Javaanse prinsen

by Boeroeng

Dit is een foto uit het KITLV-archief . Het is het huis van de familie Dezentjé op het landgoed Ampel, bij Soerakarta (Solo). Het jaar is ongeveer 1892 en volgens de KITLV was de kroonprins van  Soerakarta op bezoek. Die kroonpins in 1892 was Paku Buwono X die een jaar later zijn vader opvolgde als soesoehoenan van Soerakarta.  Het kan niet anders zijn of de kroonpins staat links op de veranda gearmd met (zeer waarschijnlijk) Augustine Dezentjé.
Haar man Eduard Hamming met snor staat direct achter haar.

Paku Buwono was 26 jaar  en Augustine 31. Een achterkleinzoon van dit echtpaar Hamming-Dezentjé is de echtgenoot van VVD-politica Ineke Dezentjé-Hamming  De vader van Augustine is Johannes Augustinus (1832-1903) helemaal rechts op deze linkerfoto . Kennelijk was Johannes de pater familias op het landgoed. Hij was genoemd naar zijn vader Johannes Augustinus (1797-1839) die zowat opgroeide in de kraton als kind aan huis, omdat zijn vader luitenant was in de lijfwacht van Paku Buwono IV . Johannes van 1797 ( sommigen geven 1796 als zijn geboortejaar) hertrouwde met een dochter van een  Paku Buwono, vermoedelijk PB IV. Zij was niet de moeder van Johannes uit 1832, eigenaar van Kaliboto, koffie en indigo-onderneming te Sragen.
Meer over de familie D.

Misschien dat de kroonprins daar ook was voor een deal of voor een zet in een politiek schaakspel, maar er was al een bijna 100-jarige band tussen de families. Verschillende Dezentjé-zonen hadden in dat eeuw een relatie met een dochter uit de kraton. Zo ook de vader van Jeanne Dezentjé. Haar moeder was een Raden Roro (5e generatie nazaat van een Paku Buwono) en haar oma was de eerder genoemde dochter van PB IV, Raden Ajoe Tjondro Koesoemo.
Jeanne mocht van Paku X in 1900 trouwen in zijn koets, vermoedelijk
de bekende ‘gouden koets’ (andere koetsfoto)

Paku Buwono X overleed in 1939. Zijn vader had 70 kinderen -give or take-. Zeer mogelijk waren de andere prinsen op de veranda zijn broers. Ik ga er vanuit dat het prinsen zijn, gezien hun bewerkte wenkbrauwen.
Mocht het gewone volk dat wel ?  En  waarom die  wenkbrauwen zo ?
Was dat een statussymbool of een teken van gevreesd strijder  zijn ?
En staan ze nu bewust sombong te staren op de foto of niet … ?
Of is dat mijn westerse visie ?


Tweede van rechts is Charles Edmond Dezentjé ,
zijn zoon Arnold was betrokken bij
de oprichting van voetbalclub Vitesse in 1892.
Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Boeroeng Pikirans. Bookmark de permalink .

33 reacties op Javaanse prinsen

  1. sigeblek zegt:

    Een vorst of sultan heeft vaak bijvrouwen(selir) , vandaar dat er zoveel kinderen zijn .
    Een getrouwde dochter bij een selir heeft de titel Bendara Raden Ajoe.Ongetrouwd heeft ze de titel Bendara Raden Adjeng.
    Een Raden Ajoe is waarschijnlijk een kleindochter van een selir.

  2. Wouter zegt:

    Er zal ongetwijfeld een diepere psychologische en culturele verklaring voor te vinden zijn. Kijk naar de de schilderijen van onze Hollandse meesters met hun hooghartige blikken en protserige kledij die macht en welvaart moeten uitstralen….
    Die elementen zijn wellicht terug te vinden in de foto: adel, macht, clan- en culturele verbondenheid.
    En make-up.. ach, is een kwestie van smaak en cultuur, toch?

  3. Boeroeng zegt:

    Toch… de prinsen lijken bewust stoer te poseren. Paku X kijkt bewust opzij. Zijn hele armhouding met de Dezentj-dochter is een pose. Het was normale hofprotocol om een respect voor de ‘wijzere soesoehoenan’ uit te drukken.(toch ?)
    Maar evenzo…. Charles Edmond heeft iets napoleontistisch in zijn houding… of hij had gewoon wat maagklachten. Kn ook.
    Als hetero-mannen zich gaan optutten dan is het meestal macho-gedoe. Daarom denk ik dat van de prinsen, maar is er iemand in de zaal die hier wat meer van weet ?
    Ook in Javaanse dansen zie je de dansers met overgeaccentueerde wenkbrauwen. Mengapa?

    Wie beeldt deze danser uit hier ? Een hindoeistisch karakter ?
    Waarom de wenkbrauwen zo….. om een duivels karakter te benadrukken ?
    ps. nog wat.. quizzvraag: wie is deze danser ?
    javaans of hindoeistische karakters?

  4. Wouter zegt:

    In de Balinese dans vormen de ogen een aanvulling op de lichaamstaal. Met de ogen drukken ze passie, boosheid, wegkijken, angst en verlangen uit. Vandaar het overaccentueren, het heeft een communicatieve functie in de uitbeelding, aldus een Balinees danseresje die me dat vertelde.
    Een gezagsdrager draagt altijd een pet…in de psychologie ben je dan groter dan de burger en straal je authoriteit uit (althans in de diepere betekenis)
    Dus het zou kunnen dat ze het volk die indruk willen geven. Lijkt mij persoonlijk erg vermoeiend.

  5. sil zegt:

    dat is de man met de prachtige stem, die zo mooi kon vertellen over dat kleine slimme beestje….
    De wenkbrauwen geven karakter aan het gezicht..

  6. sil zegt:

    dat is de man met de prachtige stem, die zo mooi kon vertellen over dat kleine slimme beestje….
    De wenkbrauwen geven karakter aan het gezicht..

  7. Radin/Jeroen zegt:

    Uitgebeelde emoties van acteurs moeten van ver af goed te zien zijn. Daarom lijkt het me dat ze het contrast in het gezicht zo groot mogelijk maken, wenkbrouwen kunnen veel vertellen.

  8. Wouter zegt:

    Boeroeng, waarom zijn je quizvragen zo moelek?
    “Wie is deze danser?”
    Das natirlek een Om van Kromowidjojo, de beroemde danser op het travestietenfestival in Umberjawa. Het is duidelijk een heer of een vrouw met snor die zijn/haar waaiers gebruikt om de verdedigingshouding aan te nemen. Zijn gelaatsuitdrukking is er een van verbrande tempeh oncom….. (hoe verzint ie het..)
    Hij is wel familie van kantjilverteller Pak Indra Kamadjojo. Mag ik nu naar de volgende ronde?

  9. Boeroeng zegt:

    Wouter….
    Deze ronde loopt nog:
    Hij is wel zeer verwant aan Indra Kamadjojo, maar wat is de exacte relatie ?
    dingggggggg.. uw 30 seconden gaan nu in…
    tic
    tac
    tic
    tac
    .
    .

  10. Wouter zegt:

    Stiefbroer…..saved by the bell

  11. Boeroeng zegt:

    ik kijk naar de jury
    tic
    tac
    de jury knikt ja
    de naam Indra Kamadjojo is wel genoemd.
    Het is Indra Kamadjojo zelf, dat is het exacte antwoord
    Ik mag deze ronde positief afsluiten, van de jury
    Volgende ronde:
    Wat was zijn rol als Javaanse prins in de televisiebewerking van de stille kracht ?

  12. Wouter zegt:

    Adoeh ampoen, alweer so moelek….wah kn niet dese….
    ajoh, tjobah maar…as niet shieten is altet loepoet, seh mijn Om Tjang, dus mijn kop een beetje miring en mijn otak een beetje kotjok….. (ouwe spelling luitjes)
    Sudah word de regent dese (nee, regent niet… daar) Javaanse regent namanya….hoed of niet hoed?

  13. Wouter zegt:

    …en Sil…jij krijg een timeout, koh so vervelend jij…so mijn liefde voor jou verdwijn als mijn dendeng op een hot tin roof. Als nog een keer, Sil, ik geef je een Indische spanking…je weet: over mijn knie en ik doe met blote apa itoe, met mijn blote handen..ik lel. (ik ril). Want bij het aanzicht van die bolle wangen ik wor gemes…ik ransel maar dr
    en dan heb je kans…ik bijt loh….
    Dus Sil, off side….

  14. Boeroeng zegt:

    je weeet toh.. in koloniale literatuur -vaak- zijn javanen bediendes, achtergrondfiguren, bijgelovig, doen aan goena2, zuipen en nog veel meer inferieurs tov belandas.. dus niet hoed die regent…
    kotjok=koyak=ontredderd?

  15. Wouter zegt:

    Ooooo…ik weeeet…itoe die doekoen, natirlek…ajo nog een keer…ik herinner me si Willem hij gheef die blonde meid een veeg en toen zijn water wordt donker…jammer ja, hij houd niet van de vrouwtjes…ik wil wel stand in zijn. Maar ja ik ben mata gelap, mijn klamboe ik scheur en ik donder haar het bed uit…wah, ik ga op de ghrond verder. Al sudah ik moet nog rustig slapen. Mijn ghart gaat doormaar gedak-gedoek en die bloeddrukpillen waardeloos…

  16. Wouter zegt:

    Ooooo…ik weeeet…itoe die doekoen, natirlek…ajo nog een keer…ik herinner me si Willem hij gheef die blonde meid een veeg en toen zijn water wordt donker…jammer ja, hij houd niet van de vrouwtjes…ik wil wel stand in zijn. Maar ja ik ben mata gelap, mijn klamboe ik scheur en ik donder haar het bed uit…wah, ik ga op de ghrond verder. Al sudah ik moet nog rustig slapen. Mijn ghart gaat doormaar gedak-gedoek en die bloeddrukpillen waardeloos…

  17. sil zegt:

    yaillah… wat heb ik nou weer gedaan dat om Wout wil gaan lellen en bijten??? galak, die fen

  18. sil zegt:

    yaillah… wat heb ik nou weer gedaan dat om Wout wil gaan lellen en bijten??? galak, die fen

  19. sil zegt:

    wat was er nu ook weer met die regent van Ngaweetnietmeerhoeverder..?

  20. Boeroeng zegt:

    Indra Kamadjojo speelde de regent van Ngadjiwa.
    Zuiplap, gokverslaafd, Zoop en vergokte de salarisgelden van zijn personeel (gouvernementsgeld).
    Zijn zuster was de moeder van die nieuwe jonge regent die aan goena-goena deed.
    Er was een scene dat oom regent dronken op een feest kwam .
    Schande over de familie enzo..
    Muziek ! Muziek.. zeg ik !!
    Schreeuwde hij nog en wankelde verder

    Hier zie je dat de resident Oudijck en zijn assistent den lamlendige javaan afvoeren van het feest.
    Een hardstikke koloniaal beeld, maar wie heeft dat door ?
    In het hele boek en tvbewerking zijn indo’s en javanen minder nobele karakters itt tot belanda’s mn de resident en zijn assistent.
    de 4 afleveringen van de Stille Kracht staan op you tube.
    Dit beeld is uit nr 4 op 4.45 minuten. Kijk ook rustig naar wat er voorafging in die 4.45 minuten. ( mooi stukje )
    http://www.123video.nl/playvideos.asp?MovieID=829175
    Achter den regent mabok zie je mevrouw van der Does staan. Gespeeld door de actrice Elly Ruimschotel, ook bekend van de Late Lien Shows als zus Toetie.
    Elly overleed in 2000, 69 jaar oud. Te jong , eigenlijk.
    Ok derde ronde:
    wat is de naam van Indra Kamadjojo

  21. Wouter zegt:

    Ik weet…Jan kepala matjan Broekveldt geboren in Bajoemas (geboorteplaats van mijn vader). Hij kon zo mooi vertellen, ik hing aan zijn lippen froeher….
    Hij speelde toh de pangeran Adipati, regent van een van de 29 regentschappen op midden Java?
    Wah… ik ga door naar de eindronde voor de wasmachine dese….
    @ Sil, typisch vrouwelijke reactie: “ik doe niks…”
    sudah ik ben vandaag erg vergevingsgezind. Kus.
    Maar weet je wat gemes is? (vlgs mij een typisch Indisch woord dat weinigen goed kunnen vertalen)

  22. sil zegt:

    haha.. gelukkig dat google bestaat met al die mooie plaatjes (wat wordt er ook weer gezegd? google is tegenwoordig ons geheugen?) Wasmachine is eindelijk in ons bereik LOL
    Ik wist het antwoord ook, maar ik gunde de wasmachine aan ouderen onder ons, hoeven ze niet meer cuci met hand :p
    Da’s nou het mooie van Indisch! Een begrip wat niet te vertalen is in woorden waarvan Indische mensen de betekenis feilloos kennen.. en gemes (hoe schrijf je dit?) is iedereen wel eens.. willen knijpen in wangen enzo.. je weet wel..

  23. Boeroeng zegt:

    Jan Leonard Broekveldt is juist
    4de ronde voor de virtuele wasmachine:
    Frederik Leonard Broekveldt was zijn vader en ging als bestuursambtenaar naar Indi.
    Waar was Frederik geboren ?
    A Leiden
    B Maastricht
    C Veenhuizen

    Toen Couperus zijn boek schreef logeerde hij een lange tijd bij zijn zus Trudy de la Valette-Couperus. ( Diederik van Vleuten heeft het nog over haar in zijn laatste theatershow. Zijn overgrootmoeder hielp Trudy bij een bevalling in de Rode Zee in 1879) Haar man was toen resident van Pasoeroean.
    Vandaar dus dat die residenten zo nobel werden beschreven.? De playboy Addy de Luce en zijn familie zijn geinspireerd op de familie Dezentj, zegt men.
    De meeste jongemannen Dezentj van 1880-1900 die waren werkzaam bijv in suikerindustrie..
    Natuurlijk rommelden ook enkelen wel wat..meer of minder, maar dat deden velen.
    En zo zijn we terug bij foto 1 op de veranda van familie D.

  24. sigeblek zegt:

    Gemes kan 2 verschillende betekenis hebben.
    In Sundanees is het iemand aanspreken , standje geven .
    Indonesisch of Javaans (?) is het meer positiever , knijpen in de wangen (of ergens anders , je weet wel ) .

  25. Wouter zegt:

    Ajo Sil, kleine wasjes, grote wasjes, samen de wasmachine en jou gun ik het goede antwoord…vooruit maar, kleine tjab rawit van me. Ajo, branie mati.
    Mosoh ister niet Hollands woord….knijpen in wangen en zo…je weet wel… (nee, ik weet niet dese; wat bedoel je met enzo?)
    knijpen = tjoebiet (cubit) doet pijn…of bedoel je lekker knijpen? (censuur…boeroeng wordt warm onder zijn vlerkjes…sudah hij broedt toch maar door op die moeilijke vragen)
    Gmes vertaal ik maar met genotterig knijpen. Agree?
    Meis, ik hou ermee op anders moet ik nog een pil innemen, seh.

  26. Pierre de la Croix zegt:

    Om op te vreten ….
    “Gemes” associeer ik automatisch met vertedering; wie “gemes” is op iemand wil betrokkene dicht tegen de borst drukken, knuffelen, zoenen, liefdevol in de wang of ergens anders knijpen. Voor dieren geldt het ook. Ikzelf word gemes als ik een jong katje zie spelen.
    Vreemd vind ik het dan ook dat mijn oude woordenboeken en mijn moderne Kamus Praktis aangeven dat “gemes” of “gemas” juist een uiting is van verontwaardiging, kwaadheid, nijd.
    Mijn onvolprezen “Indisch Lexicon – Indische woorden in de Nederlandse literatuur” verwijst bij “Gemas” naar “Bloem 1983” (ik vermoed Marion) met citaat “Ze wijst met haar mollige vingers naar Petra aan de ringen. Gemas. Ik wil bijten in die korte vinger aan dat rozige vlees met sterretjes”.
    Opperste vertedering of haat?
    Wie het citaat (her)kent en weet uit welk boek het is geplukt kent ook het antwoord.
    Pak Pierre

  27. sigeblek zegt:

    Jakartanen zeggen geregetan (gregetan) ,van oorsprong waarschijnlijk Javaans.
    Quote : Gue liat orok (baby)lu jadi gregetan(of gemes).
    Step Vaessen vertelde ook hoe haar buren vaak Agus in de wang knijpen.

  28. Pierre de la Croix zegt:

    Pak Geblek:
    Ja, “gregetan” herken ik. Dan was je in Semarang (streektaal Javaans)”gergerd”, had je de pest in.
    Maar “gemes” heb ik in mijn omgeving nooit horen gebruiken als synoniem voor “gregetan” of om afkeer jegens iemand uit te drukken.
    Maar goed, misschien was het wel zo: Was je “gregetan”, dan kneep je heel hard in de wang, was je “gemes”, dan deed je het zachtjes.
    Can we agree on that?
    Pak P.

  29. Wouter zegt:

    Geregetan = verbijten van drift en heeft altijd een negatieve lading(gevoelswaarde). Gemes nooit. Gemes is een hevige uiting van vertedering of sexuele lust.
    Heb net Step Vaessen gezien. Duidelijk verkerend tussen 2 culturen, maar blijft een botte Hollandse tante die de wereld alleen op rationele en intellectuele wijze waarneemt. Optellen, aftrekken, schiften en weggooien….verliest daardoor de essentie van het leven uit het oog. Jammer, maar daardoor wellicht een zeer functionele waarnemer van het nieuws.

  30. sil zegt:

    van Javaanse prinsen, via wasmachines en gemes naar Step Vaessen.. kn ook alleen hier, haha..
    Frederik is op 13-10-1871 geboren, maar ik weet niet waar.. Nederland, gok ik… 😀 😀

  31. Boeroeng zegt:

    De geboorteplaats is Leiden volgens de digitale stamboom.nl
    Troostprijs voor Sil:

  32. Wouter zegt:

    Sil, selamat ja…heweldig !
    Sudah een beetje reuring toh? Zoveel indisch op een avond wordt een beetje ruwet
    Als ik die wasmachine zie doet het me denken aan onze eerste jaren hier…moest mijn moeder altijd helpen met de wringer in de winter…koud in de keuken en maar poeter, poeter, poeter met de hand in een grote kuip. Kasian mijn moedertje, het gezin moest gewoon blijven draaien (letterlijk dese)….
    Diep respect voor al die flinke Indische moeders die op de achtergrond meer dan hun plicht deden zonder enige hulp (tidak ada pembantu). Cuci, cuci, cuci, masak, masak, blanja, blanja, anak, anak…dag in, dag uit….. RESPECT.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.