?

      “……On Nov. 24, 1945, Sutomo leaked propaganda to specifically kill the Dutch, Indo, Ambonese and unarmed civilians…. “


      Over die 24 november1945

      De engelse wikipedia komt met een quote die van Soetomo zou zijn op 24 november 1945.
      De bron is Hans Meijer in het boek In Indië geworteld pagina 245.
      Hij zou het gevonden in het archief van de Haagsche Post editie 1954.
      Is er nog een bron voor dit citaat ?

      Hans Meijer, pagina 245, in Indië geworteld:

      • Mas Rob zegt:

        “We kunnen wat vaagjes speculeren en uitspreken wat we voor mogelijk waar zien. Mijn positie is dat het evident is dat Boeng Tomo een stimulerende factor was in de sfeer van etnische haat die ontstond in dat najaar van 1945. ” (Citaat Boeroeng)

        We kunnen ons overal en altijd afvragen wat er nu waar is van verhalen en overlevering. Proberen bronnen te achterhalen voor wat doorgaat voor de waarheid is iets anders dan “vaagjes speculeren”. Het is een pover geschiedverhaal dat op “evidenties” is gebaseerd.

        Voor mijn twijfels over het Haagse Post verhaal, zie mijn eerdere bijdrage. De bron is vooringenomen, geeft een letterlijk citaat waarvoor een bron ontbreekt en heeft een innerlijk inconsistentie (Nieuw-Guinea). Ik wijs er bovendien nog op dat de bron van 9 jaar na de gebeurtenissen stamt, wat de betrouwbaarheid van een letterlijk citaat nog verder ter discussie stelt. Ik vind het Hans Meijer te laken dat hij zonder veel moeite deze bron opvoert. Temeer omdat hij het stukje over Nieuw-Guinea, een zaak die niet speelde in 1945, er gemakshalve maar heeft uitgelaten.

        “De gelijkstelling met Hitler is niet gemaakt in het artikel, maar Hitler in het verhaal brengen was overdone. Voor westerse begrippen zeker.” (citaat Boeroeng).

        Ik heb het niet over een gelijkstelling gehad, maar over een vergelijking. Dit is wat Calvin in de Jakarta Post schrijft.:

        “Germany did not enact Hitler as a national hero, regardless the fact that he successfully restored Germany from ruin. Indonesia, however, may have deified a war criminal (Calvin bedoelt Sutomo) as hero, which is unacceptable.”

        Calvin vindt kennelijk dat zowel Hitler als Sutomo iets hebben bijgedragen aan de natie, maar beide oorlogsmisdadigers zijn. Dit in een adem noemen van de twee vind ik wel degelijk een uiterst tendentieuze vergelijking. Dat is niet allleen voor ‘westerse begrippen” maar ook voor Indonesiërs zoals ook blijkt uit een reactie op het artikel:

        “For a piece that essentially questions if Sutomo deserves to be national hero, the “facts” presented is shockingly thin. It will serves the author’s argument better to explain in another paragraph or two or three exactly what, where, when and how Sutomo “agitated” people to “kill innocents.” One should NOT take Sutomo’s acts in isolation, out of context of the chaotic situation at that time. Lastly, to compare Sutomo and Hitler -the ultimate evil- is utterly unacceptable.”

        Ik geef de schrijver, Saalikah uit Minangkabawi, hierin groot gelijk. Nogmaals, het gaat er niet om iemand te beschuldigen of vrij te pleiten, het gaat om de vraag in welke mate een dergelijke stellige bewering van enorme omvang als die van Calvin gebaseerd is op verifieerbare bronnen. Bij het ontbreken ervan, zal elke positie over de kwestie gebaseerd zijn op de eigen van elkaar verschillende “evidenties”.

  14. sigeblek zegt:

    Iemand die Bung Tomo durf te vergelijken als Hitler (is het zo ?)of personen in de kaliber van Hitler en zeker als hij een Indonesier is zal volgens mij niet serius genomen moeten worden.
    En ook zo’n broddelwerk in een Internationale krant durf te plaatsen.
    Zoals de passage van pemuda’s en andere rampokkers .
    Het is gewoon te zot voor woorden.

    Dat Nederlanders anders denken is het hun goed recht , dat mag .
    Ik heb zelfs begrip als de Nederlanders hun versie aan de gebeurtenissen willen geven , maar dan moet men wel proberen om de “juiste” gebeurtenissen te reconstrueren.

    Inderdaad , dankzij de huidige democratiseringsproces kon Meneer de Wilde zijn broddelwerk publiceren .

    Surya Atmadja .

  15. Jan A. Somers zegt:

    citaat: Het goebengtransport werd aangevallen door strijdbare jongeren en die werden toch allemaal pemoeda’s genoemd.? einde citaat. In de chaos was het onderscheid tussen rampokkers en pemoeda’s inderdaad nog niet duidelijk. Maar in die tijd hadden in Soerabaja meerdere Pemoedagroepen zich al verenigd, o.a. in de TKR. Het was nog lang geen eenheid, maar het begin was er. Zij hebben bijvoorbeeld een eind kunnen maken aan het afslachten van Japanners in de Boeboetangevangenis, maar waren daarnaast wel verantwoordelijkheid voor de slachting in de Simpangclub (hun hoofdkwartier), op weg naar de Werfstraatgevangenis. Het berooide stadsgepeupel was ook uiterst strijdbaar en goed bewapend, maar die rangschik ik toch niet onder de pemoedagroepen. Wel met Merdeka als schaamlap! Zelf ben ik richting Werfstraatgevangenis afgehandeld door Pemoeda’s, net als mijn moeder en zus die waren afgevoerd naar Midden-Java. Twee tantes zijn (vermoedelijk) omgebracht door rampokkers.
    Ik ben blij met deze aandacht voor Soerabaja. In Indonesië is 10 november de dag van de helden. In Nederland mogen de slachtoffers niet worden herdacht bij het Indiëmonument.

  16. sigeblek zegt:

    Onder Pemuda versta ik Indonesische jongeren , die in 1928 hun eed , de Sumpah Pemuda hadden gelanceerd .1 land , 1 volk , 1 taal. Indonesia.
    De meesten zijn van “goede huize” en hadden Nederlandse opleiding en vorming .

    Bij de vorming van TKR had men toen andere bewapende groepen die niet onder het gezag van Jakarta stonden.
    De georganiseerde Hizbullah , Pelopor etc.
    Daarnaast ook ongeorganiseerde groepen waar men geen zeggenschap hebben .

    Zie de topic :
    http://indonesischearchipel.wordpress.com/2011/10/22/badan-keamanan-rakjat-bkr/

  17. Boeroeng zegt:

    die jongeren die de eed aflegden in 1928 waren 17 jaar later geen jongeren meer te noemen… wellicht hadden enkelen een grote inbreng te Soerabaya, maar het was de generatie ná hun die nu vooraan stond — al dan niet door de Jappen geindoctrineerd met haat naar westerlingen-

    • sigeblek. zegt:

      Qua leeftijd kunnen ze tot de zgn “oude”jongeren gerekend worden.
      Het gaat om de groep die tot de zelfde generatie gerekend kunnen worden .
      Als ik naar de leeftijdsverschillen kijk tussen bijvoorbeeld Soekarno /Hatta die door de “jongere lichting” werden gekidnapt(Rengasdengklok) , waren de leeftijdsverschillen ook relatief groot.
      Mijn vader/moeder van 1915 ( in 1945= 30 jaar) scheelt ongeveer tussen 6-10 jr met de ondertekenaars van de Sumpah Pemuda.
      Hun jongere broers waren ook een paar jaren jonger .
      Ze zitten dan in de leeftijdklasse van 25 jarigen of iets jonger .
      En ze waren leden van de “pergerakan” (beweging) , dus pemuda’s of pemudi’s.

      Naast de georganiseerde troepen, BKR-TKR-TNI heb je ook de Tentara Peladjar ( Scholieren Leger ).
      Ik dacht dat ze in buurt van 16-17 jaar zijn .
      Ze werden erkend door Minister van Defensie van R.I .in 1946 .

  18. Boeroeng zegt:

    @ Rob…
    We zijn aan het chitchatten .. dus per definitie zijn we wetenschappelijk onverantwoord bezig.
    Maar dat mag geen reden zijn om dat chitchatten af te wijzen. Menig wetenschappelijk verantwoord onderzoek heeft een oorsprong in chitchat.
    Overigens heb ik dus geprobeerd de bron te achterhalen van de genoemde datum van 24 november 1945.
    Zeker heb ik dezelfde vraag .. wat staat er precies in de Haagsche post van 1954, wie is die bron, zijn er andere bronnen die het bevestigen of ontkennen. ?
    Maar waar baseer jij je op dat de bron van de Haagsche Post vooringenomen was?

    De Hitlervergelijking was geen gelijkstelling en het was eerder een vergelijking van de Indonesische regering met de Duitse regering. Beide lieden hebben iets bijgedragen aan hun natie en beiden zijn de fout ingegaan… maar nergens staat dat die fout hetzelfde is. Door Hitler erbij te halen suggereer je dat wel of mensen denken dat je suggereert dat beiden dezelfde soort foute lieden zijn.
    Daarom moet je daar mee uitkijken.
    Overigens zijn beiden wel extreemnationalistische volksmenners. Ik zou dit nooit zelf inbrengen in een diskussie, maar nu we het er toch over hebben.

    • Mas Rob zegt:

      Chitchatten en discusseren.. we hebben ondertussen een lange geschiedenis, niet Boeroeng?… 😉

      Het aardige van zulke discussies is dat je snel gedachtensprongen kan maken: dat bevordert nieuwe gezichtspunten en creatieve benaderingen, maar gedegenheid en volledigheid komen, soms minder soms meer in het gedrang.

      Wat betreft Hitler die aan het einde van Calvin’s stuk opdook, daar verschillen we, buiten de semantiek, denk ik niet echt van mening.

      Het Haagse Post artikel is in vertaling te lezen op http://dutcheastindies.web.id/extremists-run-amok-against-indische-nederlanders.html . Hierbij ben ik, mischien wat te voorbarig, uitgegaan van de betrouwbaarheid van de website. Omdat het artikel zo’n grote rol speelt in de beeldvorming rond Sutomo zou het inderdaad verstandig zijn om het eens proberen op te snorren.

      Het artikel is vooringenomen omdat het artikel zich druk maakt om het lot van de Indo in het Indonesië van Soekarno en Sutomo’s rede wordt ingebracht om de roep om wraak van het door extremisten gekaapte nationalisme hard te maken.

      Het artikel omschrijft verder de eigen positie in het dekolonisatiedebat als volgt:
      “This publication has often argued that after the war the issue at hand was not the choice between the continuation of the old colonial system and Soekarno, but rather about the correct interpretation of royal language in which the Dutch intentions were described.

      Everyone knew that enormous changes were in the works and everyone was prepared for them. There was, however, a group that maintained that authority in the Dutch East Indies should not be suddenly handed over to inexperienced insurgents. It is now common knowledge that this did, indeed, occur.”

      Om vervolgens over Soekarno te schrijven:
      “Soekarno’s reign no longer has any supporters in the Netherlands, not even among the most progressive circles. The terrible consequences of his misguided politics are well-known and many groups must pay a heavy price.”

      De vooringenomenheid lijkt me duidelijk.

      • sigeblek. zegt:

        Quote:
        There was, however, a group that maintained that authority in the Dutch East Indies should not be suddenly handed over to inexperienced insurgents.
        =================================================
        Volgens de statistieken van CBS Ned. Indie 1941 waren er 2 of 3x goed opgeleide Indonesiers die de plaats van de Nederlanders kunnen overnemen.
        De kleine “kader”, mandoers, klerken etc waren ook Indonesiers .

        Europese Universitair opgeleiden.245.
        Indonesiers 637

        Voorgezet Onderwijs (NL) 3325
        Indonesiers 8235

        Gecertificeerde leraren (Nederlands systeem) 4108
        Indonesiers 7790
        Stand 1930 :
        Er waren 172.089 Europeanen die Nederlands kunnen schrijven.
        Indonesiers 187.708

        Alle cijfers exclusief vreemde Oosterlingen.
        Buiten de 2178.732 Indonesiers die Indonesische scholing kregen.

        Bron Ned CBS Nederlands Indie 1941
        Zie ook : Weg tot het Westen Kees Groeneboer
        KITLV ISBN 9067180637.

        Soekarno’s reign no longer has any supporters in the Netherlands, not even among the most progressive circles. The terrible consequences of his misguided politics are well-known and many
        groups must pay a heavy price.”
        =====================================================
        Hadden we , de kleine grut/pionen van Angkatan 66 zelf ondervonden , de generatie van onze ouders beschouwen Soekarno nog steeds als hun (d)jago , hun voorbeeld.

  19. Mas Rob zegt:

    H.Th. Bussemaker bespreekt Bung Tomo’s propaganda activiteiten in zijn boek “Bersiap. Opstand in het Paradijs”. In Surabaya had Sutomo een radio studio and een zender tot zijn beschikking. De eerste uitzending was op 13 oktober 1945, maar deze kon alleen worden ontvangen in het oosten van Java. Vanaf 16 oktober 1945 konden de uitzendingen worden ontvangen over geheel Indonesië.

    De eerste uitzending wordt omschreven als opruiend – en dat geloof ik graag -, maar Bussemaker geeft geen transcriptie van Sutomo’s speech. Ik heb het het idee dat er geen opnames of transcripties voorhanden zijn, met uitzondering van de beroemde speech aan de vooravond van de Slag om Surabaya (Youtube filmpje). Het is denk ik ondoenelijk om te achterhalen wat er nu precies gezegd werd in de redevoeringen. De redevoeringen werden echter HERINNERD als bijzonder anti-Nederlands. Maar in hoeverre doen de herinneringen recht aan de feitelijke woorden gebruikt door Sutomo?

    Een andere vraag is of er een direct oorzakelijk verband kan worden bewezen tussen de opruiende redes van Sutomo en moordpartijen op Nederlanders zoals die op “zwarte maandag”.

    Bussemaker geeft aan dat een speech plaats vond op de avond van die dag,15 oktober. Op die dag werden Nederlandse burgers opgepakt en vermoord in de Kalisosok en Bubutan gevangenissen in Surabaya. Bussemaker gelooft dat deze arrestaties op bevel waren van de Republikeinse regering omdat op dezelfde dag over geheel Java Nederlanders werden opgepakt. De moorden zelf waren het werk van een opgezweepte massa. Volgens Bussemaker was een lokale pemuda groep, de PRI, verantwoordelijk. Een direct oorzakelijk verband tussen Sutomo’s rede en de moorden zou alleen mogelijk zijn als de moorden plaats vonden NA de rede. Ik had de indruk dat dit niet het geval was, maar zeker weten doe ik het niet.

    Een direct oorzakelijk verband zou aannemelijk kunnen worden gemaakt als Sutomo op 14 oktober een anti-Nederlandse rede had gehouden. Er zijn geen bronnen die een rede op die dag rapporteren met één belangrijke uitzondering. Bussemaker noemt het dagboek van A.C. Broeshart die gedurende die tijd in Oost-Java verbleef. Broeshart publiceerde zijn dagboek in eigen beheer in 1987. Dit zou een aanknopingspunt kunnen zijn. Ik ken het dagboek niet en weet niet hoe betrouwbaar en uitgebreid hij over Sutomo’s rede spreekt. Gezien het ontbreken van ondersteunend bronnemateriaal zou het kunnen dat de dagboekauteur een vergissing in de datum maakte.

  20. Cap van Balgooy - nog steeds zegt:

    Ik wil er geen bloemlezing van maken. Ik heb vele radio-redes van Bung Tomo gehoord. Ze waren allemaal tegen de Nederlanders en hun kornuiten. Dus zowel Chinezen als Ambonnezen waren de cigaar. Hij wou hebben dat alle Nederlanders en Nederlands gezinden de pijp uit gingen. In de Engelse litteratuur wordt Bung Tomo beschreven als een leider van het leger. Dat is natuurlijk nonsense. Hij was een op- roerkraaier met “goede bedoelingen”, als moord goed is. Hij is tenslotte bijna Haji geworden als hij niet in Mecca was overleden.
    Wie is de Bersiap begonnen? Als de Bersiap een brand was, dan waren de Indonesiers het sprokkelhout, de Japanners de lucifer en de Engelsen de benzine die er overheen werd gegooid. Er was altijd al een beweging onder de Indonesiers (twintigers) om zich vrij te maken van Nederland. Niet voor niets werden in 1926-1927 Nederlandse ondernemings werkers bewapend met Winchesters.
    De Nederlandse regering heeft Rawahgede “opgelost”. Helaas niet het leed van de eigen burgers. Ik weet van een geval van ong. 250 Nederlandse vrouwen en kindren die in Surabaya zijn vermoord. Wie
    weet daarvan?
    Rampokkers en Pemudas (Pelopors). Rampokkers zijn er altijd geweest. In tijd van chaos zijn er altijd rampokkers, zelfs voordat Japan Indinesie bezette. Tussen twee haakjes in Amerika heeft men te kampen met rampokkers na een tornado.
    Cap.

    • Jan A. Somers zegt:

      citaat: Wie is de Bersiap begonnen? Als de Bersiap een brand was, dan waren de Indonesiers het sprokkelhout, de Japanners de lucifer en de Engelsen de benzine die er overheen werd gegooid.
      De Bersiap was al begonnen voordat de Engelsen er waren! Bovendien waren de Engelsen belast met het gezag. In Soerabaja hebben ze aanvankelijk heel voorzichtig geopereerd, meestal in overleg met gemeentebestuur en Pemoedagroepen. Pas na de moord op hun commandant, na de moord op het Goebengtransport, en na mislukt ingrijpen van Soekarno en Hatta zijn ze de bevrijdingsaanval begonnen. Ook in Batavia was er voortdurend overleg met de Indonesische leiders. Alle Nederlanders die zijn bevrijd, zijn door Engelsen (Brits-Indiërs) bevrijd, niet door de Nederlandse oorlogsveteranen. In eerste instantie waren de Japanners met het gezag belast. Op sommige plaatsen hebben ze dat goed gedaan, in Soerabaja hebben ze het ook goed geprobeerd, maar konden niet op tegen de massaliteit van de bersiap. Velen zijn vermoord. De geneuvelde Brtitten en Japanners mogen in Nederland niet worden herdacht bij het Indiëmonument. Vanaf 15 augustus 1945 was het immers vrede!

  21. Boeroeng zegt:

    In de documentaire deel 1 wordt even iets gezegd over een document met de verklaring van mevrouw Sinsu-Andries.
    Zij zag hoe Soetomo (Bung Tomo) een moordpartij organiseerde in de Simpangsoos.
    Dit document is te open met deze link: http://www.archiefvantranen.nl/media/uploads/nl/fileuploads/banners/1/125_A_B_C_D_E_F.pdf

    In een ander document verklaart Christianna Bischoff dat ze een in het Nederlands uitgesproken radiospeech hoorde van Bung Tomo, waarin hij oproept Nederlandse burgers te vermoorden
    http://www.archiefvantranen.nl/media/uploads/nl/fileuploads/banners/1/040_A_B_C.pdf

    • Jan A. Somers zegt:

      En niet alleen Nederlandse burgers: Uit een Engels legerverslag:
      Interception of Indonesian radio in which certain orders were given out. The two important items being (1) scorched earth policy, (2) any British or Indian taken prisoner was to be killed.
      Maar ja, oorlog hangt van propaganda aan elkaar. En soms werkt het ook.

    • Mas Rob zegt:

      Interessante bronnen. Dat Bung Tomo aanwezig was bij de Simpang moorden is nieuw voor mij. Ik blijf wel zitten met vragen.

      Wordt de verklaring van mevrouw Sinsu-Andries ondersteund door ander bronnemateriaal? De verklaring werd twee jaar na de gebeurtenissen opgesteld. Hoe wist ze zo zeker dat Bung Tomo erbij was? Herkende ze hem? Hoorde ze dat later?

      Dezelfde soort vraag is van toepassing op de getuigenis over de radiorede. Hield Bung Tomo toespraken in het Nederlands? Waarom zou hij dat doen als het hem erom te doen was de massa op te hitsen?

      Ook vraag ik me af wat de status van de getuigenverklaringen zijn geweest. Zijn ze zoder much ado verdwenen in de archieven of zijn ze gebruikt in strafprocessen en/of informatievoorziening?

      • Surya Atmadja zegt:

        Mas Rob, op 13 augustus 2012 om 15:51 zei:
        . Hield Bung Tomo toespraken in het Nederlands? Waarom zou hij dat doen als het hem erom te doen was de massa op te hitsen?
        ———————————-
        Mss om bij de Nederlandse zijde schrik aan te jagen.
        Ben benieuwd of de bewering door andere getuigen (dat moet duizenden zijn ) ook gehoord of herkend wordt.

        Over de aanwezigheid van Bung Tomo in Surabaya las ik in een Indonesische artikel dat zijn verblijf top geheim was.
        Hij was op dat moment de “most wanted person ” .

        Over de rede van hem gericht tegen de Engelsen is duidelijk bewezen, ook het waarom hij Allahuakbar toevoegde.
        Dat was conform de fatwa Jihad van de Moslim zijde.

    • Surya Atmadja zegt:

      @ Boeroeng:
      De beroemde of beruchte foto van Bung Tomo werd NIET in Surabaya gemaakt.
      Dat was in Modjokerto , door IPPHOS (Indonesia Press Photo Service)
      Quote:Zijn vrouw schreef.
      Foto itu pertama kali muncul karena dimuat dalam majalah dwi bahasa Tiongkok dan Indonesia, Nanjang Post, edisi Februari 1947. Di dalamnya dipampang foto Bung Tomo dengan pose legendaris ini.

      Weer een mythe minder , toch ?

    • Bianca Niesen zegt:

      Kent u mevrouw Sinsu-Andries. Zij is mijn overgrootoma en ik ben op zoek naar informatie over haar.

      Met vriendelijke groet, Bianca Niesen.

      • Indisch4ever zegt:

        Dit kon ik vinden voor je, Bianca

        Leonore Andries was geboren 5 april 1898 te Soerabaya
        Ze huwde 3 april 1926 te Semarang met Julius Cornelis Sinsu, die toen ongeveer 31 jaar was en employé bij het Malangsch Assurantie Kantoor.
        Vermoedelijk had ze een zoontje Emanuel Sinsu van 3 jaar die overlijdt in 1934 en een zoontje Gerardus van 2 maanden die overlijdt in 1931.
        Beiden te Peneleh, Soerabaya begraven.

        En dit wist je al over je grootouders:
        Dochter Estine Sinsu was geboren 02-09-1929 te Semarang,overleden 25-11-1986 te Beek.
        Ze huwde met Bartholomeus Bernardus Kock , geboren te Lanaeken in België, maar van Nederlandse ouders.

        • Bianca Niesen zegt:

          Dank voor deze informatie, dhr./mw. ? Ik weet uw naam niet!
          Deze info over mijn overgrootouders is mij inderdaad niet bekend.
          Mijn overgrootoma spreekt in haar verklaring over haar Indo- Europeese ouders, maar verklaart volledig ambonees te zijn!? Is hier nog wat over terug te vinden of kunt u mij vertellen waar ik moet zoeken…ik heb namelijk nog zoveel vragen. Alvast dank!

  22. Boeroeng zegt:

    Je vragen zijn logisch. In de ordner van Jack Boer zitten meer getuigenverklaringen dd 1947 van andere gebeurtenissen en opgesteld door de heer Meeng. Blijkbaar wilde men de geschiedenis van najaar ’45 vastleggen. En ‘men’ is hier een ambtelijke iemand of afdeling.
    Mevrouw Sinsu-Andries heeft kleinkinderen in Nederland. ( zie reactie 13 augustus 17.09 : http://www.archiefvantranen.nl/reacties/ )

    En zie deze reactie 12 aug 22.15 : http://www.archiefvantranen.nl/reacties/

    Helaas heb ik de uitzending gemist. Ik werd door mijn jongste zus gebeld. Zij had de uitzending wel gezien. Tot haar grote verbazing werd er een stuk van de verklaring 125 voorgelezen.
    Deze verklaring was van onze oma Leonore Sinsu-Andries.
    Wij de oudsten kinderen van haar dochter Esje Sinsu wisten dat oma was opgepakt nadat ze was veraden. Na de gruwelijkheden zoals verklaard door onze was onze oma Nora, een tijd blind. Ik was en ben nog steed zeer ontroerd over haar moed om deze verklaring af te leggen. Het voegt ook weer een stukje toe aan de geschiedenis van onze oma en opa Julius en verdere familie in Indonesie. We vragen dan ook of mensen die onze oma en opa kenden uit Soerabaja dit via het mail adres aan ons willen laten weten. Met dank Leonore-Anna Niesen-Kock.

    • Jan A. Somers zegt:

      De getuigenverklaringen in de ordner van Jack Boer klonken mij niet nieuw in de oren. In de Werfstraatgevangenis, met ca. 100 man in de cel, werden dit soort verhalen elke dag rond verteld, je had toch niets te doen. Je had alleen geen potlood en papier om het op te schrijven. En daar dacht ook niemand aan, het was heel gewoon, het waren ook onze eigen ervaringen. Gezien de televisiebeelden heeft iemand deze verhalen gelukkig uitgetypt. Merkwaardig met tjaps als geheim! Wat is hier geheim aan? Of moest er een sensationele intro zijn? Ik heb het niet meer nagekeken, maar dit soort verhalen zijn ook verteld in Stichting Mondelinge Geschiedenis Indonesië (KITLV). Niks geheims aan.
      De film was mooi gemaakt, de volgende keer wel op de uitspraak van Indonesische woorden letten.
      Ik denk niet dat Nederland warm loopt voor deze geschiedenis. En de meeste van mijn collega’s zijn al dood. Morgen even aan denken!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.